孟子

孟子

KR1h0001_tls_012-1a

** 12 《告子下》

12.1任人有問屋廬子曰:

「禮與食孰重?」

KR1h0001_tls_012-2a

曰:

「禮重。」

KR1h0001_tls_012-3a

「色與禮孰重?」

KR1h0001_tls_012-4a

曰:

「禮重。」

KR1h0001_tls_012-5a

# src: MENG 6B01:02; tr. D. C. Lau 2. 243

# dating: 8110

曰:

「以禮食,則飢而死;

不以禮食,則得食,

必以禮乎?

親迎,則不得妻;

不親迎,則得妻,

必親迎乎?」

KR1h0001_tls_012-6a

屋廬子不能對,

# src: MENG 6B01:03; tr. D. C. Lau 2. 243

# dating: 8110

明日之鄒

以告孟子。

KR1h0001_tls_012-7a

孟子曰:

「於荅是也何有?

不揣其本,

而齊其末,

方寸之木可使高於岑樓。

# src: MENG 6B01:04; tr. D. C. Lau 2. 243

# dating: 8110

金重於羽者,

豈謂一鉤金

與一輿羽之謂哉?

取食之重者

與禮之輕者而比之,

奚翅食重?

取色之重者

與禮之輕者而比之,

奚翅色重?

# src: MENG 6B01:05; tr. D. C. Lau 2. 243

# dating: 8110

往應之曰:

『紾兄之臂而奪之食,

則得食;

不紾,

則不得食,

則將紾之乎?

踰東家牆而摟其處子,

則得妻;

不摟,

則不得妻;

則將摟之乎?』」

KR1h0001_tls_012-8a

# src: MENG 6B02:01; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

12.2曹交問曰:

「人皆可以為堯舜,

有諸?」

KR1h0001_tls_012-9a

孟子曰:

「然。」

KR1h0001_tls_012-10a

「交聞文王十尺,

湯九尺,

今交九尺四寸以長,

食粟而已,

如何則可?」

KR1h0001_tls_012-11a

# src: MENG 6B02:02; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「奚有於是?

亦為之而已矣。

有人於此,

力不能勝一匹雛,

則為無力人矣;

今曰舉百鈞,

則為有力人矣。

然則舉烏獲之任,

是亦為烏獲而已矣。

# src: MENG 6B02:03; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

夫人豈以不勝為患哉?

弗為耳。

徐行後長者

謂之弟,

疾行先長者

謂之不弟。

# src: MENG 6B02:04; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

夫徐行者、

豈人所不能哉?

所不為也。

堯舜之道,

孝悌而已矣。

子服堯之服,

誦堯之言,

行堯之行,

是堯而已矣。

# src: MENG 6B02:05; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

子服桀之服,

誦桀之言,

行桀之行,

是桀而已矣。」

KR1h0001_tls_012-12a

# src: MENG 6B02:06; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「交得見於鄒君,

可以假館,

願留而受業於門。」

KR1h0001_tls_012-13a

曰:

「夫道若大路然,

豈難知哉?

人病不求耳。

子歸而求之,

有餘師。」

KR1h0001_tls_012-14a

# src: MENG 6B03:01; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

12.3公孫丑問曰:

「高子曰:

《小弁》、

小人之詩也。」

KR1h0001_tls_012-15a

孟子曰:

「何以言之?」

KR1h0001_tls_012-16a

曰:

「怨。」

KR1h0001_tls_012-17a

# src: MENG 6B03:02; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「固哉,

高叟之為詩也!

有人於此,

越人關弓而射之,

則己談笑而道之;

無他,

疏之也。

# src: MENG 6B03:03; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

其兄關弓而射之,

則己垂涕泣而道之;

無他,

戚之也。

《小弁》之怨,

親親也。

親親、

仁也。

固矣夫

高叟之為詩也!」

KR1h0001_tls_012-18a

# src: MENG 6B03:04; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「《凱風》何以不怨?」

KR1h0001_tls_012-19a

曰:

「《凱風》、

親之過小者也;

《小弁》、

親之過大者也。

親之過大而不怨,

是愈疏也;

親之過小而怨,

是不可磯也。

# src: MENG 6B03:05; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

愈疏、

不孝也;

不可磯、

亦不孝也。

孔子曰:

『舜其至孝矣,

五十而慕。』」

KR1h0001_tls_012-20a

# src: MENG 6B04:01; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

12.4宋牼將之楚,

孟子遇於石丘,

曰:

「先生將何之?」

KR1h0001_tls_012-21a

# src: MENG 6B04:02; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「吾聞秦楚搆兵,

我將見楚王

說而罷之。

楚王不悅,

我將見秦王

說而罷之。

二王我將有所遇焉。」

KR1h0001_tls_012-22a

# src: MENG 6B04:03; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「軻也請無問其詳,

願聞其指。

說之將何如?」

KR1h0001_tls_012-23a

曰:

「我將言其不利也。」

KR1h0001_tls_012-24a

# src: MENG 6B04:04; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「先生之志則大矣,

先生之號則不可。

先生以利說秦楚之王,

秦楚之王悅於利

以罷三軍之師,

是三軍之士樂罷

而悅於利也。

# src: MENG 6B04:05; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

為人臣者

懷利以事其君,

為人子者

懷利以事其父,

為人弟者

懷利以事其兄,

是君臣、

父子、兄弟終去仁義,

懷利以相接,

然而不亡者,

未之有也。

# src: MENG 6B04:06; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

先生以仁義說秦楚之王,

秦楚之王悅於仁義

以罷三軍之師,

是三軍之士樂罷

而悅於仁義也。

# src: MENG 6B04:07; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

為人臣者

懷仁義以事其君,

為人子者

懷仁義以事其父,

為人弟者

懷仁義以事其兄,

# src: MENG 6B04:08; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

是君臣、

父子、

兄弟去利、

懷仁義以相接也,

然而不王者,

未之有也。

何必曰利?」

KR1h0001_tls_012-25a

# src: MENG 6B05:01; tr. D. C. Lau 2.249

# dating: 8110

12.5孟子居鄒,

季任為任處守,

以幣交,

受之而不報。

處於平陸,

儲子為相,

以幣交,

受之而不報。

# src: MENG 6B05:02; tr. D. C. Lau 2.249

# dating: 8110

他日,由鄒之任,

見季子;

由平陸之齊,

不見儲子。

屋廬子喜曰:

「連得間矣。」

問曰:

「夫子之任,見季子;

之齊,不見儲子,

為其為相與?」

KR1h0001_tls_012-26a

# src: MENG 6B05:03; tr. D. C. Lau 2.249

# dating: 8110

曰:

「非也;

《書》曰:

『享多儀,

儀不及物

曰不享,

惟不役志于享。』

為其不成享也。」

KR1h0001_tls_012-27a

# src: MENG 6B05:04; tr. D. C. Lau 2.249

# dating: 8110

屋廬子悅。

或問之。

屋廬子曰:

「季子不得之鄒,

儲子得之平陸。」

KR1h0001_tls_012-28a

# src: MENG 6B06:01; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

12.6淳于髡曰:

「先名實者,

為人也;

後名實者,

自為也。

夫子在三卿之中,

名實未加

於上下而去之,

仁者固如此乎?」

KR1h0001_tls_012-29a

# src: MENG 6B06:02; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

孟子曰:

「居下位,

不以賢事不肖者,

伯夷也;

五就湯、

五就桀者,

伊尹也;

不惡汙君、

不辭小官者,

柳下惠也。

# src: MENG 6B06:03; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

三子者不同道,

其趨一也。

一者何也?

曰:

仁也。

君子亦仁而已矣。

何必同?」

KR1h0001_tls_012-30a

# src: MENG 6B06:04; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「魯繆公之時,

公儀子為政,

子柳、子思為臣,

魯之削也滋甚;

若是乎,賢者之無益於國也!」

KR1h0001_tls_012-31a

# src: MENG 6B06:05; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「虞不用百里奚而亡,

秦繆公用之而霸。

不用賢則亡,

削何可得歟?」

KR1h0001_tls_012-32a

# src: MENG 6B06:06; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「昔者

王豹處於淇,

而河西善謳;

緜駒處於高唐,

而齊右善歌;

華周杞梁之妻

善哭其夫

而變國俗。

# src: MENG 6B06:07; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

有諸內,

必形諸外。

為其事

而無其功者,

髡未嘗覩之也。

是故無賢者也;

有則髡必識之。」

KR1h0001_tls_012-33a

# src: MENG 6B06:08; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

曰:

「孔子為魯司寇,

不用,

從而祭,

燔肉不至,

不稅冕而行。

不知者以為為肉也,

其知者以為為無禮也。

# src: MENG 6B06:09; tr. D. C. Lau 2.24

# dating: 8110

乃孔子則欲以微罪行,

不欲為苟去。

君子之所為,

眾人固不識也。」

KR1h0001_tls_012-34a

# src: MENG 6B07:01; tr. D. C. Lau 2.252

# dating: 8110

12.7孟子曰:

「五霸者,

三王之罪人也;

今之諸侯,

五霸之罪人也;

今之大夫,

今之諸侯之罪人也。

# src: MENG 6B07:02; tr. D. C. Lau 2.252

# dating: 8110

天子適諸侯曰巡狩,

諸侯朝於天子曰述職。

春省耕而補不足,

秋省斂而助不給。

# src: MENG 6B07:03; tr. D. C. Lau 2.252

# dating: 8110

入其疆,

土地辟,

田野治,

養老尊賢,

俊傑在位,

則有慶;

慶以地。

# src: MENG 6B07:04; tr. D. C. Lau 2.252

# dating: 8110

入其疆,

土地荒蕪,

遺老失賢,

掊克在位,

則有讓。

一不朝,

則貶其爵;

再不朝,

則削其地;

三不朝,

則六師移之。

# src: MENG 6B07:05; tr. D. C. Lau 2.252

# dating: 8110

是故天子討而不伐,

諸侯伐而不討。

五霸者、

摟諸侯以伐諸侯者也,

故曰:

『五霸者、

三王之罪人也。

# src: MENG 6B07:06; tr. D. C. Lau 2.252

# dating: 8110

五霸、

桓公為盛。

葵丘之會,

諸侯束牲載書而不歃血。

初命曰:

『誅不孝,

無易樹子,

無以妾為妻。

# src: MENG 6B07:07; tr. D. C. Lau 2.253

# dating: 8110

再命曰:

『尊賢育才,

以彰有德。』

三命曰:

『敬老慈幼,

無忘賓旅。』

四命曰:

『士無世官,

官事無攝,

取士必得,

無專殺大夫。』

# src: MENG 6B07:08; tr. D. C. Lau 2.253

# dating: 8110

五命曰:

『無曲防,

無遏糴,

無有封而不告。』

曰:

『凡我同盟之人,

既盟之後,

言歸于好。』

# src: MENG 6B07:09; tr. D. C. Lau 2.253

# dating: 8110

今之諸侯

皆犯此五禁,

故曰:

『今之諸侯,

五霸之罪人也。』

# src: MENG 6B07:10, tr. D. C. Lau 2.253

# dating: 8110

長君之惡

其罪小,

逢君之惡

其罪大。

今之大夫皆逢君之惡,

故曰:

『今之大夫,

今之諸侯之罪人也。』

KR1h0001_tls_012-35a

# src: MENG 6B08:01; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

12.8魯欲使慎子為將軍。

孟子曰:

「不教民而用之

謂之殃民。

殃民者,

不容於堯舜之世。

一戰勝齊,

遂有南陽,

然且不可。」

KR1h0001_tls_012-36a

# src: MENG 6B08:02; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

慎子勃然不悅曰:

「此則滑釐所不識也。」

KR1h0001_tls_012-37a

曰:

「吾明告子。

天子之地方千里;

不千里,

不足以待諸侯。

# src: MENG 6B08:03; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

諸侯之地方百里;

不百里,

不足以守宗廟之典籍。

周公之封於魯,

為方百里也;

地非不足,

而儉於百里。

# src: MENG 6B08:04; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

太公之封於齊也,

亦為方百里也;

地非不足也,

而儉於百里。

# src: MENG 6B08:05; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

今魯方百里者五,

子以為有王者作,

則魯在所損乎,

在所益乎?

徒取諸彼以與此,

然且仁者不為,

況於殺人以求之乎?

# src: MENG 6B08:06; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

君子之事君也,

務引其君以當道,

志於仁而已。」

KR1h0001_tls_012-38a

# src: MENG 6B09:01; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

12.9孟子曰:

「今之事君者

皆曰,

『我能為君辟土地、

充府庫。』

今之所謂良臣,

古之所謂民賊也。

# src: MENG 6B09:02; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

君不鄉道,

不志於仁,

而求富之,

是富桀也。

『我能為君約與國,

戰必克。』

# src: MENG 6B09:03; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

今之所謂良臣,

古之所謂民賊也。

君不鄉道,

不志於仁,

而求為之強戰,

是輔桀也。

由今之道,

無變今之俗,

雖與之天下,

不能一朝居也。」

KR1h0001_tls_012-39a

# src: MENG 6B10:01; tr. D. C. Lau 2.257

# dating: 8110

12.10白圭曰:

「吾欲二十而取一,

何如?」

KR1h0001_tls_012-40a

孟子曰:

「子之道,

貉道也。

萬室之國,

一人陶,則可乎?」

KR1h0001_tls_012-41a

曰:

「不可,

器不足用也。」

KR1h0001_tls_012-42a

# src: MENG 6B10:02; tr. D. C. Lau 2.257

# dating: 8110

曰:

「夫貉、

五穀不生,

惟黍生之;

無城郭、

宮室、

宗廟、

祭祀之禮,

無諸侯幣帛饔飧,

無百官有司,

故二十取一而足也。

# src: MENG 6B10:03; tr. D. C. Lau 2.257

# dating: 8110

今居中國,

去人倫,

無君子,

如之何其可也?

陶以寡,

且不可以為國,

況無君子乎?

# src: MENG 6B10:04; tr. D. C. Lau 2.257

# dating: 8110

欲輕之於堯舜之道者,

大貉小貉也;

欲重之於堯舜之道者,

大桀小桀也。」

KR1h0001_tls_012-43a

# src: MENG 6B11:01; tr. D. C. Lau 2.259

# dating: 8110

12.11白圭曰:

「丹之治水也愈於禹。」

KR1h0001_tls_012-44a

孟子曰:

「子過矣。

禹之治水,

水之道也,

是故禹以四海為壑,

今吾子以鄰國為壑。

# src: MENG 6B11:02; tr. D. C. Lau 2.259

# dating: 8110

水逆行

謂之洚水,

洚水者、

洪水也,

仁人之所惡也。

吾子過矣。」

KR1h0001_tls_012-45a

# src: MENG 6B12:01; tr. D. C. Lau 2.259

# dating: 8110

12.12孟子曰:

「君子不亮,

惡乎執?」

KR1h0001_tls_012-46a

# src: MENG 6B13:01; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

12.13魯欲使樂正子為政。

孟子曰:

「吾聞之,

喜而不寐。」

KR1h0001_tls_012-47a

公孫丑曰:

「樂正子強乎?」

KR1h0001_tls_012-48a

曰:

「否。」

KR1h0001_tls_012-49a

「有知慮乎?」

KR1h0001_tls_012-50a

曰:

「否。」

KR1h0001_tls_012-51a

# src: MENG 6B13:02; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

「多聞識乎?」

KR1h0001_tls_012-52a

曰:

「否。」

KR1h0001_tls_012-53a

「然則奚為喜而不寐?」

KR1h0001_tls_012-54a

曰:

「其為人也好善。」

KR1h0001_tls_012-55a

「好善足乎?」

KR1h0001_tls_012-56a

# src: MENG 6B13:03; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

曰:

「好善優於天下,

而況魯國乎?

夫苟好善,

則四海之內

皆將輕千里

而來告之以善;

夫苟不好善,

則人將曰:𧦧𧦧,

『予既已知之矣。』𧦧𧦧

# src: MENG 6B13:04; tr. D. C. Lau 2.25

# dating: 8110

之聲音顏色

距人於千里之外。

士止於千里之外,

則讒諂面諛之人至矣。

與讒諂面諛之人居,

國欲治,

可得乎?」

KR1h0001_tls_012-57a

# src: MENG 6B14:01; tr. D. C. Lau 2. 261

# dating: 8110

12.14陳子曰:

「古之君子

何如則仕?」

KR1h0001_tls_012-58a

孟子曰:

「所就三,

所去三。

# src: MENG 6B14:02; tr. D. C. Lau 2. 261

# dating: 8110

迎之致敬以有禮;

言,將行其言也,

則就之。

禮貌未衰,

言弗行也,

則去之。

# src: MENG 6B14:03; tr. D. C. Lau 2. 261

# dating: 8110

其次,

雖未行其言也,

迎之致敬以有禮,

則就之。

禮貌衰,

則去之。

# src: MENG 6B14:04; tr. D. C. Lau 2. 261

# dating: 8110

其下,

朝不食,

夕不食,

飢餓不能出門戶,

君聞之,

曰:

『吾大者不能行其道,

又不能從其言也,

使飢餓於我土地,

吾恥之。』

# src: MENG 6B14:05; tr. D. C. Lau 2. 261

# dating: 8110

周之,

亦可受也,

免死而已矣。」

KR1h0001_tls_012-59a

# src: MENG 6B15:01; tr. D. C. Lau 2.26

# dating: 8110

12.15孟子曰:

「舜發於畎畝之中,

傅說舉於版築之間,

膠鬲舉於魚鹽之中,

管夷吾舉於士,

孫叔敖舉於海,

百里奚舉於市。

# src: MENG 6B15:02; tr. D. C. Lau 2.26

# dating: 8110

故天將降大任於是人也,

必先苦其心志,

勞其筋骨,

餓其體膚,

空乏其身,

行拂亂其所為,

所以動心忍性,

曾益其所不能。

# src: MENG 6B15:03; tr. D. C. Lau 2.26

# dating: 8110

人恆過,

然後能改;

困於心,

衡於慮,

而後作;

徵於色,

發於聲,

而後喻。

# src: MENG 6B15:04; tr. D. C. Lau 2.26

# dating: 8110

入則無法家拂士,

出則無敵國外患者,

國恆亡。

然後知生於憂患

而死於安樂也。」

KR1h0001_tls_012-60a

# src: MENG 6B16:01; tr. D. C. Lau 2.263

# dating: 8110

12.16孟子曰:

「教亦多術矣,

予不屑之教誨也者,

是亦教誨之而已矣。」