春秋左傳
春秋左傳
** 5 僖公
A5.1《僖公元年經》
A5.1.1元年春,
王正月。
A5.1.2齊師、
宋師、
曹師次于聶北,
救邢。
A5.1.3夏六月,
邢遷于夷儀。
A5.1.4齊師、
宋師、
曹師城邢。
A5.1.5秋七月戊辰,
夫人姜氏薨于夷,
齊人以歸。
A5.1.6楚人伐鄭。
A5.1.7八月,
公會齊侯、
宋公、
鄭伯、
曹伯、
邾人于檉。
A5.1.8九月,
公敗邾師于偃。
A5.1.9冬十月壬午,
公子友帥師敗莒師于酈,
獲莒挐。
A5.1.10十有二月丁巳,
夫人氏之喪至自齊。
B5.1《僖公元年傳》
B5.1.1元年春,
不稱即位,
公出故也。
公出復入,
不書,
諱之也。
諱國惡,
禮也。
# src: ZUO Xi 1.2 (659 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 278; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 195; tr. Legge 134
# dating: 8120
B5.1.2諸侯救邢。
邢人潰,
出奔師。
師遂逐狄人,
具邢器用
而遷之,
師無私焉。
# src: ZUO Xi 1.3 (659 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 278; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 195; tr. Legge 134
# dating: 8120
B5.1.3夏,
邢遷于夷儀,
諸侯城之,
救患也。
凡侯伯
救患、
分災、
討罪,
禮也。
# src: ZUO Xi 1.4 (659 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 278; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 195; tr. Legge 134
# dating: 8120
B5.1.4秋,
楚人伐鄭,
鄭即齊故也。
盟于犖,
謀救鄭也。
# src: ZUO Xi 1.5 (659 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 278; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 195; tr. Legge 134
# dating: 8120
B5.1.5九月,
公敗邾師于偃,
虛丘之戍將歸者也。
# src: ZUO Xi 1.6 (659 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 278; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 195; tr. Legge 134
# dating: 8120
B5.1.6冬,
莒人來求賂,
公子友敗諸酈,
獲莒子之弟挐。
--非卿也,
嘉獲之也。
公賜季友汶陽之田及費。
# src: ZUO Xi 1.7 (659 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 279; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 195; tr. Legge 135
# dating: 8120
B5.1.7夫人氏之喪至自齊。
君子以齊人之殺哀姜也為已甚矣,
女子,
從人者也。
# src: ZUO Xi 2.1 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i1; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 197; tr. Legge 136
# dating: 8120
A5.2《僖公二年經》
A5.2.1二年春王正月,
城楚丘。
A5.2.2夏五月辛巳,
葬我小君哀姜。
A5.2.3虞師、
晉師滅下陽。
A5.2.4秋九月,
齊侯、
宋公、
江人、
黃人盟于貫。
A5.2.5冬十月,
不雨。
A5.2.6楚人侵鄭。
B5.2《僖公二年傳》
B5.2.1二年春,
諸侯城楚丘而封衛焉。
不書所會,
後也。
# src: ZUO Xi 2.2.1 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i1; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 197; tr. Legge 136
# dating: 8120
B5.2.2晉荀息請以屈產之乘與垂棘之璧假道於虞
以伐虢。
公曰:
「是吾寶也。」
對曰:
「若得道於虞,
猶外府也。」
# src: ZUO Xi 2.2.2 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i2; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 197; tr. Legge 136
# dating: 8120
公曰:
「宮之奇存焉。」
對曰:
「宮之奇之為人也,
懦而不能強諫,
且少長於君,
君暱之;
雖諫,
將不聽。」
# src: ZUO Xi 2.2.3 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i2; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 197; tr. Legge 136
# dating: 8120
乃使荀息假道於虞,
曰:
「冀為不道,
入自顛軨,
伐鄍三門。
冀之既病,
則亦唯君故。
# src: ZUO Xi 2.2.4 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i2; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 197; tr. Legge 136
# dating: 8120
今虢為不道,
保於逆旅,
以侵敝邑之南鄙。
敢請假道
以請罪于虢。」
虞公許之,
且請先伐虢。
宮之奇諫,
不聽,
遂起師。
# src: ZUO Xi 2.2.5(658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 197; tr. Legge 136
# dating: 8120
夏,
晉里克、荀息帥師
會虞師,
伐虢,
滅下陽。
先書虞,
賄故也。
# src: ZUO Xi 2.3 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 199
# dating: 8120
B5.2.3秋,
盟于貫,
服江、
黃也。
# src: ZUO Xi 2.4 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 199; tr. Legge 137
# dating: 8120
B5.2.4齊寺人貂始
漏師于多魚。
# src: ZUO Xi 2.5 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 199; tr. Legge 137
# dating: 8120
B5.2.5虢公敗戎于桑田。
晉卜偃曰:
「虢必亡矣。
亡下陽不懼,
而又有功,
是天奪之鑒,
而益其疾也。
必易晉
而不撫其民矣。
不可以五稔。」
# src: ZUO Xi 2.6 (658 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 2i4; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 199; tr. Legge 137
# dating: 8120
B5.2.6冬,
楚人伐鄭,
鬭章囚鄭聃伯。
# src: ZUO Xi 3.1 (657 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 285; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 200; tr. Legge 138
# dating: 8120
A5.3《僖公三年經》
A5.3.1三年春,
王正月,
不雨。
A5.3.2夏四月不雨。
A5.3.3徐人取舒。
A5.3.4六月雨。
A5.3.5秋,
齊侯、
宋公、
江人、
黃人會于陽穀。
A5.3.6冬,
公子友如齊涖盟。
A5.3.7楚人伐鄭。
B5.3《僖公三年傳》
B5.3.1三年春,
不雨。
夏六月,
雨。
自十月
不雨至于五月。
不曰旱,
不為災也。
# src: ZUO Xi 3.2 (657 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 286; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 200; tr. Legge 138
# dating: 8120
B5.3.2秋,
會于陽穀,
謀伐楚也。
# src: ZUO Xi 3.3 (657 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 286; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 200
# dating: 8120
B5.3.3齊侯為陽穀之會來尋盟。
冬,
公子友如齊涖盟。
# src: ZUO Xi 3.4 (657 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 286; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 200; tr. Legge 138
# dating: 8120
B5.3.4楚人伐鄭,
鄭伯欲成。
孔叔不可,
曰:
「齊方勤我,
棄德,
不祥。」
# src: ZUO Xi 3.5 (657 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 286; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 200; tr. Legge 138
# dating: 8120
B5.3.5齊侯與蔡姬乘舟于囿,
蕩公。
公懼,
變色;
禁之,
不可。
公怒,
歸之,
未之絕也。
蔡人嫁之。
# src: ZUO Xi 4.1.1 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 288; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 140
# dating: 8120
A5.4《僖公四年經》
A5.4.1四年春,
王正月,
公會齊侯、
宋公、
陳侯、
衛侯、
鄭伯、
許男、
曹伯侵蔡。
蔡潰,
遂伐楚,
次于陘。
A5.4.2夏,
許男新臣卒。
A5.4.3楚屈完來盟于師,
盟于召陵。
A5.4.4齊人執陳轅濤塗。
A5.4.5秋,
及江人、
黃人伐陳。
A5.4.6八月,
公至自伐楚。
A5.4.7葬許穆公。
A5.4.8冬十有二月,
公孫茲帥師會齊人、
宋人、
衛人、
鄭人、
許人、
曹人侵陳。
B5.4《僖公四年傳》
B5.4.1四年春,
齊侯以諸侯之師
侵蔡。
蔡潰,
遂伐楚。
# src: ZUO Xi 4.1.2 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 289; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 140
# dating: 8120
楚子使與師言曰:
「君處北海,
寡人處南海,
唯是風馬牛不相及也,
不虞君之涉吾地也,
何故?」
# src: ZUO Xi 4.1.3 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 289; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 140
# dating: 8120
管仲對曰:
「昔召康公命我先君大公曰:
『五侯
九伯,
女實征之,
以夾輔周室!』
# src: ZUO Xi 4.1.4 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 290; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 140
# dating: 8120
賜我先君履,
東至于海,
西至于河,
南至于穆陵,
北至于無棣。
# src: ZUO Xi 4.1.5 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 290; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 140
# dating: 8120
爾貢包茅不入,
王祭不共,
無以縮酒,
寡人是徵。
昭王南征而不復,
寡人是問。」
# src: ZUO Xi 4.1.6 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 291; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 140
# dating: 8120
對曰:
「貢之不入,
寡君之罪也,
敢不共給?
昭王之不復,
君其問諸水濱!」
師進,
次于陘。
# src: ZUO Xi 4.1.7 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 291; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 141
# dating: 8120
夏,
楚子使屈完如師。
師退,
次于召陵。
齊侯陳諸侯之師,
與屈完乘而觀之。
齊侯曰:
「豈不穀是為?
先君之好是繼,
與不穀同好如何?」
# src: ZUO Xi 4.1.8 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 292; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 141
# dating: 8120
對曰:
「君惠徼福於敝邑之社稷,
辱收寡君,
寡君之願也。」
齊侯曰:
「以此眾戰,
誰能禦之?
以此攻城,
何城不克?」
# src: ZUO Xi 4.1.9 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 292; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 201; tr. Legge 141
# dating: 8120
對曰:
「君若以德綏諸侯,
誰敢不服?
君若以力,
楚國方城以為城,
漢以為池,
雖君之眾,
無所用之。」
屈完及諸侯盟。
# src: ZUO Xi 4.2.1 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 293; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 205; tr. Legge 141
# dating: 8120
B5.4.2陳轅濤塗謂鄭申侯曰:
「師出於陳、
鄭之間,
國必甚病。
若出於東方,
觀兵於東夷,
循海而歸,
其可也。」
# src: ZUO Xi 4.2.2 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 293; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 205; tr. Legge 141
# dating: 8120
申侯曰:
「善。」
濤塗以告,
齊侯
許之。
申侯見,
曰:
「師老矣,
若出於東方而遇敵,
懼不可用也。
若出於陳、
鄭之間,
共其資糧、
屝屨,
其可也。」
# src: ZUO Xi 4.2.3 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 293; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 205; tr. Legge 141
# dating: 8120
齊侯說,
與之虎牢。
執轅濤塗。
# src: ZUO Xi 4.3 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 294; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 205; tr. Legge 141
# dating: 8120
B5.4.3秋,
伐陳,
討不忠也。
# src: ZUO Xi 4.4 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 294; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 205; tr. Legge 141
# dating: 8120
B5.4.4許穆公卒于師,
葬之以侯,
禮也。
凡諸侯薨于朝、
會,
加一等;
死王事,
加二等。
於是有以袞斂。
# src: ZUO Xi 4.5 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 294; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 206; tr. Legge 141
# dating: 8120
B5.4.5冬,
叔孫戴伯帥師
會諸侯之師侵陳。
陳成,
歸轅濤塗。
# src: ZUO Xi 4.6.1 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 295; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207; tr. Watson 1989:23; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.4.6初,
晉獻公欲以驪姬為夫人,
卜之,
不吉;
筮之,
吉。
公曰:
「從筮。」
# src: ZUO Xi 4.6.2 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 295; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207; tr. Watson 1989:23; revised tr. CH
# dating: 8120
卜人曰:
「筮短龜長,
不如從長。
且其繇曰:
『專之渝,
攘公之羭。
一薰一蕕,
十年尚猶有臭。』
必不可!」
# src: ZUO Xi 4.6.3 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 296;Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207;Watson 1989:23; revised tr. CH
# dating: 8120
弗聽,
立之。
生奚齊,
其娣生卓子。
及將立奚齊,
既與中大夫成謀,
姬謂大子曰:
「君夢齊姜,
必速祭之!」
# src: ZUO Xi 4.6.4 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 297;Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207; tr. Watson 1989:23; revised tr. CH
# dating: 8120
大子祭于曲沃,
歸胙于公。
公田,
姬寘諸宮六日。
公至,
毒而獻之。
# src: ZUO Xi 4.6.5 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 297;Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207; tr. Watson 1989:23; revised tr. CH
# dating: 8120
公祭之地,
地墳。
與犬,
犬斃。
與小臣,
小臣亦斃。
# src: ZUO Xi 4.6.6 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 297; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207;tr. Watson 1989:23; revised tr. CH
# dating: 8120
姬泣曰:
「賊由大子。」
大子奔新城。
公殺其傅杜原款。
或謂大子:
「子辭,
君必辯焉。」
# src: ZUO Xi 4.6.7 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 298; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207;Watson 1989:23; revised tr. CH
# dating: 8120
大子曰:
「君非姬氏,
居不安,
食不飽。
我辭,
姬必有罪。
君老矣,
吾又不樂。」
# src: ZUO Xi 4.6.8 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 299; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207;Watson 1989:24; mod CH
# dating: 8120
曰:
「子其行乎?」
大子曰:
「君實不察其罪,
被此名也以出,
人誰納我?」
# src: ZUO Xi 4.6.9 (656 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 299; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 207;Watson 1989:24; revised tr. CH
# dating: 8120
十二月戊申,
縊于新城。
姬遂譖二公子,
曰:
「皆知之。」
重耳奔蒲,
夷吾奔屈。
# src: ZUO Xi 5.1.1 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 302; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 209; tr. Legge 144
# dating: 8120
A5.5《僖公五年經》
A5.5.1五年春,
晉侯殺其世子申生。
A5.5.2杞伯姬來朝其子。
A5.5.3夏,
公孫茲如牟。
A5.5.4公及齊侯、
宋公、
陳侯、
衛侯、
鄭伯、
許男、
曹伯會王世子于首止。
A5.5.5秋八月,
諸侯盟于首止。
A5.5.6鄭伯逃歸不盟。
A5.5.7楚人滅弦,
弦子奔黃。
A5.5.8九月戊申朔,
日有食之。
A5.5.9冬,
晉人執虞公。
B5.5《僖公五年傳》
B5.5.1五年春王正月辛亥朔,
日南至。
公既視朔,
遂登觀臺以望,
而書,
禮也。
# src: ZUO Xi 5.1.2(655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 303; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 209; tr. Legge 144
# dating: 8120
凡分、
至、啟、
閉,
必書雲物,
為備故也。
B5.5.2晉侯使以殺大子申生之故來告。
# src: ZUO Xi 5.2.1 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 303; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 209; tr. Watson 1989:24; revised tr. CH
# dating: 8120
初,
晉侯使士蒍
為二公子築蒲與屈,
不慎,
寘薪焉。
夷吾訴之。
公使讓之。
# src: ZUO Xi 5.2.2 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 304; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 209; tr. Watson 1989:25; revised tr. CH
# dating: 8120
士蒍稽首而對曰:
「臣聞之:
『無喪而慼,
憂必讎焉;
無戎而城,
讎必保焉。』
寇讎之保,
又何慎焉?
守官廢命,
不敬;
# src: ZUO Xi 5.2.3 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 304; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 209; tr. Watson 1989:25 revised tr. CH
# dating: 8120
固讎之保,
不忠。
失忠與敬,
何以事君?
《詩》云:
『懷德惟寧,
宗子惟城。』
君其脩德
而固宗子,
何城如之?
三年將尋師焉,
焉用慎?」
# src: ZUO Xi 5.2.4 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 304; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 209; tr. Watson 1989:25; revised tr. CH
# dating: 8120
退而賦曰:
「狐裘尨茸,
一國三公,
吾誰適從?」
# src: ZUO Xi 5.2.5 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 305; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 209; tr. Watson 1989:25; revised tr. CH
# dating: 8120
及難,
公使寺人披伐蒲。
重耳曰:
「君父之命不校。」
乃徇曰:
「校者,
吾讎也。」
踰垣而走。
披斬其袪。
遂出奔翟。
# src: ZUO Xi 5.3 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 305; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 212; tr. Legge 145
# dating: 8120
B5.5.3夏,
公孫茲如牟,
娶焉。
# src: ZUO Xi 5.4 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 305; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 212; tr. Legge 145
# dating: 8120
B5.5.4會于首止,
會王大子鄭,
謀寧周也。
# src: ZUO Xi 5.5.1 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 306; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 212; tr. Legge 145
# dating: 8120
B5.5.5陳轅宣仲
怨鄭申侯之反己於召陵,
故勸之城其賜邑,
曰:
「美城之,
大名也,
子孫不忘。
吾助子請。」
# src: ZUO Xi 5.5.2 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 306; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 212; tr. Legge 145
# dating: 8120
乃為之請於諸侯
而城之,
美。
遂譖諸鄭伯,
曰:
「美城其賜邑,
將以叛也。」
申侯由是得罪。
# src: ZUO Xi 5.6.1 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 306; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 212; tr. Legge 145
# dating: 8120
B5.5.6秋,
諸侯盟。
王使周公召鄭伯,
曰:
「吾撫女以從楚,
輔之以晉,
可以少安。」
鄭伯喜於王命,
而懼其不朝於齊也,
故逃歸不盟。
# src: ZUO Xi 5.6.2 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 306; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 212; tr. Legge 145
# dating: 8120
孔叔止之,
曰:
「國君不可以輕,
輕則失親;
失親,
患必至。
病而乞盟,
所喪多矣。
君必悔之。」
弗聽,
逃其師而歸。
# src: ZUO Xi 5.7 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 306; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 212; tr. Legge 145
# dating: 8120
B5.5.7楚鬭穀於菟滅弦,
弦子奔黃。
於是江、黃、道、柏方睦於齊,
皆弦姻也。
弦子恃之
而不事楚,
又不設備,
故亡。
# src: ZUO Xi 5.8.1 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 307; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 214; tr. Legge 145
# dating: 8120
B5.5.8晉侯復假道於虞
以伐虢。
宮之奇諫曰:
「虢、
虞之表也,
虢亡,
虞必從之。
# src: ZUO Xi 5.8.2 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 307; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 214; tr. Legge 145
# dating: 8120
晉不可啟,
寇不可翫。
一之謂甚,
其可再乎?
諺所謂
『輔車相依、
脣亡齒寒』
者,
其虞、
虢之謂也。」
# src: ZUO Xi 5.8.3(655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 307; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 214; tr. Legge 145
# dating: 8120
公曰:
「晉、
吾宗也,
豈害我哉?」
對曰:
「大伯、
虞仲,
大王之昭也;
大伯不從,
是以不嗣。
# src: ZUO Xi 5.8.4 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 308; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 214; tr. Legge 145
# dating: 8120
虢仲、
虢叔,
王季之穆也;
為文王卿士,
勳在王室,
藏於盟府。
將虢是滅,
何愛於虞?
# src: ZUO Xi 5.8.5 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 309; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 214; tr. Legge 145
# dating: 8120
且虞能親於桓、莊乎?
其愛之也,
桓、莊之族何罪?
而以為戮?
不唯偪乎?
親以寵偪,
猶尚害之,
況以國乎?」
# src: ZUO Xi 5.8.6 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 309; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 214; tr. Legge 145
# dating: 8120
公曰:
「吾享祀豐絜,
神必據我。」
對曰:
「臣聞之,
鬼神非人實親,
惟德是依。
# src: ZUO Xi 5.8.7 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 309; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 214; tr. Legge 145
# dating: 8120
故《周書》曰:
『皇天無親,
惟德是輔。』
又曰:
『黍稷非馨,
明德惟馨。』
又曰:
『民不易物,
惟德繄物。』
# src: ZUO Xi 5.8.8 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 310; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 214; tr. Legge 146
# dating: 8120
如是,
則非德,
民不和,
神不享矣。
神所馮依,
將在德矣。
若晉取虞,
而明德
以薦馨香,
神其吐之乎?」
# src: ZUO Xi 5.8.9 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 310; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 215; tr. Legge 146
# dating: 8120
弗聽,
許晉使。
宮之奇以其族行,
曰:
「虞不臘矣。
在此行也,
晉不更舉矣。」
# src: ZUO Xi 5.8.10 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 310; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 218; tr. Legge 146
# dating: 8120
八月甲午,
晉侯圍上陽。
問於卜偃曰:
「吾其濟乎?」
對曰:
「克之。」
公曰:
「何時?」
# src: ZUO Xi 5.8.11 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 310; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 218; tr. Legge 146
# dating: 8120
對曰:
「童謠云:
『丙之晨,
龍尾伏辰;
均服振振,
取虢之旂。
鶉之賁賁,
天策焞焞,
火中成軍,
虢公其奔。』
# src: ZUO Xi 5.8.12 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 311; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 218; tr. Legge 146
# dating: 8120
其九月、
十月之交乎!
丙子旦,
日在尾,
月在策,
鶉火中,
必是時也。」
# src: ZUO Xi 5.8.13 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 311; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 218; tr. Legge 146
# dating: 8120
冬十二月丙子
朔,
晉滅虢。
虢公醜奔京師。
師還,
館于虞,
遂襲虞,
滅之。
執虞公及其大夫井伯,
以媵秦穆姬,
# src: ZUO Xi 5.8.14 (655 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 312; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 218; tr. Legge 146
# dating: 8120
而脩虞祀,
且歸其職貢於王。
故書曰
「晉人執虞公」,
罪虞,
且言易也。
# src: ZUO Xi 6.1.1 (654 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 313; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 220; tr. Legge 147
# dating: 8120
A5.6《僖公六年經》
A5.6.1六年春,
王正月。
A5.6.2夏,
公會齊侯、
宋公、
陳侯、
衛侯、
曹伯伐鄭,
圍新城。
A5.6.3秋,
楚人圍許,
諸侯遂救許。
A5.6.4冬,
公至自伐鄭。
B5.6《僖公六年傳》
B5.6.1六年春,
晉侯使賈華伐屈。
夷吾不能守,
盟而行。
將奔狄,
郤芮曰:
「後出同走,
罪也,
不如之梁。
梁近秦而幸焉。」
乃之梁。
# src: ZUO Xi 6.2 (654 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 313; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 220; tr. Legge 147
# dating: 8120
B5.6.2夏,
諸侯伐鄭,
以其逃首止之盟故也。
圍新密,
鄭所以不時城也。
# src: ZUO Xi 6.3 (654 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 313; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 220; tr. Legge 147
# dating: 8120
B5.6.3秋,
楚子圍許以救鄭,
諸侯救許,
乃還。
# src: ZUO Xi 6.4.1 (654 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 314; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 220; tr. Legge 147
# dating: 8120
B5.6.4冬,
蔡穆侯將許僖公
以見楚子於武城。
許男面縛,
銜璧,
大夫衰絰,
士輿櫬。
# src: ZUO Xi 6.4.2 (654 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 314; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 220; tr. Legge 147
# dating: 8120
楚子問諸逢伯。
對曰:
「昔武王克殷,
微子啟如是。
武王親釋其縛,
受其璧而祓之,
焚其櫬,
禮而命之,
使復其所。」
楚子從之。
# src: ZUO Xi 7.1.1 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 315; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 222; tr. Legge 149
# dating: 8120
A5.7《僖公七年經》
A5.7.1七年春,
齊人伐鄭。
A5.7.2夏,
小邾子來朝。
A5.7.3鄭殺其大夫申侯。
A5.7.4秋七月,
公會齊侯、
宋公、
陳世子款、
鄭世子華,
盟于甯母。
A5.7.5曹伯班卒。
A5.7.6公子友如齊。
A5.7.7冬,
葬曹昭公。
B5.7《僖公七年傳》
B5.7.1七年春,
齊人伐鄭。
孔叔言於鄭伯曰:
「諺有之曰:
『心則不競,
何憚於病?』
# src: ZUO Xi 7.1.2 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 316; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 222; tr. Legge 149
# dating: 8120
既不能彊,
又不能弱,
所以斃也。
國危矣,
請下齊以救國。」
公曰:
「吾知其所由來矣,
姑少待我。」
對曰:
「朝不及夕,
何以待君?」
# src: ZUO Xi 7.2.1 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 316; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 222; tr. Legge 149
# dating: 8120
B5.7.2夏,
鄭殺申侯以說于齊,
且用陳轅濤塗之譖也。
初,
申侯,
申出也,
有寵於楚文王。
# src: ZUO Xi 7.2.2 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 316; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 222; tr. Legge 149
# dating: 8120
文王將死,
與之璧,
使行,
曰:
「唯我知女。
女專利而不厭,
予取予求,
不女疵瑕也。
後之人將求多於女,
女必不免。
# src: ZUO Xi 7.2.3 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 316; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 222; tr. Legge 149
# dating: 8120
我死,
女必速行,
無適小國,
將不女容焉。」
既葬,
出奔鄭,
# src: ZUO Xi 7.2.4 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 317; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 222; tr. Legge 149
# dating: 8120
又有寵於厲公。
子文聞其死也,
曰:
「古人有言曰:
『知臣莫若君』,
弗可改也已。」
# src: ZUO Xi 7.3.1 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 317; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
B5.7.3秋,
盟于甯母,
謀鄭故也。
管仲言於齊侯曰:
「臣聞之:
招攜以禮,
懷遠以德。
德、禮不易,
無人不懷。」
# src: ZUO Xi 7.3.2 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 317; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
齊侯脩禮於諸侯,
諸侯官受方物。
鄭伯使大子華
聽命於會,
言於齊侯曰:
「洩氏、
孔氏、
子人氏三族,
實違君命。
君若去之以為成,
我以鄭為內臣,
君亦無所不利焉。」
# src: ZUO Xi 7.3.3 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 318; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
齊侯將許之。
管仲曰:
「君以禮與信屬諸侯,
而以姦終之,
無乃不可乎?
子父不奸之謂禮,
守命共時之謂信,
違此二者,
姦莫大焉。」
# src: ZUO Xi 7.3.4 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 318; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
公曰:
「諸侯有討於鄭,
未捷;
今苟有釁,
從之,
不亦可乎?」
# src: ZUO Xi 7.3.5 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 318; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
對曰:
「君若綏之以德,
加之以訓,
辭,
而帥諸侯以討鄭,
鄭將覆亡之不暇,
豈敢不懼?
# src: ZUO Xi 7.3.6 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 318; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
若揔其罪人以臨之,
鄭有辭矣,
何懼?
且夫合諸侯,
以崇德也。
會而列姦,
何以示後嗣?
# src: ZUO Xi 7.3.7 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 318; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
夫諸侯之會,
其德、
刑、禮、
義,
無國不記。
記姦之位,
君盟替矣。
作而不記,
非盛德也。
君其勿許!
# src: ZUO Xi 7.3.8(653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 319; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
鄭必受盟。
夫子華既為大子,
而求介於大國以弱其國,
亦必不免。
鄭有叔詹、
堵叔、
師叔三良為政,
未可間也。」
齊侯辭焉。
子華由是得罪於鄭。
# src: ZUO Xi 7.4 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 319; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 149
# dating: 8120
B5.7.4冬,
鄭伯使請盟于齊。
# src: ZUO Xi 7.5 (653 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 319; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 224; tr. Legge 150
# dating: 8120
B5.7.5閏月,
惠王崩。
襄王惡大叔帶之難。
懼不立,
不發喪,
而告難于齊。
# src: ZUO Xi 8.1 (652 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 321; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 227; tr. Legge 151
# dating: 8120
A5.8《僖公八年經》
A5.8.1八年春,
王正月,
公會王人、
齊侯、
宋公、
衛侯、
許男、
曹伯、
陳世子款,
盟于洮。
鄭伯乞盟。
A5.8.2夏,
狄伐晉。
A5.8.3秋七月,
禘于大廟,
用致夫人。
A5.8.4冬十有二月丁未,
天王崩。
B5.8《僖公八年傳》
B5.8.1八年春,
盟于洮,
謀王室也。
鄭伯乞盟,
請服也。
襄王定位
而後發喪。
# src: ZUO Xi 8.2.1 (652 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 322; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 227; tr. Legge 151
# dating: 8120
B5.8.2晉里克帥師,
梁由靡御,
虢射為右,
以敗狄于采桑。
梁由靡曰:
「狄無恥,
從之,
必大克。」
# src: ZUO Xi 8.2.2 (652 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 322; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 227; tr. Legge 151
# dating: 8120
里克曰:
「懼之而已,
無速眾狄。」
虢射曰:
「期年狄必至,
示之弱矣。」
夏,
狄伐晉,
報采桑之役也。
復期月。
# src: ZUO Xi 8.3 (652 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 322; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 227; tr. Legge 151
# dating: 8120
B5.8.3秋,
禘
而致哀姜焉,
非禮也。
凡夫人,
不薨于寢,
不殯于廟,
不赴于同,
不祔于姑,
則弗致也。
# src: ZUO Xi 8.4 (652 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 323; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 227; tr. Legge 151
# dating: 8120
B5.8.4冬,
王人來告喪,
難故也,
是以緩。
# src: ZUO Xi 8.5 (652 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 323; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 227; tr. Legge 152
# dating: 8120
B5.8.5宋公疾,
大子茲父固請,
曰:
「目夷長且仁,
君其立之!」
公命子魚。
子魚辭,
曰:
「能以國讓,
仁孰大焉?
臣不及也,
且又不順。」
遂走而退。
# src: ZUO Xi 9.1 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 325; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 229
# dating: 8120
A5.9《僖公九年經》
A5.9.1九年春,
王三月丁丑,
宋公御說卒。
A5.9.2夏,
公會宰周公、
齊侯、
宋子、
衛侯、
鄭伯、
許男、
曹伯于葵丘。
A5.9.3秋七月乙酉,
伯姬卒。
A5.9.4九月戊辰,
諸侯盟于葵丘。
A5.9.5甲子,
晉侯佹諸卒。
A5.9.6冬,
晉里克殺其君之子奚齊。
B5.9《僖公九年傳》
B5.9.1九年春,
宋桓公卒。
未葬而襄公會諸侯,
故曰
「子」。
凡在喪,
王曰
「小童」,
公侯曰
「子」。
# src: ZUO Xi 9.2.1(651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 326; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 229; tr. Legge 154
# dating: 8120
B5.9.2夏,
會于葵丘,
尋盟,
且脩好,
禮也。
王使宰孔
賜齊侯胙,
曰:
「天子有事于文、
武,
使孔賜伯舅胙。」
# src: ZUO Xi 9.2.2 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 326; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 229; tr. Legge 154
# dating: 8120
齊侯將下拜。
孔曰:
「且有後命。
天子使孔曰:
『以伯舅耋老,
加勞,
賜一級,
無下拜!』」
# src: ZUO Xi 9.2.3 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 326; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 229; tr. Legge 154
# dating: 8120
對曰:
「天威不違顏咫尺,
# src: ZUO Xi 9.2.4 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 327; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 229; tr. Legge 154
# dating: 8120
小白,
余敢貪天子之命,
無下拜?
- 恐隕越于下,
以遺天子羞。
敢不下拜?」
下,
拜;
登,
受。
# src: ZUO Xi 9.3.1 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 327; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 229; tr. Legge 154
# dating: 8120
B5.9.3秋,
齊侯盟諸侯于葵丘,
曰:
「凡我同盟之人,
既盟之後,
言歸于好。」
# src: ZUO Xi 9.3.2 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 327; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 229; tr. Legge 154
# dating: 8120
宰孔先歸,
遇晉侯,
曰:
「可無會也。
齊侯不務德
而勤遠略,
故北伐山戎,
南伐楚,
西為此會也。
# src: ZUO Xi 9.3.3 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 327; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 229; tr. Legge 154
# dating: 8120
東略之不知,
西則否矣。
其在亂乎!
君務靖亂,
無勤於行。」
晉侯乃還。
# src: ZUO Xi 9.4.1 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 328; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 231; tr. Watson 1989: 26; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.9.4九月,
晉獻公卒。
里克、丕鄭欲納文公,
故以三公子之徒作亂。
# src: ZUO Xi 9.4.2 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 328; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 231; tr. Legge 154
# dating: 8120
初,
獻公使荀息傅奚齊。
公疾,
召之,
曰:
「以是藐諸孤辱在大夫,
其若之何?」
# src: ZUO Xi 9.4.3 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 328; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 231; tr. Legge 154
# dating: 8120
稽首而對曰:
「臣竭其股肱之力,
加之以忠、
貞。
其濟,
君之靈也;
不濟,
則以死繼之。」
# src: ZUO Xi 9.4.4 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 328; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 232; tr. Legge 154
# dating: 8120
公曰:
「何謂忠、
貞?」
對曰:
「公家之利,
知無不為,
忠也;
送往事居,
耦俱無猜,
貞也。」
# src: ZUO Xi 9.4.5 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 329; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 232; tr. Watson 1989: 26; revised tr. CH
# dating: 8120
及里克將殺奚齊,
先告荀息曰:
「三怨將作,
秦、晉輔之,
子將何如?」
荀息曰:
「將死之。」
里克曰:
「無益也。」
# src: ZUO Xi 9.4.6 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 329; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 232; tr. Watson 1989: 26; revised tr. CH
# dating: 8120
荀叔曰:
「吾與先君言矣,
不可以貣。
能欲復言而愛身乎?
雖無益也,
將焉辟之?
且人之欲善,
誰不如我?
我欲無貳,
而能謂人已乎?」
# src: ZUO Xi 9.4.7 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 329; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 232; Watson 1989: 27; revised tr. CH
# dating: 8120
冬十月,
里克殺奚齊于次。
書曰
「殺其君之子」,
未葬也。
荀息將死之,
人曰:
「不如立卓子
而輔之。」
荀息立公子卓
以葬。
# src: ZUO Xi 9.4.8 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 329; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 232; Watson 1989: 27; revised tr. CH
# dating: 8120
十一月,
里克殺公子卓于朝。
荀息死之。
# src: ZUO Xi 9.4.9 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 330; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 231
# dating: 8120
君子曰:
「《詩》所謂
『白圭之玷,
尚可磨也;
斯言之玷,
不可為也。』
荀息有焉。」
# src: ZUO Xi 9.5. (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 330; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 232; tr. Legge 155
# dating: 8120
B5.9.5齊侯以諸侯之師伐晉,
及高梁而還,
討晉亂也。
令不及魯,
故不書。
# src: ZUO Xi 9.6.1 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 330; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 234; tr. Watson 1989:27; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.9.6晉郤芮使夷吾重賂秦
以求入,
# src: ZUO Xi 9.6.2 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 330; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 234; tr. Legge 155
# dating: 8120
曰:
「人實有國,
我何愛焉?
入而能民,
土於何有?」
從之。
# src: ZUO Xi 9.6.3 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 330; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 234; tr. Watson 1989:27; revised tr. CH
# dating: 8120
齊隰朋帥師會秦師
納晉惠公。
秦伯謂郤芮曰:
「公子誰恃?」
# src: ZUO Xi 9.6.4 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 331; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 234; tr. Legge 155; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「臣聞
亡人無黨,
有黨必有讎。
夷吾弱不好弄,
能鬭不過,
長亦不改,
不識其他。」
# src: ZUO Xi 9.6.5 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 331; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 234; tr. Legge 155; revised tr. CH
# dating: 8120
公謂公孫枝曰:
「夷吾其定乎?」
對曰:
「臣聞之:
『唯則定國』。
# src: ZUO Xi 9.6.6 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 331; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 234; tr. Legge 155; revised tr. CH
# dating: 8120
《詩》曰:
『不識不知,
順帝之則。』
文王之謂也。
又曰:
『不僭不賊,
鮮不為則。』
無好無惡,
不忌不克之謂也。
今其言多忌克,
難哉!」
# src: ZUO Xi 9.6.7 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 331; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 234; tr. Legge 155
# dating: 8120
公曰:
「忌則多怨,
又焉能克?
是吾利也。」
# src: ZUO Xi 9.7 (651 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 331; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 234; tr. Legge 155; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.9.7宋襄公即位,
以公子目夷為仁,
使為左師以聽政,
於是宋治。
故魚氏世為左師。
# src: ZUO Xi 10.1 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 333; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Legge 156
# dating: 8120
A5.10《僖公十年經》
A5.10.1十年春,
王正月,
公如齊。
A5.10.2狄滅溫,
溫子奔衛。
A5.10.3晉里克弒其君卓及其大夫荀息。
A5.10.4夏,
齊侯、
許男伐北戎。
A5.10.5晉殺其大夫里克。
A5.10.6秋七月。
A5.10.7冬,
大雨雪。
B5.10《僖公十年傳》
B5.10.1十年春,
狄滅溫,
蘇子無信也。
蘇子叛王即狄,
又不能於狄,
狄人伐之,
王不救,
故滅。
蘇子奔衛。
# src: ZUO Xi 10.2.1 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 333; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Legge 157; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.10.2夏四月,
周公忌父、
王子黨會齊隰朋
立晉侯。
晉侯殺里克
以說。
將殺里克,
公使謂之曰:
# src: ZUO Xi 10.2.2 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 333; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Watson 1989:28; revised tr. CH
# dating: 8120
「微子,
則不及此。
雖然,
子殺二君與一大夫,
為子君者,
不亦難乎?」
# src: ZUO Xi 10.2.3 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 333; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Watson 1989:28; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「不有廢也,
君何以興?
欲加之罪,
其無辭乎?
臣聞命矣。」
伏劍而死。
# src: ZUO Xi 10.2.4 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 334; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Legge 157; revised tr. CH
# dating: 8120
於是丕鄭聘于秦,
且謝緩賂,
故不及。
# src: ZUO Xi 10.3.1 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 334; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Watson 1989:28; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.10.3晉侯改葬共大子。
秋,
狐突適下國,
遇大子。
大子使登
僕,
而告之曰:
「夷吾無禮,
余得請於帝矣,
將以晉畀秦,
秦將祀余。」
# src: ZUO Xi 10.3.2 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 334; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Watson 1989:28; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「臣聞之:
『神不歆非類,
民不祀非族。』
君祀無乃殄乎?
# src: ZUO Xi 10.3.3 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 334; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Watson 1989:29; revised tr. CH
# dating: 8120
且民何罪?
失刑、
乏祀,
君其圖之!」
君曰:
「諾。
吾將復請。
七日,
新城西偏將有巫者
而見我焉。」
# src: ZUO Xi 10.3.4 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 335; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Watson 1989:29; revised tr. CH
# dating: 8120
許之,
遂不見。
及期而往,
告之曰:
「帝許我罰有罪矣,
敝於韓。」
# src: ZUO Xi 10.3.5 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 335; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Legge 157
# dating: 8120
丕鄭之如秦也,
言於秦伯曰:
「呂甥、
郤稱、
冀芮
實為不從,
若重問以召之,
臣出晉君,
君納重耳,
蔑不濟矣。」
# src: ZUO Xi 10.3.6 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 336; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Legge 157
# dating: 8120
冬,
秦伯使泠至報、
問,
且召三子。
郤芮曰:
「幣重而言甘,
誘我也。」
# src: ZUO Xi 10.3.7 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 336; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Legge 157
# dating: 8120
遂殺丕鄭、
祁舉及七輿大夫:
左行共華、
右行賈華、
叔堅、
騅歂、
纍虎、
特宮、
山祁,
皆里、
丕之黨也。
# src: ZUO Xi 10.3.8 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 336; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Legge 157
# dating: 8120
丕豹奔秦,
言於秦伯曰:
「晉侯背大主
而忌小怨,
民弗與也。
伐之,
必出。」
# src: ZUO Xi 10.3.9 (650 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 336; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 236; tr. Legge 157
# dating: 8120
公曰:
「失眾,
焉能殺?
違禍,
誰能出君?」
# src: ZUO Xi 11.1 (649 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 337; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 239
# dating: 8120
A5.11《僖公十一年經》
A5.11.1十有一年春,
晉殺其大夫丕鄭父。
A5.11.2夏,
公及夫人姜氏會齊侯于陽穀。
A5.11.3秋八月,
大雩。
A5.11.4冬,
楚人伐黃。
B5.11《僖公十一年傳》
B5.11.1十一年春,
晉侯使以丕鄭之亂來告。
# src: ZUO Xi 11.2.1 (649 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 337; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 239; tr. Legge 158
# dating: 8120
B5.11.2天王使召武公、
內史過
賜晉侯命,
# src: ZUO Xi 11.2.2 (649 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 338; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 239; tr. Legge 158
# dating: 8120
受玉惰。
過歸,
告王曰:
「晉侯其無後乎!
王賜之命,
而惰於受瑞,
先自棄也已,
其何繼之有?
# src: ZUO Xi 11.2.3 (649 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 338; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 239; tr. Legge 158
# dating: 8120
禮、
國之幹也,
敬、
禮之輿也。
不敬,
則禮不行,
禮不行,
則上下昏,
何以長世?」
# src: ZUO Xi 11.3 (649 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 338; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 240; tr. Legge 158
# dating: 8120
B5.11.3夏,
揚、拒、
泉、皋、
伊、雒之戎同伐京師,
入王城,
焚東門,
王子帶召之也。
秦、晉伐戎以救周。
秋,
晉侯平戎于王。
# src: ZUO Xi 11.4 (649 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 339; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 240; tr. Legge 158
# dating: 8120
B5.11.4黃人不歸楚貢。
冬,
楚人伐黃。
# src: ZUO Xi 12.1 (648 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 340; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 241; tr. Legge 159
# dating: 8120
A5.12《僖公十二年經》
A5.12.1十有二年春,
王三月庚午,
日有食之。
A5.12.2夏,
楚人滅黃。
A5.12.3秋七月。
A5.12.4冬十有二月丁丑,
陳侯杵臼卒。
B5.12《僖公十二年傳》
B5.12.1十二年春,
諸侯城衛楚丘之郛,
懼狄難也。
# src: ZUO Xi 12.2 (648 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 340; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 241; tr. Legge 159
# dating: 8120
B5.12.2黃人恃諸侯之睦于齊也,
不共楚職,
曰:
「自郢及我九百里,
焉能害我?」
夏,
楚滅黃。
# src: ZUO Xi 12.3 (648 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 341; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 241; tr. Legge 159
# dating: 8120
B5.12.3王以戎難故,
討王子帶。
秋,
王子帶奔齊。
# src: ZUO Xi 12.4.1 (648 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 341; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 241; tr. Legge 159
# dating: 8120
B5.12.4冬,
齊侯使管夷吾平戎于王,
使隰朋平戎于晉。
王以上卿之禮饗管仲。
# src: ZUO Xi 12.4.2 (648 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 341; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 241; tr. Legge 159
# dating: 8120
管仲辭曰:
「臣、
賤有司也。
有天子之二守國、
高在,
若節春秋來
承王命,
何以禮焉?
陪臣敢辭。」
# src: ZUO Xi 12.4.3 (648 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 342; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 241; tr. Legge 159
# dating: 8120
王曰:
「舅氏!
余嘉乃勳!
應乃懿德,
謂督不忘。
往踐乃職,
無逆朕命!」
# src: ZUO Xi 12.4.4 (648 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 342; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 241; tr. Legge 159
# dating: 8120
管仲卒受下卿之禮
而還。
君子曰:
「管氏之世祀也宜哉!
讓不忘其上。
《詩》曰:
『愷悌君子,
神所勞矣。』」
# src: ZUO Xi 13.1.1 (647 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 343; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 243; tr. Legge 160
# dating: 8120
A5.13《僖公十三年經》
A5.13.1十有三年春,
狄侵衛。
A5.13.2夏四月,
葬陳宣公。
A5.13.3公會齊侯、
宋公、
陳侯、
衛侯、
鄭伯、
許男、
曹伯于鹹。
A5.13.4秋九月,
大雩。
A5.13.5冬,
公子友如齊。
B5.13《僖公十三年傳》
B5.13.1十三年春,
齊侯使仲係湫聘于周,
且言王子帶。
事畢,
不與王言。
歸,
# src: ZUO Xi 13.1.2 (647 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 344; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 243; tr. Legge 160
# dating: 8120
復命曰:
「未可。
王怒未怠,
其十年乎?
不十年,
王弗召也。」
# src: ZUO Xi 13.2 (647 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 344; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 243; tr. Legge 161
# dating: 8120
B5.13.2夏,
會于鹹,
淮夷病杞故,
且謀王室也。
# src: ZUO Xi 13.3 (647 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 344; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 243; tr. Legge 161
# dating: 8120
B5.13.3秋,
為戎難故,
諸侯戍周。
齊仲孫湫致之。
# src: ZUO Xi 13.4.1 (647 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 344; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 243; tr. Legge 161
# dating: 8120
B5.13.4冬,
晉荐饑,
使乞糴于秦。
秦伯謂子桑:
「與諸乎?」
# src: ZUO Xi 13.4.2 (647 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 345; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 243; tr. Legge 161
# dating: 8120
對曰:
「重施而報,
君將何求?
重施而不報,
其民必攜;
攜而討焉,
無眾,
必敗。」
# src: ZUO Xi 13.4.3 (647 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 345; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 243; tr. Legge 161
# dating: 8120
謂百里:
「與諸乎?」
對曰:
「天災流行,
國家代有。
救災、
恤鄰,
道也。
行道,
有福。」
# src: ZUO Xi 13.4.4 (647 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 345; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 243; tr. Legge 161
# dating: 8120
丕鄭之子豹在秦,
請伐晉。
秦伯曰:
「其君是惡,
其民何罪?」
秦於是乎輸粟于晉,
自雍及絳相繼,
命之曰汎舟之役。
# src: ZUO Xi 14.1 (646 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 347; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 245; tr. Legge 162
# dating: 8120
A5.14《僖公十四年經》
A5.14.1十有四年春,
諸侯城緣陵。
A5.14.2夏六月,
季姬及鄫子遇于防。
使鄫子來朝。
A5.14.3秋八月辛卯,
沙鹿崩。
A5.14.4狄侵鄭。
A5.14.5冬,
蔡侯肸卒。
B5.14《僖公十四年傳》
B5.14.1十四年春,
諸侯城緣陵而遷杞焉,
不書其人,
有闕也。
# src: ZUO Xi 14.2 (646 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 347; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 245; tr. Legge 162
# dating: 8120
B5.14.2鄫季姬來寧,
公怒,
止之,
以鄫子之不朝也。
夏,
遇于防,
而使來朝。
# src: ZUO Xi 14.3 (646 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 347; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 245; tr. Legge 162
# dating: 8120
B5.14.3秋八月辛卯,
沙鹿崩。
晉卜偃曰:
「期年將有大咎,
幾亡國。」
# src: ZUO Xi 14.4.1 (646 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 348; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 246; tr. Legge 162
# dating: 8120
B5.14.4冬,
秦饑,
使乞糴于晉,
晉人弗與。
慶鄭曰:
「背施,
無親;
幸災,
不仁;
貪愛,
不祥;
怒鄰,
不義。
四德皆失,
何以守國?」
# src: ZUO Xi 14.4.2 (646 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 348; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 246; tr. Legge 162
# dating: 8120
虢射曰:
「皮之不存,
毛將安傅?」
慶鄭曰:
「棄信、
背鄰,
患孰恤之?
無信,
患作;
失援,
必斃。
是則然矣。」
# src: ZUO Xi 14.4.3 (646 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 348; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 246; tr. Legge 162
# dating: 8120
虢射曰:
「無損於怨,
而厚於寇,
不如勿與。」
慶鄭曰:
「背施、
幸災,
民所棄也。
近猶讎之,
況怨敵乎?」
# src: ZUO Xi 14.4.4 (646 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 348; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 246; tr. Legge 163
# dating: 8120
弗聽。
退曰:
「君其悔是哉!」
# src: ZUO Xi 15.1 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 351; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 247; tr. Legge 166
# dating: 8120
A5.15《僖公十五年經》
A5.15.1十有五年春,
王正月,
公如齊。
A5.15.2楚人伐徐。
A5.15.3三月,
公會齊侯、
宋公、
陳侯、
衛侯、
鄭伯、
許男、
曹伯,
盟于牡丘,
遂次于匡。
公孫敖帥師及諸侯之大夫救徐。
A5.15.4夏五月,
日有食之。
A5.15.5秋七月,
齊師、
曹師伐厲。
A5.15.6八月,
螽。
A5.15.7九月,
公至自會。
A5.15.8季姬歸于鄫。
A5.15.9己卯晦,
震夷伯之廟。
A5.15.10冬,
宋人伐曹。
A5.15.11楚人敗徐于婁林。
A5.15.12十有一月壬戌,
晉侯及秦伯戰于韓,
獲晉侯。
B5.15《僖公十五年傳》
B5.15.1十五年春,
楚人伐徐,
徐即諸夏故也。
三月,
盟于牡丘,
尋葵丘之盟,
且救徐也。
孟穆伯帥師及諸侯之師救徐,
諸侯次于匡以待之。
# src: ZUO Xi 15.2 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 351; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 247;
# dating: 8120
B5.15.2夏五月,
日有食之。
不書朔與日,
官失之也。
# src: ZUO Xi 15.3 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 351; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 247
# dating: 8120
B5.15.3秋,
伐厲,
以救徐也。
# src: ZUO Xi 15.4.1 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 351; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:30; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.15.4晉侯之入也,
秦穆姬屬賈君焉,
且曰:
「盡納群公子」。
晉侯烝於賈君,
又不納群公子,
# src: ZUO Xi 15.4.2 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 352; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:30; revised tr. CH
# dating: 8120
是以穆姬怨之。
晉侯許賂中大夫,
既而皆背之。
賂秦伯以河外列城五,
東盡虢略,
南及華山,
內及解梁城,
既而不與。
# src: ZUO Xi 15.4.3 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 352; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:31; revised tr. CH
# dating: 8120
晉饑,
秦輸之粟;
秦饑,
晉閉之糴,
故秦伯伐晉。
# src: ZUO Xi 15.4.4 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 353; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:31; revised tr. CH
# dating: 8120
卜徒父筮之,
吉:
「涉河,
侯車敗。」
# src: ZUO Xi 15.4.5 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 353; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:31; revised tr. CH
# dating: 8120
詰之。
對曰:
「乃大吉也。
三敗,
必獲晉君。
其卦遇《蠱》
䷑曰:
『千乘三去,
三去之餘,
獲其雄狐。』
夫狐《蠱》,
必其君也。
# src: ZUO Xi 15.4.6 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 354; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:31; revised tr. CH
# dating: 8120
《蠱》之貞,
風也;
其悔,
山也。
歲云秋矣,
我落其實,
而取其材,
所以克也。
實落、
材亡,
不敗,
何待?」
# src: ZUO Xi 15.4.7 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 354; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:31; revised tr. CH
# dating: 8120
三敗及韓。
晉侯謂慶鄭曰:
「寇深矣,
若之何?」
對曰:
「君實深之,
可若何!」
公曰:
「不孫!」
# src: ZUO Xi 15.4.8 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 354; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:31; revised tr. CH
# dating: 8120
卜右,
慶鄭吉。
弗使。
步揚御戎,
家僕徒為右。
乘小駟,
鄭入也。
# src: ZUO Xi 15.4.9 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 354; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248; tr. Watson 1989:32; revised tr. CH
# dating: 8120
慶鄭曰:
「古者大事,
必乘其產,
生其水土,
而知其人心;
安其教訓,
而服習其道;
# src: ZUO Xi 15.4.10 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 355; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248 Watson 1989:32; revised tr. CH
# dating: 8120
唯所納之,
無不如志。
今乘異產,
以從戎事,
及懼而變,
將與人易。
# src: ZUO Xi 15.4.11 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 355; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 248 Watson 1989:32; revised tr. CH
# dating: 8120
亂氣狡憤,
陰血周作,
張脈僨興,
外彊中乾。
進退不可,
周旋不能,
君必悔之。」
弗聽。
# src: ZUO Xi 15.4.12 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 355; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:32; revised tr. CH
# dating: 8120
九月,
晉侯逆秦師,
使韓簡視師。
復曰:
「師少於我,
鬭士倍我。」
公曰:
「何故?」
# src: ZUO Xi 15.4.13 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 355; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:32; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「出因其資,
入用其寵,
饑食其粟,
三施而無報,
是以來也。
今又擊之,
我怠、
秦奮,
倍猶未也。」
# src: ZUO Xi 15.4.14 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 355; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:32; revised tr. CH
# dating: 8120
公曰:
「一夫不可狃,
況國乎?」
遂使請戰,
曰:
「寡人不佞,
能合其眾而不能離也。
君若不還,
無所逃命。」
# src: ZUO Xi 15.4.15 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 356; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:32; revised tr. CH
# dating: 8120
秦伯使公孫枝對,
曰:
「君之未入,
寡人懼之;
入而未定列,
猶吾憂也。
苟列定矣,
敢不承命。」
韓簡退,
曰:
「吾幸而得囚。」
# src: ZUO Xi 15.4.16 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 356; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:33; revised tr. CH
# dating: 8120
壬戌,
戰于韓原。
晉戎馬還濘而止。
公號慶鄭。
慶鄭曰:
「愎諫、
違卜,
固敗是求,
又何逃焉?」
# src: ZUO Xi 15.4.17 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 356; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:33; revised tr. CH
# dating: 8120
遂去之。
梁由靡御韓簡,
虢射為右,
輅秦伯,
將止之。
鄭以救公誤之,
遂失秦伯。
秦獲晉侯以歸。
# src: ZUO Xi 15.4.18 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 357; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:33; revised tr. CH
# dating: 8120
晉大夫反首拔舍
從之。
秦伯使辭焉,
曰:
「二三子何其慼也!
寡人之從君而西也,
亦晉之妖夢是踐,
豈敢以至?」
# src: ZUO Xi 15.4.19 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 357; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:33; revised tr. CH
# dating: 8120
晉大夫三拜稽首曰:
「君履后土
而戴皇天,
皇天后土
實聞君之言,
群臣敢在下風。」
# src: ZUO Xi 15.4.20 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 358; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:33; revised tr. CH
# dating: 8120
穆姬聞晉侯將至,
以大子罃、
弘與女簡璧登臺
而履薪焉。
使以免服衰絰逆,
# src: ZUO Xi 15.4.21 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 358; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:33; revised tr. CH
# dating: 8120
且告曰:
「上天降災,
使我兩君匪以玉帛相見,
而以興戎。
# src: ZUO Xi 15.4.22 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 358; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 251; tr. Watson 1989:34; revised tr. CH
# dating: 8120
若晉君朝以入,
則婢子夕以死;
夕以入,
則朝以死。
唯君裁之!」
乃舍諸靈臺。
# src: ZUO Xi 15.4.23 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 359; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 255; tr. Watson 1989:34; revised tr. CH
# dating: 8120
大夫請以入。
公曰:
「獲晉侯,
以厚歸也;
既而喪歸,
焉用之?
大夫其何有焉?
# src: ZUO Xi 15.4.24 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 359; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 255; tr. Watson 1989:34; revised tr. CH
# dating: 8120
且晉人慼憂
以動我,
天地以要我。
不圖晉憂,
重其怒也;
我食吾言,
背天地也。
重怒,
難任;
背天,
不祥,
必歸晉君。」
# src: ZUO Xi 15.4.25 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 359; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 255; tr. Watson 1989:34; revised tr. CH
# dating: 8120
公子縶曰:
「不如殺之,
無聚慝焉。」
子桑曰:
「歸之而質其大子,
必得大成。
晉未可滅,
而殺其君,
衹以成惡。
# src: ZUO Xi 15.4.26 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 359; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 255; tr. Watson 1989:34; revised tr. CH
# dating: 8120
且史佚有言曰:
『無始禍,
無怙亂,
無重怒。』
重怒,
難任;
陵人,
不祥。」
乃許晉平。
# src: ZUO Xi 15.4.27 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 360; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 255; tr. Watson 1989:34; revised tr. CH
# dating: 8120
晉侯使郤乞
告瑕呂飴甥,
且召之。
子金教之言,
曰:
「朝國人
而以君命賞。
且告之曰:
『孤雖歸,
辱社稷矣,
其卜貣圉也。』」
# src: ZUO Xi 15.4.28 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 362; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 256; tr. Watson 1989:35; revised tr. CH
# dating: 8120
眾皆哭,
晉於是乎作爰田。
呂甥曰:
「君亡之不恤,
而群臣是憂,
惠之至也,
將若君何?」
眾曰:
「何為而可?」
# src: ZUO Xi 15.4.29 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 362; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 256; tr. Watson 1989:35; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「征繕
以輔孺子。
諸侯聞之,
喪君有君,
群臣輯睦,
甲兵益多。
好我者勸,
惡我者懼,
庶有益乎!」
# src: ZUO Xi 15.4.30 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 362; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 256; tr. Watson 1989:35; revised tr. CH
# dating: 8120
眾說,
晉於是乎作州兵。
初,
晉獻公筮嫁伯姬於秦,
遇《歸妹》䷵之《睽》
# src: ZUO Xi 15.4.31 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 363; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 258; tr. Watson 1989:35; revised tr. CH
# dating: 8120
䷥。
史蘇占之,
曰:
「不吉。
其繇曰:
『士刲羊,
亦無衁也;
女承筐,
亦無貺也。
西鄰責言,
不可償也。
《歸妹》之《睽》,
猶無相也。』
# src: ZUO Xi 15.4.32 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 364; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 258; tr. Watson 1989:35; revised tr. CH
# dating: 8120
《震》之《離》,
亦《離》之《震》。
『為雷為火,
為嬴敗姬。
車說其輹,
火焚其旗,
不利行師,
敗于宗丘。
# src: ZUO Xi 15.4.33 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 364; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 258; tr. Watson 1989:35; revised tr. CH
# dating: 8120
《歸妹》《睽》孤,
寇張之弧。
姪其從姑,
六年其逋,
逃歸其國,
而棄其家,
明年其死於高梁之虛。』」
# src: ZUO Xi 15.4.34 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 365; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 258; tr. Watson 1989:36; revised tr. CH
# dating: 8120
及惠公在秦,
曰:
「先君若從史蘇之占,
吾不及此夫!」
韓簡侍,
曰:
「龜、
象也,
筮、
數也。
# src: ZUO Xi 15.4.35 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 365; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 258; tr. Watson 1989:36; revised tr. CH
# dating: 8120
物生而後有象,
象而後有滋,
滋而後有數。
先君之敗德,
及可數乎?
史蘇是占,
勿從何益?
《詩》曰:
『下民之孼,
匪降自天。
僔沓背憎,
職競由人。』」
# src: ZUO Xi 15.5 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260
# dating: 8120
B5.15.5震夷伯之廟,
罪之也,
於是展氏有隱慝焉。
# src: ZUO Xi 15.6 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260
# dating: 8120
B5.15.6冬,
宋人伐曹,
討舊怨也。
# src: ZUO Xi 15.7 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260
# dating: 8120
B5.15.7楚敗徐于婁林,
徐恃救也。
# src: ZUO Xi 15.8.1 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:36; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.15.8十月,
晉陰飴甥會秦伯,
盟于王城。
秦伯曰:
「晉國和乎?」
# src: ZUO Xi 15.8.2 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:36; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「不和。
小人恥失其君
而悼喪其親,
不憚征繕
以立圉也,
曰:
『必報讎,
寧事戎狄。』
# src: ZUO Xi 15.8.3 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:36; revised tr. CH
# dating: 8120
君子愛其君
而知其罪,
不憚征繕
以待秦命,
曰:
『必報德,
有死無二。』
以此不和。」
# src: ZUO Xi 15.8.4 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:36; revised tr. CH
# dating: 8120
秦伯曰:
「國謂君何?」
對曰:
「小人慼,
謂之不免;
君子恕,
以為必歸。
小人曰:
『我毒秦,
秦豈歸君?』
# src: ZUO Xi 15.8.5 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:36; revised tr. CH
# dating: 8120
君子曰:
『我知罪矣,
秦必歸君。
貳而執之,
服而舍之,
德莫厚焉,
刑莫威焉。
服者懷德,
貳者畏刑,
# src: ZUO Xi 15.8.6 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 366; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:37; revised tr. CH
# dating: 8120
此一役也,
秦可以霸。
納而不定,
廢而不立,
以德為怨,
秦不其然。』」
# src: ZUO Xi 15.8.7 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 367; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:37; revised tr. CH
# dating: 8120
秦伯曰:
「是吾心也。」
改館晉侯,
饋七牢焉。
蛾析謂慶鄭曰:
「盍行乎?」
# src: ZUO Xi 15.8.8 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 367; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:37; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「陷君於敗,
敗而不死,
又使失刑,
非人臣也。
臣而不臣,
行將焉入?」
# src: ZUO Xi 15.8.9 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 367; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:37; revised tr. CH
# dating: 8120
十一月,
晉侯歸。
丁丑,
殺慶鄭而後入。
是歲,
晉又饑,
秦伯又餼之粟,
# src: ZUO Xi 15.8.10 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 367; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:37; revised tr. CH
# dating: 8120
曰:
「吾怨其君,
而矜其民。
且吾聞唐叔之封也,
箕子曰:
『其後必大。』
晉其庸可冀乎?
姑樹德焉,
以待能者。」
# src: ZUO Xi 15.8.11 (645 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 367; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 260; tr. Watson 1989:37; revised tr. CH
# dating: 8120
於是秦始征晉河東,
置官司焉。
# src: ZUO Xi 16.1.1 (644 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 369; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 264;L:171
# dating: 8120
A5.16《僖公十六年經》
A5.16.1十有六年春,
王正月戊申朔,
隕石于宋五。
是月,
六鷁退飛,
過宋都。
A5.16.2三月壬申,
公子季友卒。
A5.16.3夏四月丙申,
鄫季姬卒。
A5.16.4秋七月甲子,
公孫茲卒。
A5.16.5冬十有二月,
公會齊侯、
宋公、
陳侯、
衛侯、
鄭伯、
許男、
邢侯、
曹伯于淮。
B5.16《僖公十六年傳》
B5.16.1十六年春,
隕石于宋五,
隕星也。
六鷁退飛,
過宋都,
風也。
周內史叔興聘于宋,
# src: ZUO Xi 16.1.2 (644 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 369; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 264;L:171
# dating: 8120
宋襄公問焉,
曰:
「是何祥也?
吉凶焉在?」
對曰:
「今茲魯多大喪,
明年齊有亂,
君將得諸侯
而不終。」
# src: ZUO Xi 16.1.3 (644 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 369; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 264;L:171
# dating: 8120
退而告人曰:
「君失問。
是陰陽之事,
非吉凶所生也。
吉凶由人。
吾不敢逆君故也。」
# src: ZUO Xi 16.2 (644 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 369; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 265;L:171
# dating: 8120
B5.16.2夏,
齊伐厲,
不克,
救徐而還。
# src: ZUO Xi 16.3 (644 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 370; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 265;L:171
# dating: 8120
B5.16.3秋,
狄侵晉,
取狐、
廚、受鐸,
涉汾,
及昆都,
因晉敗也。
# src: ZUO Xi 16.4 (644 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 370; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 265;L:171
# dating: 8120
B5.16.4王以戎難告于齊。
齊徵諸侯而戍周。
# src: ZUO Xi 16.5 (644 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 370; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 265;L:171
# dating: 8120
B5.16.5冬十一月乙卯,
鄭殺子華。
# src: ZUO Xi 16.6 (644 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 370; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 265;L:171
# dating: 8120
B5.16.6十二月,
會于淮,
謀鄫,
且東略也。
城鄫,
役人病,
有夜登丘而呼曰:
「齊有亂!」
不果城而還。
# src: ZUO Xi 17.1 (643 B.C); Ya2ng Bo2ju4n 372; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 266. L: 172
# dating: 8120
A5.17《僖公十七年經》
A5.17.1十有七年春,
齊人、
徐人伐英氏。
A5.17.2夏,
滅項。
A5.17.3秋,
夫人姜氏會齊侯于卞。
A5.17.4九月,
公至自會。
A5.17.5冬十有二月乙亥,
齊侯小白卒。
B5.17《僖公十七年傳》
B5.17.1十七年春,
齊人為徐伐英氏,
以報婁林之役也。
# src: ZUO Xi 17.2.1 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 372; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 266; tr. Watson 1989:38; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.17.2夏,
晉大子圉為質於秦,
秦歸河東
而妻之。
惠公之在梁也,
梁伯妻之。
梁嬴孕,
過期。
# src: ZUO Xi 17.2.2 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 372; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 266; tr. Watson 1989:39; revised tr. CH
# dating: 8120
卜招父與其子卜之。
其子曰:
「將生一男一女。」
招曰:
「然。
男為人臣,
女為人妾。」
故名男曰圉,
女曰妾。
及子圉西質,
妾為宦女焉。
# src: ZUO Xi 17.3 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 373; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 266; tr. Legge 173
# dating: 8120
B5.17.3師滅項。
淮之會,
公有諸侯之事,
未歸,
而取項。
齊人以為討,
而止公。
# src: ZUO Xi 17.4 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 373; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 266; tr. Legge 173
# dating: 8120
B5.17.4秋,
聲姜以公故,
會齊侯于卞。
九月,
公至。
書曰
「至自會」,
猶有諸侯之事焉,
且諱之也。
# src: ZUO Xi 17.5.1 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 373; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 268; tr. Legge 173
# dating: 8120
B5.17.5齊侯之夫人三,
王姬、
徐嬴、
蔡姬,
皆無子。
齊侯好內,
多內寵,
# src: ZUO Xi 17.5.2 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 373; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 268; tr. Legge 173
# dating: 8120
內嬖如夫人者六人:
長衛姬,
生武孟;
少衛姬,
生惠公;
鄭姬,
生孝公;
葛嬴,
生昭公;
密姬,
生懿公;
# src: ZUO Xi 17.5.3 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 374; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 268; tr. Legge 173
# dating: 8120
宋華子,
生公子雍。
公與管仲屬孝公於宋襄公,
以為大子。
雍巫有寵於衛共姬,
因寺人貂
以薦羞於公,
# src: ZUO Xi 17.5.4 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 375; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 268; tr. Legge 173
# dating: 8120
亦有寵。
公許之立武孟。
# src: ZUO Xi 17.5.5 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 375; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 268; tr. Legge 173
# dating: 8120
管仲卒,
五公子皆求立。
冬十月乙亥,
齊桓公卒。
# src: ZUO Xi 17.5.6 (643 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 376; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 268; tr. Legge 173
# dating: 8120
易牙入,
與寺人貂因內寵
以殺群吏,
而立公子無虧。
孝公奔宋。
十二月乙亥,
赴。
辛巳,
夜殯。
# src: ZUO Xi 18.1 (642 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 377; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 269; tr. Legge 174
# dating: 8120
A5.18《僖公十八年經》
A5.18.1十有八年春,
王正月,
宋公、
曹伯、
衛人、
邾人伐齊。
A5.18.2夏,
師救齊。
A5.18.3五月戊寅,
宋師及齊師戰于甗。
齊師敗績。
A5.18.4狄救齊。
A5.18.5秋八月丁亥,
葬齊桓公。
A5.18.6冬,
邢人、
狄人伐衛。
B5.18《僖公十八年傳》
B5.18.1十八年春,
宋襄公以諸侯伐齊。
三月,
齊人殺無虧。
# src: ZUO Xi 18.2 (642 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 377; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 269; tr. Legge 174
# dating: 8120
B5.18.2鄭伯始朝于楚。
楚子賜之金,
既而悔之,
與之盟曰:
「無以鑄兵!」
故以鑄三鍾。
# src: ZUO Xi 18.3 (642 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 378; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 269; tr. Legge 174
# dating: 8120
B5.18.3齊人將立孝公,
不勝四公子之徒,
遂與宋人戰。
夏五月,
宋敗齊師于甗,
立孝公而還。
秋八月,
葬齊桓公。
# src: ZUO Xi 18.4 (642 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 378; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 269; tr. Legge 174
# dating: 8120
B5.18.4冬,
邢人、
狄人伐衛,
圍菟圃。
衛侯以國讓父兄子弟。
及朝眾,
曰:
「苟能治之,
燬請從焉。」
眾不可,
而後師于訾婁。
狄師還。
# src: ZUO Xi 18.5 (642 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 379; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 269; tr. Legge 175
# dating: 8120
B5.18.5梁伯益其國
而不能實也,
命曰新里,
秦取之。
# src: ZUO Xi 19.1 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i1; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 271; tr. Legge 176
# dating: 8120
A5.19《僖公十九年經》
A5.19.1十有九年春,
王三月,
宋人執滕子嬰齊。
A5.19.2夏六月,
宋公、
曹人、
邾人盟于曹南。
A5.19.3鄫子會盟于邾。
己酉,
邾人執鄫子,
用之。
A5.19.4秋,
宋人圍曹。
A5.19.5衛人伐邢。
A5.19.6冬,
會陳人、
蔡人、
楚人、
鄭人盟于齊。
A5.19.7梁亡。
B5.19《僖公十九年傳》
B5.19.1十九年春,
遂城而居之。
# src: ZUO Xi 19.2 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i1; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 271; tr. Legge 176
# dating: 8120
B5.19.2宋人執滕宣公。
# src: ZUO Xi 19.3.1 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i1; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 271; tr. Legge 177
# dating: 8120
B5.19.3夏,
宋公使邾文公用鄫子于次睢之社,
欲以屬東夷。
司馬子魚曰:
「古者六畜不相為用,
小事不用大牲,
而況敢用人乎?
# src: ZUO Xi 19.3.2 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i2; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 271; tr. Legge 177
# dating: 8120
祭祀以為人也。
民、神之主也。
用人,
其誰饗之?
齊桓公存三亡國
以屬諸侯,
義士猶曰薄德,
# src: ZUO Xi 19.3.3 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i2; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 271; tr. Legge 177
# dating: 8120
今一會
而虐二國之君,
又用諸淫昏之鬼,
將以求霸,
不亦難乎?
得死為幸。」
# src: ZUO Xi 19.4.1 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 273; tr. Legge 177
# dating: 8120
B5.19.4秋,
衛人伐邢,
以報菟圃之役。
於是衛大旱,
卜有事於山川,
不吉。
# src: ZUO Xi 19.4.2 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 273; tr. Legge 177
# dating: 8120
甯莊子曰:
「昔周饑,
克殷而年豐。
今邢方無道,
諸侯無伯,
天其或者欲使衛討邢乎?」
從之。
師興而雨。
# src: ZUO Xi 19.5.1 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 273
# dating: 8120
B5.19.5宋人圍曹,
討不服也。
子魚言於宋公曰:
「文王聞崇德亂而伐之,
軍三旬而不降。
退脩教而復伐之,
因壘而降。
# src: ZUO Xi 19.5.2 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i4; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 273
# dating: 8120
《詩》曰:
『刑于寡妻,
至于兄弟,
以御于家邦。』
今君德無乃猶有所闕,
而以伐人,
若之何?
盍姑內省德乎!
無闕而後動。」
# src: ZUO Xi 19.6 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i4; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 273; tr. Legge 177
# dating: 8120
B5.19.6陳穆公請脩好於諸侯,
以無忘齊桓之德。
冬,
盟于齊,
脩桓公之好也。
# src: ZUO Xi 19.7.1 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 3i4; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 273; tr. Legge 177
# dating: 8120
B5.19.7梁亡,
不書其主,
自取之也。
初,
梁伯好土功,
亟城而弗處。
民罷而弗堪,
則曰:
「某寇將至」。
# src: ZUO Xi 19.7.2 (641 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 385; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 273; tr. Legge 177
# dating: 8120
乃溝公宮,
曰:
「秦將襲我。」
民懼而潰,
秦遂取梁。
# src: ZUO Xi 20.1 (640 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 386; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 275; tr. Legge 178
# dating: 8120
A5.20《僖公二十年經》
A5.20.1二十年春,
新作南門。
A5.20.2夏,
郜子來朝。
A5.20.3五月乙巳,
西宮災。
A5.20.4鄭人入滑。
A5.20.5秋,
齊人、
狄人盟于邢。
A5.20.6冬,
楚人伐隨。
B5.20《僖公二十年傳》
B5.20.1二十年春,
新作南門。
書
不時也。
凡啟
塞,
從時。
# src: ZUO Xi 20.2 (640 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 387; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 275; tr. Legge 178
# dating: 8120
B5.20.2滑人叛鄭,
而服於衛。
夏,
鄭公子士、
洩堵寇帥師入滑。
# src: ZUO Xi 20.3 (640 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 387; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 275; tr. Legge 178
# dating: 8120
B5.20.3秋,
齊、狄盟于邢,
為邢謀衛難也。
於是衛方病邢。
# src: ZUO Xi 20.4.1 (640 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 387; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 276; tr. Legge 178
# dating: 8120
B5.20.4隨以漢東諸侯叛楚。
冬,
楚鬭穀於菟帥師伐隨,
取成而還。
# src: ZUO Xi 20.4.2 (640 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 387; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 276; tr. Legge 178
# dating: 8120
君子曰:
「隨之見伐,
不量力也。
量力而動,
其過鮮矣。
善敗由己,
而由人乎哉?
《詩》曰:
『豈不夙夜,
謂行多露。』」
# src: ZUO Xi 20.5 (640 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 387; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 276; tr. Legge 178
# dating: 8120
B5.20.5宋襄公欲合諸侯。
臧文仲聞之,
曰:
「以欲從人,
則可;
以人從欲,
鮮濟。」
# src: ZUO Xi 21.1 (639 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 389; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 277; tr. Legge 180
# dating: 8120
A5.21《僖公二十一年經》
A5.21.1二十有一年春,
狄侵衛。
A5.21.2宋人、
齊人、
楚人盟于鹿上。
A5.21.3夏,
大旱。
A5.21.4秋,
宋公、
楚子、
陳侯、
蔡侯、
鄭伯、
許男、
曹伯會于盂。
執宋公以伐宋。
A5.21.5冬,
公伐邾。
A5.21.6楚人使宜申來獻捷。
A5.21.7十有二月癸丑,
公會諸侯盟于薄,
釋宋公。
B5.21《僖公二十一年傳》
B5.21.1二十一年春,
宋人為鹿上之盟,
以求諸侯於楚。
楚人許之。
公子目夷曰:
「小國爭盟,
禍也。
宋其亡乎!
幸而後敗。」
# src: ZUO Xi 21.2.1 (639 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 390; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 277; tr. Legge 180
# dating: 8120
B5.21.2夏,
大旱。
公欲焚巫、
尪。
臧文仲曰:
「非旱備也。
脩城郭、
貶食、
省用,
務穡、
勸分,
此其務也。
# src: ZUO Xi 21.2.2 (639 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 390; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 277; tr. Legge 180
# dating: 8120
巫、尪何為?
天欲殺之,
則如勿生;
若能為旱,
焚之滋甚。」
# src: ZUO Xi 21.2.3 (639 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 391; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 277; tr. Legge 180
# dating: 8120
公從之。
是歲也,
饑而不害。
# src: ZUO Xi 21.3.1 (639 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 391; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 277; tr. Legge 180
# dating: 8120
B5.21.3秋,
諸侯會宋公于盂。
子魚曰:
「禍其在此乎!
君欲已甚,
其何以堪之?」
於是楚執宋公以伐宋。
# src: ZUO Xi 21.3.2 (639 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 391; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 277; tr. Legge 180
# dating: 8120
冬,
會于薄以釋之。
子魚曰:
「禍猶未也,
未足以懲君。」
# src: ZUO Xi 21.4.1 (639 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 391; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 277; tr. Legge 180
# dating: 8120
B5.21.4任、
宿、須句、
顓臾,
風姓也,
實司大皞與有濟之祀,
以服事諸夏。
# src: ZUO Xi 21.4.2 (639 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 392; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 277; tr. Legge 180
# dating: 8120
邾人滅須句。
須句子來奔,
因成風也。
成風為之言於公,
曰:
「崇明祀,
保小寡,
周禮也;
蠻夷猾夏,
周禍也。
若封須句,
是崇皞、
濟
而脩祀、
紓禍也。」
# src: ZUO Xi 22.1 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 393; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 279; tr. Legge 1i2
# dating: 8120
A5.22《僖公二十二年經》
A5.22.1二十有二年春,
公伐邾,
取須句。
A5.22.2夏,
宋公、
衛侯、
許男、
滕子伐鄭。
A5.22.3秋八月丁未,
及邾人戰于升陘。
A5.22.4冬十有一月己巳朔,
宋公及楚人戰于泓,
宋師敗績。
B5.22《僖公二十二年傳》
B5.22.1二十二年春,
伐邾,
取須句,
反其君焉,
禮也。
# src: ZUO Xi 22.2 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 393; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 279; tr. Legge 1i2
# dating: 8120
B5.22.2三月,
鄭伯如楚。
# src: ZUO Xi 22.3 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 393; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 279; tr. Legge 1i2
# dating: 8120
B5.22.3夏,
宋公伐鄭。
子魚曰:
「所謂禍在此矣。」
# src: ZUO Xi 22.4.1 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 393; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 279; tr. Legge 1i2
# dating: 8120
B5.22.4初,
平王之東遷也,
辛有適伊川,
見被髮而祭於野者,
# src: ZUO Xi 22.4.2 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 394; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 279; tr. Legge 1i2
# dating: 8120
曰:
「不及百年,
此其戎乎!
其禮先亡矣。」
秋,
秦、
晉遷陸渾之戎于伊川。
# src: ZUO Xi 22.5.1 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 394; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 280; tr. Watson 1989:39; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.22.5晉大子圉為質於秦,
將逃歸,
謂嬴氏曰:
「與子歸乎?」
# src: ZUO Xi 22.5.2 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 394; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 280; tr. Watson 1989:39; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「子,
晉大子,
而辱於秦。
子之欲歸,
不亦宜乎?
# src: ZUO Xi 22.5.3 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 394; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 280; tr. Watson 1989:39; revised tr. CH
# dating: 8120
寡君之使婢子侍執巾櫛,
以固子也。
從子而歸,
棄君命也。
不敢從,
亦不敢言。」
遂逃歸。
# src: ZUO Xi 22.6.1 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 395; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 280; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
B5.22.6富辰言於王曰:
「請召大叔。
《詩》曰:
『協比其鄰,
昏姻孔云。』
吾兄弟之不協,
焉能怨諸侯之不睦?」
# src: ZUO Xi 22.6.2 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 395; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 280; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
王說。
王子帶自齊復歸于京師,
王召之也。
# src: ZUO Xi 22.7.1 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 395; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i1; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
B5.22.7邾人以須句故
出師。
公卑邾,
不設備而禦之。
臧文仲曰:
「國無小,
不可易也。
無備,
雖眾,
不可恃也。
# src: ZUO Xi 22.7.2 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 395; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i1; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
《詩》曰:
『戰戰兢兢,
如臨深淵,
如履薄冰。』
又曰:
『敬之敬之!
天惟顯思,
命不易哉!』
# src: ZUO Xi 22.7.3 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 395; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i1; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
先王之明德,
猶無不難也,
無不懼也,
況我小國乎!
君其無謂邾小,
蠭蠆有毒,
而況國乎!」
弗聽。
# src: ZUO Xi 22.7.4 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 396; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i1; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
八月丁未,
公及邾師戰于升陘,
我師敗績。
邾人獲公冑,
縣諸魚門。
# src: ZUO Xi 22.8.1 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 396; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i2; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
B5.22.8楚人伐宋以救鄭。
宋公將戰,
大司馬固諫曰:
「天之棄商久矣,
君將興之,
弗可赦也已。」
# src: ZUO Xi 22.8.2 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 397; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i2; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
弗聽。
冬十一月己巳朔,
宋公及楚人戰于泓。
宋人既成列,
楚人未既濟。
司馬曰:
「彼眾我寡,
及其未既濟也,
請擊之。」
# src: ZUO Xi 22.8.3 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 397; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i2; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
公曰:
「不可。」
既濟而未成列,
又以告。
公曰:
「未可。」
既陳而後擊之,
宋師敗績。
公傷股。
門官殲焉。
國人皆咎公。
# src: ZUO Xi 22.8.4(638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 397; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i2; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
公曰:
「君子不重傷,
不禽二毛。
古之為軍也,
不以阻隘也。
寡人雖亡國之餘,
不鼓不成列。」
# src: ZUO Xi 22.8.5 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 398; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i2; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
子魚曰:
「君未知戰。
勍敵之人,
隘而不列,
天贊我也;
阻而鼓之,
不亦可乎?
猶有懼焉。
且今之勍者,
皆吾敵也。
# src: ZUO Xi 22.8.6 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 398; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i2; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
雖及胡耇,
獲則取之,
何有於二毛?
明恥、
教戰,
求殺敵也。
傷未及死,
如何勿重?
若愛重傷,
則如勿傷;
# src: ZUO Xi 22.8.7 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 398; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 2i2; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
愛其二毛,
則如服焉。
三軍以利用也,
金鼓以聲氣也。
利而用之,
阻隘可也;
聲盛致志,
鼓儳可也。」
# src: ZUO Xi 22.9.1 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 399; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 285; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
B5.22.9丙子晨,
鄭文夫人羋氏、
姜氏勞楚子於柯澤。
楚子使師縉示之俘馘。
# src: ZUO Xi 22.9.2 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 399; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 285; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
君子曰:
「非禮也。
婦人送迎不出門,
見兄弟不踰閾,
戎事不邇女器。」
# src: ZUO Xi 22.9.3 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 399; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 285; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
丁丑,
楚子入饗于鄭,
九獻,
庭實旅百,
加籩豆六品。
饗畢,
夜出,
文羋送于軍。
取鄭二姬以歸。
# src: ZUO Xi 22.9.4 (638 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 400; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 285; tr. Legge 1i3
# dating: 8120
叔詹曰:
「楚王其不沒乎!
為禮卒於無別。
無別不可謂禮。
將何以沒?」
諸侯是以知其不遂霸也。
# src: ZUO Xi 23.1 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 401; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 286; tr. Legge 186
# dating: 8120
A5.23《僖公二十三年經》
A5.23.1二十有三年春,
齊侯伐宋,
圍緡。
A5.23.2夏五月庚寅,
宋公茲父卒。
A5.23.3秋,
楚人伐陳。
A5.23.4冬十有一月,
杞子卒。
B5.23《僖公二十三年傳》
B5.23.1二十三年春,
齊侯伐宋,
圍緡,
以討其不與盟于齊也。
# src: ZUO Xi 23.2 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 402; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 286; tr. Legge 186
# dating: 8120
B5.23.2夏五月,
宋襄公卒,
傷於泓故也。
# src: ZUO Xi 23.3.1 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 402; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 286; tr. Legge 186
# dating: 8120
B5.23.3秋,
楚成得臣帥師伐陳,
討其貳於宋也。
遂取焦、
夷,
城頓而還。
子文以為之功,
使為令尹。
# src: ZUO Xi 23.3.2 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 402; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 286; tr. Legge 186
# dating: 8120
叔伯曰:
「子若國何?」
對曰:
「吾以靖國也。
夫有大功
而無貴仕,
其人能靖者與
有幾?」
# src: ZUO Xi 23.4.1 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 402; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 287; tr. Legge 186
# dating: 8120
B5.23.4九月,
晉惠公卒。
懷公立,
命無從亡人,
期,
期而不至,
無赦。
狐突之子毛及偃從重耳在秦,
弗召。
# src: ZUO Xi 23.4.2 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 402; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 287; tr. Legge 186
# dating: 8120
冬,
懷公執狐突,
曰:
「子來則免。」
對曰:
「子之能仕,
父教之忠,
古之制也。
# src: ZUO Xi 23.4.3 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 403; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 287; tr. Legge 186
# dating: 8120
策名、
委質,
貳乃辟也。
今臣之子,
名在重耳,
有年數矣。
若又召之,
教之貳也。
# src: ZUO Xi 23.4.4 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 403; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 287; tr. Legge 186
# dating: 8120
父教子貳,
何以事君?
刑之不濫,
君之明也,
臣之願也。
淫刑以逞,
誰則無罪?
臣聞命矣。」
# src: ZUO Xi 23.4.5 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 403; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 287; tr. Legge 186
# dating: 8120
乃殺之。
卜偃稱疾不出,
曰:
「《周書》有之:
『乃大明,
服。』
己則不明,
而殺人以逞,
不亦難乎?
民不見德,
而唯戮是聞,
其何後之有?」
# src: ZUO Xi 23.5.1 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 403; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Legge 186
# dating: 8120
B5.23.5十一月,
杞成公卒。
書曰
「子」,
杞、
夷也。
# src: ZUO Xi 23.5.2 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 404; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Legge 186
# dating: 8120
不書名,
未同盟也。
凡諸侯同盟,
死則赴以名,
禮也。
赴以名,
則亦書之,
不然則否,
辟不敏也。
# src: ZUO Xi 23.6.1 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 404; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:40; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.23.6晉公子重耳之及於難也,
晉人伐諸蒲城。
蒲城人欲戰,
重耳不可,
# src: ZUO Xi 23.6.2 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 404; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:40; revised tr. CH
# dating: 8120
曰:
「保君父之命
而享其生祿,
於是乎得人。
有人而校,
罪莫大焉。
吾其奔也。」
遂奔狄。
# src: ZUO Xi 23.6.3 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 404; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:41; revised tr. CH
# dating: 8120
從者狐偃、
趙衰、
顛頡、
魏武子、
司空季子。
狄人伐廧咎如,
獲其二女,
叔隗、
季隗,
納諸公子。
公子取季隗,
生伯鯈、
叔劉,
# src: ZUO Xi 23.6.4(637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 405; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:41; revised tr. CH
# dating: 8120
以叔隗妻趙衰,
生盾。
將適齊,
謂季隗曰:
「待我二十五年,
不來而後嫁。」
# src: ZUO Xi 23.6.5 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 405; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:41; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「我二十五年矣,
又如是而嫁,
則就木焉。
請待子。」
處狄十二年而行。
# src: ZUO Xi 23.6.6 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 406; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:41; revised tr. CH
# dating: 8120
過衛,
衛文公不禮焉。
出於五鹿,
乞食於野人,
野人與之塊。
公子怒,
欲鞭之。
子犯曰:
「天賜也。」
# src: ZUO Xi 23.6.7 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 406; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:41; revised tr. CH
# dating: 8120
稽首受
而載之。
及齊,
齊桓公妻之,
有馬二十乘。
公子安之。
從者以為不可。
將行,
謀於桑下。
# src: ZUO Xi 23.6.8 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 406; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:41; revised tr. CH
# dating: 8120
蠶妾在其上,
以告姜氏。
姜氏殺之,
而謂公子曰:
「子有四方之志,
其聞之者,
吾殺之矣。」
# src: ZUO Xi 23.6.9 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 406; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:41; revised tr. CH
# dating: 8120
公子曰:
「無之。」
姜曰:
「行也!
懷與安,
實敗名。」
# src: ZUO Xi 23.6.10 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 407; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:42; revised tr. CH
# dating: 8120
公子不可。
姜與子犯謀,
醉而遣之。
醒,
以戈逐子犯。
# src: ZUO Xi 23.6.11 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 407; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:42; revised tr. CH
# dating: 8120
及曹,
曹共公聞其駢脅,
欲觀其裸。
浴,
薄而觀之。
僖負羈之妻曰:
「吾觀晉公子之從者,
皆足以相國。
# src: ZUO Xi 23.6.12 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 407; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:42; revised tr. CH
# dating: 8120
若以相,
夫子必反其國。
反其國,
必得志於諸侯。
得志於諸侯,
而誅無禮,
曹其首也。
子盍蚤自貳焉!」
# src: ZUO Xi 23.6.13 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 407; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 289; tr. Watson 1989:42; revised tr. CH
# dating: 8120
乃饋盤飧,
寘璧焉。
公子受飧反璧。
及宋,
宋襄公贈之以馬二十乘。
# src: ZUO Xi 23.6.14 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 408; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:42; revised tr. CH
# dating: 8120
及鄭,
鄭文公亦不禮焉。
叔詹諫曰:
「臣聞天之所啟。
人弗及也。
晉公子有三焉,
天其或者將建諸,
君其禮焉!
# src: ZUO Xi 23.6.15 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 408; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:42; revised tr. CH
# dating: 8120
男女同姓,
其生不蕃。
晉公子,
姬出也,
而至于今,
一也。
# src: ZUO Xi 23.6.16 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 408; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:42; revised tr. CH
# dating: 8120
離外之患,
而天不靖晉國,
殆將啟之,
二也。
有三士,
足以上人,
而從之,
三也。
# src: ZUO Xi 23.6.17 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 408; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:43; revised tr. CH
# dating: 8120
晉、鄭同儕,
其過子弟
固將禮焉,
況天之所啟乎!」
弗聽。
及楚,
楚子饗之,
曰:
「公子若反晉國,
則何以報不穀?」
# src: ZUO Xi 23.6.18 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 408; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:43; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「子、女、玉、帛,
則君有之;
羽、毛、
齒、革,
則君地生焉。
其波及晉國者,
君之餘也;
其何以報君?」
# src: ZUO Xi 23.6.19 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 409; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:43; revised tr. CH
# dating: 8120
曰:
「雖然,
何以報我?」
對曰:
「若以君之靈,
得反晉國。
晉、楚治兵,
遇於中原,
其辟君三舍。
# src: ZUO Xi 23.6 .20(637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 409; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:43; revised tr. CH
# dating: 8120
若不獲命,
其左執鞭、
弭,
右屬櫜、
鞬,
以與君周旋。」
# src: ZUO Xi 23.6.21 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 409; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:43; revised tr. CH
# dating: 8120
子玉請殺之。
楚子曰:
「晉公子廣而儉,
文而有禮。
其從者肅而寬,
忠而能力。
晉侯無親,
外內惡之。
# src: ZUO Xi 23.6.22 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 409; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:43; revised tr. CH
# dating: 8120
吾聞姬姓
唐叔之後,
其後衰者也,
其將由晉公子乎!
天將興之,
誰能廢之?
違天,
必有大咎。」
# src: ZUO Xi 23.6.23(637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 410; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:44; revised tr. CH
# dating: 8120
乃送諸秦。
秦伯納女五人,
懷嬴與焉。
奉匜沃盥,
既而揮之。
# src: ZUO Xi 23.6.24 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 410; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:44; revised tr. CH
# dating: 8120
怒,
曰:
「秦、
晉,匹也,
何以卑我?」
公子懼,
降服而囚。
他日,
公享之。
# src: ZUO Xi 23.6.25 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 410; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 293; tr. Watson 1989:44; revised tr. CH
# dating: 8120
子犯曰:
「吾不如衰之文也,
請使衰從。」
公子賦《河水》。
公賦《六月》。
趙衰曰:
「重耳拜賜!」
公子降,
拜,稽首,
# src: ZUO Xi 23.6.26 (637 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 411; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 294; tr. Watson 1989:44; revised tr. CH
# dating: 8120
公降一級
而辭焉。
衰曰:
「君稱所以佐天子者命重耳,
重耳敢不拜?」
# src: ZUO Xi 24.1.1 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 412; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:45; revised tr. CH
# dating: 8120
A5.24《僖公二十四年經》
A5.24.1二十有四年春,
王正月。
A5.24.2夏,
狄伐鄭。
A5.24.3秋,
七月。
A5.24.4冬,
天王出居于鄭。
A5.24.5晉侯夷吾卒。
B5.24《僖公二十四年傳》
B5.24.1二十四年春,
王正月,
秦伯納之。
不書,
不告入也。
及河,
子犯以璧授公子,
# src: ZUO Xi 24.1.2 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 412; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:45; revised tr. CH
# dating: 8120
曰:
「臣負羈絏
從君巡於天下,
臣之罪其多矣,
臣猶知之,
而況君乎?
請由此亡。」
# src: ZUO Xi 24.1.3 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 413; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:46; revised tr. CH
# dating: 8120
公子曰:
「所不與舅氏同心者,
有如白水!」
投其璧于河。
濟河,
圍令狐,
入桑泉,
取臼衰。
# src: ZUO Xi 24.1.4(636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 413; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:46; revised tr. CH
# dating: 8120
二月甲午,
晉師軍于廬柳。
秦伯使公子縶如晉師。
師退,
軍于郇。
辛丑,
狐偃及秦、
晉之大夫盟于郇。
# src: ZUO Xi 24.1.5 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 413; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:46; revised tr. CH
# dating: 8120
壬寅,
公子入于晉師。
丙午,
入于曲沃。
丁未,
入于絳,
朝于武宮。
# src: ZUO Xi 24.1.6 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 414; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:46; revised tr. CH
# dating: 8120
戊申,
使殺懷公于高梁。
不書,
亦不告也。
呂、
郤畏偪,
將焚公宮而弒晉侯。
# src: ZUO Xi 24.1.7 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 414; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:46; revised tr. CH
# dating: 8120
寺人披請見。
公使讓之,
且辭焉,
曰:
「蒲城之役,
君命一宿,
女即至。
其後余從狄君
以田渭濱,
女為惠公來求殺余,
# src: ZUO Xi 24.1.8 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 414; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:46; revised tr. CH
# dating: 8120
命女三宿,
女中宿至。
雖有君命,
何其速也?
夫袪猶在。
女其行乎!」
# src: ZUO Xi 24.1.9 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 414; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:46; revised tr. CH
# dating: 8120
對曰:
「臣謂君之入也,
其知之矣。
若猶未也,
又將及難。
君命無二,
古之制也。
除君之惡,
唯力是視。
# src: ZUO Xi 24.1.10 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 414; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:46; revised tr. CH
# dating: 8120
蒲人、
狄人,
余何有焉?
今君即位,
其無蒲、
狄乎!
齊桓公置射鉤,
而使管仲相。
# src: ZUO Xi 24.1.11 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 415; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 297; tr. Watson 1989:47; revised tr. CH
# dating: 8120
君若易之,
何辱命焉?
行者其眾,
豈唯刑臣?」
公見之,
以難告。
三月,
晉侯潛會秦伯于王城。
# src: ZUO Xi 24.1.12 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 415; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:47; revised tr. CH
# dating: 8120
己丑晦,
公宮火。
瑕甥、
郤芮不獲公,
乃如河上,
秦伯誘而殺之。
晉侯逆夫人嬴氏以歸。
# src: ZUO Xi 24.1.13 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 415; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:47; revised tr. CH
# dating: 8120
秦伯送衛於晉三千人,
實紀綱之僕。
初,
晉侯之豎頭須,
守藏者也,
# src: ZUO Xi 24.1.14 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 415; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:47; revised tr. CH
# dating: 8120
其出也,
竊藏以逃,
盡用以求納之。
及入,
求見。
公辭焉以沐。
# src: ZUO Xi 24.1.15 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 416; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:47; revised tr. CH
# dating: 8120
謂僕人曰:
「沐則心覆,
心覆則圖反,
宜吾不得見也。
居者為社稷之守,
行者為羈絏之僕,
其亦可也,
何必罪居者?
國君而讎匹夫,
懼者其眾矣。」
# src: ZUO Xi 24.1.16 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 416; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:48; revised tr. CH
# dating: 8120
僕人以告,
公遽見之。
狄人歸季隗于晉,
而請其二子。
文公妻趙衰,
生原同、
屏括、
樓嬰。
# src: ZUO Xi 24.1.17 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 417; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:48; revised tr. CH
# dating: 8120
趙姬請逆盾與其母,
子餘辭。
姬曰:
「得寵而忘舊,
何以使人?
必逆之!」
# src: ZUO Xi 24.1.18 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 417; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:48; revised tr. CH
# dating: 8120
固請,
許之。
來,
以盾為才,
固請于公,
以為嫡子,
而使其三子下之;
以叔隗為內子,
而己下之。
# src: ZUO Xi 24.1.19 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 417; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:48; revised tr. CH
# dating: 8120
晉侯賞從亡者,
介之推不言祿,
祿亦弗及。
推曰:
「獻公之子九人,
唯君在矣。
惠、懷無親,
外內棄之。
天未絕晉,
必將有主。
# src: ZUO Xi 24.1.20 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 418; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:49; revised tr. CH
# dating: 8120
主晉祀者,
非君而誰?
天實置之,
而二三子以為己力,
不亦誣乎?
竊人之財,
猶謂之盜,
況貪天之功
以為己力乎?
# src: ZUO Xi 24.1.21(636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 418; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:49; revised tr. CH
# dating: 8120
下義其罪,
上賞其姦;
上下相蒙,
難與處矣。」
# src: ZUO Xi 24.1.22(636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 418; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:49; revised tr. CH
# dating: 8120
其母曰:
「盍亦求之?
以死,
誰懟?」
對曰:
「尤而效之,
罪又甚焉。
且出怨言,
不食其食。」
# src: ZUO Xi 24.1.23(636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 418; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:49; revised tr. CH
# dating: 8120
其母曰:
「亦使知之,
若何?」
對曰:
「言、
身之文也。
身將隱,
焉用文之?
是求顯也。」
# src: ZUO Xi 24.1.24 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 419; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 301; tr. Watson 1989:49; revised tr. CH
# dating: 8120
其母曰:
「能如是乎?
與女偕隱。」
遂隱而死。
晉侯求之不獲。
以緜上為之田,
曰:
「以志吾過,
且旌善人。」
# src: ZUO Xi 24.2.1 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 419; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
B5.24.2鄭之入滑
也,
滑人聽命。
師還,
又即衛。
鄭公子士、
洩堵俞彌帥師伐滑。
# src: ZUO Xi 24.2.2 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 420; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
王使伯服、
游孫伯如鄭請滑。
鄭伯怨惠王之入
而不與厲公爵也,
又怨襄王之與衛滑也。
故不聽王命,
而執二子。
# src: ZUO Xi 24.2.3 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 420; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
王怒,
將以狄伐鄭。
富辰諫曰:
「不可。
臣聞之:
大上以德撫民,
其次親親,
以相及也。
# src: ZUO Xi 24.2.4 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 420; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
昔周公弔二叔之不咸,
故封建親戚
以蕃屏周。
# src: ZUO Xi 24.2.5 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 421; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
管、蔡、
郕、霍、
魯、衛、
毛、聃、
郜、雍、
曹、滕、
畢、原、
酆、郇,
文之昭也。
# src: ZUO Xi 24.2.6 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 422; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
邘、晉、
應、韓,
武之穆也。
# src: ZUO Xi 24.2.7 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 423; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
凡、蔣、
邢、茅、
胙、祭,
周公之胤也。
# src: ZUO Xi 24.2.8 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 423; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
召穆公思周德之不類,
故糾合宗族于成周
而作詩,
曰:
『常棣之華,
鄂不韡韡。
凡今之人,
莫如兄弟。』
# src: ZUO Xi 24.2.9 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 424; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
其四章曰:
『兄弟鬩于牆,
外禦其侮。』
如是,
則兄弟雖有小忿,
不廢懿親。
# src: ZUO Xi 24.2.10 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 424; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
今天子不忍小忿
以棄鄭親,
其若之何?
庸勳、親親、暱近、尊賢,
德之大者也。
即聾、從昧、與頑、用嚚,
姦之大者也。
# src: ZUO Xi 24.2.11(636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 424; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
棄德、
崇姦,
禍之大者也。
鄭有平、
惠之勳,
又有厲、
宣之親,
棄嬖寵
而用三良,
於諸姬為近,
四德具矣。
# src: ZUO Xi 24.2.12 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 425; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 305; tr. Legge 192
# dating: 8120
耳不聽五聲之和
為聾,
目不別五色之章
為昧,
心不則德義之經
為頑,
口不道忠信之言
為嚚。
# src: ZUO Xi 24.2.13 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 425; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 306; tr. Legge 192
# dating: 8120
狄皆則之,
四姦具矣。
周之有懿德也,
猶曰
『莫如兄弟』,
故封建之。
其懷柔天下也,
猶懼有外侮;
扞禦侮者,
莫如親親,
故以親屏周。
# src: ZUO Xi 24.2.14 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 425; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 306; tr. Legge 192
# dating: 8120
召穆公亦云。
今周德既衰,
於是乎又渝
周、
召,
以從諸姦,
無乃不可乎?
民未忘禍,
王又興之,
其若文、
武何?」
王弗聽,
使頹叔、
桃子出狄師。
# src: ZUO Xi 24.2.15 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 425; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 309; tr. Legge 192
# dating: 8120
夏,
狄伐鄭,
取櫟。
王德狄人,
將以其女為后。
富辰諫曰:
「不可。
臣聞之曰:
『報者倦矣,
施者未厭。』
# src: ZUO Xi 24.2.16 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 425; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 309; tr. Legge 192
# dating: 8120
狄固貪惏,
王又啟之。
女德無極,
婦怨無終,
狄必為患。」
王又弗聽。
# src: ZUO Xi 24.2.17 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 425; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 309; tr. Legge 192
# dating: 8120
初,
甘昭公有寵於惠后,
惠后將立之,
未及而卒。
昭公奔齊,
王復之,
又通於隗氏。
王替隗氏。
# src: ZUO Xi 24.2.18 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 425; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 309; tr. Legge 192
# dating: 8120
頹叔、
桃子曰:
「我實使狄,
狄其怨我。」
遂奉大叔
以攻王。
# src: ZUO Xi 24.2.19 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 426; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 309; tr. Legge 192
# dating: 8120
王御士將禦之,
王曰:
「先后其謂我何?
寧使諸侯圖之。」
王遂出,
及坎欿,
國人納之。
# src: ZUO Xi 24.2.20 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 426; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 309; tr. Legge 192-193
# dating: 8120
秋,
頹叔、
桃子奉大叔以狄師伐周,
大敗周師,
獲周公忌父、
原伯、
毛伯、
富辰。
王出適鄭,
處于氾。
大叔以隗氏居于溫。
# src: ZUO Xi 24.3.1(636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 426; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 311; tr. Legge 193
# dating: 8120
B5.24.3鄭子華之弟子臧出奔宋,
好聚鷸冠。
鄭伯聞而惡之,
使盜誘之。
八月,
盜殺之于陳、宋之間。
# src: ZUO Xi 24.3.2(636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 427; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 311; tr. Legge 193
# dating: 8120
君子曰:
「服之不衷,
身之災也。
《詩》曰:
『彼己之子,
不稱其服。』
子臧之及,
不稱也夫!
# src: ZUO Xi 24.3.3 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 427; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 311; tr. Legge 193
# dating: 8120
《詩》曰:
『自詒伊慼』,
其子臧之謂矣。
《夏書》曰
『地平天成』,
稱也。」
# src: ZUO Xi 24.4.1(636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 427; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 311; tr. Legge 193
# dating: 8120
B5.24.4宋及楚平,
宋成公如楚。
還,
入於鄭。
鄭伯將享之,
問禮於皇武子。
# src: ZUO Xi 24.4.2 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 427; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 311; tr. Legge 193
# dating: 8120
對曰:
「宋、
先代之後也,
於周為客。
天子有事,
膰焉;
有喪,
拜焉。
豐厚可也。」
# src: ZUO Xi 24.4.3 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 427; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 311; tr. Legge 193
# dating: 8120
鄭伯從之,
享宋公
有加,
禮也。
# src: ZUO Xi 24.5.1 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 427; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 312; tr. Legge 193
# dating: 8120
B5.24.5冬,
王使來告難,
曰:
「不穀不德,
得罪于母弟之寵子帶,
鄙在鄭地氾,
敢告叔父。」
# src: ZUO Xi 24.5.2 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 428; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 312; tr. Legge 193
# dating: 8120
臧文仲對曰:
「天子蒙塵于外,
敢不奔問官守?」
王使簡師父告于晉,
使左鄢父告于秦。
天子無出,
書曰
「天王出居于鄭」,
辟母弟之難也。
天子凶服、
降名,
禮也。
# src: ZUO Xi 24.6.1 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 428; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 312; tr. Legge 193
# dating: 8120
B5.24.6鄭伯與孔將鉏、
石甲父、
侯宣多省視官、
具于氾,
而後聽其私政,
禮也。
# src: ZUO Xi 24.7.1 (636 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 428; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 312; tr. Legge 193
# dating: 8120
B5.24.7衛人將伐邢,
禮至曰:
「不得其守,
國不可得也。
我請昆弟仕焉。」
乃往,
得仕。
# src: ZUO Xi 25.1.1 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 430; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 314; tr. Legge 195
# dating: 8120
A5.25《僖公二十五年經》
A5.25.1二十有五年春,
王正月丙午,
衛侯燬滅邢。
A5.25.2夏四月癸酉,
衛侯燬卒。
A5.25.3宋蕩伯姬來逆婦。
A5.25.4宋殺其大夫。
A5.25.5秋,
楚人圍陳,
納頓子于頓。
A5.25.6葬衛文公。
A5.25.7冬十有二月癸亥,
公會衛子、
莒慶,
盟于洮。
B5.25《僖公二十五年傳》
B5.25.1二十五年春,
衛人伐邢,
二禮從國子
巡城,
掖以赴外,
殺之。
# src: ZUO Xi 25.1.2 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 430; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 314; tr. Legge 195
# dating: 8120
正月丙午,
衛侯燬滅邢。
同姓也,
故名。
禮至為銘
「曰:
「余掖殺國子,
莫余敢止。」
# src: ZUO Xi 25.2.1(635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 431; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 314; tr. Legge 195
# dating: 8120
B5.25.2秦伯師于河上,
將納王。
狐偃言於晉侯曰:
「求諸侯,
莫如勤王。
諸侯信之,
且大義也。
繼文之業,
而信宣於諸侯,
今為可矣。」
# src: ZUO Xi 25.2.2 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 431; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 314; tr. Legge 195
# dating: 8120
使卜偃卜之,
曰:
「吉。
遇黃帝戰于阪泉之兆。」
公曰:
「吾不堪也。」
對曰:
「周禮未改,
今之王,
古之帝也。」
# src: ZUO Xi 25.2.3 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 431; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 314; tr. Legge 195
# dating: 8120
公曰:
「筮之!」
筮之,
遇《大有》䷍之《睽》
䷥,
曰:
「吉。
遇
『公用享于天子』
之卦
也。
戰克而王饗,
吉孰大焉?
# src: ZUO Xi 25.2.4 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 431; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 314; tr. Legge 195
# dating: 8120
且是卦也,
天為澤以當日,
天子降心以逆公,
不亦可乎?
《大有》去《睽》而復,
亦其所也。」
# src: ZUO Xi 25.2.5 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 432; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 314; tr. Legge 196
# dating: 8120
晉侯辭秦師
而下。
三月甲辰,
次于陽樊,
右師圍溫,
左師逆王。
夏四月丁巳,
王入于王城。
取大叔于溫,
殺之于隰城。
# src: ZUO Xi 25.2.6(635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 432; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 316; tr. Legge 196
# dating: 8120
戊午,
晉侯朝王。
王饗醴,
命之宥。
請隧,
弗許,
曰:
「王章也。
未有代德,
而有二王,
亦叔父之所惡也。」
# src: ZUO Xi 25.2.7(635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 433; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 316; tr. Legge 196
# dating: 8120
與之陽樊、溫、原、欑茅之田。
晉於是始啟南陽。
陽樊不服,
圍之。
# src: ZUO Xi 25.3.1(635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 434; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 317; tr. Legge 196
# dating: 8120
倉葛呼曰:
「德以柔中國,
刑以威四夷,
宜吾不敢服也。
此,誰非王之親姻,
其俘之也?」
乃出其民。
B5.25.3秋,
秦、晉伐鄀。
楚鬭克、屈禦寇以申、息之師戍商密。
# src: ZUO Xi 25.3.2 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 435; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 317; tr. Legge 196
# dating: 8120
秦人過析,隈
入而係輿人,
以圍商密,
昏而傅焉。
宵,
坎血加書,
偽與子儀、子邊盟者。
# src: ZUO Xi 25.3.3 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 435; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 317; tr. Legge 196
# dating: 8120
商密人懼,
曰:
「秦取析矣!
戍人反矣!」
乃降秦師。
秦師囚申公子儀、息公子邊以歸。
楚令尹子玉追秦師,
弗及。
遂圍陳,
納頓子于頓。
# src: ZUO Xi 25.4.1 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 435; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 318; tr. Legge 196
# dating: 8120
B5.25.4冬,
晉侯圍原,
命三日之糧。
原不降,
命去之。
諜出,
曰:
「原將降矣。」
# src: ZUO Xi 25..4.2 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 435; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 318; tr. Legge 196
# dating: 8120
軍吏曰:
「請待之。」
公曰:
「信、
國之寶也,
民之所庇也。
得原失信,
何以庇之?
所亡滋多。」
# src: ZUO Xi 25.4.3 (635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 435; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 318; tr. Legge 196
# dating: 8120
退一舍
而原降。
遷原伯貫于冀。
趙衰為原大夫,
狐溱為溫大夫。
# src: ZUO Xi 25.5.1(635 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 436; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 318; tr. Legge 196
# dating: 8120
B5.25.5衛人平莒于我,
十二月,
盟于洮,
脩衛文公之好,
且及莒平也。
# src: ZUO Xi 26.1.1 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 438; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 320; tr. Legge 198
# dating: 8120
B5.25.6晉侯問原守於寺人勃鞮,
對曰:
「昔趙衰以壺飧從,
徑餒而弗食。」
故使處原。
A5.26《僖公二十六年經》
A5.26.1二十有六年春,
王正月,
己未,
公會莒子、
衛甯速盟于向。
A5.26.2齊人侵我西鄙,
公追齊師,
至酅,
弗及。
A5.26.3夏,
齊人伐我北鄙。
A5.26.4衛人伐齊。
A5.26.5公子遂如楚乞師。
A5.26.6秋,
楚人滅夔,
以夔子歸。
A5.26.7冬,
楚人伐宋,
圍緡。
公以楚師伐齊,
取穀。
A5.26.8公至自伐齊。
B5.26《僖公二十六年傳》
B5.26.1二十六年春,
王正月,
公會莒茲丕公、
甯莊子,
盟于向,
尋洮之盟也。
# src: ZUO Xi 26.2.1 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 439; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 320; tr. Legge 198
# dating: 8120
B5.26.2齊師侵我西鄙,
討是二盟也。
# src: ZUO Xi 26.3.1 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 439; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 320; tr. Legge 198
# dating: 8120
B5.26.3夏,
齊孝公伐我北鄙,
衛人伐齊,
洮之盟故也。
公使展喜犒師,
使受命于展禽。
齊侯未入竟,
# src: ZUO Xi 26.3.2 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 439; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 320; tr. Legge 198
# dating: 8120
展喜從之,
曰:
「寡君聞君親舉玉趾,
將辱於敝邑,
使下臣犒執事。」
齊侯曰:
「魯人恐乎?」
# src: ZUO Xi 26.3.3 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 439; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 320; tr. Legge 198
# dating: 8120
對曰:
「小人恐矣,
君子則否。」
齊侯曰:
「室如縣罄,
野無青草,
何恃而不恐?」
# src: ZUO Xi 26.3.4 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 440; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 320; tr. Legge 198
# dating: 8120
對曰:
「恃先王之命。
昔周公、
大公
股肱周室,
夾輔成王。
成王勞之,
而賜之盟,
# src: ZUO Xi 26.3.5 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 440; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 320; tr. Legge 198
# dating: 8120
曰:
『世世子孫
無相害也!』
載在盟府,
大師職之。
桓公是以糾合諸侯,
而謀其不協,
彌縫其闕,
而匡救其災,
# src: ZUO Xi 26.3.6(634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 440; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 320; tr. Legge 198
# dating: 8120
昭舊職也。
及君即位,
諸侯之望曰:
『其率桓之功!』
我敝邑用不敢保聚,
曰:
『豈其嗣世九年,
而棄命廢職?
其若先君何?
君必不然。』
恃此以不恐。」
齊侯乃還。
# src: ZUO Xi 26.4.1 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 440; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 322; tr. Legge 199
# dating: 8120
B5.26.4東門襄仲、
臧文仲如楚乞師。
臧孫見子玉
而道之伐齊、
宋,
以其不臣也。
# src: ZUO Xi 26.5.1(634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 440; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 322; tr. Legge 199
# dating: 8120
B5.26.5夔子不祀祝融與鬻熊,
楚人讓之。
對曰:
「我先王熊摯有疾,
鬼神弗赦,
而自竄于夔,
吾是以失楚,
又何祀焉?」
# src: ZUO Xi 26.5.2 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 441; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 322; tr. Legge 199
# dating: 8120
秋,
楚成得臣、
鬭宜申帥師滅夔,
以夔子歸。
# src: ZUO Xi 26.6.1 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 441; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 322; tr. Legge 199
# dating: 8120
B5.26.6宋以其善於晉侯也,
叛楚即晉。
冬,
楚令尹子玉、
司馬子西
帥師伐宋,
圍緡。
公以楚師伐齊,
取穀。
# src: ZUO Xi 26.6.2 (634 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 442; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 322; tr. Legge 199
# dating: 8120
凡師
能左右之曰
「以」。
寘桓公子雍於穀,
易牙奉之以為魯援。
楚申公叔侯戍之。
桓公之子七人,
為七大夫於楚。
# src: ZUO Xi 27.1 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 443; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 324; tr. Legge 201
# dating: 8120
A5.27《僖公二十七年經》
A5.27.1二十有七年春,
杞子來朝。
A5.27.2夏六月庚寅,
齊侯昭卒。
A5.27.3秋八月乙未,
葬齊孝公。
A5.27.4乙巳,
公子遂帥師入杞。
A5.27.5冬,
楚人、
陳侯、
蔡侯、
鄭伯、
許男圍宋。
A5.27.6十有二月甲戌,
公會諸侯,
盟于宋。
B5.27《僖公二十七年傳》
B5.27.1二十七年春,
杞桓公來朝。
用夷禮,
故曰子。
公卑杞,
杞不共也。
# src: ZUO Xi 27.2 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 444; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 324; tr. Legge 201
# dating: 8120
B5.27.2夏,
齊孝公卒。
有齊怨,
不廢喪紀,
禮也。
# src: ZUO Xi 27.3 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 444; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 324; tr. Legge 201
# dating: 8120
B5.27.3秋,
入杞,
責無禮也。
# src: ZUO Xi 27.4.1 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 444; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 324; tr. Watson 1989:50; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.27.4楚子將圍宋,
使子文治兵於睽,
終朝而畢,
不戮一人。
# src: ZUO Xi 27.4.2 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 444; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 324; tr. Watson 1989:51; revised tr. CH
# dating: 8120
子玉復治兵於蒍,
終日而畢,
鞭七人,
貫三人耳。
國老皆賀子文。
子文飲之酒。
蒍賈尚幼,
後至,
不賀。
# src: ZUO Xi 27.4.3 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 444; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 324; tr. Watson 1989:51; revised tr. CH
# dating: 8120
子文問之。
對曰:
「不知所賀。
子之傳政於子玉,
曰:
『以靖國也。』
靖諸內而敗諸外,
所獲幾何?
子玉之敗,
子之舉也。
# src: ZUO Xi 27.4.4 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 445; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 324; tr. Watson 1989:51; revised tr. CH
# dating: 8120
舉以敗國,
將何賀焉?
子玉剛而無禮,
不可以治民,
過三百乘,
其不能以入矣。
苟入而賀,
何後之有?」
# src: ZUO Xi 27.4.5(633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 445; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 326; tr. Watson 1989:51
# dating: 8120
冬,
楚子及諸侯圍宋。
宋公孫固如晉
告急。
先軫曰:
「報施、
救患,
取威、
定霸,
於是乎在矣。」
# src: ZUO Xi 27.4.6 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 445; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 326; tr. Watson 1989:52; revised tr. CH
# dating: 8120
狐偃曰:
「楚始得曹,
而新昏於衛,
若伐曹、
衛,
楚必救之,
則齊、
宋免矣。」
於是乎蒐于被廬,
作三軍,
謀元帥。
# src: ZUO Xi 27.4.7 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 445; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 326; tr. Watson 1989:52; revised tr. CH
# dating: 8120
趙衰曰:
「郤縠可。
臣亟聞其言矣,
說禮、
樂
而敦《詩》、《書》。
《詩》、《書》,
義之府也;
禮、樂,
德之則也;
德、義,
利之本也。
# src: ZUO Xi 27.4.8(633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 445; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 326; tr. Watson 1989:52; revised tr. CH
# dating: 8120
《夏書》曰:
『賦納以言,
明試以功,
車服以庸。』
君其試之!」
# src: ZUO Xi 27.4.9(633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 446; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 326; tr. Watson 1989:52; revised tr. CH
# dating: 8120
乃使郤縠將中軍,
郤溱佐之。
使狐偃將上軍,
讓於狐毛,
而佐之。
命趙衰為卿,
讓於欒枝、
先軫。
使欒枝將下軍,
先軫佐之。
# src: ZUO Xi 27.4.10 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 446; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 326; tr. Watson 1989:52; revised tr. CH
# dating: 8120
荀林父御戎,
魏犨為右。
晉侯始入而教其民,
二年,
欲用之。
子犯曰:
「民未知義,
未安其居。」
# src: ZUO Xi 27.4.11 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 447; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 327; tr. Watson 1989:52; revised tr. CH
# dating: 8120
於是乎
出定襄王,
入務利民,
民懷生矣。
將用之。
子犯曰:
「民未知信,
未宣其用。」
於是乎伐原
以示之信。
# src: ZUO Xi 27.4.12 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 447; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 327; tr. Watson 1989:53; revised tr. CH
# dating: 8120
民易資者,
不求豐焉,
明徵其辭。
公曰:
「可矣乎?」
子犯曰:
「民未知禮,
未生其共。」
# src: ZUO Xi 27.4.13 (633 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 447; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 327; tr. Watson 1989:53; revised tr. CH
# dating: 8120
於是乎大蒐
以示之禮,
作執秩
以正其官。
民聽不惑,
而後用之。
出穀戍,
釋宋圍,
一戰而霸,
文之教也。
# src: ZUO Xi 28.1.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 451; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 329; tr. Watson 1989:54; revised tr. CH
# dating: 8120
A5.28《僖公二十八年經》
A5.28.1二十有八年春,
晉侯侵曹,
晉侯伐衛。
A5.28.2公子買戍衛,
不卒戍,
刺之。
A5.28.3楚人救衛。
A5.28.4三月丙午,
晉侯入曹,
執曹伯。
畀宋人。
A5.28.5夏四月己巳,
晉侯、
齊師、
宋師、
秦師及楚人戰于城濮,
楚師敗績。
A5.28.6楚殺其大夫得臣。
A5.28.7衛侯出奔楚。
A5.28.8五月癸丑,
公會晉侯、
齊侯、
宋公、
蔡侯、
鄭伯、
衛子、
莒子,
盟于踐土。
A5.28.9陳侯如會。
A5.28.10公朝于王所。
A5.28.11六月,
衛侯鄭自楚復歸于衛。
衛元咺出奔晉。
A5.28.12陳侯款卒。
A5.28.13秋,
杞伯姬來。
A5.28.14公子遂如齊。
A5.28.15冬,
公會晉侯、
齊侯、
宋公、
蔡侯、
鄭伯、
陳子、
莒子、
邾子、
秦人于溫。
A5.28.16天王狩于河陽。
A5.28.17壬申,
公朝于王所。
A5.28.18晉人執衛侯,
歸之于京師。
衛元咺自晉復歸于衛。
A5.28.19諸侯遂圍許。
A5.28.20曹伯襄復歸于曹,
遂會諸侯圍許。
B5.28《僖公二十八年傳》
B5.28.1二十八年春,
晉侯將伐曹,
假道于衛。
衛人弗許。
還,
自南河濟,
侵曹、
伐衛。
# src: ZUO Xi 28.1.2 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 451; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 329; tr. Watson 1989:54; revised tr. CH
# dating: 8120
正月戊申,
取五鹿。
二月,
晉郤縠卒。
原軫將中軍,
胥臣佐下軍,
上德也。
# src: ZUO Xi 28.1.3 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 452; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 329; tr. Watson 1989:54; revised tr. CH
# dating: 8120
晉侯、
齊侯盟于斂盂。
衛侯請盟,
晉人弗許。
衛侯欲與楚,
國人不欲,
故出其君,
以說于晉。
衛侯出居于襄牛。
# src: ZUO Xi 28.2.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 452; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 329 WATSON??
# dating: 8120
B5.28.2公子買戍衛,
楚人救衛,
不克。
公懼於晉,
殺子叢以說焉。
謂楚人曰:
「不卒戍也。」
# src: ZUO Xi 28.3.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 452; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 330; tr. Watson 1989:54
# dating: 8120
B5.28.3晉侯圍曹,
門焉,
多死。
曹人尸諸城上,
晉侯患之。
聽輿人之謀,
稱
「舍於墓」。
師遷焉。
# src: ZUO Xi 28.3.2 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 453; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 331; tr. Watson 1989:55; revised tr. CH
# dating: 8120
曹人兇懼,
為其所得者,
棺而出之。
因其兇也而攻之。
三月丙午,
入曹,
數之以其不用僖負羈,
而乘軒者三百人也,
且曰
獻狀。
# src: ZUO Xi 28.3.3 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 454; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 331; tr. Watson 1989:55; revised tr. CH
# dating: 8120
令無入僖負羈之宮,
而免其族,
報施也。
魏犨、
顛頡怒,
曰:
「勞之不圖,
報於何有?」
爇僖負羈氏。
魏犨傷於胸。
# src: ZUO Xi 28.3.4 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 454; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 331; tr. Watson 1989:55; revised tr. CH
# dating: 8120
公欲殺之,
而愛其材。
使問,
且視之。
病,將殺之。
# src: ZUO Xi 28.3.5 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 454; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 331; tr. Watson 1989:55; revised tr. CH
# dating: 8120
魏犨束胸見使者,
曰:
「以君之靈,
不有寧也!」
距躍三百,
曲踊三百。
# src: ZUO Xi 28.3.6 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 455; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 331; tr. Watson 1989:55; revised tr. CH
# dating: 8120
乃舍之。
殺顛頡以徇于師,
立舟之僑
以為戎右。
宋人使門尹般如晉師告急。
# src: ZUO Xi 28.3.7 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 455; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 331; tr. Watson 1989:55; revised tr. CH
# dating: 8120
公曰:
「宋人告急,
舍之則絕,
告楚不許。
我欲戰矣,
齊、秦未可,
若之何?」
先軫曰:
「使宋舍我而賂齊、
秦,
藉之告楚。
# src: ZUO Xi 28.3.8 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 455; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 331; tr. Watson 1989:56; revised tr. CH
# dating: 8120
我執曹君,
而分曹、
衛之田
以賜宋人。
楚愛曹、
衛,
必不許也。
喜賂、
怒頑,
能無戰乎?」
# src: ZUO Xi 28..9 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 455; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 331; tr. Watson 1989:56
# dating: 8120
公說,
執曹伯,
分曹、
衛之田
以畀宋人。
楚子入居于申,
使申叔去穀,
# src: ZUO Xi 28.3.10 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 456; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:56; revised tr. CH
# dating: 8120
使子玉去宋,
曰:
「無從晉師!
晉侯在外,
十九年矣,
而果得晉國。
險阻艱難,
備嘗之矣;
民之情偽,
盡知之矣。
# src: ZUO Xi 28.3.11 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 456; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:56; revised tr. CH
# dating: 8120
天假之年,
而除其害,
天之所置,
其可廢乎?
# src: ZUO Xi 28.3.12 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 456; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:57; revised tr. CH
# dating: 8120
《軍志》曰:
『允當則歸。』
又曰:
『知難而退。』
又曰:
『有德不可敵。』
此三志者,
晉之謂矣。」
# src: ZUO Xi 28.3.13 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 456; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:57; revised tr. CH
# dating: 8120
子玉使伯()
棼請戰,
曰:
「非敢必有功也,
願以間執讒慝之口。」
# src: ZUO Xi 28.3.14 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 457; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:57; revised tr. CH
# dating: 8120
王怒,
少與之師,
唯西廣、
東宮與若敖之六卒實從之。
子玉使宛春告於晉師曰:
「請復衛侯
而封曹,
臣亦釋宋之圍。」
# src: ZUO Xi 28.3.15 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 457; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:57; revised tr. CH
# dating: 8120
子犯曰:
「子玉無禮哉!
君取一,
臣取二,
不可失矣。」
# src: ZUO Xi 28.3.16 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 457; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:57; revised tr. CH
# dating: 8120
先軫曰:
「子與之!
定人之謂禮,
楚一言而定三國,
我一言而亡之。
# src: ZUO Xi 28.3.17 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 457; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:58; revised tr. CH
# dating: 8120
我則無禮,
何以戰乎?
不許楚言,
是棄宋也;
救而棄之,
謂諸侯何?
# src: ZUO Xi 28.3.18 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 457; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:58; revised tr. CH
# dating: 8120
楚有三施,
我有三怨,
怨讎已多,
將何以戰?
不如私許復曹、
衛
以攜之,
執宛春以怒楚,
既戰而後圖之。」
# src: ZUO Xi 28.3.19 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 458; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:58; revised tr. CH
# dating: 8120
公說。
乃拘宛春於衛,
且私許復曹、
衛,
曹、
衛告絕於楚。
子玉怒,
從晉師。
晉師退。
# src: ZUO Xi 28.3.20 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 458; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:58; revised tr. CH
# dating: 8120
軍吏曰:
「以君辟臣,
辱也;
且楚師老矣,
何故退?」
子犯曰:
「師直為壯,
曲為老,
豈在久乎?
# src: ZUO Xi 28.3.21 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 458; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:58; revised tr. CH
# dating: 8120
微楚之惠
不及此,
退三舍辟之,
所以報也。
背惠食言,
以亢其讎,
我曲楚直,
# src: ZUO Xi 28.3.22 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 458; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:58; revised tr. CH
# dating: 8120
其眾素飽,
不可謂老。
我退而楚還,
我將何求?
若其不還,
君退、
臣犯,
曲在彼矣。」
# src: ZUO Xi 28.3.23 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 458; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 333; tr. Watson 1989:58; revised tr. CH
# dating: 8120
退三舍。
楚眾欲止,
子玉不可。
# src: ZUO Xi 28.3.24 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 458; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:59
# dating: 8120
夏四月戊辰,
晉侯、
宋公、
齊國歸父、
崔夭、
秦小子憖次于城濮。
楚師背酅而舍,
# src: ZUO Xi 28.3.25 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 458; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:59
# dating: 8120
晉侯患之。
聽輿人之誦曰:
「原田每每,
舍其舊
而新是謀。」
# src: ZUO Xi 28.3.26 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 459; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:59; revised tr. CH
# dating: 8120
公疑焉。
子犯曰:
「戰也!
戰而捷,
必得諸侯。
若其不捷,
表裏山河,
必無害也。」
# src: ZUO Xi 28.3.27 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 459; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:59; revised tr. CH
# dating: 8120
公曰:
「若楚惠何?」
欒貞子曰:
「漢陽諸姬,
楚實盡之。
思小惠而忘大恥,
不如戰也。」
晉侯夢與楚子搏,
楚子伏己
而盬其腦,
# src: ZUO Xi 28.3.28 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 459; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:60
# dating: 8120
是以懼。
子犯曰:
「吉。
我得天,
楚伏其罪,
吾且柔之矣。」
# src: ZUO Xi 28.3.29 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 459; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:60
# dating: 8120
子玉使鬭勃請戰,
曰:
「請與君之士戲,
君馮軾而觀之,
得臣與寓目焉。」
# src: ZUO Xi 28.3.30 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 460; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:60; revised tr. CH
# dating: 8120
晉侯使欒枝對,
曰:
「寡君聞命矣。
楚君之惠,
未之敢忘,
是以在此。
為大夫退,
其敢當君乎?
# src: ZUO Xi 28.3.31 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 460; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:60; revised tr. CH
# dating: 8120
既不獲命矣,
敢煩大夫,
謂二三子:
『戒爾車乘,
敬爾君事,
詰朝將見。』」
晉車七百乘,
韅、靳、鞅、靽。
晉侯登有莘之虛
以觀師,
# src: ZUO Xi 28.3 .32(632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 461; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:60; revised tr. CH
# dating: 8120
曰:
「少長有禮,
其可用也。」
遂伐其木,
以益其兵。
己巳,
晉師陳于莘北,
胥臣以下軍之佐
當陳、
蔡。
# src: ZUO Xi 28.3.33 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 461; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:60; revised tr. CH
# dating: 8120
子玉以若敖之六卒將中軍,
曰:
「今日必無晉矣。」
子西將左,
子上將右。
胥臣蒙馬以虎皮,
先犯陳、
蔡。
# src: ZUO Xi 28.3.34 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 461; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:60; revised tr. CH
# dating: 8120
陳、
蔡奔,
楚右師潰。
狐毛設二旆而退之。
欒枝使輿曳柴而偽遁,
# src: ZUO Xi 28.3.35 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 461; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:61; revised tr. CH
# dating: 8120
楚師馳之,
原軫、
郤溱以中軍公族橫擊之。
# src: ZUO Xi 28.3.36 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 462; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:61; revised tr. CH
# dating: 8120
狐毛、
狐偃以上軍夾攻子西,
楚左師潰。
楚師敗績。
# src: ZUO Xi 28.3.37 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 462; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 337; tr. Watson 1989:61; revised tr. CH
# dating: 8120
子玉收其卒而止,
故不敗。
晉師三日館、
穀,
及癸酉而還。
甲午,
至于衡雍,
作王宮于踐土。
# src: ZUO Xi 28.3.38 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 462; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 341; tr. Watson 1989:61; revised tr. CH
# dating: 8120
鄉役之三月,
鄭伯如楚,
致其師。
為楚師既敗而懼,
使子人九行成于晉。
晉欒枝入盟鄭伯。
# src: ZUO Xi 28.3.39(632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 463; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 341; tr. Watson 1989:61; revised tr. CH
# dating: 8120
五月丙午,
晉侯及鄭伯盟于衡雍。
丁未,
獻楚俘于王:
駟介百乘,
徒兵千。
鄭伯傅王,
用平禮也。
# src: ZUO Xi 28.3.40 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 463; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 341; tr. Watson 1989:62; revised tr. CH
# dating: 8120
己酉,
王享醴,
命晉侯宥。
王命尹氏及王子虎、
內史叔興父策命晉侯為侯伯,
賜之大輅之服、
戎輅之服,
彤弓一、彤矢百,
玈弓矢千,
秬鬯一卣,
虎賁三百人,
# src: ZUO Xi 28.3.42 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 465; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 341; tr. Watson 1989:62; revised tr. CH
# dating: 8120
曰:
「王謂叔父,
『敬服王命,
以綏四國,
糾逖王慝。』」
晉侯三辭,
從命,
曰:
「重耳敢再拜稽首,
奉揚天子之丕顯休、
命。」
受策以出。
# src: ZUO Xi 28.3.43 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 466; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 341; tr. Watson 1989:62; revised tr. CH
# dating: 8120
出入三覲。
衛侯聞楚師敗,
懼,
出奔楚,
遂適陳,
使元咺奉叔武
以受盟。
# src: ZUO Xi 28.3.44 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 466; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 341; tr. Watson 1989:62; revised tr. CH
# dating: 8120
癸亥,
王子虎盟諸侯于王庭,
要言曰:
「皆獎王室,
無相害也!
有渝此盟,
明神殛之,
俾隊其師,
無克祚國,
及而玄孫,
無有老幼。」
# src: ZUO Xi 28.3.45 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 467; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 341; tr. Watson 1989:63; revised tr. CH
# dating: 8120
君子謂是盟也信,
謂晉於是役也,
能以德攻。
# src: ZUO Xi 28.4.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 467; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 344; tr. Watson 1989:63
# dating: 8120
B5.28.4初,
楚子玉自為瓊弁、
玉纓,
未之服也。
先戰,
夢河神謂己曰:
「畀余!
余賜女孟諸之麋。」
弗致也。
# src: ZUO Xi 28.4.2 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 467; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 345; tr. Watson 1989:63; revised tr. CH
# dating: 8120
大心與子西使榮黃諫,
弗聽。
榮季曰:
「死而利國,
猶或為之,
況瓊玉乎?
是糞土也。
而可以濟師,
將何愛焉?」
# src: ZUO Xi 28.4.3 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 468; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 344; tr. Watson 1989:63; revised tr. CH
# dating: 8120
弗聽。
出,
告二子,
曰:
「非神敗令尹,
令尹其不勤民,
實自敗也。」
既敗,
王使謂之曰:
# src: ZUO Xi 28.4 .4(632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 468; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 344; tr. Watson 1989:64; revised tr. CH
# dating: 8120
「大夫若入,
其若申、
息之老何?」
子西、
孫伯曰:
「得臣將死。
二臣止之,
曰:
『君其將以為戮。』」
# src: ZUO Xi 28.4.5 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 468; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 344; tr. Watson 1989:64; revised tr. CH
# dating: 8120
及連穀而死。
晉侯聞之,
而後喜可知也,
曰:
「莫余毒也已。
蒍呂臣實為令尹,
奉己而已,
不在民矣。」
# src: ZUO Xi 28.5.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 468; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 346; tr. Legge 211
# dating: 8120
B5.28.5或訴元咺於衛侯曰:
「立叔武矣。」
其子角從公,
公使殺之。
# src: ZUO Xi 28.5.2 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 469; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 346; tr. Legge 211
# dating: 8120
咺
不廢命,
奉夷叔以入守。
# src: ZUO Xi 28.5.3 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 469; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 346; tr. Legge 211
# dating: 8120
六月,
晉人復衛侯。
甯武子與衛人盟于宛濮,
曰:
「天禍衛國,
君臣不協,
以及此憂也。
# src: ZUO Xi 28.5.4 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 469; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 346; tr. Legge 211
# dating: 8120
今天誘其衷,
使皆降心以相從也。
不有居者,
誰守社稷?
不有行者,
誰扞牧圉?
# src: ZUO Xi 28.5.5 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 469; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 346; tr. Legge 211
# dating: 8120
不協之故,
用昭乞盟于爾大神
以誘天衷。
自今日以往,
既盟之後,
行者無保其力,
居者無懼其罪。
有渝此盟,
以相反也。
明神先君,
是糾是殛。」
# src: ZUO Xi 28.5.6 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 470; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 346; tr. Legge 211
# dating: 8120
國人聞此盟也,
而後不貳。
衛侯先期入,
甯子先,
長牂守門,
以為使也,
與之乘而入。
# src: ZUO Xi 28.5.7(632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 470; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 346; tr. Legge 211
# dating: 8120
公子歂犬、
華仲前驅,
叔孫將沐,
聞君至,
喜,
捉髮走出,
前驅射而殺之。
# src: ZUO Xi 28.5.8 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 470; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 346; tr. Legge 211
# dating: 8120
公知其無罪也,
枕之股而哭之。
歂犬走出,
公使殺之。
元咺出奔晉。
# src: ZUO Xi 28.6.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 470; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 348; tr. Legge 212
# dating: 8120
B5.28.6城濮之戰,
晉中軍風于澤,
亡大旆之左旃。
祁瞞奸命,
司馬殺之,
以徇于諸侯,
使茅茷代之。
# src: ZUO Xi 28.6.2 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 471; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 348; tr. Legge 212
# dating: 8120
師還。
壬午,
濟河。
舟之僑先歸,
士會攝右。
# src: ZUO Xi 28.6.3 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 471; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 348; tr. Legge 212
# dating: 8120
秋七月丙申,
振旅,
愷以入于晉,
獻俘、
授馘,
飲至、
大賞,
徵會、
討貳。
# src: ZUO Xi 28.6.4 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 472; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 348; tr. Legge 212
# dating: 8120
殺舟之僑以徇于國,
民於是大服。
君子謂文公
「其能刑矣,
三罪而民服。
# src: ZUO Xi 28.6.5 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 472; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 348; tr. Legge 212
# dating: 8120
《詩》云:
『惠此中國,
以綏四方。』
不失賞、
刑之謂也」。
# src: ZUO Xi 28.7.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 472; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212
# dating: 8120
B5.28.7冬,
會于溫,
討不服也。
# src: ZUO Xi 28.8.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 472; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212
# dating: 8120
B5.28.8衛侯與元咺訟,
甯武子為輔,
鍼莊子
為坐,
士榮為大士。
衛侯不勝。
殺士榮,
刖鍼莊子,
# src: ZUO Xi 28.8.2 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 472; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212
# dating: 8120
謂甯俞忠
而免之。
執衛侯,
歸之于京師,
寘諸深室。
甯子職納橐饘焉。
# src: ZUO Xi 28.8.3 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 473; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212
# dating: 8120
元咺歸于衛,
立公子瑕。
# src: ZUO Xi 28.9.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 473; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212
# dating: 8120
B5.28.9是會也,
晉侯召王,
以諸侯見,
且使王狩。
仲尼曰:
「以臣召君,
不可以訓。」
故書曰
「天王狩于河陽」,
言非其地也,
且明德也。
# src: ZUO Xi 28.10.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 473; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350
# dating: 8120
B5.28.10壬申,
公朝于王所。
# src: ZUO Xi 28.11.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 473; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212
# dating: 8120
B5.28.11丁丑,
諸侯圍許。
# src: ZUO Xi 28.12.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 474; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212-213
# dating: 8120
B5.28.12晉侯有疾,
曹伯之豎侯獳貨筮史,
使曰以曹為解:
# src: ZUO Xi 28.12.2 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 474; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212-213
# dating: 8120
「齊桓公為會
而封異姓,
今君為會而滅同姓。
曹叔振鐸,
文之昭也;
先君唐叔,
武之穆也。
# src: ZUO Xi 28.12.3 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 474; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212-213
# dating: 8120
且合諸侯而滅兄弟,
非禮也;
與衛偕命,
而不與偕復,
非信也;
同罪異罰,
非刑也。
# src: ZUO Xi 28.12.4 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 474; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 212-213
# dating: 8120
禮以行義,
信以守禮,
刑以正邪。
舍此三者,
君將若之何?」
公說,
復曹伯,
遂會諸侯于許。
# src: ZUO Xi 28.13.1 (632 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 474; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 350; tr. Legge 213
# dating: 8120
B5.28.13晉侯作三行以禦狄。
荀林父將中行,
屠擊將右行,
先蔑將左行。
# src: ZUO Xi 29.1 (631 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 476; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 353; tr. Legge 214
# dating: 8120
A5.29《僖公二十九年經》
A5.29.1二十有九年春,
介葛盧來。
A5.29.2公至自圍許。
A5.29.3夏六月,
會王人、
晉人、
宋人、
齊人、
陳人、
蔡人、
秦人,
盟于翟泉。
A5.29.4秋,
大雨雹。
A5.29.5冬,
介葛盧來。
B5.29《僖公二十九年傳》
B5.29.1二十九年春,
介葛盧來朝,
舍于昌衍之上。
公在會,
饋之芻、
米,
禮也。
# src: ZUO Xi 29.2.1 (631 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 476; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 353; tr. Legge 214
# dating: 8120
B5.29.2夏,
公會王子虎、晉狐偃、宋公孫固、齊國歸父、陳轅濤塗、秦小子憖
盟于翟泉,
尋踐土之盟,
且謀伐鄭也。
# src: ZUO Xi 29.2.2 (631 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 476; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 353; tr. Legge 214
# dating: 8120
卿不書,
罪之也。
在禮,
卿不會公侯,
會伯子男可也。
# src: ZUO Xi 29.3 (631 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 477; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 353; tr. Legge 214
# dating: 8120
B5.29.3秋,
大雨雹,
為災也。
# src: ZUO Xi 29.4 (631 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 477; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 353; tr. Legge 214
# dating: 8120
B5.29.4冬,
介葛盧來,
以未見公故,
復來朝。
禮之,
加燕好。
介葛盧聞牛鳴,
曰:
「是生三犧,
皆用之矣。
其音云。」
問之而信。
# src: ZUO Xi 30.1.1 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 478; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 354; tr. Legge 216
# dating: 8120
A5.30《僖公三十年經》
A5.30.1三十年春,
王正月。
A5.30.2夏,
狄侵齊。
A5.30.3秋,
衛殺其大夫元咺及公子瑕。
衛侯鄭歸于衛。
A5.30.4晉人、
秦人圍鄭。
A5.30.5介人侵蕭。
A5.30.6冬,
天王使宰周公來聘。
A5.30.7公子遂如京師,
遂如晉。
B5.30《僖公三十年傳》
B5.30.1三十年春,
晉人侵鄭,
以觀其可攻與否。
狄間晉之有鄭虞也,
夏,
狄侵齊。
# src: ZUO Xi 30.2.1 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 478; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 354; tr. Legge 216
# dating: 8120
B5.30.2晉侯使醫衍酖衛侯。
甯俞貨醫,
使薄其酖,
不死。
公為之請,
納玉於王與晉侯,
皆十瑴,
# src: ZUO Xi 30.2.2 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 478; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 354; tr. Legge 216
# dating: 8120
王許之。
秋,
乃釋衛侯。
衛侯使賂周歂、
冶廑曰:
「苟能納我,
吾使爾為卿。」
周、冶殺元咺及子適、
子儀。
# src: ZUO Xi 30.2 .3(630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 478; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 354; tr. Legge 216
# dating: 8120
公入,
祀先君,
周、冶既服,
將命,
周歂先入,
及門,
遇疾而死。
冶廑辭卿。
# src: ZUO Xi 30.3.1 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 479; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:65; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.30.3九月甲午,
晉侯、
秦伯圍鄭,
以其無禮於晉,
且貳於楚也。
晉軍函陵,
秦軍氾南。
# src: ZUO Xi 30.3.2 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 479; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:65; revised tr. CH
# dating: 8120
佚之狐言於鄭伯曰:
「國危矣,
若使燭之武見秦君,
師必退。」
# src: ZUO Xi 30.3.3 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 479; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:65; revised tr. CH
# dating: 8120
公從之。
辭曰:
「臣之壯也,
猶不如人;
今老矣,
無能為也已。」
# src: ZUO Xi 30.3.4 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 479; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:66; revised tr. CH
# dating: 8120
公曰:
「吾不能早用子,
今急而求子,
是寡人之過也。
然鄭亡,
子亦有不利焉。」
許之。
夜,縋而出。
# src: ZUO Xi 30.3.5 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 480; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:66; revised tr. CH
# dating: 8120
見秦伯曰:
「秦、
晉圍鄭,
鄭既知亡矣。
若亡鄭而有益於君,
敢以煩執事。
越國以鄙遠,
君知其難也,
焉用亡鄭以陪鄰?
# src: ZUO Xi 30.3.6 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 480; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:66; revised tr. CH
# dating: 8120
鄰之厚、
君之薄也。
若舍鄭以為東道主,
行李之往來,
共其乏困,
君亦無所害。
# src: ZUO Xi 30.3.7 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 480; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:66; revised tr. CH
# dating: 8120
且君嘗為晉君賜矣,
許君焦、
瑕,
朝濟而夕設版焉,
君之所知也。
夫晉,
何厭之有?
# src: ZUO Xi 30.3.8 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 4i1; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:66; revised tr. CH
# dating: 8120
既東封鄭,
又欲肆其西封。
不闕秦,
焉取之?
闕秦以利晉,唯君圖之。」
# src: ZUO Xi 30.3.9 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 4i1; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:66; revised tr. CH
# dating: 8120
秦伯說,
與鄭人盟,
使杞子、逢孫、揚孫戍之,
乃還。
# src: ZUO Xi 30.3.10 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 4i2; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:66; revised tr. CH
# dating: 8120
子犯請擊之。
公曰:
「不可。
微夫人之力不及此。
# src: ZUO Xi 30.3.11 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 4i1; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 356; tr. Watson 1989:66; revised tr. CH
# dating: 8120
因人之力而敝之,
不仁;
失其所與,
不知;
以亂易整,
不武。
吾其還也。」
亦去之。
# src: ZUO Xi 30.3.12 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 4i2; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 359; tr. Legge 217
# dating: 8120
初,
鄭公子蘭出奔晉,
從於晉侯伐鄭,
請無與圍鄭。
許之,
使待命于東。
鄭石甲父、
侯宣多逆
以為大子,
以求成于晉,
晉人許之。
# src: ZUO Xi 30.4.1 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 4i2; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 359; tr. Legge 217
# dating: 8120
B5.30.4冬,
王使周公閱來聘,
饗有昌𣤶、
白黑、形鹽。
# src: ZUO Xi 30.4.2 (630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 4i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 359; tr. Legge 217
# dating: 8120
辭曰:
「國君,
文足昭也,
武可畏也,
則有備物之饗,
以象其德;
薦五味,
羞嘉穀,
鹽虎形,
以獻其功。
吾何以堪之?」
# src: ZUO Xi 30.5.1(630 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 4i3; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 359; tr. Legge 217
# dating: 8120
B5.30.5東門襄仲將聘于周,
遂初聘于晉。
# src: ZUO Xi 31.1.1 (629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 485; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 360; tr. Legge 218
# dating: 8120
A5.31《僖公三十一年經》
A5.31.1三十有一年春,
取濟西田。
A5.31.2公子遂如晉。
A5.31.3夏四月,
四卜郊,
不從,
乃免牲。
猶三望。
A5.31.4秋七月。
A5.31.5冬,
杞伯姬來求婦。
A5.31.6狄圍衛。
十有二月,
衛遷于帝丘。
B5.31《僖公三十一年傳》
B5.31.1三十一年春,
取濟西田,
分曹地也。
使臧文仲往,
宿於重館。
重館人告曰:
「晉新得諸侯,
必親其先。
不速行,
將無及也。」
# src: ZUO Xi 31.1.2 (629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 486; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 360; tr. Legge 218
# dating: 8120
從之。
分曹地,
自洮以南,
東傅于濟,
盡曹地也。
# src: ZUO Xi 31.2.1 (629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 486; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 360; tr. Legge 218
# dating: 8120
B5.31.2襄仲如晉,
拜曹田也。
# src: ZUO Xi 31.3.1 (629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 486; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 360; tr. Legge 219
# dating: 8120
B5.31.3夏四月,
四卜郊,
不從,
乃免牲,
非禮也。
# src: ZUO Xi 31.3.2(629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 486; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 360; tr. Legge 219
# dating: 8120
猶三望,
亦非禮也。
禮不卜常祀,
而卜其牲、
日。
牛卜日曰牲。
牲成而卜郊,
上怠、
慢也。
望,
郊之細也。
不郊,
亦無望可也。
# src: ZUO Xi 31.4.1 (629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 487; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 362; tr. Legge 219
# dating: 8120
B5.31.4秋,
晉蒐于清原,
作五軍以禦狄。
趙衰為卿。
# src: ZUO Xi 31.5.1 (629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 487; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 362; tr. Legge 219
# dating: 8120
B5.31.5冬,
狄圍衛,
衛遷于帝丘,
卜曰
三百年。
衛成公夢康叔曰:
「相奪予享。」
# src: ZUO Xi 31.5 .2(629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 487; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 362; tr. Legge 219
# dating: 8120
公命祀相。
甯武子不可,
曰:
「鬼神非其族類,
不歆其祀。
杞、鄫何事?
相之不享於此久矣,
非衛之罪也,
不可以間成王、
周公之命祀,
請改祀命。」
# src: ZUO Xi 31.6.1 (629 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 487; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 362; tr. Legge 219
# dating: 8120
B5.31.6鄭洩駕惡公子瑕,
鄭伯亦惡之,
故公子瑕出奔楚。
# src: ZUO Xi 32.1.1 (628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 488; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Legge 220
# dating: 8120
A5.32《僖公三十二年經》
A5.32.1三十有二年春,
王正月。
A5.32.2夏四月己丑,
鄭伯捷卒。
A5.32.3衛人侵狄。
秋,衛人及狄盟。
A5.32.4冬十有二月己卯,
晉侯重耳卒。
B5.32《僖公三十二年傳》
B5.32.1三十二年春,
楚鬭章請平于晉,
晉陽處父報之,
晉、楚始通。
# src: ZUO Xi 32.2.1(628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 489; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Legge 220-221
# dating: 8120
B5.32.2夏,
狄有亂,
衛人侵狄,
狄請平焉。
秋,
衛人及狄盟。
# src: ZUO Xi 32.3.1 (628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 489; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Watson 1989:67; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.32.3冬,
晉文公卒。
庚辰,
將殯于曲沃。
出絳,
柩有聲如牛。
卜偃使大夫拜,
曰:
# src: ZUO Xi 32.3.2 (628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 489; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Watson 1989:68; revised tr. CH
# dating: 8120
「君命大事:
將有西師過軼我,
擊之,
必大捷焉。」
杞子自鄭使告于秦,
曰:
「鄭人使我掌其北門之管,
若潛師以來,
國可得也。」
# src: ZUO Xi 32.3.3 (628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 490; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Watson 1989:68; revised tr. CH
# dating: 8120
穆公訪諸蹇叔。
蹇叔曰:
「勞師以襲遠,
非所聞也。
師勞力竭,
遠主備之,
無乃不可乎?
# src: ZUO Xi 32.3.4 (628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 490; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Watson 1989:68; revised tr. CH
# dating: 8120
師之所為,
鄭必知之,
勤而無所,
必有悖心。
且行千里,
其誰不知?」
# src: ZUO Xi 32.3.5 (628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 490; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Watson 1989:68; revised tr. CH
# dating: 8120
公辭焉。
召孟明、西乞、白乙,
使出師於東門之外。
蹇叔哭之,
曰:
「孟子!
吾見師之出而不見其入也!」
# src: ZUO Xi 32.3.6 (628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 491; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Watson 1989:68; revised tr. CH
# dating: 8120
公使謂之曰:
「爾何知?
中壽,
爾墓之木拱矣。」
蹇叔之子與師,
哭而送之,
# src: ZUO Xi 32.3.7 (628 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 491; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 363; tr. Watson 1989:68; revised tr. CH
# dating: 8120
曰:
「晉人禦師必於殽,
殽有二陵焉。
其南陵,
夏后皋之墓也;
其北陵,
文王之所辟風雨也。
必死是間,
余收爾骨焉!」
秦師遂東。
# src: ZUO Xi 33.1.1 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 494; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 366; tr. Watson 1989:69; revised tr. CH
# dating: 8120
A5.33《僖公三十三年經》
A5.33.1三十有三年春,
王二月,
秦人入滑。
A5.33.2齊侯使國歸父來聘。
A5.33.3夏四月辛巳,
晉人及姜戎敗秦師于殽。
A5.33.4癸巳,
葬晉文公。
A5.33.5狄侵齊。
A5.33.6公伐邾取訾婁。
A5.33.7秋,
公子遂帥師伐邾。
A5.33.8晉人敗狄于箕。
A5.33.9冬十月,
公如齊。
A5.33.10十有二月,
公至自齊。
A5.33.11乙巳,
公薨于小寢。
A5.33.12隕霜不殺草。
李梅實。
A5.33.13晉人、
陳人、
鄭人伐許。
B5.33《僖公三十三年傳》
B5.33.1三十三年春,
秦師過周北門,
左右免冑而下,
# src: ZUO Xi 33.1.2 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 494; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 366; tr. Watson 1989:69; revised tr. CH
# dating: 8120
超乘者三百乘。
王孫滿尚幼,
觀之,
言於王曰:
「秦師輕而無禮,
必敗。
輕則寡謀,
無禮則脫。
入險而脫,
又不能謀,
能無敗乎?」
# src: ZUO Xi 33.1.3 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 495; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 366; tr. Watson 1989:69; revised tr. CH
# dating: 8120
及滑,
鄭商人弦高將市於周,
遇之,
以乘韋先,
牛十二犒師,
# src: ZUO Xi 33.1.4 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 495; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 366; tr. Watson 1989:69; revised tr. CH
# dating: 8120
曰:
「寡君聞吾子將步師出於敝邑,
敢犒從者。
不腆敝邑,
為從者之淹,
居則具一日之積,
行則備一夕之衛。」
# src: ZUO Xi 33.1.5 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 495; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 366; tr. Watson 1989:69; revised tr. CH
# dating: 8120
且使遽告于鄭。
鄭穆公使視客館,
則束載、
厲兵、
秣馬矣。
# src: ZUO Xi 33.1.6 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 496; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 366; tr. Watson 1989:69; revised tr. CH
# dating: 8120
使皇武子辭焉,
曰:
「吾子淹久於敝邑,
唯是脯資、
餼牽竭矣,
為吾子之將行也,
鄭之有原圃,
猶秦之有具圃也,
吾子取其麋鹿,
以間敝邑,
若何?」
# src: ZUO Xi 33.1.7 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 496; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 366; tr. Watson 1989:70; revised tr. CH
# dating: 8120
杞子奔齊,
逢孫、
揚孫奔宋。
孟明曰:
「鄭有備矣,
不可冀也。
攻之不克,
圍之不繼,
吾其還也。」
滅滑而還。
# src: ZUO Xi 33.2.1 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 496; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 367; tr. Legge 224
# dating: 8120
B5.33.2齊國莊子來聘,
自郊勞至于贈賄,
禮成而加之以敏。
臧文仲言於公曰:
「國子為政,
齊猶有禮,
君其朝焉!
臣聞之:
服於有禮,
社稷之衛也。」
# src: ZUO Xi 33.3 .1(627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 497; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 367; tr. Watson 1989:70; revised tr. CH
# dating: 8120
B5.33.3晉原軫曰:
「秦違蹇叔,
而以貪勤民,
天奉我也。
奉不可失,
敵不可縱。
縱敵,
患生;
違天,
不祥。
必伐秦師!」
# src: ZUO Xi 33.3.2 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 497; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 367; tr. Watson 1989:70; revised tr. CH
# dating: 8120
欒枝曰:
「未報秦施,
而伐其師,
其為死君乎?」
先軫曰:
「秦不哀吾喪,
而伐吾同姓,
秦則無禮,
何施之為?
# src: ZUO Xi 33.3.3 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 497; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 367; tr. Watson 1989:70; revised tr. CH
# dating: 8120
吾聞之:
『一日縱敵,
數世之患也。』
謀及子孫,
可謂死君乎!」
遂發命,
遽興姜戎。
# src: ZUO Xi 33.3.4 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 498; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 367; tr. Watson 1989:70
# dating: 8120
子墨衰絰,
梁弘御戎,
萊駒為右。
夏四月辛巳,
敗秦師于殽,
獲百里孟明視、西乞術、白乙丙以歸。
# src: ZUO Xi 33.3.5 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 498; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 366; tr. Watson 1989:71; revised tr. CH
# dating: 8120
遂墨以葬文公,
晉於是始墨。
# src: ZUO Xi 33.3.6 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 498; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 370; tr. Watson 1989:71; revised tr. CH
# dating: 8120
文嬴請三帥,
曰:
「彼實構吾二君,
寡君若得而食之,
不厭,
君何辱討焉?
使歸就戮于秦,
以逞寡君之志,
若何?」
# src: ZUO Xi 33.3.7 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 499; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 370; tr. Watson 1989:71; revised tr. CH
# dating: 8120
公許之。
先軫朝,
問秦囚。
公曰:
「夫人請之,
吾舍之矣。」
# src: ZUO Xi 33.3.8(627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 499; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 370; tr. Watson 1989:71; revised tr. CH
# dating: 8120
先軫怒,
曰:
「武夫力而拘諸原,
婦人暫而免諸國,
墮軍實而長寇讎,
亡無日矣!」
# src: ZUO Xi 33.3.9 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 499; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 370; tr. Watson 1989:72; revised tr. CH
# dating: 8120
不顧而唾。
公使陽處父追之,
及諸河,
則在舟中矣。
釋左驂,
以公命贈孟明。
# src: ZUO Xi 33.3.10 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 499; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 370; tr. Watson 1989:72; revised tr. CH
# dating: 8120
孟明稽首曰:
「君之惠,
不以纍臣釁鼓,
使歸就戮于秦,
寡君之以為戮,
死且不朽。
若從君惠而免之,
三年將拜君賜。」
# src: ZUO Xi 33.3.11 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 500; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 370; tr. Watson 1989:72; revised tr. CH
# dating: 8120
秦伯素服郊次,
鄉師而哭,
曰:
「孤違蹇叔,
以辱二三子,
孤之罪也。」
不替孟明,
曰:
# src: ZUO Xi 33.3.12 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 501; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 370; tr. Watson 1989:72; revised tr. CH
# dating: 8120
「孤之過也,
大夫何罪?
且吾不以一眚掩大德。」
# src: ZUO Xi 33.4.1 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 501; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 225
# dating: 8120
B5.33.4狄侵齊,
因晉喪也。
# src: ZUO Xi 33.5.1 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 501; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 225
# dating: 8120
B5.33.5公伐邾,
取訾婁,
以報升陘之役。
邾人不設備。
秋,
襄仲復伐邾。
# src: ZUO Xi 33.6.1(627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 501; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 225
# dating: 8120
B5.33.6狄伐晉,
及箕。
八月戊子,
晉侯敗狄于箕。
郤缺獲白狄子。
先軫曰:
「匹夫逞志於君,
而無討,
敢不自討乎?」
免冑入狄師,
死焉。
# src: ZUO Xi 33.6.2 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 501; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 226
# dating: 8120
狄人歸其元,
面如生。
初,
臼季使,
過冀,
見冀缺耨,
其妻饁之,
敬,
相待如賓。
# src: ZUO Xi 33.6.3 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 501; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 226
# dating: 8120
與之歸,
言諸文公曰:
「敬、
德之聚也。
能敬必有德。
德以治民,
君請用之!
臣聞之:
出門如賓,
承事如祭,
仁之則也。」
# src: ZUO Xi 33.6.4 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 502; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 226
# dating: 8120
公曰:
「其父有罪,
可乎?」
對曰:
「舜之罪也殛鯀,
其舉也興禹。
管敬仲、桓之賊也,
實相以濟。
# src: ZUO Xi 33.6.5 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 502; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 226
# dating: 8120
《康誥》曰:
『父不慈,
子不祗;
兄不友,
弟不共;
不相及也。』
《詩》曰:
『采葑采菲,
無以下體。』
君取節焉可也。」
# src: ZUO Xi 33.6.6 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 502; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 226
# dating: 8120
文公以為下軍大夫。
反自箕,
襄公以三命命先且居將中軍,
以再命命先茅之縣賞胥臣,
曰:
「舉郤缺,
子之功也。」
# src: ZUO Xi 33.6.7 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 503; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 372; tr. Legge 226
# dating: 8120
以一命命郤缺為卿,
復與之冀,
亦未有軍行。
# src: ZUO Xi 33.7.1(627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 503; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 375; tr. Legge 226
# dating: 8120
B5.33.7冬,
公如齊。
朝,
且弔有狄師也。
反,
薨于小寢,
即安也。
# src: ZUO Xi 33.8.1 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 503; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 375; tr. Legge 226
# dating: 8120
B5.33.8晉、
陳、鄭伐許,
討其貳於楚也。
# src: ZUO Xi 33.9.1 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 503; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 375; tr. Legge 226
# dating: 8120
B5.33.9楚令尹子上侵陳、蔡。
陳、蔡成,
遂伐鄭,
將納公子瑕。
門于桔柣之門,
瑕覆于周氏之汪,
外僕髡屯禽之
以獻。
文夫人斂而葬之鄶城之下。
# src: ZUO Xi 33.10.1 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 504; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 375; tr. Legge 226
# dating: 8120
B5.33.10晉陽處父侵蔡,
楚子上救之,
與晉師夾泜而軍。
陽子患之,
使謂子上曰:
# src: ZUO Xi 33.10.2 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 504; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 375; tr. Legge 226
# dating: 8120
「吾聞之:
『文不犯順,
武不違敵。』
子若欲戰,
則吾退舍,
子濟而陳,
遲速唯命。
不然,
紓我。
老師費財,
亦無益也。」
# src: ZUO Xi 33.10.3 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 504; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 375; tr. Legge 226
# dating: 8120
乃駕以待。
子上欲涉,
大孫伯
曰:
「不可。
晉人無信,
半涉而薄我,
悔敗何及?
不如紓之。」
# src: ZUO Xi 33.10.4 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 504; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 376; tr. Legge 226
# dating: 8120
乃退舍。
陽子宣言曰:
「楚師遁矣。」
遂歸。
楚師亦歸。
大子商臣譖子上曰:
「受晉賂而辟之,
楚之恥也。
罪莫大焉。」
王殺子上。
# src: ZUO Xi 33.11.1 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 504; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 376; tr. Legge 226
# dating: 8120
B5.33.11葬僖公,
緩
作主,
非禮也。
凡君薨,
卒器而祔,
祔而作主,
# src: ZUO Xi 33.11.2 (627 B.C.); Ya2ng Bo2ju4n 506; Wa2ng Sho3uqia1n et al. 376; tr. Legge 226
# dating: 8120
特祀於主,
烝、嘗、禘於廟。