孟子

孟子

KR1h0001_tls_014-1a

** 14 《盡心下》

14.1孟子曰:

「不仁哉

梁惠王也!

仁者

以其所愛及其所不愛,

不仁者

以其所不愛及其所愛。」

KR1h0001_tls_014-2a

公孫丑問曰:

「何謂也?」

KR1h0001_tls_014-3a

# src: MENG 7B01:02; tr. D. C. Lau 2.287

# dating: 8110

「梁惠王以土地之故,

糜爛其民而戰之,

大敗,

將復之,

恐不能勝,

故驅其所愛子弟以殉之,

是之謂

以其所不愛及其所愛也。

# src: MENG 7B02:01; tr. D. C. Lau 2.287

# dating: 8110

KR1h0001_tls_014-4a

14.2孟子曰:

「春秋無義戰。

彼善於此,

則有之矣。

征者,

上伐下也,

敵國不相征也。」

KR1h0001_tls_014-5a

# src: MENG 7B03:01 tr. D. C. Lau 2.287

# dating: 8110

14.3孟子曰:

「盡信《書》,

則不如無《書》。

吾於《武成》,

取二三策而已矣。

仁人無敵於天下,

以至仁伐至不仁,

而何其血之流杵也?」

KR1h0001_tls_014-6a

# src: MENG 7B04:01; tr. D. C. Lau 2.28

# dating: 8110

14.4孟子曰:

「有人曰:

『我善為陳,

我善為戰。』

大罪也。

國君好仁,

天下無敵焉。

南面而征,北狄怨;

東面而征,西夷怨,

曰:

『奚為後我?』

# src: MENG 7B04:02; tr. D. C. Lau 2.28

# dating: 8110

武王之伐殷也,

革車三百兩,

虎賁三千人。

王曰:

『無畏!

寧爾也,

非敵百姓也。』

# src: MENG 7B04:03; tr. D. C. Lau 2.28

# dating: 8110

若崩厥角稽首。

征之為言正也,

各欲正己也,

焉用戰?」

KR1h0001_tls_014-7a

# src: MENG 7B05:01; tr. D. C. Lau 2.289

# dating: 8110

14.5孟子曰:

「梓匠輪輿

能與人規矩,

不能使人巧。」

KR1h0001_tls_014-8a

# src: MENG 7B06:01; tr. D. C. Lau 2.289

# dating: 8110

14.6孟子曰:

「舜之飯糗茹草也,

若將終身焉;

及其為天子也,

被袗衣,

鼓琴,

二女

果,若固有之。」

KR1h0001_tls_014-9a

# src: MENG 7B07:01; tr. D. C. Lau 2.289

# dating: 8110

14.7孟子曰:

「吾今而後知

殺人親之重也:

殺人之父,

人亦殺其父;

殺人之兄,

人亦殺其兄。

然則非自殺之也,

一間耳。」

KR1h0001_tls_014-10a

# src: MENG 7B08:01; tr. D. C. Lau 2.289

# dating: 8110

14.8孟子曰:

「古之為關也,

將以禦暴;

今之為關也,

將以為暴。」

KR1h0001_tls_014-11a

# src: MENG 7B09:01; tr. D. C. Lau 2.289

# dating: 8110

14.9孟子曰:

「身不行道,

不行於妻子;

使人不以道,

不能行於妻子。」

KR1h0001_tls_014-12a

# src: MENG 7B10:01; tr. D. C. Lau 2.289

# dating: 8110

14.10孟子曰:

「周于利者

凶年不能殺,

周于德者

邪世不能亂。」

KR1h0001_tls_014-13a

# src: MENG 7B11:01; tr. D. C. Lau 2.291

# dating: 8110

14.11孟子曰:

「好名之人

能讓千乘之國,

苟非其人,

簞食豆羹見於色。」

KR1h0001_tls_014-14a

# src: MENG 7B12:01; tr. D. C. Lau 2.291

# dating: 8110

14.12孟子曰:

「不信仁賢,

則國空虛;

無禮義,

則上下亂;

無政事,

則財用不足。」

KR1h0001_tls_014-15a

# src: MENG 7B13:01; tr. D. C. Lau 2.291

# dating: 8110

14.13孟子曰:

「不仁而得國者,

有之矣;

不仁而得天下者,

未之有也。」

KR1h0001_tls_014-16a

# src: MENG 7B14:01; tr. D. C. Lau 2.291

# dating: 8110

14.14孟子曰:

「民為貴,

社稷次之,

君為輕。

是故得乎丘民而為天子,

得乎天子為諸侯,

得乎諸侯為大夫。

# src: MENG 7B14:02; tr. D. C. Lau 2.291

# dating: 8110

諸侯危社稷,

則變置。

犧牲既成,

粢盛既絜,

祭祀以時,

然而旱乾水溢,

則變置社稷。」

KR1h0001_tls_014-17a

# src: MENG 7B15:01; tr. D. C. Lau 2.291

# dating: 8110

14.15孟子曰:

「聖人、

百世之師也,

伯夷、柳下惠是也。

故聞伯夷之風者,

頑夫廉,

懦夫有立志;

# src: MENG 7B15:02; tr. D. C. Lau 2.291

# dating: 8110

聞柳下惠之風者,

薄夫敦,

鄙夫寬。

奮乎百世之上,

百世之下聞者莫不興起也。

非聖人而能若是乎?

而況於親炙之者乎?」

KR1h0001_tls_014-18a

# src: MENG 7B16:01; tr. D. C. Lau 2.293

# dating: 8110

14.16孟子曰:

「仁也者、

人也。

合而言之,

道也。」

KR1h0001_tls_014-19a

# src: MENG 7B17:01; tr. D. C. Lau 2.293

# dating: 8110

14.17孟子曰:

「孔子之去魯,

曰:

『遲遲吾行也,

去父母國之道也。』

去齊,

接淅而行,

去他國之道也。」

KR1h0001_tls_014-20a

# src: MENG 7B18:01; tr. D. C. Lau 2.293; revised tr. CH

# dating: 8110

14.18孟子曰:

「君子之戹於陳蔡之間,

無上下之交也。」

KR1h0001_tls_014-21a

# src: MENG 7B19:01; tr. D. C. Lau 2.293

# dating: 8110

14.19貉稽曰:

「稽大不理於口。」

KR1h0001_tls_014-22a

孟子曰:

「無傷也。

士憎茲多口。

# src: MENG 7B19:02; tr. D. C. Lau 2.293

# dating: 8110

《詩》云:

『憂心悄悄,

慍于群小。』

孔子也。

『肆不殄厥慍,

亦不殞厥問。』

文王也。」

KR1h0001_tls_014-23a

# src: MENG 7B20:01; tr. D. C. Lau V2.293

# dating: 8110

14.20孟子曰:

「賢者以其昭昭

使人昭昭,

今以其昏昏

使人昭昭。」

KR1h0001_tls_014-24a

# src: MENG 7B21:01; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

14.21孟子謂高子曰:

「山徑之蹊,間

介然用之而成路;

為間不用,

則茅塞之矣。

今茅塞子之心矣。」

KR1h0001_tls_014-25a

# src: MENG 7B22; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

14.22高子曰:

「禹之聲

尚文王之聲。」

KR1h0001_tls_014-26a

孟子曰:

「何以言之?」

KR1h0001_tls_014-27a

曰:

「以追蠡。」

KR1h0001_tls_014-28a

曰:

「是奚足哉?

城門之軌,

兩馬之力與?」

KR1h0001_tls_014-29a

# src: MENG 7B23:01; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

14.23齊饑。

陳臻曰:

「國人皆以夫子

將復為發棠,

殆不可復。」

KR1h0001_tls_014-30a

# src: MENG 7B23:02; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

孟子曰:

「是為馮婦也。

晉人有馮婦者,

善搏虎,

卒為善士。

則之野,

有眾逐虎。

虎負嵎,

莫之敢攖。

# src: MENG 7B23:03; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

望見馮婦,

趨而迎之。

馮婦攘臂下車。

眾皆悅之,

其為士者笑之。」

KR1h0001_tls_014-31a

# src: MENG 7B24:01; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

14.24孟子曰:

「口之於味也,

目之於色也,

耳之於聲也,

鼻之於臭也,

四肢之於安佚也,

性也,

有命焉,

君子不謂性也。

# src: MENG 7B24:02; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

仁之於父子也,

義之於君臣也,

禮之於賓主也,

知之於賢者也,

聖人之於天道也,

命也,

有性焉,

君子不謂命也。」

KR1h0001_tls_014-32a

# src: MENG 7B25:01; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

14.25浩生不害問曰:

「樂正子

何人也?」

KR1h0001_tls_014-33a

孟子曰:

「善人也,

信人也。」

KR1h0001_tls_014-34a

「何謂善?

何謂信?」

KR1h0001_tls_014-35a

# src: MENG 7B25:02; tr. D. C. Lau 2.295

# dating: 8110

曰:

「可欲之謂善,

有諸己之謂信,

充實之謂美,

充實而有光輝之謂大,

大而化之之謂聖,

聖而不可知之之謂神。

樂正子,

二之中、

四之下也。」

KR1h0001_tls_014-36a

# src: MENG 7B27:01; tr. D. C. Lau 2.297

# dating: 8110

14.26孟子曰:

「逃墨必歸於楊,

逃楊必歸於儒。

歸,

斯受之而已矣。

今之與楊、墨辯者,

如追放豚,

既入其苙,

又從而招之。」

KR1h0001_tls_014-37a

# src: MENG 7B27:01; tr. D. C. Lau 2.297

# dating: 8110

14.27孟子曰:

「有布縷之征,

粟米之征,

力役之征。

君子用其一,

緩其二。

用其二

而民有殍,

用其三

而父子離。」

KR1h0001_tls_014-38a

# src: MENG 7B28:01; tr. D. C. Lau 2.297

# dating: 8110

14.28孟子曰:

「諸侯之寶三:

土地、人民、政事。

寶珠玉者,

殃必及身。」

KR1h0001_tls_014-39a

# src: MENG 7B29:01; tr. D. C. Lau 2.297

# dating: 8110

14.29盆成括仕於齊,

孟子曰:

「死矣盆成括!」

KR1h0001_tls_014-40a

盆成括見殺,

門人問曰:

「夫子何以知其將見殺?」

KR1h0001_tls_014-41a

曰:

「其為人也

小有才,

未聞君子之大道也,

則足以殺其軀而已矣。」

KR1h0001_tls_014-42a

# src: MENG 7B30:01; tr. D. C. Lau 2.297

# dating: 8110

14.30孟子之滕,

館於上宮。

有業屨於牖上,

館人求之弗得。

或問之曰:

「若是乎從者之廀也?」

KR1h0001_tls_014-43a

# src: MENG 7B30:02; tr. D. C. Lau 2.297

# dating: 8110

曰:

「子以是為竊屨來與?」

KR1h0001_tls_014-44a

曰:

「殆非也。」

「夫予之設科也,

往者不追,

來者不拒。

苟以是心至,

斯受之而已矣。」

KR1h0001_tls_014-45a

# src: MENG 7B31:01; tr. D. C. Lau 2.299

# dating: 8110

14.31孟子曰:

「人皆有所不忍,

達之於其所忍。

仁也;

人皆有所不為,

達之於其所為,

義也。

人能充無欲害人之心,

而仁不可勝用也;

# src: MENG 7B31:02 tr. D. C. Lau 2.299

# dating: 8110

人能充無穿踰之心,

而義不可勝用也;

人能充無受爾汝之實,

無所往而不為義也。

士未可以言而言,

是以言餂之也;

可以言而不言,

是以不言餂之也,

是皆穿踰之類也。」

KR1h0001_tls_014-46a

# src: MENG 7B32:01; tr. D. C. Lau 2.299

# dating: 8110

14.32孟子曰:

「言近而指遠者,

善言也;

守約而施博者,

善道也。

君子之言也,

不下帶

而道存焉;

君子之守,

脩其身

而天下平。

# src: MENG 7B32:02; tr. D. C. Lau 2.299

# dating: 8110

人病舍其田

而芸人之田,

所求於人者重,

而所以自任者輕。」

KR1h0001_tls_014-47a

# src: MENG 7B33:01; tr. D. C. Lau 2.301

# dating: 8110

14.33孟子曰:

「堯舜,

性者也;

湯武,

反之也。

# src: MENG 7B33:02; tr. D. C. Lau 2.301

# dating: 8110

動容周旋中禮者,

盛德之至也。

哭死而哀,

非為生者也。

經德不回,

非以干祿也。

言語必信,

非以正行也。

君子行法,

以俟命而已矣。」

KR1h0001_tls_014-48a

# src: MENG 7B34:01; tr. D. C. Lau 2.301

# dating: 8110

14.34孟子曰:

「說大人,

則藐之,

勿視其巍巍然。

堂高數仞,

榱題數尺,

我得志,弗為也。

食前方丈,

侍妾數百人,

我得志,弗為也。

# src: MENG 7B34:02; tr. D. C. Lau 2.301

# dating: 8110

般樂飲酒,

驅騁田獵,

後車千乘,

我得志,弗為也。

在彼者,

皆我所不為也;

在我者,

皆古之制也,

吾何畏彼哉?」

KR1h0001_tls_014-49a

# src: MENG 7B35:01; tr. D. C. Lau 2.301

# dating: 8110

14.35孟子曰:

「養心莫善於寡欲。

其為人也寡欲,

雖有不存焉者,

寡矣;

其為人也多欲,

雖有存焉者,

寡矣。」

KR1h0001_tls_014-50a

# src: MENG 7B36:01; tr. D. C. Lau 2.301

# dating: 8110

14.36曾晳嗜羊棗,

而曾子不忍食羊棗。

公孫丑問曰:

「膾炙與羊棗孰美?」

KR1h0001_tls_014-51a

孟子曰:

「膾炙哉!」

KR1h0001_tls_014-52a

# src: MENG 7B36:02; tr. D. C. Lau 2.301

# dating: 8110

公孫丑曰:

「然則曾子何為食膾炙

而不食羊棗?」

KR1h0001_tls_014-53a

曰:

「膾炙、所同也,

羊棗、所獨也。

諱名不諱姓,

姓、所同也,

名、所獨也。」

KR1h0001_tls_014-54a

# src: MENG 7B37:01; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

14.37萬章問曰:

「孔子在陳

曰:

『盍歸乎來!

吾黨之小子狂簡,

進取,

不忘其初。』

孔子在陳,

何思魯之狂士?」

KR1h0001_tls_014-55a

# src: MENG 7B37:02; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

孟子曰:

「孔子

『不得中道而與之,

必也狂狷乎!

狂者進取,

狷者有所不為也。』

孔子豈不欲中道哉?

不可必得,

故思其次也。」

KR1h0001_tls_014-56a

# src: MENG 7B37:02:03; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

「敢問何如斯可謂狂矣?」

KR1h0001_tls_014-57a

曰:

「如琴張、曾晳、牧皮者,

孔子之所謂狂矣。」

KR1h0001_tls_014-58a

「何以謂之狂也?」

KR1h0001_tls_014-59a

曰:

「其志嘐嘐然,

曰:

『古之人,

古之人。』

夷考其行,

而不掩焉者也。

# src: MENG 7B37:02:04; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

狂者又不可得,

欲得不屑不絜之士而與之,

是獧也,

是又其次也。

孔子曰:

『過我門而不入我室,

我不憾焉者,

其惟鄉原乎!

鄉原、

德之賊也。』」

KR1h0001_tls_014-60a

# src: MENG 7B37:02:05; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

曰:

「何如斯可謂之鄉原矣?」

KR1h0001_tls_014-61a

曰:

「何以是嘐嘐也?」

言不顧行,

行不顧言,

則曰:

「古之人,古之人。」

# src: MENG 7B37:02:06; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

行何為踽踽涼涼?

生斯世也,

為斯世也,

善斯可矣。

閹然媚於世也者,

是鄉原也。」

KR1h0001_tls_014-62a

# src: MENG 7B37:02:07; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

萬子曰:

「一鄉皆稱原人焉,

無所往而不為原人,

孔子以為德之賊,

何哉?」

KR1h0001_tls_014-63a

# src: MENG 7B37:02:08; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

曰:

「非之無舉也,

刺之無刺也,

同乎流俗,

合乎汙世,

居之似忠信,

行之似廉絜,

眾皆悅之,

自以為是,

而不可與入堯舜之道,

故曰也。

# src: MENG 7B37:02:09; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

『德之賊』孔子曰:

『惡似而非者:

惡莠,

恐其亂苗也;

惡佞,

恐其亂義也;

惡利口,

恐其亂信也,

# src: MENG 7B37:02:10; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

惡鄭聲,

恐其亂樂也;

惡紫,

恐其亂朱也;

惡鄉原,

恐其亂德也。』

# src: MENG 7B37:02:11; tr. D. C. Lau 2.303

# dating: 8110

君子反經而已矣。

經正,

則庶民興;

庶民興,

斯無邪慝矣。」

KR1h0001_tls_014-64a

# src: MENG 7B38:01; tr. D. C. Lau 2.305

# dating: 8110

14.38孟子曰:

「由堯舜至於湯,

五百有餘歲;

若禹、

皋陶,則見而知之;

若湯,則聞而知之。

# src: MENG 7B38:02; tr. D. C. Lau 2.305

# dating: 8110

由湯至於文王,

五百有餘歲,

若伊尹、萊朱,則見而知之;

若文王,則聞而知之。

由文王至於孔子,

五百有餘歲,

若太公望、散宜生,

則見而知之;

若孔子,則聞而知之。

# src: MENG 7B38:03; tr. D. C. Lau 2.305

# dating: 8110

由孔子而來至於今,

百有餘歲,

去聖人之世

若此其未遠也,

近聖人之居

若此其甚也,

然而無有乎爾,

則亦無有乎爾。」