禮記
禮記
** 9 禮運
9.1昔者仲尼與於蜡賓,
事畢,
出遊於觀之上,
喟然而嘆。
仲尼之嘆,
蓋嘆魯也。
# src: LIJI 09.01.02; Couvreur 1.496f; Su1n Xïda4n 6.29; Jia1ng Yi4hua2 325; Yishu 19:30.2b; tr. Legge 1.364;
# dating: 8110
言偃在側,曰:
「君子何嘆?」
孔子曰:
「大道之行也,
與三代之英,
丘未之逮也,
而有志焉。
# src: LIJI 09.01.03; Couvreur 1.497f; Su1n Xïda4n 6.30; Jia1ng Yi4hua2 325; Yishu 19:30.4b; tr. Legge 1.364;
# dating: 8110
大道之行也,
天下為公。
選賢與能,
講信脩睦,
故人不獨親其親,
不獨子其子,
使老有所終,
壯有所用,
幼有所長,
# src: LIJI 09.01.04; Couvreur 1.497f; Su1n Xïda4n 6.30; Jia1ng Yi4hua2 325; Yishu 19:30.4b; tr. Legge 1.364;
# dating: 8110
矜寡孤獨廢疾者,
皆有所養。
男有分,
女有歸。
貨惡其棄於地也,
不必藏於己;
力惡其不出於身也,
不必為己。
# src: LIJI 09.01.05; Couvreur 1.497f; Su1n Xïda4n 6.30; Jia1ng Yi4hua2 325; Yishu 19:30.4b-5a; tr. Legge 1.364;
# dating: 8110
是故
謀閉而不興,
盜竊亂賊而不作,
故外戶而不閉,
是謂大同。
# src: LIJI 09.01.06; Couvreur 1.498f; Su1n Xïda4n 6.30; Jia1ng Yi4hua2 325f; Yishu 19:30.7a; tr. Legge 1.366;
# dating: 8110
今大道既隱,
天下為家,
各親其親,
各子其子,
貨力為己,
大人世及以為禮。
# src: LIJI 09.01.07; Couvreur 1.498f; Su1n Xïda4n 6.30; Jia1ng Yi4hua2 326; Yishu 19:30.7a-7b; tr. Legge 1.366;
# dating: 8110
城郭溝池以為固,
禮義以為紀;
以正君臣,
以篤父子,
以睦兄弟,
以和夫婦,
以設制度,
以立田里,
以賢勇知,
以功為己。
# src: LIJI 09.01.08; Couvreur 1.498f; Su1n Xïda4n 6.30; Jia1ng Yi4hua2 326; Yishu 19:30.7b; tr. Legge 1.366;
# dating: 8110
故謀用是作,
而兵由此起。
禹、湯、文、武、成王、周公,
由此其選也。
此六君子者,
未有不謹於禮者也。
# src: LIJI 09.01.09; Couvreur 1.498f; Su1n Xïda4n 6.30; Jia1ng Yi4hua2 326; Yishu 19:30.7b; tr. Legge 1.366;
# dating: 8110
以著其義,
以考其信,
著有過,
刑仁講讓,
示民有常。
如有不由此者,
在埶者去,
眾以為殃,
是謂小康。」
# src: LIJI 09.01.10; Couvreur 1.500f; Su1n Xïda4n 6.32; Jia1ng Yi4hua2 327; Yishu 19:30.11b; tr. Legge 1.367;
# dating: 8110
9.2言偃復問曰:
「如此乎禮之急也?」
孔子曰:
「夫禮,
先王以承天之道,
以治人之情。
故失之者死,
得之者生。
# src: LIJI 09.01.11; Couvreur 1.500f; Su1n Xïda4n 6.32; Jia1ng Yi4hua2 327; Yishu 19:30.11b; tr. Legge 1.367;
# dating: 8110
《詩》曰:
『相鼠有體,
人而無禮,
人而無禮,
胡不遄死!』
# src: LIJI 09.01.12; Couvreur 1.500f; Su1n Xïda4n 6.32; Jia1ng Yi4hua2 327; Yishu 19:30.11b; tr. Legge 1.367;
# dating: 8110
是故夫禮
必本於天,
殽於地,
列於鬼神,
達於喪、祭、
射、御、冠、昏、
朝、聘。
故聖人以禮示之,
故天下國家可得而正也。」
# src: LIJI 09.01.13; Couvreur 1.501f; Su1n Xïda4n 6.33; Jia1ng Yi4hua2 328; Yishu 19:30.15a-15b; tr. Legge 1.367;
# dating: 8110
9.3言偃復問曰:
「夫子之極言禮也,
可得而聞與?」
孔子曰:
「我欲觀夏道,
是故之杞,
而不足徵也;
吾得《夏時》焉。
# src: LIJI 09.01.14; Couvreur 1.501f; Su1n Xïda4n 6.33; Jia1ng Yi4hua2 328; Yishu 19:30.15b; tr. Legge 1.367;
# dating: 8110
我欲觀殷道,
是故之宋,
而不足徵也;
吾得《坤乾》焉。
《坤乾》之義,
《夏時》之等,
吾以是觀之。
# src: LIJI 09.01.15; Couvreur 1.502f; Su1n Xïda4n 6.33; Jia1ng Yi4hua2 328; Yishu 19:30.18a; tr. Legge 1.368;
# dating: 8110
9.4「夫禮之初,
始諸飲食,
其燔黍捭豚,
汙尊而抔飲,
蕢桴而土鼓,
猶若可以致其敬於鬼神。
# src: LIJI 09.01.16; Couvreur 1.502f; Su1n Xïda4n 6.34; Jia1ng Yi4hua2 328; Yishu 19:30.20b; tr. Legge 1.368;
# dating: 8110
及其死也,
升屋而號,
告曰:
『皋!
某復。』
然後飯腥而苴孰。
# src: LIJI 09.01.17; Couvreur 1.502f; Su1n Xïda4n 6.34; Jia1ng Yi4hua2 328; Yishu 19:30.20b; tr. Legge 1.368;
# dating: 8110
故天望而地藏也,
體魄則降,
知氣在上,
故死者北首,
生者南鄉,
皆從其初。
# src: LIJI 09.01.18; Couvreur 1.504f; Su1n Xïda4n 6.34; Jia1ng Yi4hua2 328; Yishu 19:30.22b; tr. Legge 1.369;
# dating: 8110
9.5「昔者先王,
未有宮室,
冬則居營窟,
夏則居橧巢。
未有火化,
食草木之實,
鳥獸之肉,
飲其血,
茹其毛。
# src: LIJI 09.01.19; Couvreur 1.504f; Su1n Xïda4n 6.34f; Jia1ng Yi4hua2 328; Yishu 19:30.22b-23b; tr. Legge 1.369;
# dating: 8110
未有麻絲,
衣其羽皮。
9.6「後聖有作,
然後脩火之利,
范金,合土,
以為臺榭、宮室、牖戶,
以炮以燔,
以亨以炙,
以為醴酪,
# src: LIJI 09.01.20; Couvreur 1.504f; Su1n Xïda4n 6.35; Jia1ng Yi4hua2 328; Yishu 19:30.23b; tr. Legge 1.369;
# dating: 8110
治其麻絲,
以為布帛,
以養生送死,
以事鬼神上帝,
皆從其朔。
# src: LIJI 09.01.21; Couvreur 1.505f; Su1n Xïda4n 6.35; Jia1ng Yi4hua2 328f; Yishu 19:30.25b; tr. Legge 1.370;
# dating: 8110
9.7「故玄酒在室,
醴、醆在戶,
粢醍在堂,
澄酒在下。
陳其犧牲,
備其鼎、俎,
列其琴、瑟、管、磬、鍾、鼓,
脩其祝、嘏,
以降上神與其先祖。
# src: LIJI 09.01.22; Couvreur 1.505f; Su1n Xïda4n 6.35; Jia1ng Yi4hua2 329; Yishu 19:30.25b; tr. Legge 1.370;
# dating: 8110
以正君臣,
以篤父子,
以睦兄弟,
以齊上下,
夫婦有所。
是謂承天之祜。
# src: LIJI 09.01.23; Couvreur 1.506f; Su1n Xïda4n 6.39; Jia1ng Yi4hua2 329; Yishu 19:30.33a; tr. Legge 1.371;
# dating: 8110
9.8「作其祝號,
玄酒以祭,
薦其血、毛,
腥其俎,
孰其殽,
與其越席,
疏布以幂,
# src: LIJI 09.01.24; Couvreur 1.506f; Su1n Xïda4n 6.39; Jia1ng Yi4hua2 329; Yishu 19:30.33a; tr. Legge 1.371;
# dating: 8110
衣其澣帛,
醴、醆以獻,
薦其燔、炙,
君與夫人交獻,
以嘉魂魄,
是謂合莫。
# src: LIJI 09.01.25; Couvreur 1.506f; Su1n Xïda4n 6.40; Jia1ng Yi4hua2 329; Yishu 19:30.35a; tr. Legge 1.372;
# dating: 8110
9.9「然後退而合亨,
體其犬豕牛羊,
實其簠、簋、籩、豆、鉶羹。
祝以孝告,
嘏以慈告,
是謂大祥。
此禮之大成也。
# src: LIJI 09.02.01; Couvreur 1.507f; Su1n Xïda4n 6.44; Jia1ng Yi4hua2 331; Yishu 19:31.1a; tr. Legge 1.372;
# dating: 8110
9.10孔子曰:
「於呼哀哉!
我觀周道,
幽、厲傷之,
吾舍魯何適矣!
魯之郊、禘,
非禮也,
周公其衰矣!
# src: LIJI 09.02.02; Couvreur 1.507f; Su1n Xïda4n 6.44; Jia1ng Yi4hua2 331; Yishu 19:31.1a; tr. Legge 1.372;
# dating: 8110
杞之郊也,禹也;
宋之郊也,契也。
是天子之事守也。
故天子祭天地,
諸侯祭社稷。
# src: LIJI 09.02.03; Couvreur 1.508f; Su1n Xïda4n 6.45f; Jia1ng Yi4hua2 331; Yishu 19:31.6b-8b; tr. Legge 1.373;
# dating: 8110
9.11「祝、嘏莫敢易其常古,
是謂大假。
9.12「祝、嘏辭說,
藏於宗、祝、巫、史,
非禮也,
是謂幽國。
醆、斝及尸君,
非禮也,
是謂僭君。
# src: LIJI 09.02.04; Couvreur 1.508f; Su1n Xïda4n 6.46; Jia1ng Yi4hua2 331; Yishu 19:31.9a-10b; tr. Legge 1.374;
# dating: 8110
9.13「冕、弁、兵、革藏於私家,
非禮也,
是謂脅君。
9.14「大夫具官,
祭器不假,
聲樂皆具,
非禮也,
是謂亂國。
# src: LIJI 09.02.05; Couvreur 1.510f; Su1n Xïda4n 6.47; Jia1ng Yi4hua2 331f; Yishu 19:31.11a; tr. Legge 1.374;
# dating: 8110
9.15「故仕於公曰臣,
仕於家曰僕。
三年之喪,
與新有昏者,
期不使。
以衰裳入朝,
與家僕雜居齊齒,
非禮也,
是謂君與臣同國。
# src: LIJI 09.02.06; Couvreur 1.510f; Su1n Xïda4n 6.47; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.13a; tr. Legge 1.375;
# dating: 8110
故天子有田以處其子孫,
諸侯有國以處其子孫,
大夫有采以處其子孫,
是謂制度。
# src: LIJI 09.02.07; Couvreur 1.510f; Su1n Xïda4n 6.48; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.14b; tr. Legge 1.375;
# dating: 8110
故天子適諸侯,
必舍其祖廟,
而不以禮籍入,
是謂天子壞法亂紀。
諸侯非問疾弔喪
而入諸臣之家,
是謂君臣為謔。
# src: LIJI 09.02.08; Couvreur 1.511f; Su1n Xïda4n 6.48; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.16a; tr. Legge 1.375;
# dating: 8110
9.16「是故
禮者,君之大柄也,
所以別嫌明微,
儐鬼神,
考制度,
別仁義,
所以治政安君也。
# src: LIJI 09.02.09; Couvreur 1.511f; Su1n Xïda4n 6.48; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.17b; tr. Legge 1.375;
# dating: 8110
故政不正,
則君位危,
君位危,
則大臣倍,
小臣竊。
# src: LIJI 09.02.10; Couvreur 1.511f; Su1n Xïda4n 6.48f; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.17b; tr. Legge 1.375;
# dating: 8110
刑肅而俗敝,
則法無常。
法無常,
而禮無列。
禮無列,
則士不事也。
刑肅而俗敝,
則民弗歸也,
是謂疵國。
# src: LIJI 09.02.11; Couvreur 1.512f; Su1n Xïda4n 6.49; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.19a; tr. Legge 1.376;
# dating: 8110
9.17「故政者,
君之所以藏身也。
是故夫政
必本於天,
殽以降命。
命降于社之謂殽地;
降于祖廟之謂仁義,
降於山川之謂興作,
降於五祀之謂制度。
此聖人所以藏身之固也。
# src: LIJI 09.02.12; Couvreur 1.512f; Su1n Xïda4n 6.50; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.23a; tr. Legge 1.377;
# dating: 8110
9.18「故聖人參於天地,
並於鬼神,
以治政也。
處其所存,
禮之序也;
玩其所樂,
民之治也。
# src: LIJI 09.02.13; Couvreur 1.512f; Su1n Xïda4n 6.50; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.25a; tr. Legge 1.378;
# dating: 8110
故天生時而地生財,
人、其父生而師教之,
四者,
君以正用之,
故君者立於無過之地也。
# src: LIJI 09.02.14; Couvreur 1.514f; Su1n Xïda4n 6.50; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.26b-27a; tr. Legge 1.378;
# dating: 8110
9.19「故君者所明也,
非明人者也。
君者所養也,
非養人者也。
君者所事也,
非事人者也。
故君明人則有過,
養人則不足,
事人則失位。
# src: LIJI 09.02.15; Couvreur 1.514f; Su1n Xïda4n 6.50; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.27a; tr. Legge 1.378;
# dating: 8110
故百姓則君以自治也,
養君以自安也,
事君以自顯也。
故禮達而分定,
故人皆愛其死而患其生。
# src: LIJI 09.02.16; Couvreur 1.514f; Su1n Xïda4n 6.50; Jia1ng Yi4hua2 332; Yishu 19:31.29a-30b; tr. Legge 1.378;
# dating: 8110
9.20「故用人之知去其詐,
用人之勇去其怒,
用人之仁去其貪。
9.21「故國有患,
君死社稷謂之義,
大夫死宗廟謂之變。
# src: LIJI 09.02.17; Couvreur 1.516; Su1n Xïda4n 6.51; Jia1ng Yi4hua2 335; Yishu 19:31.31b; tr. Legge 1.379;
# dating: 8110
9.22「故聖人耐以天下為一家,
以中國為一人者,
非意之也,
必知其情,
辟於其義,
明於其利,
達於其患,
然後能為之。
# src: LIJI 09.02.18; Couvreur 1.516f; Su1n Xïda4n 6.52; Jia1ng Yi4hua2 335; Yishu 19:31.33a; tr. Legge 1.379;
# dating: 8110
9.23「何謂人情?
喜、怒、哀、懼、愛、惡、欲,
七者,
弗學而能。
# src: LIJI 09.02.19; Couvreur 1.516f; Su1n Xïda4n 6.52; Jia1ng Yi4hua2 335; Yishu 19:31.33a-33b; tr. Legge 1.379;
# dating: 8110
何謂人義?
父慈、
子孝、
兄良、
弟弟、
夫義、
婦聽、
長惠、
幼順、
君仁、
臣忠,
十者,
謂之人義。
# src: LIJI 09.02.20; Couvreur 1.516f; Su1n Xïda4n 6.52; Jia1ng Yi4hua2 335; Yishu 19:31.33b; tr. Legge 1.379;
# dating: 8110
講信脩睦,
謂之人利。
爭奪相殺,
謂之人患。
# src: LIJI 09.02.21; Couvreur 1.516f; Su1n Xïda4n 6.52; Jia1ng Yi4hua2 335; Yishu 19:31.33b; tr. Legge 1.379;
# dating: 8110
故聖人之所以治人七情,
脩十義,
講信脩睦,
尚辭讓,
去爭奪,
舍禮何以治之?
# src: LIJI 09.02.22; Couvreur 1.516f; Su1n Xïda4n 6.52; Jia1ng Yi4hua2 335; Yishu 19:31.35a; tr. Legge 1.380;
# dating: 8110
飲食男女,
人之大欲存焉。
死亡貧苦,
人之大惡存焉。
# src: LIJI 09.02.23; Couvreur 1.516f; Su1n Xïda4n 6.52f; Jia1ng Yi4hua2 335f; Yishu 19:31.35a; tr. Legge 1.380;
# dating: 8110
故欲惡者,
心之大端也。
人藏其心,
不可測度也,
美惡皆在其心,不見其色也,
欲一以窮之,
舍禮何以哉?
# src: LIJI 09.03.01; Couvreur 1.518f; Su1n Xïda4n 6.53; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.1a; tr. Legge 1.380;
# dating: 8110
9.24「故人者,
其天地之德,
陰陽之交,
鬼神之會,
五行之秀氣也。
# src: LIJI 09.03.02; Couvreur 1.518f; Su1n Xïda4n 6.54; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.4a; tr. Legge 1.3i1;
# dating: 8110
9.25「故天秉陽,
垂日星;
地秉陰,
竅於山川。
播五行於四時,
和而后月生也。
是以三五而盈,
三五而闕。
# src: LIJI 09.03.03; Couvreur 1.518f; Su1n Xïda4n 6.54f; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.7a-19b; tr. Legge 1.3i2;
# dating: 8110
五行之動,
迭相竭也。
五行、四時、十二月,
還相為本也。
五聲、六律、十二管,
還相為宮也。
五味、六和、十二食,
還相為質也。
五色、六章、十二衣,
還相為質也。
# src: LIJI 09.03.04; Couvreur 1.518f; Su1n Xïda4n 6.57; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.21a; tr. Legge 1.3i2;
# dating: 8110
9.26「故人者,
天地之心也,
五行之端也,
食味、別聲、被色而生者也。
# src: LIJI 09.03.05; Couvreur 1.522; Su1n Xïda4n 6.57; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.24a; tr. Legge 1.3i3;
# dating: 8110
故聖人作,則
必以天地為本,
以陰陽為端,
以四時為柄,
以日星為紀,
# src: LIJI 09.03.06; Couvreur 1.522; Su1n Xïda4n 6.57; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.24a; tr. Legge 1.3i3;
# dating: 8110
月以為量,
鬼神以為徒,
五行以為質,
禮義以為器,
人情以為田,
四靈以為畜。
# src: LIJI 09.03.07; Couvreur 1.523f; Su1n Xïda4n 6.58; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.26b; tr. Legge 1.3i3;
# dating: 8110
以天地為本,
故物可舉也。
以陰陽為端,
故情可睹也。
以四時為柄,
故事可勸也。
以日星為紀,
故事可列也。
月以為量,
故功有藝也。
# src: LIJI 09.03.08; Couvreur 1.523f; Su1n Xïda4n 6.58; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.27a; tr. Legge 1.3i3;
# dating: 8110
鬼神以為徒,
故事有守也。
五行以為質,
故事可復也。
禮義以為器,
故事行有考也,
人情以為田,
故人以為奧也。
四靈以為畜,
故飲食有由也。
# src: LIJI 09.03.09; Couvreur 1.524f; Su1n Xïda4n 6.59; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.29b; tr. Legge 1.3i4;
# dating: 8110
何謂四靈?
麟、鳳、龜、龍,
謂之四靈。
故龍以為畜,
故魚鮪不淰。
# src: LIJI 09.03.10; Couvreur 1.524f; Su1n Xïda4n 6.59; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:32.29b; tr. Legge 1.3i4;
# dating: 8110
鳳以為畜,
故鳥不獝。
麟以為畜,
故獸不狘。
龜以為畜,
故人情不失。
# src: LIJI 09.04.01; Couvreur 1.524f; Su1n Xïda4n 6.59; Jia1ng Yi4hua2 336; Yishu 20:33.1a; tr. Legge 1.385;
# dating: 8110
9.27「故先王秉蓍龜,
列祭祀,
瘞繒,
宣祝嘏辭說,
設制度,
故國有禮,
官有御,
事有職,
禮有序。
# src: LIJI 09.04.02; Couvreur 1.525f; Su1n Xïda4n 6.59; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.2b; tr. Legge 1.385;
# dating: 8110
9.28「故先王患禮之不達於下也。
9.29「故祭帝於郊,
所以定天位也,
祀社於國,
所以列地利也,
祖廟、所以本仁也,
山川、所以儐鬼神也,
五祀、所以本事也。
# src: LIJI 09.04.03; Couvreur 1.525f; Su1n Xïda4n 6.59; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.2b; tr. Legge 1.385;
# dating: 8110
故宗祝在廟,
三公在朝,
三老在學。
王
前巫而後史,
卜筮瞽侑皆在左右,
王中
心無為也,
以守至正。
# src: LIJI 09.04.04; Couvreur 1.526f; Su1n Xïda4n 6.60; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.5b; tr. Legge 1.386;
# dating: 8110
9.30「故禮行於郊
而百神受職焉,
禮行於社
而百貨可極焉,
禮行於祖廟
而孝慈服焉,
禮行於五祀
而正法則焉。
故自郊、社、祖廟、山川、五祀,
義之脩而禮之藏也。
# src: LIJI 09.04.05; Couvreur 1.527f; Su1n Xïda4n 6.60; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.8a; tr. Legge 1.386;
# dating: 8110
9.31「是故夫禮,
必本於大一,
分而為天地,
轉而為陰陽,
變而為四時,
列而為鬼神。
其降曰命,
其官於天也。
# src: LIJI 09.04.06; Couvreur 1.527f; Su1n Xïda4n 6.61; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.11a; tr. Legge 1.388;
# dating: 8110
9.32「夫禮必本於天,
動而之地,
列而之事,
變而從時,
協於分藝,
# src: LIJI 09.04.07; Couvreur 1.527f; Su1n Xïda4n 6.61; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.11a; tr. Legge 1.388;
# dating: 8110
其居人也曰養,
其行之以貨、力、
辭讓:
飲、食、
冠、昏、
喪、祭、
射、御、
朝、聘。
# src: LIJI 09.04.08; Couvreur 1.529f; Su1n Xïda4n 6.61; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.14a; tr. Legge 1.388;
# dating: 8110
9.33「故禮義也者,
人之大端也,
所以講信脩睦
而固人之肌膚之會、
筋骸之束也。
所以養生送死、事鬼神之大端也。
所以達天道、順人情之大竇也。
9.34「故唯聖人為知禮之不可以已也,
故壞國、喪家、亡人,
必先去其禮。
# src: LIJI 09.04.09; Couvreur 1.529f; Su1n Xïda4n 6.62; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.17a; tr. Legge 1.389;
# dating: 8110
故禮之於人也,
猶酒之有糱也,
君子以厚,
小人以薄。
# src: LIJI 09.04.10; Couvreur 1.529f; Su1n Xïda4n 6.62; Jia1ng Yi4hua2 339; Yishu 20:33.18b; tr. Legge 1.389;
# dating: 8110
9.35「故聖王脩義之柄,
禮之序,
以治人情。
故人情者,
聖王之田也。
脩禮以耕之,
陳義以種之,
講學以耨之,
本仁以聚之,
播樂以安之。
# src: LIJI 09.04.11; Couvreur 1.531f; Su1n Xïda4n 6.63; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.22b; tr. Legge 1.390;
# dating: 8110
故禮也者,
義之實也。
協諸義而協,
則禮雖先王未之有,
可以義起也。
# src: LIJI 09.04.12; Couvreur 1.531f; Su1n Xïda4n 6.63; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.24b-26b; tr. Legge 1.390;
# dating: 8110
義者,藝之分,
仁之節也。
協於藝,
講於仁,
得之者強。
仁者,
義之本也,
順之體也,
得之者尊。
# src: LIJI 09.04.13; Couvreur 1.532f; Su1n Xïda4n 6.64; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.27a-27b; tr. Legge 1.390;
# dating: 8110
故治國不以禮,
猶無耜而耕也。
為禮不本於義,
猶耕而弗種也。
為義而不講之以學,
猶種而弗耨也。
講之於學
而不合之以仁,
猶耨而弗穫也。
# src: LIJI 09.04.14; Couvreur 1.532f; Su1n Xïda4n 6.64; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.27b; tr. Legge 1.390;
# dating: 8110
合之以仁
而不安之以樂,
猶穫而弗食也。
安之以樂
而不達於順,
猶食而弗肥也。
# src: LIJI 09.04.15; Couvreur 1.533f; Su1n Xïda4n 6.64; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.29b; tr. Legge 1.390;
# dating: 8110
四體既正,
膚革充盈,
人之肥也。
父子篤,
兄弟睦,
夫婦和,
家之肥也。
# src: LIJI 09.04.16; Couvreur 1.533f; Su1n Xïda4n 6.64; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.29b; tr. Legge 1.390;
# dating: 8110
大臣法,
小臣廉,
官職相序,
君臣相正,
國之肥也。
# src: LIJI 09.04.17; Couvreur 1.533f; Su1n Xïda4n 6.64; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.29b; tr. Legge 1.390;
# dating: 8110
天子以德為車,
以樂為御。
諸侯以禮相與,
大夫以法相序,
士以信相考,
百姓以睦相守,
天下之肥也。
是謂大順。
# src: LIJI 09.04.18; Couvreur 1.533f; Su1n Xïda4n 6.64f; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.32a; tr. Legge 1.391;
# dating: 8110
大順者,
所以養生送死、事鬼神之常也。
故事大積焉而不苑,
並行而不繆,
細行而不失。
深而通,
茂而有間。
連而不相及也,
動而不相害也,
此順之至也。
# src: LIJI 09.04.19; Couvreur 1.533f; Su1n Xïda4n 6.65f; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.34b; tr. Legge 1.391;
# dating: 8110
故明於順,
然後能守危也。
9.36「故禮之不同也,
不豐也,
不殺也,
所以持情而合危也。
# src: LIJI 09.04.20; Couvreur 1.534f; Su1n Xïda4n 6.66; Jia1ng Yi4hua2 341; Yishu 20:33.35a; tr. Legge 1.392;
# dating: 8110
故聖王所以順,
山者不使居川,
不使渚者居中原,
而弗敝也。
用水、火、金、木、
飲食必時。
合男女,
頒爵位,
必當年德。
用民必順。
# src: LIJI 09.04.21; Couvreur 1.534f; Su1n Xïda4n 6.66; Jia1ng Yi4hua2 341f; Yishu 20:33.35a-35b; tr. Legge 1.392;
# dating: 8110
故無水旱昆蟲之災,
民無凶饑妖孽之疾。
故天不愛其道,
地不愛其寶,
人不愛其情。
故天降膏露,
地出醴泉,
山出器車,
河出馬圖,
# src: LIJI 09.04.22; Couvreur 1.534f; Su1n Xïda4n 6.66; Jia1ng Yi4hua2 342; Yishu 20:33.35b; tr. Legge 1.392;
# dating: 8110
鳳皇、麒麟皆在郊棷,
龜、龍在宮沼;
其餘鳥獸之卵胎,
皆可俯而闚也。
則是無故,
先王能脩禮以達義,
體信以達順故,
此順之實也。」