莊子
莊子
** 28 讓王第二十八
堯以天下讓許由,
許由不受。
又讓於子州支父,
子州支父曰:
「以我為天子,
猶之可也。
# src: ZHUANG 28.1.2 Guo Qingfan 965; Wang Shumin 1117; Fang Yong 778; Chen Guying 744
# dating: 8110
雖然,我適有幽憂之病,
方且治之,
未暇治天下也。」
夫天下至重也,
而不以害其生,
又況他物乎!
唯无以天下為者,
可以託天下也。
# src: ZHUANG 28.1.3 Guo Qingfan 966; Wang Shumin 1118; Fang Yong 778; Chen Guying 744
# dating: 8110
舜讓天下於子州支伯。
子州支伯曰:
「予適有幽憂之病,
方且治之,
未暇治天下也。」
故天下大器也,
而不以易生,
此有道者之所以異乎俗者也。
# src: ZHUANG 28.1.4 Guo Qingfan 966; Wang Shumin 1118; Fang Yong 778; Chen Guying 744
# dating: 8110
舜以天下讓善卷,
善卷曰:
「余立於宇宙之中,
冬日衣皮毛,
夏日衣葛絺;
春耕種,
形足以勞動;
秋收斂,
身足以休食;
# src: ZHUANG 28.1.5 Guo Qingfan 967; Wang Shumin 1118; Fang Yong 778; Chen Guying 744
# dating: 8110
日出而作,
日入而息,
逍遙於天地之閒
而心意自得。
吾何以天下為哉!
悲夫,
子之不知余也!」
遂不受。
於是去而入深山,
莫知其處。
# src: ZHUANG 28.1.6 Guo Qingfan 967; Wang Shumin 1118; Fang Yong 778; Chen Guying 745
# dating: 8110
舜以天下讓其友石戶之農,
石戶之農曰:
「捲捲乎后之為人,
葆力之士也!」
以舜之德為未至也,
於是夫負妻戴,
攜子以入於海,
終身不反也。
# src: ZHUANG 28.2.1 Guo Qingfan 967; Wang Shumin 1120; Fang Yong 779; Chen Guying 746
# dating: 8110
大王亶父居邠,
狄人攻之;
事之以皮帛
而不受,
事之以犬馬
而不受,
事之以珠玉
而不受,
# src: ZHUANG 28.2.2 Guo Qingfan 967; Wang Shumin 1120; Fang Yong 779; Chen Guying 747
# dating: 8110
狄人之所求者土地也。
大王亶父曰:
「與人之兄居
而殺其弟,
與人之父居
而殺其子,
吾不忍也。
子皆勉居矣!
# src: ZHUANG 28.2.3 Guo Qingfan 967; Wang Shumin 1120; Fang Yong 779; Chen Guying 747
# dating: 8110
為吾臣與為狄人臣奚以異!
且吾聞之,
不以所用養害所養。」
因杖筴而去之。
民相連而從之,
遂成國於岐山之下。
# src: ZHUANG 28.2.4 Guo Qingfan 967; Wang Shumin 1120; Fang Yong 779; Chen Guying 747
# dating: 8110
夫大王亶父,
可謂能尊生矣。
能尊生者,
雖貴富
不以養傷身,
雖貧賤
不以利累形。
今世之人
居高官尊爵者,
皆重失之,
見利輕亡其身,
豈不惑哉!
# src: ZHUANG 28.3.1 Guo Qingfan 968; Wang Shumin 1124; Fang Yong 7i1; Chen Guying 748
# dating: 8110
越人三世弒其君,
王子搜患之,
逃乎丹穴。
而越國无君,
求王子搜不得,
從之丹穴。
王子搜不肯出,
越人薰之以艾。
乘以玉輿。
# src: ZHUANG 28.3.2 Guo Qingfan 968; Wang Shumin 1124; Fang Yong 7i1; Chen Guying 748
# dating: 8110
王子搜援綏登車,
仰天而呼曰:
「君乎君乎!
獨不可以舍我乎!」
王子搜非惡為君也,
惡為君之患也。
若王子搜者,
可謂不以國傷生矣,
此固越人之所欲得為君也。
# src: ZHUANG 28.4.1 Guo Qingfan 969; Wang Shumin 1126; Fang Yong 7i2; Chen Guying 749
# dating: 8110
韓魏相與爭侵地。
子華子見昭僖侯,
昭僖侯有憂色。
子華子曰:
「今使天下書銘於君之前,
書之言曰:
『左手攫之則右手廢,
右手攫之則左手廢,
然而攫之者必有天下。』
君能攫之乎?」
# src: ZHUANG 28.4.2 Guo Qingfan 970; Wang Shumin 1126; Fang Yong 7i2; Chen Guying 749
# dating: 8110
昭僖侯曰:「寡人不攫也。」
# src: ZHUANG 28.4.3 Guo Qingfan 970; Wang Shumin 1126; Fang Yong 7i2; Chen Guying 749
# dating: 8110
子華子曰:「甚善!
自是觀之,
兩臂重於天下也,
身亦重於兩臂。
韓之輕於天下亦遠矣,
今之所爭者,
其輕於韓又遠。
君固愁身傷生
以憂戚不得也!」
# src: ZHUANG 28.4.4 Guo Qingfan 970; Wang Shumin 1126; Fang Yong 7i2; Chen Guying 750
# dating: 8110
僖侯曰:「善哉!
教寡人者眾矣,
未嘗得聞此言也。」
子華子可謂
知輕重矣。
# src: ZHUANG 28.5.1 Guo Qingfan 971; Wang Shumin 1128; Fang Yong 7i3; Chen Guying 751
# dating: 8110
魯君聞顏闔得道之人也,
使人以幣先焉。
顏闔守陋閭,
苴布之衣而自飯牛。
魯君之使者至,
顏闔自對之。
使者曰:「此顏闔之家與?」
顏闔對曰:「此闔之家也。」
# src: ZHUANG 28.5.2 Guo Qingfan 971; Wang Shumin 1128; Fang Yong 7i3; Chen Guying 751
# dating: 8110
使者致幣,
顏闔對曰:
「恐聽者謬
而遺使者罪,
不若審之。」
使者還
反審之,
復來求之,
則不得已。
故若顏闔者,
非惡富貴也,由重生惡之也。
# src: ZHUANG 28.5.3 Guo Qingfan 971; Wang Shumin 1128; Fang Yong 7i3; Chen Guying 751
# dating: 8110
故曰:
「道之真
以治身,
其緒餘
以為國家,
其土苴以治天下。」
由此觀之,
帝王之功,
聖人之餘事也,
非所以完身養生也。
# src: ZHUANG 28.5.4 Guo Qingfan 971; Wang Shumin 1128; Fang Yong 7i3; Chen Guying 751
# dating: 8110
今世俗之君子,
多危身棄生
以殉物,
豈不悲哉!
# src: ZHUANG 28.5.5 Guo Qingfan 972; Wang Shumin 1128; Fang Yong 7i4; Chen Guying 751
# dating: 8110
凡聖人之動作也,
必察其所以之
與其所以為。
今且有人於此,
以隨侯之珠彈千仞之雀,
世必笑之。
是何也?
則其所用者重
而所要者輕也。
夫生者,
豈特隨侯珠之重哉!
# src: ZHUANG 28.6.1 Guo Qingfan 972; Wang Shumin 1133; Fang Yong 7i4; Chen Guying 753
# dating: 8110
子列子窮,
容貌有飢色。
客有言之
於鄭子陽者曰:
「列御寇,
蓋有道之士也,
居君之國而窮,
君无乃為不好士乎?」
鄭子陽即令官遺之粟。
子列子出見使者,
再拜而辭。
# src: ZHUANG 28.6.2 Guo Qingfan 973; Wang Shumin 1133; Fang Yong 7i4; Chen Guying 753
# dating: 8110
使者去,
子列子入,
其妻望之而拊心曰:
「妾聞為有道者之妻子,
皆得佚樂,
今有飢色。
君過而遺先生食,
先生不受,
豈不命邪!」
# src: ZHUANG 28.6.3 Guo Qingfan 973; Wang Shumin 1133; Fang Yong 7i4; Chen Guying 754
# dating: 8110
子列子笑謂之曰:
「君非自知我也。
以人之言而遺我粟,
至其罪我也
又且以人之言,
此吾所以不受也。」
其卒,民果作難而殺子陽。
# src: ZHUANG 28.7.1 Guo Qingfan 974; Wang Shumin 1136; Fang Yong 786; Chen Guying 755
# dating: 8110
楚昭王失國,
屠羊說
走而從於昭王。
昭王反國,
將賞從者,
及屠羊說。
屠羊說曰:
「大王失國,
說失屠羊;
大王反國,
說亦反屠羊。
臣之爵祿已復矣,
又何賞之有!」
# src: ZHUANG 28.7.2 Guo Qingfan 974; Wang Shumin 1136; Fang Yong 786; Chen Guying 755
# dating: 8110
王曰:「強之!」
# src: ZHUANG 28.7.3 Guo Qingfan 974; Wang Shumin 1136; Fang Yong 786; Chen Guying 755
# dating: 8110
屠羊說曰:
「大王失國,
非臣之罪,
故不敢伏其誅;
大王反國,
非臣之功,
故不敢當其賞。」
王曰:「見之!」
# src: ZHUANG 28.7.4 Guo Qingfan 974; Wang Shumin 1136; Fang Yong 786; Chen Guying 755
# dating: 8110
屠羊說曰:
「楚國之法,
必有重賞大功
而後得見,
今臣之知不足以存國
而勇不足以死寇。
# src: ZHUANG 28.7.5 Guo Qingfan 974; Wang Shumin 1136; Fang Yong 786; Chen Guying 755
# dating: 8110
吳軍入郢,
說畏難
而避寇,
非故隨大王也。
今大王
欲廢法毀約而見說,
此非臣之所以聞於天下也。」
# src: ZHUANG 28.7.6 Guo Qingfan 975; Wang Shumin 1136; Fang Yong 786; Chen Guying 755
# dating: 8110
王謂司馬子綦曰:
「屠羊說居處卑賤
而陳義甚高,
子其為我延之以三旌之位。」
# src: ZHUANG 28.8.1 Guo Qingfan 975; Wang Shumin 1136; Fang Yong 788; Chen Guying 757
# dating: 8110
屠羊說曰:
「夫三旌之位,
吾知其貴於屠羊之肆也;
萬鍾之祿,
吾知其富於屠羊之利也;
然豈可以貪爵祿
而使吾君有妄施之名乎!
說不敢當,
願復反吾屠羊之肆。」
遂不受也。
# src: ZHUANG 28.8.2 Guo Qingfan 976; Wang Shumin 1138; Fang Yong 788; Chen Guying 757
# dating: 8110
原憲居魯,
環堵之室,
茨以生草;
蓬戶不完,
桑以為樞;而甕牗二室,
褐以為塞;
上漏下濕,匡坐而弦歌。
# src: ZHUANG 28.8.3 Guo Qingfan 976; Wang Shumin 1138; Fang Yong 788; Chen Guying 757
# dating: 8110
子貢乘大馬,中紺而表素,
軒車不容巷,
往見原憲。
原憲華冠縱履,
杖藜而應門。
# src: ZHUANG 28.8.4 Guo Qingfan 976; Wang Shumin 1139; Fang Yong 788; Chen Guying 758
# dating: 8110
子貢曰:「嘻!
先生何病?」
# src: ZHUANG 28.8.5 Guo Qingfan 976; Wang Shumin 1138; Fang Yong 788; Chen Guying 758
# dating: 8110
原憲應之曰:
「憲聞之,
无財之謂貧,
學而不能行之謂病。
今憲貧也,非病也。」
# src: ZHUANG 28.8.6 Guo Qingfan 976; Wang Shumin 1139; Fang Yong 788; Chen Guying 758
# dating: 8110
子貢逡巡而有愧色。
原憲笑曰:
「夫希世而行,
比周而友,
學以為人,
教以為己,
仁義之慝,
輿馬之飾,
憲不忍為也。」
# src: ZHUANG 28.9.1 Guo Qingfan 977; Wang Shumin 1143; Fang Yong 790; Chen Guying 760
# dating: 8110
曾子居衛,
縕袍无表,
顏色腫噲,
手足胼胝。
三日不舉火,
十年不製衣,
正冠而纓絕,
捉衿而肘見,
納屨而踵決。
曳縰而歌《商頌》,
聲滿天地,
若出金石。
# src: ZHUANG 28.9.2 Guo Qingfan 977; Wang Shumin 1143; Fang Yong 790; Chen Guying 760
# dating: 8110
天子不得臣,
諸侯不得友。
故養志者忘形,
養形者忘利,
致道者忘心矣。
# src: ZHUANG 28.10.1 Guo Qingfan 978; Wang Shumin 1145; Fang Yong 791; Chen Guying 761
# dating: 8110
孔子謂顏回曰:
「回,來!
家貧居卑,
胡不仕乎?」
# src: ZHUANG 28.10.2 Guo Qingfan 978; Wang Shumin 1145; Fang Yong 791; Chen Guying 761
# dating: 8110
顏回對曰:
「不願仕。
回有郭外之田五十畝,
足以給飦粥;
郭內之田十畝,
足以為絲麻;
鼓琴足以自娛,
所學夫子之道者
足以自樂也。
回不願仕。」
# src: ZHUANG 28.10.3 Guo Qingfan 978; Wang Shumin 1145; Fang Yong 792; Chen Guying 762
# dating: 8110
孔子愀然變容曰:
「善哉,回之意!
丘聞之,
『知足者
不以利自累也,
審自得者
失之而不懼,
行脩於內者
无位而不怍。』
丘誦之久矣,
今於回而後見之,
是丘之得也。」
# src: ZHUANG 28.11.1 Guo Qingfan 979; Wang Shumin 1148; Fang Yong 792; Chen Guying 762
# dating: 8110
中山公子牟謂瞻子曰:
「身在江海之上,
心居魏闕之下,
奈何?」
# src: ZHUANG 28.1148
# dating: 8110
瞻子曰:「重生。
重生則輕利。」
# src: ZHUANG 28.11.3 Guo Qingfan 979; Wang Shumin 1148; Fang Yong 792; Chen Guying 762
# dating: 8110
中山公子牟曰:
「雖知之,未能自勝也。」
# src: ZHUANG 28.11.4 Guo Qingfan 980; Wang Shumin 1148; Fang Yong 792; Chen Guying 762
# dating: 8110
瞻子曰:「不能自勝則從,
神无惡乎?
不能自勝
而強不從者,
此之謂重傷。
重傷之人,
无壽類矣。」
# src: ZHUANG 28.11.5 Guo Qingfan 980; Wang Shumin 1148; Fang Yong 792; Chen Guying 762
# dating: 8110
魏牟,
萬乘之公子也,
其隱巖穴也,難為於布衣之士;
雖未至乎道,
可謂有其意矣。
# src: ZHUANG 28.12.1 Guo Qingfan 9i1; Wang Shumin 1151; Fang Yong 794; Chen Guying 764
# dating: 8110
孔子窮於陳蔡之閒,
七日不火食,
藜羹不糝,
顏色甚憊,
而弦歌於室。
顏回擇菜於外,
子路、子貢相與言曰:
# src: ZHUANG 28.12.2 Guo Qingfan 9i1; Wang Shumin 1151; Fang Yong 794; Chen Guying 764
# dating: 8110
「夫子再逐於魯,
削迹於衛,
伐樹於宋,
窮於商周,
圍於陳蔡,
殺夫子者无罪,
藉夫子者无禁。
弦歌鼓琴,
未嘗絕音,
君子之无恥也若此乎?」
# src: ZHUANG 28.12.3 Guo Qingfan 9i2; Wang Shumin 1151; Fang Yong 794; Chen Guying 764
# dating: 8110
顏回无以應,
入告孔子。
孔子推琴喟然而歎曰:
「由與賜,細人也。
召而來,吾語之。」
# src: ZHUANG 28.12.4 Guo Qingfan 9i2; Wang Shumin 1152; Fang Yong 794; Chen Guying 764
# dating: 8110
子路、子貢入。
子路曰:
「如此者,可謂窮矣!」
孔子曰:
「是何言也!
君子通於道之謂通,
窮於道之謂窮。
# src: ZHUANG 28.12.5 Guo Qingfan 9i2; Wang Shumin 1152; Fang Yong 794; Chen Guying 765
# dating: 8110
今丘抱仁義之道
以遭亂世之患,
其何窮之為!
故內省而不疚於道,
臨難而不失其德,
大寒既至,
霜雪既降,
吾是以知松柏之茂也。
昔桓公得之莒,
文公得之曹,
越王得之會稽,
陳蔡之隘,於丘其幸乎!」
# src: ZHUANG 28.12.6 Guo Qingfan 9i2; Wang Shumin 1152; Fang Yong 795; Chen Guying 765
# dating: 8110
孔子列然反琴
而弦歌,
子路扢然執干而舞。
子貢曰:
「吾不知天之高也,
地之下也。」
# src: ZHUANG 28.12.7 Guo Qingfan 9i3; Wang Shumin 1152; Fang Yong 795; Chen Guying 765
# dating: 8110
古之得道者,
窮亦樂,
通亦樂。
所樂非窮通也,
道得於此,
則窮通一也,為寒暑
風雨之序矣。
故許由娛於潁陽,
而共伯得乎丘首。
# src: ZHUANG 28.13.1 Guo Qingfan 9i4; Wang Shumin 1159; Fang Yong 797; Chen Guying 768
# dating: 8110
舜以天下讓其友北人无擇,
北人无擇曰:
「異哉后之為人也,
居於畎畝之中
而遊堯之門!
不若是而已,
又欲以其辱行漫我。
吾羞見之。」
因自投清泠之淵。
# src: ZHUANG 28.14.1 Guo Qingfan 985; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
湯將伐桀,
因卞隨而謀,
卞隨曰:「非吾事也。」
# src: ZHUANG 28.14.2 Guo Qingfan 985; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
湯曰:「孰可?」
# src: ZHUANG 28.14.3 Guo Qingfan 985; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
曰:
「吾不知也。」
# src: ZHUANG 28.14.4 Guo Qingfan 985; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
湯又因務光而謀,
務光曰:「非吾事也。」
# src: ZHUANG 28.14.5 Guo Qingfan 985; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
湯曰:「孰可?」
# src: ZHUANG 28.14.6 Guo Qingfan 985; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
曰:
「吾不知也。」
# src: ZHUANG 28.14.7 Guo Qingfan 985; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
湯曰:「伊尹何如?」
# src: ZHUANG 28.14.8 Guo Qingfan 985; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
曰:
「強力忍垢,
吾不知其他也。」
# src: ZHUANG 28.14.9 Guo Qingfan 986; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
湯遂與伊尹謀伐桀,
剋之,
以讓卞隨。
卞隨辭曰:
「后之伐桀也
謀乎我,
必以我為賊也;
# src: ZHUANG 28.14.10 Guo Qingfan 986; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
勝桀而讓我,
必以我為貪也。
吾生乎亂世,
而无道之人
再來漫我以其辱行,
吾不忍數聞也。」
乃自投椆水而死。
# src: ZHUANG 28.14.11 Guo Qingfan 986; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
湯又讓務光曰:
「知者謀之,
武者遂之,
仁者居之,
古之道也。
吾子胡不立乎?」
# src: ZHUANG 28.14.12 Guo Qingfan 986; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
務光辭曰:
「廢上,
非義也;
殺民,
非仁也;
人犯其難,
我享其利,
非廉也。
# src: ZHUANG 28.14.13 Guo Qingfan 986; Wang Shumin 1161; Fang Yong 798; Chen Guying 769
# dating: 8110
吾聞之曰:
『非其義者,
不受其祿,
无道之世,
不踐其土。』
況尊我乎!
吾不忍久見也。」
乃負石
而自沈於廬水。
# src: ZHUANG 28.15.1 Guo Qingfan 986; Wang Shumin 1164; Fang Yong 800; Chen Guying 771
# dating: 8110
昔周之興,
有士二人處於孤竹,
曰伯夷、叔齊。
二人相謂曰:
「吾聞西方有人,
似有道者,
試往觀焉。」
# src: ZHUANG 28.15.2 Guo Qingfan 986; Wang Shumin 1164; Fang Yong 800; Chen Guying 771
# dating: 8110
至於岐陽
則文王已歿矣,武王聞之,
使叔旦往見之,
與盟曰:
「加富二等,
就官一列。」
血牲而埋之。
# src: ZHUANG 28.15.3 Guo Qingfan 988; Wang Shumin 1164; Fang Yong 800; Chen Guying 771
# dating: 8110
二人相視而笑曰:
「嘻,
異哉!
此非吾所謂道也。
昔者神農之有天下也,
時祀盡敬
而不祈喜;
其於人也,
忠信盡治
而无求焉。
# src: ZHUANG 28.15.4 Guo Qingfan 988; Wang Shumin 1164; Fang Yong 800; Chen Guying 771
# dating: 8110
樂與政為政,
樂與治為治,
不以人之壞自成也,
不以人之卑自高也,
不以遭時自利也。
# src: ZHUANG 28.15.5 Guo Qingfan 988; Wang Shumin 1164; Fang Yong 800; Chen Guying 772
# dating: 8110
今周見殷之亂
而遽為政
與治,上謀
而下行貨,
阻兵而保威,
割牲而盟以為信,
揚行以悅眾,
殺伐以要利,
是推亂以易暴也。
# src: ZHUANG 28.15.6 Guo Qingfan 988; Wang Shumin 1164; Fang Yong 800; Chen Guying 772
# dating: 8110
吾聞古之士,
遭治世
不避其任,
遇亂世
不為苟存。
今天下闇,
周德衰,
其並乎周以塗吾身也,
不如避之以絜吾行。」
# src: ZHUANG 28.15.7 Guo Qingfan 988; Wang Shumin 1164; Fang Yong 800; Chen Guying 772
# dating: 8110
二子北至於首陽之山,
遂餓而死焉。
若伯夷、叔齊者,
其於富貴也,
苟可得已,則必不賴。
高節戾行,
獨樂其志,
不事於世,
此二士之節也。