禮記
禮記
** 1 曲禮上
1.1《曲禮》曰:
毋不敬,
儼若思,
安定辭。
安民哉!
# src: LIJI 01.01.02; Couvreur 1.2; Su1n Xïda4n 1.4; Jia1ng Yi4hua2 2; Yishu 2:1.7a; tr. Legge 1.62;
# dating: 8110
1.2敖不可長,
欲不可從,
志不可滿,
樂不可極。
# src: LIJI 01.01.03; Couvreur 1.2; Su1n Xïda4n 1.4; Jia1ng Yi4hua2 2; Yishu 2:1.8b; tr. Legge 1.62;
# dating: 8110
1.3賢者狎而敬之,
畏而愛之。
愛而知其惡,
憎而知其善。
積而能散,
安安而能遷。
# src: LIJI 01.01.04; Couvreur 1.2f; Su1n Xïda4n 1.4; Jia1ng Yi4hua2 2; Yishu 2:1.11a-12b; tr. Legge 1.62;
# dating: 8110
臨財毋苟得,
臨難毋苟免。
很毋求勝,
分毋求多。
疑事毋質,
直而勿有。
# src: LIJI 01.01.05; Couvreur 1.3; Su1n Xïda4n 1.5; Jia1ng Yi4hua2 3; Yishu 2:1.14a-15a; tr. Legge 1.62;
# dating: 8110
1.4若夫,坐如尸,
立如齊。
禮從宜,
使從俗。
# src: LIJI 01.01.06; Couvreur 1.3f; Su1n Xïda4n 1.6; Jia1ng Yi4hua2 4; Yishu 2:1.16b; tr. Legge 1.63;
# dating: 8110
1.5夫禮者
所以定親疏,
決嫌疑,
別同異,
明是非也。
# src: LIJI 01.01.07; Couvreur 1.4; Su1n Xïda4n 1.6; Jia1ng Yi4hua2 4; Yishu 2:1.19a-20a; tr. Legge 1.63;
# dating: 8110
禮,
不妄說人,
不辭費。
禮,
不踰節,
不侵侮,
不好狎。
# src: LIJI 01.01.08; Couvreur 1.4; Su1n Xïda4n 1.7; Jia1ng Yi4hua2 4; Yishu 2:1.21a; tr. Legge 1.63;
# dating: 8110
脩身踐言,
謂之善行。
行脩言道,
禮之質也。
# src: LIJI 01.01.09; Couvreur 1.4f; Su1n Xïda4n 1.7; Jia1ng Yi4hua2 4; Yishu 2:1.22a; tr. Legge 1.63;
# dating: 8110
禮聞取於人,
不聞取人。
禮聞來學,
不聞往教。
# src: LIJI 01.01.10; Couvreur 1.5f; Su1n Xïda4n 1.7f; Jia1ng Yi4hua2 5; Yishu 2:1.24a-26b; tr. Legge 1.63;
# dating: 8110
1.6道德仁義,
非禮不成;
教訓正俗,
非禮不備。
分爭辨訟,
非禮不決。
君臣上下,父子兄弟,
非禮不定。
# src: LIJI 01.01.11; Couvreur 1.5f; Su1n Xïda4n 1.8f; Jia1ng Yi4hua2 5; Yishu 2:1.27b-28b; tr. Legge 1.63;
# dating: 8110
宦、學事師,
非禮不親。
班朝、治軍,
涖官、行法,
非禮威嚴不行。
# src: LIJI 01.01.12; Couvreur 1.6; Su1n Xïda4n 1.9; Jia1ng Yi4hua2 5; Yishu 2:1.29b-30b; tr. Legge 1.64;
# dating: 8110
禱祠、祭祀,
供給鬼神,
非禮不誠不莊。
是以君子恭、
敬、撙、
節、退、
讓以明禮。
# src: LIJI 01.01.13; Couvreur 1.6f; Su1n Xïda4n 1.10; Jia1ng Yi4hua2 6; Yishu 2:1.32a; tr. Legge 1.64;
# dating: 8110
鸚鵡能言,
不離飛鳥。
猩猩能言,
不離禽獸。
今人而無禮,
雖能言,
不亦禽獸之心乎?
# src: LIJI 01.01.14; Couvreur 1.6f; Su1n Xïda4n 1.10; Jia1ng Yi4hua2 6; Yishu 2:1.33a; tr. Legge 1.64;
# dating: 8110
夫唯禽獸無禮,
故父子聚麀。
是以聖人作
為禮以教人。
使人以有禮,
知自別於禽獸。
# src: LIJI 01.01.15; Couvreur 1.7; Su1n Xïda4n 1.11; Jia1ng Yi4hua2 6; Yishu 2:1.34b; tr. Legge 1.65;
# dating: 8110
1.7大上貴德,
其次務施報。
禮尚往來,
往而不來,
非禮也;
來而不往,
亦非禮也。
# src: LIJI 01.01.16; Couvreur 1.7f; Su1n Xïda4n 1.11; Jia1ng Yi4hua2 6; Yishu 2:1.36b; tr. Legge 1.65;
# dating: 8110
人有禮則安,
無禮則危。
故曰,
禮者不可不學也。
# src: LIJI 01.01.17; Couvreur 1.8; Su1n Xïda4n 1.11; Jia1ng Yi4hua2 7; Yishu 2:1.37a-38a; tr. Legge 1.65;
# dating: 8110
夫禮者,
自卑而尊人。
雖負販者,
必有尊也,
而況富貴乎?
富貴而知好禮,
則不驕不淫;
貧賤而知好禮,
則志不懾。
# src: LIJI 01.01.18; Couvreur 1.8f; Su1n Xïda4n 1.12; Jia1ng Yi4hua2 7; Yishu 2:1.39a; tr. Legge 1.65;
# dating: 8110
1.8人生十年曰幼,
學。
二十曰弱,
冠。
三十曰壯,
有室。
四十曰強,
而仕。
五十曰艾,
服官政。
# src: LIJI 01.01.19; Couvreur 1.8f; Su1n Xïda4n 1.12; Jia1ng Yi4hua2 7; Yishu 2:1.39a; tr. Legge 1.65;
# dating: 8110
六十曰耆,
指使。
七十曰老,
而傳。
八十九十曰耄,
七年曰悼,
悼與耄,
雖有罪,
不加刑焉。
# src: LIJI 01.01.20; Couvreur 1.8f; Su1n Xïda4n 1.12; Jia1ng Yi4hua2 7; Yishu 2:1.39a; tr. Legge 1.65;
# dating: 8110
百年曰期,頤。
# src: LIJI 01.01.21; Couvreur 1.9f; Su1n Xïda4n 1.14f; Jia1ng Yi4hua2 8; Yishu 2:1.45b-49a; tr. Legge 1.66;
# dating: 8110
大夫七十而致事。
若不得謝,
則必賜之几杖,
行役以婦人。
適四方,
乘安車。
自稱曰「老夫」,
於其國則稱名;
越國而問焉,
必告之以其制。
# src: LIJI 01.02.01; Couvreur 1.10; Su1n Xïda4n 1.15; Jia1ng Yi4hua2 9; Yishu 2:2.1a; tr. Legge 1.67;
# dating: 8110
1.9謀於長者,
必操几杖以從之。
長者問,
不辭讓而對,
非禮也。
# src: LIJI 01.02.02; Couvreur 1.10f; Su1n Xïda4n 1.15f; Jia1ng Yi4hua2 9; Yishu 2:2.1b-2a; tr. Legge 1.67;
# dating: 8110
1.10凡為人子之禮:
冬溫而夏凊,
昏定而晨省,
在醜、
夷不爭。
# src: LIJI 01.02.03; Couvreur 1.11; Su1n Xïda4n 1.16f; Jia1ng Yi4hua2 9; Yishu 2:2.3b; tr. Legge 1.67;
# dating: 8110
1.11夫為人子者,
三賜不及車馬。
故州、閭、鄉、黨稱其孝也,
兄弟親戚稱其慈也,
僚友稱其弟也,
執友稱其仁也,
交遊稱其信也。
# src: LIJI 01.02.04; Couvreur 1.11f; Su1n Xïda4n 1.17; Jia1ng Yi4hua2 10; Yishu 2:2.7b-8a; tr. Legge 1.68;
# dating: 8110
見父之執,
不謂之進不敢進,
不謂之退不敢退;
不問,
不敢對。
此孝子之行也。
# src: LIJI 01.02.05; Couvreur 1.12f; Su1n Xïda4n 1.18; Jia1ng Yi4hua2 10; Yishu 2:2.9a; tr. Legge 1.68;
# dating: 8110
1.12夫為人子者:
出必告,
反必面,
所遊必有常,
所習必有業。
# src: LIJI 01.02.06; Couvreur 1.12f; Su1n Xïda4n 1.18f; Jia1ng Yi4hua2 10; Yishu 2:2.13a; tr. Legge 1.68;
# dating: 8110
恆言不稱老。
年長以倍則父事之,
十年以長則兄事之,
五年以長則肩隨之。
群居五人,
則長者必異席。
# src: LIJI 01.02.07; Couvreur 1.13f; Su1n Xïda4n 1.19f; Jia1ng Yi4hua2 11; Yishu 2:2.141b-17b; tr. Legge 1.68;
# dating: 8110
1.13為人子者,
居不主奧,
坐不中席,
行不中道,
立不中門。
食饗不為概,
祭祀不為尸。
聽於無聲,
視於無形。
# src: LIJI 01.02.08; Couvreur 1.13f; Su1n Xïda4n 1.20; Jia1ng Yi4hua2 11; Yishu 2:2.19a; tr. Legge 1.68;
# dating: 8110
不登高,
不臨深。
不苟訾,
不苟笑。
# src: LIJI 01.02.09; Couvreur 1.14; Su1n Xïda4n 1.20; Jia1ng Yi4hua2 11; Yishu 2:2.19a-21a; tr. Legge 1.69;
# dating: 8110
孝子不服闇,
不登危,
懼辱親也。
父母存,
不許友以死。
不有私財。
# src: LIJI 01.02.10; Couvreur 1.14f; Su1n Xïda4n 1.21; Jia1ng Yi4hua2 12; Yishu 2:2.22a-22b; tr. Legge 1.69;
# dating: 8110
1.14為人子者:
父母存,
冠衣不純素。
孤子當室,
冠衣不純采。
# src: LIJI 01.02.11; Couvreur 1.15; Su1n Xïda4n 1.22f; Jia1ng Yi4hua2 12; Yishu 2:2.24a-27a; tr. Legge 1.69;
# dating: 8110
1.15幼子常視毋誑,
童子不衣裘、裳。
立必正方。
不傾聽。
長者與之提攜,
則兩手奉長者之手。
負、劍,辟咡詔之,則掩口而對。
# src: LIJI 01.02.12; Couvreur 1.15f; Su1n Xïda4n 1.23; Jia1ng Yi4hua2 13; Yishu 2:2.29b-30a; tr. Legge 1.70;
# dating: 8110
1.16從於先生,
不越路而與人言。
遭先生於道,
趨而進,
正立拱手。
先生與之言則對;
不與之言則趨而退。
# src: LIJI 01.02.13; Couvreur 1.16; Su1n Xïda4n 1.24; Jia1ng Yi4hua2 13; Yishu 2:2.31b-32a; tr. Legge 1.70;
# dating: 8110
從長者而上丘陵,
則必鄉長者所視。
登城不指,
城上不呼。
# src: LIJI 01.02.14; Couvreur 1.16f; Su1n Xïda4n 1.24f; Jia1ng Yi4hua2 13; Yishu 2:2.32b-35a; tr. Legge 1.70;
# dating: 8110
將適舍,
求毋固。
將上堂,
聲必揚。
戶外有二屨,
言聞則入,
言不聞則不入。
將入戶,
視必下。
# src: LIJI 01.02.15; Couvreur 1.16f; Su1n Xïda4n 1.25f; Jia1ng Yi4hua2 13; Yishu 2:2.35a-36a; tr. Legge 1.70;
# dating: 8110
入戶奉扃,
視瞻毋回;
戶開亦開,
戶闔亦闔;
有後入者,
闔而勿遂。
毋踐屨,
毋踖席,
摳衣趨隅。
必慎唯諾。
# src: LIJI 01.02.16; Couvreur 1.17; Su1n Xïda4n 1.27; Jia1ng Yi4hua2 14; Yishu 2:2.38a; tr. Legge 1.71;
# dating: 8110
大夫士出入君門,
由闑右,
不踐閾。
# src: LIJI 01.02.17; Couvreur 1.17f; Su1n Xïda4n 1.27; Jia1ng Yi4hua2 14; Yishu 2:2.41b; tr. Legge 1.71;
# dating: 8110
1.17凡與客入者,
每門讓於客。
客至於寢門,
則主人請入為席,
然後出迎客。
客固辭,
主人肅客而入。
# src: LIJI 01.02.18; Couvreur 1.17f; Su1n Xïda4n 1.28; Jia1ng Yi4hua2 14; Yishu 2:2.43b; tr. Legge 1.71;
# dating: 8110
主人入門而右,
客入門而左。
主人就東階,
客就西階,
客若降等,
則就主人之階。
主人固辭,
然後客復就西階。
# src: LIJI 01.02.19; Couvreur 1.19; Su1n Xïda4n 1.29; Jia1ng Yi4hua2 14; Yishu 2:2.44b-45a; tr. Legge 1.72;
# dating: 8110
主人與客讓登,
主人先登,
客從之,
拾級聚足,
連步以上。
上於東階,則先右足;
上於西階,
則先左足。
# src: LIJI 01.02.20; Couvreur 1.21; Su1n Xïda4n 1.30; Jia1ng Yi4hua2 15; Yishu 2:2.46b-48a; tr. Legge 1.72;
# dating: 8110
1.18帷薄之外不趨,
堂上不趨,
執玉不趨。
堂上接武,
堂下布武。
室中不翔,
並坐不橫肱。
授立不跪,
授坐不立。
# src: LIJI 01.03.01; Couvreur 1.22; Su1n Xïda4n 1.31; Jia1ng Yi4hua2 15; Yishu 3:3.1a; tr. Legge 1.73;
# dating: 8110
1.19凡為長者糞之禮,
必加帚於箕上,
以袂拘而退。
其塵不及長者,
以箕自鄉而扱之。
# src: LIJI 01.03.02; Couvreur 1.22f; Su1n Xïda4n 1.32; Jia1ng Yi4hua2 16; Yishu 3:3.3a-5a; tr. Legge 1.73;
# dating: 8110
奉席如橋衡。
請席何鄉?
請衽何趾?
席:
南鄉北鄉,
以西方為上;
東鄉西鄉,
以南方為上。
# src: LIJI 01.03.03; Couvreur 1.22f; Su1n Xïda4n 1.33; Jia1ng Yi4hua2 16; Yishu 3:3.6a-7a; tr. Legge 1.73;
# dating: 8110
若非飲食之客,
則布席,
席間函丈。
主人跪正席,
客跪撫席而辭。
客徹重席,
主人固辭。
客踐席,
乃坐。
# src: LIJI 01.03.04; Couvreur 1.22f; Su1n Xïda4n 1.34; Jia1ng Yi4hua2 16; Yishu 3:3.8a; tr. Legge 1.73;
# dating: 8110
主人不問,
客不先舉。
# src: LIJI 01.03.05; Couvreur 1.24; Su1n Xïda4n 1.34; Jia1ng Yi4hua2 16; Yishu 3:3.8b-9b; tr. Legge 1.74;
# dating: 8110
將即席,
容毋怍。
兩手摳衣,
去齊尺。
衣毋撥,
足毋蹶。
先生書策琴瑟在前,
坐而遷之,
戒勿越。
# src: LIJI 01.03.06; Couvreur 1.24; Su1n Xïda4n 1.35; Jia1ng Yi4hua2 17; Yishu 3:3.10b; tr. Legge 1.74;
# dating: 8110
虛坐盡後,
食坐盡前。
坐必安,
執爾顏。
長者不及,
毋儳言。
# src: LIJI 01.03.07; Couvreur 1.24; Su1n Xïda4n 1.35; Jia1ng Yi4hua2 17; Yishu 3:3.11a-11b; tr. Legge 1.74;
# dating: 8110
正爾容,
聽必恭。
毋勦說,
毋雷同。
必則古昔,
稱先王。
# src: LIJI 01.03.08; Couvreur 1.25; Su1n Xïda4n 1.36; Jia1ng Yi4hua2 17; Yishu 3:3.12b-13b; tr. Legge 1.75;
# dating: 8110
侍坐於先生:
先生問焉,
終則對。
請業則起,
請益則起。
父召無諾,
先生召無諾,
唯而起。
# src: LIJI 01.03.09; Couvreur 1.25f; Su1n Xïda4n 1.36f; Jia1ng Yi4hua2 18; Yishu 3:3.14a-15b; tr. Legge 1.75;
# dating: 8110
侍坐於所尊敬,
毋餘席。
見同等不起。
燭至起,
食至起,
上客起。
# src: LIJI 01.03.10; Couvreur 1.26; Su1n Xïda4n 1.37; Jia1ng Yi4hua2 18; Yishu 3:3.16a-17a; tr. Legge 1.75;
# dating: 8110
燭不見跋。
尊客之前不叱狗。
讓食不唾。
# src: LIJI 01.03.11; Couvreur 1.26f; Su1n Xïda4n 1.38; Jia1ng Yi4hua2 18; Yishu 3:3.17b-18a; tr. Legge 1.76;
# dating: 8110
1.20侍坐於君子,
君子欠伸,
撰杖屨,
視日蚤莫,
侍坐者請出矣。
侍坐於君子,
君子問更端,
則起而對。
# src: LIJI 01.03.12; Couvreur 1.26f; Su1n Xïda4n 1.38; Jia1ng Yi4hua2 19; Yishu 3:3.18b-19a; tr. Legge 1.76;
# dating: 8110
侍坐於君子,
若有告者曰:
「少間,
願有復也。」
則左右屏而待。
1.21毋側聽,
毋噭應,
毋淫視,
毋怠荒。
# src: LIJI 01.03.13; Couvreur 1.26f; Su1n Xïda4n 1.38; Jia1ng Yi4hua2 19; Yishu 3:3.20a-20b; tr. Legge 1.76;
# dating: 8110
遊毋倨,
立毋跛,
坐毋箕,
寢毋伏。
斂髮毋髢,
冠毋免,
勞毋袒,
暑毋褰裳。
# src: LIJI 01.03.14; Couvreur 1.28; Su1n Xïda4n 1.39; Jia1ng Yi4hua2 20; Yishu 3:3.22a-23b; tr. Legge 1.76;
# dating: 8110
1.22侍坐於長者,
屨不上於堂,
解屨不敢當階。
就屨,
跪而舉之,
屏於側。
鄉長者而屨;
跪而遷屨,
俯而納屨。
# src: LIJI 01.03.15; Couvreur 1.28f; Su1n Xïda4n 1.40; Jia1ng Yi4hua2 20; Yishu 3:3.25b-26b; tr. Legge 1.77;
# dating: 8110
1.23離坐,離立,
毋往參焉。
離立者,
不出中間。
1.24男女不雜坐。
不同椸、枷。
不同巾、櫛,
不親授。
嫂叔不通問,
諸母不漱裳。
# src: LIJI 01.03.16; Couvreur 1.29f; Su1n Xïda4n 1.40f; Jia1ng Yi4hua2 20; Yishu 3:3.27a; tr. Legge 1.77;
# dating: 8110
外言不入於梱,
內言不出於梱。
女子許嫁,
纓;
非有大故,
不入其門。
# src: LIJI 01.03.17; Couvreur 1.29f; Su1n Xïda4n 1.41; Jia1ng Yi4hua2 20f; Yishu 3:3.28a-28b; tr. Legge 1.77;
# dating: 8110
姑、姊、妹、女子
子,
已嫁而反,
兄弟弗與同席而坐,
弗與同器而食。
父子不同席。
# src: LIJI 01.03.18; Couvreur 1.30f; Su1n Xïda4n 1.42; Jia1ng Yi4hua2 21; Yishu 3:3.31a-32a; tr. Legge 1.78;
# dating: 8110
男女非有行媒,
不相知名。
非受幣,
不交不親。
故日月以告君,
齊戒以告鬼神,
為酒食以召鄉黨僚友,
以厚其別也。
# src: LIJI 01.03.19; Couvreur 1.31; Su1n Xïda4n 1.43; Jia1ng Yi4hua2 22; Yishu 3:3.34a-35b; tr. Legge 1.78;
# dating: 8110
取妻不取同姓。
故買妾不知其姓
則卜之。
寡婦之子,
非有見焉,
弗與為友。
# src: LIJI 01.03.20; Couvreur 1.31f; Su1n Xïda4n 1.43f; Jia1ng Yi4hua2 22; Yishu 3:3.36a-37b; tr. Legge 1.78;
# dating: 8110
1.25賀取妻者
曰:
「某子使某,
聞子有客,
使某羞。」
1.26貧者不以貨財為禮,
老者不以筋力為禮。
# src: LIJI 01.03.21; Couvreur 1.32f; Su1n Xïda4n 1.44f; Jia1ng Yi4hua2 23; Yishu 3:3.39a-41b; tr. Legge 1.78;
# dating: 8110
1.27名子者不以國,
不以日月,
不以隱疾,
不以山川。
1.28男女異長。
男子二十,
冠而字。
# src: LIJI 01.03.22; Couvreur 1.32f; Su1n Xïda4n 1.45; Jia1ng Yi4hua2 23; Yishu 3:3.41b-42b; tr. Legge 1.78;
# dating: 8110
父前,
子名;
君前,
臣名。
女子許嫁,
笄而字。
# src: LIJI 01.03.23; Couvreur 1.33f; Su1n Xïda4n 1.46f; Jia1ng Yi4hua2 23; Yishu 3:3.43b; tr. Legge 1.79;
# dating: 8110
1.29凡進食之禮,
左殽右胾,
食居人之左,
羹居人之右。
膾炙處外,
醯醬處內,
葱渫處末,
酒漿處右。
以脯脩置者,
左朐右末。
# src: LIJI 01.03.24; Couvreur 1.34f; Su1n Xïda4n 1.47f; Jia1ng Yi4hua2 24; Yishu 3:3.47a-48a; tr. Legge 1.79;
# dating: 8110
客若降等,
執食興辭,
主人興辭於客,
然後客坐。
主人延客祭:
祭食,
祭所先進。
殽之序,
徧祭之。
# src: LIJI 01.03.25; Couvreur 1.34f; Su1n Xïda4n 1.49f; Jia1ng Yi4hua2 24; Yishu 3:3.49b-50b; tr. Legge 1.79;
# dating: 8110
三飯,
主人延客食胾,
然後辯殽。
主人未辯,
客不虛口。
# src: LIJI 01.03.26; Couvreur 1.35f; Su1n Xïda4n 1.51f; Jia1ng Yi4hua2 24; Yishu 3:3.51b-53a; tr. Legge 1.80;
# dating: 8110
侍食於長者,
主人親饋,
則拜而食。
主人不親饋,
則不拜而食。
共食不飽,共飯不澤手。
# src: LIJI 01.03.27; Couvreur 1.36f; Su1n Xïda4n 1.52; Jia1ng Yi4hua2 25; Yishu 3:3.54a-55b; tr. Legge 1.80;
# dating: 8110
毋摶飯,
毋放飯,
毋流歠,
毋咤食,
毋齧骨,
毋反魚肉,
毋投與狗骨。
毋固獲,
毋揚飯。
飯黍毋以箸。
# src: LIJI 01.03.28; Couvreur 1.36f; Su1n Xïda4n 1.52f; Jia1ng Yi4hua2 25; Yishu 3:3.56a-56b; tr. Legge 1.80;
# dating: 8110
毋嚃羹,
毋絮羹,
毋刺齒,
毋歠醢。
客絮羹,
主人辭不能亨;
客歠醢,
主人辭以窶。
# src: LIJI 01.03.29; Couvreur 1.36f; Su1n Xïda4n 1.53; Jia1ng Yi4hua2 25; Yishu 3:3.57a; tr. Legge 1.80;
# dating: 8110
濡肉齒決,
乾肉不齒決。
毋嘬炙。
# src: LIJI 01.03.30; Couvreur 1.37f; Jia1ng Yi4hua2 25; Yishu 3:3.57b; tr. Legge 1.i1;
# dating: 8110
卒食,
客自前跪,
徹飯齊以授相者,
主人興辭於客,
然後客坐。
# src: LIJI 01.03.31; Couvreur 1.38; Su1n Xïda4n 1.53; Jia1ng Yi4hua2 26; Yishu 3:3.58a; tr. Legge 1.i1;
# dating: 8110
侍飲於長者,
酒進則起,
拜受於尊所。
長者辭,
少者反席而飲。
長者舉
未釂,
少者不敢飲。
# src: LIJI 01.03.32; Couvreur 1.38f; Su1n Xïda4n 1.54f; Jia1ng Yi4hua2 26; Yishu 3:3.60a-60b; tr. Legge 1.i1;
# dating: 8110
長者賜,
少者賤者不敢辭。
賜果於君前,
其有核者懷其核。
御食於君,
君賜餘,
器之溉者不寫,
其餘皆寫。
# src: LIJI 01.03.33; Couvreur 1.38f; Su1n Xïda4n 1.55; Jia1ng Yi4hua2 27; Yishu 3:3.61b; tr. Legge 1.i1;
# dating: 8110
餕餘不祭。
父不祭子,
夫不祭妻。
# src: LIJI 01.03.34; Couvreur 1.39; Su1n Xïda4n 1.56; Jia1ng Yi4hua2 27; Yishu 3:3.62b-63b; tr. Legge 1.i2;
# dating: 8110
御同於長者,
雖貳不辭,
偶坐不辭。
羹之有菜者用梜,
其無菜者不用梜。
# src: LIJI 01.03.35; Couvreur 1.39f; Su1n Xïda4n 1.57; Jia1ng Yi4hua2 28; Yishu 3:3.63b; tr. Legge 1.i2;
# dating: 8110
為天子削瓜者副之,
巾以絺。
為國君者華之,
巾以綌。
為大夫累之,
士疐之,
庶人齕之。
# src: LIJI 01.04.01; Couvreur 1.40; Su1n Xïda4n 1.57; Jia1ng Yi4hua2 28; Yishu 4:4.1a; tr. Legge 1.i3;
# dating: 8110
父母有疾,
冠者不櫛,
行不翔,
言不惰,
琴瑟不御,
食肉不至變味,
飲酒不至變貌,
笑不至矧,
怒不至詈。
疾止復故。
# src: LIJI 01.04.02; Couvreur 1.41; Su1n Xïda4n 1.58; Jia1ng Yi4hua2 29; Yishu 4:4.2b; tr. Legge 1.i3;
# dating: 8110
有憂者側席而坐,
有喪者專席而坐。
# src: LIJI 01.04.03; Couvreur 1.41f; Su1n Xïda4n 1.58f; Jia1ng Yi4hua2 29; Yishu 4:4.4a-5b; tr. Legge 1.i4;
# dating: 8110
1.30水潦降,
不獻魚鱉,
獻鳥者佛其首,
畜鳥者則勿佛也。
獻車馬者執策綏,
獻甲者執冑,
獻杖者執末。
獻民虜者操右袂。
# src: LIJI 01.04.04; Couvreur 1.41f; Su1n Xïda4n 1.59; Jia1ng Yi4hua2 29; Yishu 4:4.6a-7b; tr. Legge 1.i4;
# dating: 8110
獻粟者執右契,
獻米者操量鼓。
獻孰食者操醬齊。
獻田宅者操書致。
# src: LIJI 01.04.05; Couvreur 1.42f; Su1n Xïda4n 1.60; Jia1ng Yi4hua2 30; Yishu 4:4.8b; tr. Legge 1.i4;
# dating: 8110
凡遺人弓者:
張弓尚筋,
弛弓尚角。
右手執簫,
左手承弣。
尊卑垂帨。
若主人拜,
則客還辟,
辟拜。
# src: LIJI 01.04.06; Couvreur 1.42f; Su1n Xïda4n 1.60; Jia1ng Yi4hua2 30; Yishu 4:4.8b; tr. Legge 1.i4;
# dating: 8110
主人自受,
由客之左,
接下承弣;
鄉與客並,
然後受。
# src: LIJI 01.04.07; Couvreur 1.43f; Su1n Xïda4n 1.61; Jia1ng Yi4hua2 30; Yishu 4:4.12a-13a; tr. Legge 1.85;
# dating: 8110
進劍者左首。
進戈者前其鐏,
後其刃。
進矛戟者前其鐓。
# src: LIJI 01.04.08; Couvreur 1.44f; Su1n Xïda4n 1.62f; Jia1ng Yi4hua2 31; Yishu 4:4.13b-16a; tr. Legge 1.85;
# dating: 8110
進几杖者拂之。
效馬效羊者右牽之;
效犬者左牽之。
執禽者左首。
飾羔鴈者以繢。
受珠玉者以掬。
受弓劍者以袂。
飲玉爵者弗揮。
# src: LIJI 01.04.09; Couvreur 1.44f; Su1n Xïda4n 1.63; Jia1ng Yi4hua2 31; Yishu 4:4.16b; tr. Legge 1.85;
# dating: 8110
凡以弓劍、苞苴、簞笥問人者,
操以受命,
如使之容。
# src: LIJI 01.04.10; Couvreur 1.45f; Su1n Xïda4n 1.64; Jia1ng Yi4hua2 31; Yishu 4:4.18b-19b; tr. Legge 1.86;
# dating: 8110
1.31凡為君使者,
已受命,
君言不宿於家。
君言至,
則主人出拜君言之辱;
使者歸,
則必拜送于門外。
# src: LIJI 01.04.11; Couvreur 1.45f; Su1n Xïda4n 1.64; Jia1ng Yi4hua2 32; Yishu 4:4.20a; tr. Legge 1.86;
# dating: 8110
若使人於君所,
則必朝服而命之;
使者反,
則必下堂而受命。
# src: LIJI 01.04.12; Couvreur 1.46; Su1n Xïda4n 1.65; Jia1ng Yi4hua2 32; Yishu 4:4.21a-22a; tr. Legge 1.86;
# dating: 8110
1.32博聞強識而讓,
敦善行而不怠,
謂之君子。
君子不盡人之歡,
不竭人之忠,
以全交也。
# src: LIJI 01.04.13; Couvreur 1.47; Su1n Xïda4n 1.65; Jia1ng Yi4hua2 32; Yishu 4:4.22b; tr. Legge 1.87;
# dating: 8110
《禮》曰:
「君子抱孫不抱子。」
此言孫可以為王父尸,
子不可以為父尸。
# src: LIJI 01.04.14; Couvreur 1.47; Su1n Xïda4n 1.67; Jia1ng Yi4hua2 32; Yishu 4:4.25a; tr. Legge 1.87;
# dating: 8110
為君尸者,
大夫士見之,
則下之。
君知所以為尸者,
則自下之,
尸必式。
乘必以几。
# src: LIJI 01.04.15; Couvreur 1.48; Su1n Xïda4n 1.68; Jia1ng Yi4hua2 33; Yishu 4:4.27b-28a; tr. Legge 1.87;
# dating: 8110
齊者不樂不弔。
1.33居喪之禮,
毀瘠不形,
視聽不衰。
升降不由阼階,
出入不當門隧。
# src: LIJI 01.04.16; Couvreur 1.48f; Su1n Xïda4n 1.69; Jia1ng Yi4hua2 33; Yishu 4:4.29b; tr. Legge 1.87;
# dating: 8110
1.34居喪之禮,
頭有創則沐,
身有瘍則浴,
有疾則飲酒食肉,
疾止復初。
不勝喪,
乃比於不慈不孝。
# src: LIJI 01.04.17; Couvreur 1.48f; Su1n Xïda4n 1.69; Jia1ng Yi4hua2 33; Yishu 4:4.30a; tr. Legge 1.87;
# dating: 8110
五十不致毀,
六十不毀,
七十唯衰麻在身,
飲酒食肉,
處於內。
# src: LIJI 01.04.18; Couvreur 1.49f; Su1n Xïda4n 1.69f; Jia1ng Yi4hua2 34; Yishu 4:4.30b-33a; tr. Legge 1.88;
# dating: 8110
生與來日,
死與往日。
知生者弔,
知死者傷。
知生而不知死,
弔而不傷;
知死而不知生,
傷而不弔。
# src: LIJI 01.04.19; Couvreur 1.50f; Su1n Xïda4n 1.70f; Jia1ng Yi4hua2 34f; Yishu 4:4.34a-34b; tr. Legge 1.88;
# dating: 8110
弔喪弗能賻,
不問其所費。
問疾弗能遺,
不問其所欲。
見人弗能館,
不問其所舍。
賜人者不曰
「來取」。
與人者不問其所欲。
# src: LIJI 01.04.20; Couvreur 1.51; Su1n Xïda4n 1.71f; Jia1ng Yi4hua2 35; Yishu 4:4.35a-36a; tr. Legge 1.89;
# dating: 8110
1.35適墓不登壟,
助葬必執紼。
臨喪不笑。
揖人必違其位。
望柩不歌。
入臨不翔。
當食不歎。
# src: LIJI 01.04.21; Couvreur 1.51f; Su1n Xïda4n 1.72f; Jia1ng Yi4hua2 35; Yishu 4:4.36b-37b; tr. Legge 1.89;
# dating: 8110
鄰有喪,
舂不相。
里有殯,
不巷歌。
適墓不歌。
哭日不歌。
# src: LIJI 01.04.22; Couvreur 1.51f; Su1n Xïda4n 1.73; Jia1ng Yi4hua2 35; Yishu 4:4.37b-38b; tr. Legge 1.89;
# dating: 8110
送喪不由徑,
送葬不辟塗潦。
臨喪則必有哀色,
執紼不笑,
臨樂不歎;
介冑
則有不可犯之色。
故君子戒慎,
不失色於人。
# src: LIJI 01.04.23; Couvreur 1.53f; Su1n Xïda4n 1.73f; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:4.39b-42a; tr. Legge 1.90;
# dating: 8110
國君撫式,
大夫下之。
大夫撫式,
士下之。
禮不下庶人,
刑不上大夫。
刑人不在君側。
# src: LIJI 01.05.01; Couvreur 1.54f; Su1n Xïda4n 1.75; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:5.1a; tr. Legge 1.90;
# dating: 8110
1.36兵車不式。
武車綏旌,
德車結旌。
# src: LIJI 01.05.02; Couvreur 1.54f; Su1n Xïda4n 1.75; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:5.2b-5b; tr. Legge 1.91;
# dating: 8110
1.37史載筆,
士載言。
前有水,
則載青旌。
前有塵埃,
則載鳴鳶。
前有車騎,
則載鴻。
前有士師,
則載虎皮。
# src: LIJI 01.05.03; Couvreur 1.54f; Su1n Xïda4n 1.75f; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:5.6a-6b; tr. Legge 1.91;
# dating: 8110
前有摯獸,
則載貔貅。
行:
前朱雀
而後玄武,
左青龍而右白虎。
招搖在上,
急繕其怒。
# src: LIJI 01.05.04; Couvreur 1.54f; Su1n Xïda4n 1.78; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:5.9a; tr. Legge 1.91;
# dating: 8110
進退有度,
左右有局,
各司其局。
# src: LIJI 01.05.05; Couvreur 1.56; Su1n Xïda4n 1.79; Jia1ng Yi4hua2 37; Yishu 4:5.9b; tr. Legge 1.92;
# dating: 8110
1.38父之讎,
弗與共戴天。
兄弟之讎
不反兵。
交遊之讎
不同國。
# src: LIJI 01.05.06; Couvreur 1.56; Su1n Xïda4n 1.80; Jia1ng Yi4hua2 37; Yishu 4:5.13b; tr. Legge 1.92;
# dating: 8110
1.39四郊多壘,
此卿大夫之辱也。
地廣大,
荒而不治,
此亦士之辱也。
# src: LIJI 01.05.07; Couvreur 1.57; Su1n Xïda4n 1.80f; Jia1ng Yi4hua2 38; Yishu 4:5.14b-15b; tr. Legge 1.92;
# dating: 8110
1.40臨祭不惰。
祭服敝則焚之,
祭器敝則埋之,
龜筴敝則埋之,
牲死則埋之。
凡祭於公者,
必自徹其俎。
# src: LIJI 01.05.08; Couvreur 1.57f; Su1n Xïda4n 1.i1f; Jia1ng Yi4hua2 38; Yishu 4:5.16b-18b; tr. Legge 1.93;
# dating: 8110
1.41卒哭乃諱。
禮,不諱嫌名。
二名不偏諱。
逮事父母,
則諱王父母;
不逮事父母,
則不諱王父母。
君所無私諱,
大夫之所有公諱。
# src: LIJI 01.05.09; Couvreur 1.57f; Su1n Xïda4n 1.i2f; Jia1ng Yi4hua2 38; Yishu 4:5.19b-20b; tr. Legge 1.93;
# dating: 8110
詩書不諱,
臨文不諱。
廟中不諱。
夫人之諱,
雖質君之前,
臣不諱也;
婦諱不出門。
大功小功不諱。
# src: LIJI 01.05.10; Couvreur 1.57f; Su1n Xïda4n 1.i3; Jia1ng Yi4hua2 38f; Yishu 4:5.21b; tr. Legge 1.93;
# dating: 8110
入竟而問禁,
入國而問俗,
入門而問諱。
# src: LIJI 01.05.11; Couvreur 1.60f; Su1n Xïda4n 1.i3f; Jia1ng Yi4hua2 39; Yishu 4:5.22b-24b; tr. Legge 1.94;
# dating: 8110
1.42外事以剛日,
內事以柔日。
凡卜、筮日:
旬之外曰遠某日,
旬之內曰近某日。
喪事先遠日,
吉事先近日。
# src: LIJI 01.05.12; Couvreur 1.60f; Su1n Xïda4n 1.85; Jia1ng Yi4hua2 39; Yishu 4:5.27b; tr. Legge 1.94;
# dating: 8110
曰:
「為日,
假爾泰龜有常,
假爾泰筮有常。」
# src: LIJI 01.05.13; Couvreur 1.61; Su1n Xïda4n 1.85f; Jia1ng Yi4hua2 39f; Yishu 4:5.29a-31b; tr. Legge 1.94;
# dating: 8110
卜、筮不過三,
卜、筮不相襲。
龜為卜,
筴為筮,
卜、筮者,
先聖王之所以使民信時日,
敬鬼神,
畏法令也;
所以使民決嫌疑,
定猶與也。
# src: LIJI 01.05.14; Couvreur 1.61; Su1n Xïda4n 1.86; Jia1ng Yi4hua2 40; Yishu 4:5.31b; tr. Legge 1.94;
# dating: 8110
故曰:
「疑而筮之,
則弗非也;
日而行事,
則必踐之。」
# src: LIJI 01.05.15; Couvreur 1.62f; Su1n Xïda4n 1.87f; Jia1ng Yi4hua2 40; Yishu 4:5.33b-36a; tr. Legge 1.94;
# dating: 8110
1.43君車將駕,
則僕執策立於馬前。
已駕,
僕展軨效駕,
奮衣由右上,
取貳綏,
跪乘,
執策分轡,
驅之,五步而立。
# src: LIJI 01.05.16; Couvreur 1.62f; Su1n Xïda4n 1.88f; Jia1ng Yi4hua2 40f; Yishu 4:5.36b-37a; tr. Legge 1.94;
# dating: 8110
君出就車,
則僕并轡授綏。
左右攘辟,
車驅而騶。
至于大門,
君撫僕之手,而顧
命車右就車;
門閭、溝渠
必步。
# src: LIJI 01.05.17; Couvreur 1.64f; Su1n Xïda4n 1.90; Jia1ng Yi4hua2 41; Yishu 4:5.38a-38b; tr. Legge 1.95;
# dating: 8110
凡僕人之禮,
必授人綏。
若僕者降等,
則受;
不然,
則否。
若僕者降等,
則撫僕之手,
不然,
則自下拘之。
# src: LIJI 01.05.18; Couvreur 1.64f; Su1n Xïda4n 1.90f; Jia1ng Yi4hua2 41; Yishu 4:5.39b-43a; tr. Legge 1.95;
# dating: 8110
客車不入大門。
婦人不立乘。
犬馬不上於堂。
故君子式黃髮,
下卿位;
入國不馳,
入里必式。
君命召,
雖賤人,
大夫士必自御之。
# src: LIJI 01.05.19; Couvreur 1.65f; Su1n Xïda4n 1.91; Jia1ng Yi4hua2 42; Yishu 4:5.44a-45a; tr. Legge 1.96;
# dating: 8110
介者不拜,
為其拜而蓌拜。
祥車曠左,
乘君之乘車
不敢曠左;
左必式。
# src: LIJI 01.05.20; Couvreur 1.65f; Su1n Xïda4n 1.92; Jia1ng Yi4hua2 42; Yishu 4:5.47a-47b; tr. Legge 1.96;
# dating: 8110
僕御婦人,
則進左手,
後右手;
御國君,
則進右手,
後左手,而俯。
國君不乘奇車。
# src: LIJI 01.05.21; Couvreur 1.66f; Su1n Xïda4n 1.92f; Jia1ng Yi4hua2 42; Yishu 4:5.47b-50a; tr. Legge 1.97;
# dating: 8110
車上不廣欬,
不妄指。
立視五雟,
式視馬尾,
顧不過轂。
國中以策彗卹
勿驅。
塵不出軌。
# src: LIJI 01.05.22; Couvreur 1.67f; Su1n Xïda4n 1.93; Jia1ng Yi4hua2 43; Yishu 4:5.51a-51b; tr. Legge 1.97;
# dating: 8110
國君下齊牛,
式宗廟。
大夫士下公門,
式路馬。
乘路馬
必朝服,
載鞭策,
不敢授綏,
左必式。
# src: LIJI 01.05.23; Couvreur 1.67f; Su1n Xïda4n 1.94; Jia1ng Yi4hua2 43; Yishu 4:5.52a; tr. Legge 1.97;
# dating: 8110
步路馬,
必中道。
以足蹙路馬芻,
有誅。
齒路馬,
有誅。