禮記
禮記
** 15 喪服小記
15.1斬衰,
括髮以麻;
為母,
括髮以麻,
免而以布。
齊衰,
惡笄以終喪。
# src: LIJI 15.01.02; Couvreur 1.742f; Su1n Xïda4n 9.20f; Jia1ng Yi4hua2 443; Yishu 27:45.5a-8a; tr. Legge 2.40;
# dating: 8110
男子冠而婦人笄,
男子免而婦人髽。
其義:
為男子則免,
為婦人則髽。
15.2苴杖,
竹也;
削杖,
桐也。
# src: LIJI 15.01.03; Couvreur 1.743f; Su1n Xïda4n 9.22; Jia1ng Yi4hua2 444; Yishu 27:45.9a-9b; tr. Legge 2.41;
# dating: 8110
15.3祖父卒,
而后為祖母後者三年。
15.4為父母、
長子稽顙。
大夫弔之,
雖緦必稽顙。
婦人為夫與長子稽顙,
其餘則否。
# src: LIJI 15.01.04; Couvreur 1.743f; Su1n Xïda4n 9.23; Jia1ng Yi4hua2 445; Yishu 27:45.10b-11a; tr. Legge 2.42;
# dating: 8110
15.5男主必使同姓,
婦主必使異姓。
15.6為父後者,
為出母無服。
# src: LIJI 15.01.05; Couvreur 1.744; Su1n Xïda4n 9.23; Jia1ng Yi4hua2 445; Yishu 27:45.11b; tr. Legge 2.42;
# dating: 8110
15.7親親,
以三為五,
以五為九。
上殺、
下殺、
旁殺,
而親畢矣。
# src: LIJI 15.01.06; Couvreur 1.745f; Su1n Xïda4n 9.25f; Jia1ng Yi4hua2 446; Yishu 27:45.16a; tr. Legge 2.42;
# dating: 8110
15.8王者禘其祖之所自出,
以其祖配之,
而立四廟。
庶子王
亦如之。
# src: LIJI 15.01.07; Couvreur 1.745f; Su1n Xïda4n 9.26f; Jia1ng Yi4hua2 446; Yishu 27:45.19a-21b; tr. Legge 2.43;
# dating: 8110
15.9別子為祖,
繼別為宗,
繼禰者為小宗。
有五世而遷之宗,
其繼高祖者也。
是故
祖遷於上,
宗易於下。
尊祖故敬宗,
敬宗所以尊祖、禰也。
# src: LIJI 15.01.08; Couvreur 1.747f; Su1n Xïda4n 9.28f; Jia1ng Yi4hua2 446; Yishu 27:45.22b-26a; tr. Legge 2.43;
# dating: 8110
庶子不祭祖者,
明其宗也。
庶子不為長子斬,
不繼祖與禰故也。
庶子不祭殤與無後者,
殤與無後者從祖祔食。
# src: LIJI 15.01.09; Couvreur 1.747f; Su1n Xïda4n 9.29f; Jia1ng Yi4hua2 446f; Yishu 27:45.28b-29b; tr. Legge 2.44;
# dating: 8110
15.10庶子不祭禰者,
明其宗也。
15.11親親、尊尊、長長,
男女之有別,
人道之大者也。
# src: LIJI 15.01.10; Couvreur 1.748f; Su1n Xïda4n 9.31; Jia1ng Yi4hua2 447; Yishu 27:45.31a; tr. Legge 2.44;
# dating: 8110
15.12從服者,
所從亡,
則已。
屬從者,
所從雖沒也服。
妾從女君而出,
則不為女君之子服。
# src: LIJI 15.01.11; Couvreur 1.748f; Su1n Xïda4n 9.32; Jia1ng Yi4hua2 447; Yishu 27:45.32b; tr. Legge 2.45;
# dating: 8110
15.13禮、不王不禘。
15.14世子不降妻之父母;
其為妻也,
與大夫之適子同。
# src: LIJI 15.01.12; Couvreur 1.749f; Su1n Xïda4n 9.32; Jia1ng Yi4hua2 447f; Yishu 27:45.34a; tr. Legge 2.45;
# dating: 8110
15.15父為士,
子為天子諸侯,
則祭以天子諸侯,
其尸服以士服。
父為天子諸侯,
子為士,
祭以士,
其尸服以士服。
# src: LIJI 15.01.13; Couvreur 1.750f; Su1n Xïda4n 9.33; Jia1ng Yi4hua2 448; Yishu 27:45.37a; tr. Legge 2.45;
# dating: 8110
15.16婦當喪而出,
則除之。
為父母喪,
未練而出,
則三年。
既練而出,
則已。
# src: LIJI 15.01.14; Couvreur 1.750f; Su1n Xïda4n 9.33f; Jia1ng Yi4hua2 448f; Yishu 27:45.37a-38b; tr. Legge 2.45;
# dating: 8110
未練而反,
則期;
既練而反,
則遂之。
15.17再期之喪,
三年也;
期之喪,
二年也。
九月、七月之喪,
三時也;
# src: LIJI 15.01.15; Couvreur 1.750f; Su1n Xïda4n 9.34; Jia1ng Yi4hua2 449; Yishu 27:45.38b; tr. Legge 2.45;
# dating: 8110
五月之喪,
二時也,
三月之喪,
一時也。
故期而祭,
禮也;
期而除喪,
道也。
祭不為除喪也。
# src: LIJI 15.01.16; Couvreur 1.751f; Su1n Xïda4n 9.34f; Jia1ng Yi4hua2 449; Yishu 27:45.40a-45a; tr. Legge 2.46;
# dating: 8110
三年而后葬者必再祭,
其祭之間不同時,而除喪。
大功者主人之喪,
有三年者,
則必為之再祭。
朋友,
虞、祔而已。
士妾有子
而為之緦,
無子則已。
# src: LIJI 15.01.17; Couvreur 1.752f; Su1n Xïda4n 9.36; Jia1ng Yi4hua2 449; Yishu 27:45.45b-48a; tr. Legge 2.47;
# dating: 8110
生不及祖父母、諸父、昆弟
而父稅喪,
己則否。
為君之父母、妻、長子,
君已除喪而后聞喪,
則不稅。
降而在緦小功者,
則稅之。
# src: LIJI 15.01.18; Couvreur 1.752f; Su1n Xïda4n 9.37; Jia1ng Yi4hua2 449; Yishu 27:45.48b; tr. Legge 2.47;
# dating: 8110
近臣,
君服斯服矣。
其餘,
從而服,
不從而稅。
君雖未知喪,
臣服已。
# src: LIJI 15.02.01; Couvreur 1.754f; Su1n Xïda4n 9.37f; Jia1ng Yi4hua2 451; Yishu 27:46.1a-3a; tr. Legge 2.48;
# dating: 8110
15.18虞,
杖不入於室;
祔,
杖不升於堂。
15.19為君母後者,
君母卒,
則不為君母之黨服。
15.20絰殺五分而去一,
杖大如絰。
# src: LIJI 15.02.02; Couvreur 1.754f; Su1n Xïda4n 9.38f; Jia1ng Yi4hua2 452; Yishu 27:46.4a-5b; tr. Legge 2.49;
# dating: 8110
15.21妾為君之長子
與女君同。
除喪者
先重者,
易服者
易輕者。
無事不辟廟門。
哭皆於其次。
# src: LIJI 15.02.03; Couvreur 1.756f; Su1n Xïda4n 9.39f; Jia1ng Yi4hua2 453; Yishu 27:46.6a-8a; tr. Legge 2.49;
# dating: 8110
15.22復與書銘,
自天子達於士,
其辭一也。
男子稱名,
婦人書姓與伯仲,
如不知姓則書氏。
15.23斬衰之葛與齊衰之麻同。
齊衰之葛與大功之麻同,
麻同
皆兼服之。
# src: LIJI 15.02.04; Couvreur 1.756f; Su1n Xïda4n 9.40; Jia1ng Yi4hua2 454; Yishu 27:46.10b-11a; tr. Legge 2.50;
# dating: 8110
15.24報葬者報虞,
三月而後卒哭。
15.25父母之喪偕,
先葬者不虞、祔,
待後事。
其葬,
服斬衰。
# src: LIJI 15.02.05; Couvreur 1.757f; Su1n Xïda4n 9.41f; Jia1ng Yi4hua2 455f; Yishu 27:46.12a-14b; tr. Legge 2.50;
# dating: 8110
15.26大夫降其庶子,
其孫不降其父。
大夫不主士之喪。
15.27為慈母之父母無服。
15.28夫為人後者,
其妻為舅姑大功。
15.29士祔於大夫則易牲。
# src: LIJI 15.02.06; Couvreur 1.757f; Su1n Xïda4n 9.43; Jia1ng Yi4hua2 456; Yishu 27:46.15b; tr. Legge 2.50;
# dating: 8110
15.30繼父不同居也者,
必嘗同居。
皆無主後。
同財而祭其祖、禰為同居;
有主後者為異居。
# src: LIJI 15.02.07; Couvreur 1.759f; Su1n Xïda4n 9.43f; Jia1ng Yi4hua2 457; Yishu 27:46.18a; tr. Legge 2.51;
# dating: 8110
15.31哭朋友者
於門外之右,南面。
15.32祔葬者不筮宅。
# src: LIJI 15.02.08; Couvreur 1.759f; Su1n Xïda4n 9.44f; Jia1ng Yi4hua2 457; Yishu 27:46.18a-18b; tr. Legge 2.51;
# dating: 8110
15.33士大夫不得祔於諸侯,
祔於諸祖父之為士大夫者,
其妻祔於諸祖姑。
妾祔於妾祖姑。
亡則中一以上而祔。
祔必以其昭穆。
諸侯不得祔於天子,
天子諸侯大夫可以祔於士。
# src: LIJI 15.02.09; Couvreur 1.761f; Su1n Xïda4n 9.45f; Jia1ng Yi4hua2 457f; Yishu 27:46.21b-26b; tr. Legge 2.52;
# dating: 8110
15.34為母之君母,
母卒則不服。
15.35宗子,
母在為妻禫。
15.36為慈母後者,
為庶母可也,
為祖庶母可也。
15.37為父母、妻、長子禫。
15.38慈母與妾母,
不世祭也。
# src: LIJI 15.02.10; Couvreur 1.762f; Su1n Xïda4n 9.47; Jia1ng Yi4hua2 458; Yishu 27:46.29a; tr. Legge 2.52;
# dating: 8110
15.39丈夫冠而不為殤,
婦人笄而不為殤。
15.40為殤後者,
以其服服之。
# src: LIJI 15.02.11; Couvreur 1.762f; Su1n Xïda4n 9.47f; Jia1ng Yi4hua2 458; Yishu 27:46.30b-32b; tr. Legge 2.53;
# dating: 8110
15.41久而不葬者,
唯主喪者不除;
其餘以麻終月數者,
除喪則已。
15.42箭笄終喪三年。
齊衰三月與大功同者,
繩屨。
# src: LIJI 15.02.12; Couvreur 1.764f; Su1n Xïda4n 9.48; Jia1ng Yi4hua2 459; Yishu 27:46.33a-33b; tr. Legge 2.53;
# dating: 8110
15.43練,
筮日、筮尸、
視濯,
皆要絰、杖、繩屨。
有司告具
而后去杖。
筮日、筮尸,
有司告事畢而后杖,
拜送賓。
# src: LIJI 15.02.13; Couvreur 1.764f; Su1n Xïda4n 9.49; Jia1ng Yi4hua2 459; Yishu 27:46.33b; tr. Legge 2.53;
# dating: 8110
大祥,
吉服而筮尸。
# src: LIJI 15.02.14; Couvreur 1.764f; Su1n Xïda4n 9.49f; Jia1ng Yi4hua2 460; Yishu 27:46.34b; tr. Legge 2.54;
# dating: 8110
15.44庶子在父之室,
則為其母不禫。
庶子不以杖即位。
父不主庶子之喪,
則孫以杖即位可也。
父在,
庶子為妻,
以杖即位可也。
# src: LIJI 15.02.15; Couvreur 1.765f; Su1n Xïda4n 9.50; Jia1ng Yi4hua2 460; Yishu 27:46.35b; tr. Legge 2.54;
# dating: 8110
15.45諸侯弔於異國之臣,
則其君為主。
15.46諸侯弔,
必皮弁錫衰。
所弔雖已葬,
主人必免。
主人未喪服,
則君亦不錫衰。
# src: LIJI 15.02.16; Couvreur 1.765f; Su1n Xïda4n 9.51f; Jia1ng Yi4hua2 461; Yishu 27:46.37b; tr. Legge 2.54;
# dating: 8110
15.47養有疾者不喪服,
遂以主其喪。
非養者入主人之喪,
則不易己之喪服。
養尊者必易服,
養卑者否。
# src: LIJI 15.02.17; Couvreur 1.766f; Su1n Xïda4n 9.52; Jia1ng Yi4hua2 461; Yishu 27:46.39b-40b; tr. Legge 2.55;
# dating: 8110
15.48妾無妾祖姑者,
易牲而祔於女君可也。
15.49婦之喪、虞、卒哭,
其夫若子主之。
祔,
則舅主之。
# src: LIJI 15.02.18; Couvreur 1.766f; Su1n Xïda4n 9.52f; Jia1ng Yi4hua2 461; Yishu 27:46.40b-41b; tr. Legge 2.55;
# dating: 8110
士不攝大夫。
士攝大夫
唯宗子。
主人未除喪,
有兄弟自他國至,
則主人不免而為主。
# src: LIJI 15.02.19; Couvreur 1.768f; Su1n Xïda4n 9.53; Jia1ng Yi4hua2 462f; Yishu 27:46.41b-43a; tr. Legge 2.55;
# dating: 8110
陳器之道,
多陳之而省納之可也;
省陳之而盡納之可也。
15.50奔兄弟之喪,
先之墓而後之家,
為位而哭,
所知之喪,
則哭於宮而后之墓。
15.51父不為眾子次於外。
# src: LIJI 15.02.20; Couvreur 1.769f; Su1n Xïda4n 9.54f; Jia1ng Yi4hua2 463f; Yishu 27:46.43b-45a; tr. Legge 2.56;
# dating: 8110
與諸侯為兄弟者服斬。
下殤小功,
帶,
澡麻不絕本,
詘而反以報之。
婦祔於祖姑,
祖姑有三人,
則祔於親者。
# src: LIJI 15.02.21; Couvreur 1.769f; Su1n Xïda4n 9.55; Jia1ng Yi4hua2 464; Yishu 27:46.46b-48b; tr. Legge 2.56;
# dating: 8110
15.52其妻,為大夫而卒,
而后其夫不為大夫,
而祔於其妻則不易牲。
妻卒而后夫為大夫,
而祔於其妻,
則以大夫牲。
15.53為父後者,
為出母無服。
無服也者,
喪者不祭故也。
# src: LIJI 15.02.22; Couvreur 1.770; Su1n Xïda4n 9.55f; Jia1ng Yi4hua2 465; Yishu 27:46.49a; tr. Legge 2.57;
# dating: 8110
15.54婦人不為主而杖者:
姑在為夫杖,
母為長子削杖。
女子子在室為父母,
其主喪者不杖,
則子一人杖。
# src: LIJI 15.02.23; Couvreur 1.770; Su1n Xïda4n 9.56; Jia1ng Yi4hua2 465; Yishu 27:46.50b; tr. Legge 2.58;
# dating: 8110
15.55緦小功,
虞、卒哭則免。
既葬而不報虞,
則雖主人皆冠,
及虞則皆免。
為兄弟,
既除喪已。
及其葬也,
反服其服。
報虞卒哭則免。
如不報虞則除之。
# src: LIJI 15.02.24; Couvreur 1.770; Su1n Xïda4n 9.56f; Jia1ng Yi4hua2 465; Yishu 27:46.50b-51b; tr. Legge 2.58;
# dating: 8110
遠葬者比反哭者皆冠,
及郊而后免,反哭。
君弔,
雖不當免時也,
主人必免,
不散麻。
雖異國之君,
免也。
親者皆免。
# src: LIJI 15.02.25; Couvreur 1.773f; Su1n Xïda4n 9.57; Jia1ng Yi4hua2 466; Yishu 27:46.52b; tr. Legge 2.58;
# dating: 8110
除殤之喪者,
其祭也必玄。
15.56除成喪者,
其祭也
朝服縞冠。
# src: LIJI 15.02.26; Couvreur 1.773f; Su1n Xïda4n 9.58; Jia1ng Yi4hua2 466; Yishu 27:46.53b; tr. Legge 2.58;
# dating: 8110
15.57奔父之喪,
括髮於堂上,
袒,降、踊,
襲絰于東方。
奔母之喪,
不括髮,
袒於堂上,
降、踊,
襲免于東方,
# src: LIJI 15.02.27; Couvreur 1.773f; Su1n Xïda4n 9.58; Jia1ng Yi4hua2 466; Yishu 27:46.53b; tr. Legge 2.58;
# dating: 8110
絰即位,成踊,
出門,哭止。
三日而五哭三袒。
# src: LIJI 15.02.28; Couvreur 1.773f; Su1n Xïda4n 9.58; Jia1ng Yi4hua2 467; Yishu 27:46.54b; tr. Legge 2.59;
# dating: 8110
15.58適婦不為舅後者,
則姑為之小功。