禮記

禮記

KR1d0052_tls_001-1a

** 1 曲禮上

1.1《曲禮》曰:

毋不敬,

儼若思,

安定辭。

安民哉!

KR1d0052_tls_001-2a

# src: LIJI 01.01.02; Couvreur 1.2; Su1n Xïda4n 1.4; Jia1ng Yi4hua2 2; Yishu 2:1.7a; tr. Legge 1.62;

# dating: 8110

1.2敖不可長,

欲不可從,

志不可滿,

樂不可極。

KR1d0052_tls_001-3a

# src: LIJI 01.01.03; Couvreur 1.2; Su1n Xïda4n 1.4; Jia1ng Yi4hua2 2; Yishu 2:1.8b; tr. Legge 1.62;

# dating: 8110

1.3賢者狎而敬之,

畏而愛之。

愛而知其惡,

憎而知其善。

積而能散,

安安而能遷。

# src: LIJI 01.01.04; Couvreur 1.2f; Su1n Xïda4n 1.4; Jia1ng Yi4hua2 2; Yishu 2:1.11a-12b; tr. Legge 1.62;

# dating: 8110

臨財毋苟得,

臨難毋苟免。

很毋求勝,

分毋求多。

疑事毋質,

直而勿有。

KR1d0052_tls_001-4a

# src: LIJI 01.01.05; Couvreur 1.3; Su1n Xïda4n 1.5; Jia1ng Yi4hua2 3; Yishu 2:1.14a-15a; tr. Legge 1.62;

# dating: 8110

1.4若夫,坐如尸,

立如齊。

禮從宜,

使從俗。

KR1d0052_tls_001-5a

# src: LIJI 01.01.06; Couvreur 1.3f; Su1n Xïda4n 1.6; Jia1ng Yi4hua2 4; Yishu 2:1.16b; tr. Legge 1.63;

# dating: 8110

1.5夫禮者

所以定親疏,

決嫌疑,

別同異,

明是非也。

# src: LIJI 01.01.07; Couvreur 1.4; Su1n Xïda4n 1.6; Jia1ng Yi4hua2 4; Yishu 2:1.19a-20a; tr. Legge 1.63;

# dating: 8110

禮,

不妄說人,

不辭費。

禮,

不踰節,

不侵侮,

不好狎。

# src: LIJI 01.01.08; Couvreur 1.4; Su1n Xïda4n 1.7; Jia1ng Yi4hua2 4; Yishu 2:1.21a; tr. Legge 1.63;

# dating: 8110

脩身踐言,

謂之善行。

行脩言道,

禮之質也。

# src: LIJI 01.01.09; Couvreur 1.4f; Su1n Xïda4n 1.7; Jia1ng Yi4hua2 4; Yishu 2:1.22a; tr. Legge 1.63;

# dating: 8110

禮聞取於人,

不聞取人。

禮聞來學,

不聞往教。

KR1d0052_tls_001-6a

# src: LIJI 01.01.10; Couvreur 1.5f; Su1n Xïda4n 1.7f; Jia1ng Yi4hua2 5; Yishu 2:1.24a-26b; tr. Legge 1.63;

# dating: 8110

1.6道德仁義,

非禮不成;

教訓正俗,

非禮不備。

分爭辨訟,

非禮不決。

君臣上下,父子兄弟,

非禮不定。

# src: LIJI 01.01.11; Couvreur 1.5f; Su1n Xïda4n 1.8f; Jia1ng Yi4hua2 5; Yishu 2:1.27b-28b; tr. Legge 1.63;

# dating: 8110

宦、學事師,

非禮不親。

班朝、治軍,

涖官、行法,

非禮威嚴不行。

# src: LIJI 01.01.12; Couvreur 1.6; Su1n Xïda4n 1.9; Jia1ng Yi4hua2 5; Yishu 2:1.29b-30b; tr. Legge 1.64;

# dating: 8110

禱祠、祭祀,

供給鬼神,

非禮不誠不莊。

是以君子恭、

敬、撙、

節、退、

讓以明禮。

# src: LIJI 01.01.13; Couvreur 1.6f; Su1n Xïda4n 1.10; Jia1ng Yi4hua2 6; Yishu 2:1.32a; tr. Legge 1.64;

# dating: 8110

鸚鵡能言,

不離飛鳥。

猩猩能言,

不離禽獸。

今人而無禮,

雖能言,

不亦禽獸之心乎?

# src: LIJI 01.01.14; Couvreur 1.6f; Su1n Xïda4n 1.10; Jia1ng Yi4hua2 6; Yishu 2:1.33a; tr. Legge 1.64;

# dating: 8110

夫唯禽獸無禮,

故父子聚麀。

是以聖人作

為禮以教人。

使人以有禮,

知自別於禽獸。

KR1d0052_tls_001-7a

# src: LIJI 01.01.15; Couvreur 1.7; Su1n Xïda4n 1.11; Jia1ng Yi4hua2 6; Yishu 2:1.34b; tr. Legge 1.65;

# dating: 8110

1.7大上貴德,

其次務施報。

禮尚往來,

往而不來,

非禮也;

來而不往,

亦非禮也。

# src: LIJI 01.01.16; Couvreur 1.7f; Su1n Xïda4n 1.11; Jia1ng Yi4hua2 6; Yishu 2:1.36b; tr. Legge 1.65;

# dating: 8110

人有禮則安,

無禮則危。

故曰,

禮者不可不學也。

# src: LIJI 01.01.17; Couvreur 1.8; Su1n Xïda4n 1.11; Jia1ng Yi4hua2 7; Yishu 2:1.37a-38a; tr. Legge 1.65;

# dating: 8110

夫禮者,

自卑而尊人。

雖負販者,

必有尊也,

而況富貴乎?

富貴而知好禮,

則不驕不淫;

貧賤而知好禮,

則志不懾。

KR1d0052_tls_001-8a

# src: LIJI 01.01.18; Couvreur 1.8f; Su1n Xïda4n 1.12; Jia1ng Yi4hua2 7; Yishu 2:1.39a; tr. Legge 1.65;

# dating: 8110

1.8人生十年曰幼,

學。

二十曰弱,

冠。

三十曰壯,

有室。

四十曰強,

而仕。

五十曰艾,

服官政。

# src: LIJI 01.01.19; Couvreur 1.8f; Su1n Xïda4n 1.12; Jia1ng Yi4hua2 7; Yishu 2:1.39a; tr. Legge 1.65;

# dating: 8110

六十曰耆,

指使。

七十曰老,

而傳。

八十九十曰耄,

七年曰悼,

悼與耄,

雖有罪,

不加刑焉。

# src: LIJI 01.01.20; Couvreur 1.8f; Su1n Xïda4n 1.12; Jia1ng Yi4hua2 7; Yishu 2:1.39a; tr. Legge 1.65;

# dating: 8110

百年曰期,頤。

# src: LIJI 01.01.21; Couvreur 1.9f; Su1n Xïda4n 1.14f; Jia1ng Yi4hua2 8; Yishu 2:1.45b-49a; tr. Legge 1.66;

# dating: 8110

大夫七十而致事。

若不得謝,

則必賜之几杖,

行役以婦人。

適四方,

乘安車。

自稱曰「老夫」,

於其國則稱名;

越國而問焉,

必告之以其制。

KR1d0052_tls_001-9a

# src: LIJI 01.02.01; Couvreur 1.10; Su1n Xïda4n 1.15; Jia1ng Yi4hua2 9; Yishu 2:2.1a; tr. Legge 1.67;

# dating: 8110

1.9謀於長者,

必操几杖以從之。

長者問,

不辭讓而對,

非禮也。

KR1d0052_tls_001-10a

# src: LIJI 01.02.02; Couvreur 1.10f; Su1n Xïda4n 1.15f; Jia1ng Yi4hua2 9; Yishu 2:2.1b-2a; tr. Legge 1.67;

# dating: 8110

1.10凡為人子之禮:

冬溫而夏凊,

昏定而晨省,

在醜、

夷不爭。

KR1d0052_tls_001-11a

# src: LIJI 01.02.03; Couvreur 1.11; Su1n Xïda4n 1.16f; Jia1ng Yi4hua2 9; Yishu 2:2.3b; tr. Legge 1.67;

# dating: 8110

1.11夫為人子者,

三賜不及車馬。

故州、閭、鄉、黨稱其孝也,

兄弟親戚稱其慈也,

僚友稱其弟也,

執友稱其仁也,

交遊稱其信也。

# src: LIJI 01.02.04; Couvreur 1.11f; Su1n Xïda4n 1.17; Jia1ng Yi4hua2 10; Yishu 2:2.7b-8a; tr. Legge 1.68;

# dating: 8110

見父之執,

不謂之進不敢進,

不謂之退不敢退;

不問,

不敢對。

此孝子之行也。

KR1d0052_tls_001-12a

# src: LIJI 01.02.05; Couvreur 1.12f; Su1n Xïda4n 1.18; Jia1ng Yi4hua2 10; Yishu 2:2.9a; tr. Legge 1.68;

# dating: 8110

1.12夫為人子者:

出必告,

反必面,

所遊必有常,

所習必有業。

# src: LIJI 01.02.06; Couvreur 1.12f; Su1n Xïda4n 1.18f; Jia1ng Yi4hua2 10; Yishu 2:2.13a; tr. Legge 1.68;

# dating: 8110

恆言不稱老。

年長以倍則父事之,

十年以長則兄事之,

五年以長則肩隨之。

群居五人,

則長者必異席。

KR1d0052_tls_001-13a

# src: LIJI 01.02.07; Couvreur 1.13f; Su1n Xïda4n 1.19f; Jia1ng Yi4hua2 11; Yishu 2:2.141b-17b; tr. Legge 1.68;

# dating: 8110

1.13為人子者,

居不主奧,

坐不中席,

行不中道,

立不中門。

食饗不為概,

祭祀不為尸。

聽於無聲,

視於無形。

# src: LIJI 01.02.08; Couvreur 1.13f; Su1n Xïda4n 1.20; Jia1ng Yi4hua2 11; Yishu 2:2.19a; tr. Legge 1.68;

# dating: 8110

不登高,

不臨深。

不苟訾,

不苟笑。

# src: LIJI 01.02.09; Couvreur 1.14; Su1n Xïda4n 1.20; Jia1ng Yi4hua2 11; Yishu 2:2.19a-21a; tr. Legge 1.69;

# dating: 8110

孝子不服闇,

不登危,

懼辱親也。

父母存,

不許友以死。

不有私財。

KR1d0052_tls_001-14a

# src: LIJI 01.02.10; Couvreur 1.14f; Su1n Xïda4n 1.21; Jia1ng Yi4hua2 12; Yishu 2:2.22a-22b; tr. Legge 1.69;

# dating: 8110

1.14為人子者:

父母存,

冠衣不純素。

孤子當室,

冠衣不純采。

KR1d0052_tls_001-15a

# src: LIJI 01.02.11; Couvreur 1.15; Su1n Xïda4n 1.22f; Jia1ng Yi4hua2 12; Yishu 2:2.24a-27a; tr. Legge 1.69;

# dating: 8110

1.15幼子常視毋誑,

童子不衣裘、裳。

立必正方。

不傾聽。

長者與之提攜,

則兩手奉長者之手。

負、劍,辟咡詔之,則掩口而對。

KR1d0052_tls_001-16a

# src: LIJI 01.02.12; Couvreur 1.15f; Su1n Xïda4n 1.23; Jia1ng Yi4hua2 13; Yishu 2:2.29b-30a; tr. Legge 1.70;

# dating: 8110

1.16從於先生,

不越路而與人言。

遭先生於道,

趨而進,

正立拱手。

先生與之言則對;

不與之言則趨而退。

# src: LIJI 01.02.13; Couvreur 1.16; Su1n Xïda4n 1.24; Jia1ng Yi4hua2 13; Yishu 2:2.31b-32a; tr. Legge 1.70;

# dating: 8110

從長者而上丘陵,

則必鄉長者所視。

登城不指,

城上不呼。

# src: LIJI 01.02.14; Couvreur 1.16f; Su1n Xïda4n 1.24f; Jia1ng Yi4hua2 13; Yishu 2:2.32b-35a; tr. Legge 1.70;

# dating: 8110

將適舍,

求毋固。

將上堂,

聲必揚。

戶外有二屨,

言聞則入,

言不聞則不入。

將入戶,

視必下。

# src: LIJI 01.02.15; Couvreur 1.16f; Su1n Xïda4n 1.25f; Jia1ng Yi4hua2 13; Yishu 2:2.35a-36a; tr. Legge 1.70;

# dating: 8110

入戶奉扃,

視瞻毋回;

戶開亦開,

戶闔亦闔;

有後入者,

闔而勿遂。

毋踐屨,

毋踖席,

摳衣趨隅。

必慎唯諾。

# src: LIJI 01.02.16; Couvreur 1.17; Su1n Xïda4n 1.27; Jia1ng Yi4hua2 14; Yishu 2:2.38a; tr. Legge 1.71;

# dating: 8110

大夫士出入君門,

由闑右,

不踐閾。

KR1d0052_tls_001-17a

# src: LIJI 01.02.17; Couvreur 1.17f; Su1n Xïda4n 1.27; Jia1ng Yi4hua2 14; Yishu 2:2.41b; tr. Legge 1.71;

# dating: 8110

1.17凡與客入者,

每門讓於客。

客至於寢門,

則主人請入為席,

然後出迎客。

客固辭,

主人肅客而入。

# src: LIJI 01.02.18; Couvreur 1.17f; Su1n Xïda4n 1.28; Jia1ng Yi4hua2 14; Yishu 2:2.43b; tr. Legge 1.71;

# dating: 8110

主人入門而右,

客入門而左。

主人就東階,

客就西階,

客若降等,

則就主人之階。

主人固辭,

然後客復就西階。

# src: LIJI 01.02.19; Couvreur 1.19; Su1n Xïda4n 1.29; Jia1ng Yi4hua2 14; Yishu 2:2.44b-45a; tr. Legge 1.72;

# dating: 8110

主人與客讓登,

主人先登,

客從之,

拾級聚足,

連步以上。

上於東階,則先右足;

上於西階,

則先左足。

KR1d0052_tls_001-18a

# src: LIJI 01.02.20; Couvreur 1.21; Su1n Xïda4n 1.30; Jia1ng Yi4hua2 15; Yishu 2:2.46b-48a; tr. Legge 1.72;

# dating: 8110

1.18帷薄之外不趨,

堂上不趨,

執玉不趨。

堂上接武,

堂下布武。

室中不翔,

並坐不橫肱。

授立不跪,

授坐不立。

KR1d0052_tls_001-19a

# src: LIJI 01.03.01; Couvreur 1.22; Su1n Xïda4n 1.31; Jia1ng Yi4hua2 15; Yishu 3:3.1a; tr. Legge 1.73;

# dating: 8110

1.19凡為長者糞之禮,

必加帚於箕上,

以袂拘而退。

其塵不及長者,

以箕自鄉而扱之。

# src: LIJI 01.03.02; Couvreur 1.22f; Su1n Xïda4n 1.32; Jia1ng Yi4hua2 16; Yishu 3:3.3a-5a; tr. Legge 1.73;

# dating: 8110

奉席如橋衡。

請席何鄉?

請衽何趾?

席:

南鄉北鄉,

以西方為上;

東鄉西鄉,

以南方為上。

# src: LIJI 01.03.03; Couvreur 1.22f; Su1n Xïda4n 1.33; Jia1ng Yi4hua2 16; Yishu 3:3.6a-7a; tr. Legge 1.73;

# dating: 8110

若非飲食之客,

則布席,

席間函丈。

主人跪正席,

客跪撫席而辭。

客徹重席,

主人固辭。

客踐席,

乃坐。

# src: LIJI 01.03.04; Couvreur 1.22f; Su1n Xïda4n 1.34; Jia1ng Yi4hua2 16; Yishu 3:3.8a; tr. Legge 1.73;

# dating: 8110

主人不問,

客不先舉。

# src: LIJI 01.03.05; Couvreur 1.24; Su1n Xïda4n 1.34; Jia1ng Yi4hua2 16; Yishu 3:3.8b-9b; tr. Legge 1.74;

# dating: 8110

將即席,

容毋怍。

兩手摳衣,

去齊尺。

衣毋撥,

足毋蹶。

先生書策琴瑟在前,

坐而遷之,

戒勿越。

# src: LIJI 01.03.06; Couvreur 1.24; Su1n Xïda4n 1.35; Jia1ng Yi4hua2 17; Yishu 3:3.10b; tr. Legge 1.74;

# dating: 8110

虛坐盡後,

食坐盡前。

坐必安,

執爾顏。

長者不及,

毋儳言。

# src: LIJI 01.03.07; Couvreur 1.24; Su1n Xïda4n 1.35; Jia1ng Yi4hua2 17; Yishu 3:3.11a-11b; tr. Legge 1.74;

# dating: 8110

正爾容,

聽必恭。

毋勦說,

毋雷同。

必則古昔,

稱先王。

# src: LIJI 01.03.08; Couvreur 1.25; Su1n Xïda4n 1.36; Jia1ng Yi4hua2 17; Yishu 3:3.12b-13b; tr. Legge 1.75;

# dating: 8110

侍坐於先生:

先生問焉,

終則對。

請業則起,

請益則起。

父召無諾,

先生召無諾,

唯而起。

# src: LIJI 01.03.09; Couvreur 1.25f; Su1n Xïda4n 1.36f; Jia1ng Yi4hua2 18; Yishu 3:3.14a-15b; tr. Legge 1.75;

# dating: 8110

侍坐於所尊敬,

毋餘席。

見同等不起。

燭至起,

食至起,

上客起。

# src: LIJI 01.03.10; Couvreur 1.26; Su1n Xïda4n 1.37; Jia1ng Yi4hua2 18; Yishu 3:3.16a-17a; tr. Legge 1.75;

# dating: 8110

燭不見跋。

尊客之前不叱狗。

讓食不唾。

KR1d0052_tls_001-20a

# src: LIJI 01.03.11; Couvreur 1.26f; Su1n Xïda4n 1.38; Jia1ng Yi4hua2 18; Yishu 3:3.17b-18a; tr. Legge 1.76;

# dating: 8110

1.20侍坐於君子,

君子欠伸,

撰杖屨,

視日蚤莫,

侍坐者請出矣。

侍坐於君子,

君子問更端,

則起而對。

# src: LIJI 01.03.12; Couvreur 1.26f; Su1n Xïda4n 1.38; Jia1ng Yi4hua2 19; Yishu 3:3.18b-19a; tr. Legge 1.76;

# dating: 8110

侍坐於君子,

若有告者曰:

「少間,

願有復也。」

則左右屏而待。

KR1d0052_tls_001-21a

1.21毋側聽,

毋噭應,

毋淫視,

毋怠荒。

# src: LIJI 01.03.13; Couvreur 1.26f; Su1n Xïda4n 1.38; Jia1ng Yi4hua2 19; Yishu 3:3.20a-20b; tr. Legge 1.76;

# dating: 8110

遊毋倨,

立毋跛,

坐毋箕,

寢毋伏。

斂髮毋髢,

冠毋免,

勞毋袒,

暑毋褰裳。

KR1d0052_tls_001-22a

# src: LIJI 01.03.14; Couvreur 1.28; Su1n Xïda4n 1.39; Jia1ng Yi4hua2 20; Yishu 3:3.22a-23b; tr. Legge 1.76;

# dating: 8110

1.22侍坐於長者,

屨不上於堂,

解屨不敢當階。

就屨,

跪而舉之,

屏於側。

鄉長者而屨;

跪而遷屨,

俯而納屨。

KR1d0052_tls_001-23a

# src: LIJI 01.03.15; Couvreur 1.28f; Su1n Xïda4n 1.40; Jia1ng Yi4hua2 20; Yishu 3:3.25b-26b; tr. Legge 1.77;

# dating: 8110

1.23離坐,離立,

毋往參焉。

離立者,

不出中間。

KR1d0052_tls_001-24a

1.24男女不雜坐。

不同椸、枷。

不同巾、櫛,

不親授。

嫂叔不通問,

諸母不漱裳。

# src: LIJI 01.03.16; Couvreur 1.29f; Su1n Xïda4n 1.40f; Jia1ng Yi4hua2 20; Yishu 3:3.27a; tr. Legge 1.77;

# dating: 8110

外言不入於梱,

內言不出於梱。

女子許嫁,

纓;

非有大故,

不入其門。

# src: LIJI 01.03.17; Couvreur 1.29f; Su1n Xïda4n 1.41; Jia1ng Yi4hua2 20f; Yishu 3:3.28a-28b; tr. Legge 1.77;

# dating: 8110

姑、姊、妹、女子

子,

已嫁而反,

兄弟弗與同席而坐,

弗與同器而食。

父子不同席。

# src: LIJI 01.03.18; Couvreur 1.30f; Su1n Xïda4n 1.42; Jia1ng Yi4hua2 21; Yishu 3:3.31a-32a; tr. Legge 1.78;

# dating: 8110

男女非有行媒,

不相知名。

非受幣,

不交不親。

故日月以告君,

齊戒以告鬼神,

為酒食以召鄉黨僚友,

以厚其別也。

# src: LIJI 01.03.19; Couvreur 1.31; Su1n Xïda4n 1.43; Jia1ng Yi4hua2 22; Yishu 3:3.34a-35b; tr. Legge 1.78;

# dating: 8110

取妻不取同姓。

故買妾不知其姓

則卜之。

寡婦之子,

非有見焉,

弗與為友。

KR1d0052_tls_001-25a

# src: LIJI 01.03.20; Couvreur 1.31f; Su1n Xïda4n 1.43f; Jia1ng Yi4hua2 22; Yishu 3:3.36a-37b; tr. Legge 1.78;

# dating: 8110

1.25賀取妻者

曰:

「某子使某,

聞子有客,

使某羞。」

KR1d0052_tls_001-26a

1.26貧者不以貨財為禮,

老者不以筋力為禮。

KR1d0052_tls_001-27a

# src: LIJI 01.03.21; Couvreur 1.32f; Su1n Xïda4n 1.44f; Jia1ng Yi4hua2 23; Yishu 3:3.39a-41b; tr. Legge 1.78;

# dating: 8110

1.27名子者不以國,

不以日月,

不以隱疾,

不以山川。

KR1d0052_tls_001-28a

1.28男女異長。

男子二十,

冠而字。

# src: LIJI 01.03.22; Couvreur 1.32f; Su1n Xïda4n 1.45; Jia1ng Yi4hua2 23; Yishu 3:3.41b-42b; tr. Legge 1.78;

# dating: 8110

父前,

子名;

君前,

臣名。

女子許嫁,

笄而字。

KR1d0052_tls_001-29a

# src: LIJI 01.03.23; Couvreur 1.33f; Su1n Xïda4n 1.46f; Jia1ng Yi4hua2 23; Yishu 3:3.43b; tr. Legge 1.79;

# dating: 8110

1.29凡進食之禮,

左殽右胾,

食居人之左,

羹居人之右。

膾炙處外,

醯醬處內,

葱渫處末,

酒漿處右。

以脯脩置者,

左朐右末。

# src: LIJI 01.03.24; Couvreur 1.34f; Su1n Xïda4n 1.47f; Jia1ng Yi4hua2 24; Yishu 3:3.47a-48a; tr. Legge 1.79;

# dating: 8110

客若降等,

執食興辭,

主人興辭於客,

然後客坐。

主人延客祭:

祭食,

祭所先進。

殽之序,

徧祭之。

# src: LIJI 01.03.25; Couvreur 1.34f; Su1n Xïda4n 1.49f; Jia1ng Yi4hua2 24; Yishu 3:3.49b-50b; tr. Legge 1.79;

# dating: 8110

三飯,

主人延客食胾,

然後辯殽。

主人未辯,

客不虛口。

# src: LIJI 01.03.26; Couvreur 1.35f; Su1n Xïda4n 1.51f; Jia1ng Yi4hua2 24; Yishu 3:3.51b-53a; tr. Legge 1.80;

# dating: 8110

侍食於長者,

主人親饋,

則拜而食。

主人不親饋,

則不拜而食。

共食不飽,共飯不澤手。

# src: LIJI 01.03.27; Couvreur 1.36f; Su1n Xïda4n 1.52; Jia1ng Yi4hua2 25; Yishu 3:3.54a-55b; tr. Legge 1.80;

# dating: 8110

毋摶飯,

毋放飯,

毋流歠,

毋咤食,

毋齧骨,

毋反魚肉,

毋投與狗骨。

毋固獲,

毋揚飯。

飯黍毋以箸。

# src: LIJI 01.03.28; Couvreur 1.36f; Su1n Xïda4n 1.52f; Jia1ng Yi4hua2 25; Yishu 3:3.56a-56b; tr. Legge 1.80;

# dating: 8110

毋嚃羹,

毋絮羹,

毋刺齒,

毋歠醢。

客絮羹,

主人辭不能亨;

客歠醢,

主人辭以窶。

# src: LIJI 01.03.29; Couvreur 1.36f; Su1n Xïda4n 1.53; Jia1ng Yi4hua2 25; Yishu 3:3.57a; tr. Legge 1.80;

# dating: 8110

濡肉齒決,

乾肉不齒決。

毋嘬炙。

# src: LIJI 01.03.30; Couvreur 1.37f; Jia1ng Yi4hua2 25; Yishu 3:3.57b; tr. Legge 1.i1;

# dating: 8110

卒食,

客自前跪,

徹飯齊以授相者,

主人興辭於客,

然後客坐。

# src: LIJI 01.03.31; Couvreur 1.38; Su1n Xïda4n 1.53; Jia1ng Yi4hua2 26; Yishu 3:3.58a; tr. Legge 1.i1;

# dating: 8110

侍飲於長者,

酒進則起,

拜受於尊所。

長者辭,

少者反席而飲。

長者舉

未釂,

少者不敢飲。

# src: LIJI 01.03.32; Couvreur 1.38f; Su1n Xïda4n 1.54f; Jia1ng Yi4hua2 26; Yishu 3:3.60a-60b; tr. Legge 1.i1;

# dating: 8110

長者賜,

少者賤者不敢辭。

賜果於君前,

其有核者懷其核。

御食於君,

君賜餘,

器之溉者不寫,

其餘皆寫。

# src: LIJI 01.03.33; Couvreur 1.38f; Su1n Xïda4n 1.55; Jia1ng Yi4hua2 27; Yishu 3:3.61b; tr. Legge 1.i1;

# dating: 8110

餕餘不祭。

父不祭子,

夫不祭妻。

# src: LIJI 01.03.34; Couvreur 1.39; Su1n Xïda4n 1.56; Jia1ng Yi4hua2 27; Yishu 3:3.62b-63b; tr. Legge 1.i2;

# dating: 8110

御同於長者,

雖貳不辭,

偶坐不辭。

羹之有菜者用梜,

其無菜者不用梜。

# src: LIJI 01.03.35; Couvreur 1.39f; Su1n Xïda4n 1.57; Jia1ng Yi4hua2 28; Yishu 3:3.63b; tr. Legge 1.i2;

# dating: 8110

為天子削瓜者副之,

巾以絺。

為國君者華之,

巾以綌。

為大夫累之,

士疐之,

庶人齕之。

# src: LIJI 01.04.01; Couvreur 1.40; Su1n Xïda4n 1.57; Jia1ng Yi4hua2 28; Yishu 4:4.1a; tr. Legge 1.i3;

# dating: 8110

父母有疾,

冠者不櫛,

行不翔,

言不惰,

琴瑟不御,

食肉不至變味,

飲酒不至變貌,

笑不至矧,

怒不至詈。

疾止復故。

# src: LIJI 01.04.02; Couvreur 1.41; Su1n Xïda4n 1.58; Jia1ng Yi4hua2 29; Yishu 4:4.2b; tr. Legge 1.i3;

# dating: 8110

有憂者側席而坐,

有喪者專席而坐。

KR1d0052_tls_001-30a

# src: LIJI 01.04.03; Couvreur 1.41f; Su1n Xïda4n 1.58f; Jia1ng Yi4hua2 29; Yishu 4:4.4a-5b; tr. Legge 1.i4;

# dating: 8110

1.30水潦降,

不獻魚鱉,

獻鳥者佛其首,

畜鳥者則勿佛也。

獻車馬者執策綏,

獻甲者執冑,

獻杖者執末。

獻民虜者操右袂。

# src: LIJI 01.04.04; Couvreur 1.41f; Su1n Xïda4n 1.59; Jia1ng Yi4hua2 29; Yishu 4:4.6a-7b; tr. Legge 1.i4;

# dating: 8110

獻粟者執右契,

獻米者操量鼓。

獻孰食者操醬齊。

獻田宅者操書致。

# src: LIJI 01.04.05; Couvreur 1.42f; Su1n Xïda4n 1.60; Jia1ng Yi4hua2 30; Yishu 4:4.8b; tr. Legge 1.i4;

# dating: 8110

凡遺人弓者:

張弓尚筋,

弛弓尚角。

右手執簫,

左手承弣。

尊卑垂帨。

若主人拜,

則客還辟,

辟拜。

# src: LIJI 01.04.06; Couvreur 1.42f; Su1n Xïda4n 1.60; Jia1ng Yi4hua2 30; Yishu 4:4.8b; tr. Legge 1.i4;

# dating: 8110

主人自受,

由客之左,

接下承弣;

鄉與客並,

然後受。

# src: LIJI 01.04.07; Couvreur 1.43f; Su1n Xïda4n 1.61; Jia1ng Yi4hua2 30; Yishu 4:4.12a-13a; tr. Legge 1.85;

# dating: 8110

進劍者左首。

進戈者前其鐏,

後其刃。

進矛戟者前其鐓。

# src: LIJI 01.04.08; Couvreur 1.44f; Su1n Xïda4n 1.62f; Jia1ng Yi4hua2 31; Yishu 4:4.13b-16a; tr. Legge 1.85;

# dating: 8110

進几杖者拂之。

效馬效羊者右牽之;

效犬者左牽之。

執禽者左首。

飾羔鴈者以繢。

受珠玉者以掬。

受弓劍者以袂。

飲玉爵者弗揮。

# src: LIJI 01.04.09; Couvreur 1.44f; Su1n Xïda4n 1.63; Jia1ng Yi4hua2 31; Yishu 4:4.16b; tr. Legge 1.85;

# dating: 8110

凡以弓劍、苞苴、簞笥問人者,

操以受命,

如使之容。

KR1d0052_tls_001-31a

# src: LIJI 01.04.10; Couvreur 1.45f; Su1n Xïda4n 1.64; Jia1ng Yi4hua2 31; Yishu 4:4.18b-19b; tr. Legge 1.86;

# dating: 8110

1.31凡為君使者,

已受命,

君言不宿於家。

君言至,

則主人出拜君言之辱;

使者歸,

則必拜送于門外。

# src: LIJI 01.04.11; Couvreur 1.45f; Su1n Xïda4n 1.64; Jia1ng Yi4hua2 32; Yishu 4:4.20a; tr. Legge 1.86;

# dating: 8110

若使人於君所,

則必朝服而命之;

使者反,

則必下堂而受命。

KR1d0052_tls_001-32a

# src: LIJI 01.04.12; Couvreur 1.46; Su1n Xïda4n 1.65; Jia1ng Yi4hua2 32; Yishu 4:4.21a-22a; tr. Legge 1.86;

# dating: 8110

1.32博聞強識而讓,

敦善行而不怠,

謂之君子。

君子不盡人之歡,

不竭人之忠,

以全交也。

# src: LIJI 01.04.13; Couvreur 1.47; Su1n Xïda4n 1.65; Jia1ng Yi4hua2 32; Yishu 4:4.22b; tr. Legge 1.87;

# dating: 8110

《禮》曰:

「君子抱孫不抱子。」

此言孫可以為王父尸,

子不可以為父尸。

# src: LIJI 01.04.14; Couvreur 1.47; Su1n Xïda4n 1.67; Jia1ng Yi4hua2 32; Yishu 4:4.25a; tr. Legge 1.87;

# dating: 8110

為君尸者,

大夫士見之,

則下之。

君知所以為尸者,

則自下之,

尸必式。

乘必以几。

# src: LIJI 01.04.15; Couvreur 1.48; Su1n Xïda4n 1.68; Jia1ng Yi4hua2 33; Yishu 4:4.27b-28a; tr. Legge 1.87;

# dating: 8110

齊者不樂不弔。

KR1d0052_tls_001-33a

1.33居喪之禮,

毀瘠不形,

視聽不衰。

升降不由阼階,

出入不當門隧。

KR1d0052_tls_001-34a

# src: LIJI 01.04.16; Couvreur 1.48f; Su1n Xïda4n 1.69; Jia1ng Yi4hua2 33; Yishu 4:4.29b; tr. Legge 1.87;

# dating: 8110

1.34居喪之禮,

頭有創則沐,

身有瘍則浴,

有疾則飲酒食肉,

疾止復初。

不勝喪,

乃比於不慈不孝。

# src: LIJI 01.04.17; Couvreur 1.48f; Su1n Xïda4n 1.69; Jia1ng Yi4hua2 33; Yishu 4:4.30a; tr. Legge 1.87;

# dating: 8110

五十不致毀,

六十不毀,

七十唯衰麻在身,

飲酒食肉,

處於內。

# src: LIJI 01.04.18; Couvreur 1.49f; Su1n Xïda4n 1.69f; Jia1ng Yi4hua2 34; Yishu 4:4.30b-33a; tr. Legge 1.88;

# dating: 8110

生與來日,

死與往日。

知生者弔,

知死者傷。

知生而不知死,

弔而不傷;

知死而不知生,

傷而不弔。

# src: LIJI 01.04.19; Couvreur 1.50f; Su1n Xïda4n 1.70f; Jia1ng Yi4hua2 34f; Yishu 4:4.34a-34b; tr. Legge 1.88;

# dating: 8110

弔喪弗能賻,

不問其所費。

問疾弗能遺,

不問其所欲。

見人弗能館,

不問其所舍。

賜人者不曰

「來取」。

與人者不問其所欲。

KR1d0052_tls_001-35a

# src: LIJI 01.04.20; Couvreur 1.51; Su1n Xïda4n 1.71f; Jia1ng Yi4hua2 35; Yishu 4:4.35a-36a; tr. Legge 1.89;

# dating: 8110

1.35適墓不登壟,

助葬必執紼。

臨喪不笑。

揖人必違其位。

望柩不歌。

入臨不翔。

當食不歎。

# src: LIJI 01.04.21; Couvreur 1.51f; Su1n Xïda4n 1.72f; Jia1ng Yi4hua2 35; Yishu 4:4.36b-37b; tr. Legge 1.89;

# dating: 8110

鄰有喪,

舂不相。

里有殯,

不巷歌。

適墓不歌。

哭日不歌。

# src: LIJI 01.04.22; Couvreur 1.51f; Su1n Xïda4n 1.73; Jia1ng Yi4hua2 35; Yishu 4:4.37b-38b; tr. Legge 1.89;

# dating: 8110

送喪不由徑,

送葬不辟塗潦。

臨喪則必有哀色,

執紼不笑,

臨樂不歎;

介冑

則有不可犯之色。

故君子戒慎,

不失色於人。

# src: LIJI 01.04.23; Couvreur 1.53f; Su1n Xïda4n 1.73f; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:4.39b-42a; tr. Legge 1.90;

# dating: 8110

國君撫式,

大夫下之。

大夫撫式,

士下之。

禮不下庶人,

刑不上大夫。

刑人不在君側。

KR1d0052_tls_001-36a

# src: LIJI 01.05.01; Couvreur 1.54f; Su1n Xïda4n 1.75; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:5.1a; tr. Legge 1.90;

# dating: 8110

1.36兵車不式。

武車綏旌,

德車結旌。

KR1d0052_tls_001-37a

# src: LIJI 01.05.02; Couvreur 1.54f; Su1n Xïda4n 1.75; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:5.2b-5b; tr. Legge 1.91;

# dating: 8110

1.37史載筆,

士載言。

前有水,

則載青旌。

前有塵埃,

則載鳴鳶。

前有車騎,

則載鴻。

前有士師,

則載虎皮。

# src: LIJI 01.05.03; Couvreur 1.54f; Su1n Xïda4n 1.75f; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:5.6a-6b; tr. Legge 1.91;

# dating: 8110

前有摯獸,

則載貔貅。

行:

前朱雀

而後玄武,

左青龍而右白虎。

招搖在上,

急繕其怒。

# src: LIJI 01.05.04; Couvreur 1.54f; Su1n Xïda4n 1.78; Jia1ng Yi4hua2 36; Yishu 4:5.9a; tr. Legge 1.91;

# dating: 8110

進退有度,

左右有局,

各司其局。

KR1d0052_tls_001-38a

# src: LIJI 01.05.05; Couvreur 1.56; Su1n Xïda4n 1.79; Jia1ng Yi4hua2 37; Yishu 4:5.9b; tr. Legge 1.92;

# dating: 8110

1.38父之讎,

弗與共戴天。

兄弟之讎

不反兵。

交遊之讎

不同國。

KR1d0052_tls_001-39a

# src: LIJI 01.05.06; Couvreur 1.56; Su1n Xïda4n 1.80; Jia1ng Yi4hua2 37; Yishu 4:5.13b; tr. Legge 1.92;

# dating: 8110

1.39四郊多壘,

此卿大夫之辱也。

地廣大,

荒而不治,

此亦士之辱也。

KR1d0052_tls_001-40a

# src: LIJI 01.05.07; Couvreur 1.57; Su1n Xïda4n 1.80f; Jia1ng Yi4hua2 38; Yishu 4:5.14b-15b; tr. Legge 1.92;

# dating: 8110

1.40臨祭不惰。

祭服敝則焚之,

祭器敝則埋之,

龜筴敝則埋之,

牲死則埋之。

凡祭於公者,

必自徹其俎。

KR1d0052_tls_001-41a

# src: LIJI 01.05.08; Couvreur 1.57f; Su1n Xïda4n 1.i1f; Jia1ng Yi4hua2 38; Yishu 4:5.16b-18b; tr. Legge 1.93;

# dating: 8110

1.41卒哭乃諱。

禮,不諱嫌名。

二名不偏諱。

逮事父母,

則諱王父母;

不逮事父母,

則不諱王父母。

君所無私諱,

大夫之所有公諱。

# src: LIJI 01.05.09; Couvreur 1.57f; Su1n Xïda4n 1.i2f; Jia1ng Yi4hua2 38; Yishu 4:5.19b-20b; tr. Legge 1.93;

# dating: 8110

詩書不諱,

臨文不諱。

廟中不諱。

夫人之諱,

雖質君之前,

臣不諱也;

婦諱不出門。

大功小功不諱。

# src: LIJI 01.05.10; Couvreur 1.57f; Su1n Xïda4n 1.i3; Jia1ng Yi4hua2 38f; Yishu 4:5.21b; tr. Legge 1.93;

# dating: 8110

入竟而問禁,

入國而問俗,

入門而問諱。

KR1d0052_tls_001-42a

# src: LIJI 01.05.11; Couvreur 1.60f; Su1n Xïda4n 1.i3f; Jia1ng Yi4hua2 39; Yishu 4:5.22b-24b; tr. Legge 1.94;

# dating: 8110

1.42外事以剛日,

內事以柔日。

凡卜、筮日:

旬之外曰遠某日,

旬之內曰近某日。

喪事先遠日,

吉事先近日。

# src: LIJI 01.05.12; Couvreur 1.60f; Su1n Xïda4n 1.85; Jia1ng Yi4hua2 39; Yishu 4:5.27b; tr. Legge 1.94;

# dating: 8110

曰:

「為日,

假爾泰龜有常,

假爾泰筮有常。」

# src: LIJI 01.05.13; Couvreur 1.61; Su1n Xïda4n 1.85f; Jia1ng Yi4hua2 39f; Yishu 4:5.29a-31b; tr. Legge 1.94;

# dating: 8110

卜、筮不過三,

卜、筮不相襲。

龜為卜,

筴為筮,

卜、筮者,

先聖王之所以使民信時日,

敬鬼神,

畏法令也;

所以使民決嫌疑,

定猶與也。

# src: LIJI 01.05.14; Couvreur 1.61; Su1n Xïda4n 1.86; Jia1ng Yi4hua2 40; Yishu 4:5.31b; tr. Legge 1.94;

# dating: 8110

故曰:

「疑而筮之,

則弗非也;

日而行事,

則必踐之。」

KR1d0052_tls_001-43a

# src: LIJI 01.05.15; Couvreur 1.62f; Su1n Xïda4n 1.87f; Jia1ng Yi4hua2 40; Yishu 4:5.33b-36a; tr. Legge 1.94;

# dating: 8110

1.43君車將駕,

則僕執策立於馬前。

已駕,

僕展軨效駕,

奮衣由右上,

取貳綏,

跪乘,

執策分轡,

驅之,五步而立。

# src: LIJI 01.05.16; Couvreur 1.62f; Su1n Xïda4n 1.88f; Jia1ng Yi4hua2 40f; Yishu 4:5.36b-37a; tr. Legge 1.94;

# dating: 8110

君出就車,

則僕并轡授綏。

左右攘辟,

車驅而騶。

至于大門,

君撫僕之手,而顧

命車右就車;

門閭、溝渠

必步。

# src: LIJI 01.05.17; Couvreur 1.64f; Su1n Xïda4n 1.90; Jia1ng Yi4hua2 41; Yishu 4:5.38a-38b; tr. Legge 1.95;

# dating: 8110

凡僕人之禮,

必授人綏。

若僕者降等,

則受;

不然,

則否。

若僕者降等,

則撫僕之手,

不然,

則自下拘之。

# src: LIJI 01.05.18; Couvreur 1.64f; Su1n Xïda4n 1.90f; Jia1ng Yi4hua2 41; Yishu 4:5.39b-43a; tr. Legge 1.95;

# dating: 8110

客車不入大門。

婦人不立乘。

犬馬不上於堂。

故君子式黃髮,

下卿位;

入國不馳,

入里必式。

君命召,

雖賤人,

大夫士必自御之。

# src: LIJI 01.05.19; Couvreur 1.65f; Su1n Xïda4n 1.91; Jia1ng Yi4hua2 42; Yishu 4:5.44a-45a; tr. Legge 1.96;

# dating: 8110

介者不拜,

為其拜而蓌拜。

祥車曠左,

乘君之乘車

不敢曠左;

左必式。

# src: LIJI 01.05.20; Couvreur 1.65f; Su1n Xïda4n 1.92; Jia1ng Yi4hua2 42; Yishu 4:5.47a-47b; tr. Legge 1.96;

# dating: 8110

僕御婦人,

則進左手,

後右手;

御國君,

則進右手,

後左手,而俯。

國君不乘奇車。

# src: LIJI 01.05.21; Couvreur 1.66f; Su1n Xïda4n 1.92f; Jia1ng Yi4hua2 42; Yishu 4:5.47b-50a; tr. Legge 1.97;

# dating: 8110

車上不廣欬,

不妄指。

立視五雟,

式視馬尾,

顧不過轂。

國中以策彗卹

勿驅。

塵不出軌。

# src: LIJI 01.05.22; Couvreur 1.67f; Su1n Xïda4n 1.93; Jia1ng Yi4hua2 43; Yishu 4:5.51a-51b; tr. Legge 1.97;

# dating: 8110

國君下齊牛,

式宗廟。

大夫士下公門,

式路馬。

乘路馬

必朝服,

載鞭策,

不敢授綏,

左必式。

# src: LIJI 01.05.23; Couvreur 1.67f; Su1n Xïda4n 1.94; Jia1ng Yi4hua2 43; Yishu 4:5.52a; tr. Legge 1.97;

# dating: 8110

步路馬,

必中道。

以足蹙路馬芻,

有誅。

齒路馬,

有誅。