禮記
禮記
** 39 三年問
39.1三年之喪何也?
曰:
稱情而立文,
因以飾群,
別親疏、貴賤之節,
而不可損益也。
故曰:
「無易之道也。」
# src: LIJI 38.01.02; Couvreur 2.580f; Su1n Xïda4n 13.i4; Jia1ng Yi4hua2 i41; Yi4 Shu1 44:71.22a; tr. Legge 2.391;
# dating: 8110
創鉅者其日久,
痛甚者其愈遲,
三年者,
稱情而立文,
所以為至痛極也。
斬衰、苴杖,
居倚廬,
食粥,
寢苫枕塊,
所以為至痛飾也。
# src: LIJI 38.01.03; Couvreur 2.5i1; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i41; Yi4 Shu1 44:71.22b; tr. Legge 2.391;
# dating: 8110
三年之喪,
二十五月而畢;
哀痛未盡,
思慕未忘,
然而服以是斷之者,
豈不送死有已,
復生有節也哉?
# src: LIJI 38.01.04; Couvreur 2.5i1f; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i42; Yi4 Shu1 44:71.23b; tr. Legge 2.392;
# dating: 8110
39.2凡生天地之間者,
有血氣之屬,
必有知,
有知之屬,
莫不知愛其類。
今是大鳥獸,
則失喪其群匹,
越月踰時焉,
則必反巡,
過其故鄉,
# src: LIJI 38.01.05; Couvreur 2.5i1f; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i42; Yi4 Shu1 44:71.23b; tr. Legge 2.392;
# dating: 8110
翔回焉,
鳴號焉,
蹢躅焉,
踟躕焉,
然後乃能去之;
小者至於燕雀,
猶有啁噍之頃焉,
然後乃能去之;
# src: LIJI 38.01.06; Couvreur 2.5i1f; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i42; Yi4 Shu1 44:71.23b; tr. Legge 2.392;
# dating: 8110
故有血氣之屬者,
莫知於人,
故人於其親也,
至死不窮。
# src: LIJI 38.01.07; Couvreur 2.5i2f; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i43; Yi4 Shu1 44:71.24a; tr. Legge 2.392;
# dating: 8110
39.3將由夫患邪淫之人與,
則彼朝死而夕忘之,
然而從之,
則是曾鳥獸之不若也,
夫焉能相與群居而不亂乎?
# src: LIJI 38.01.08; Couvreur 2.5i2f; Su1n Xïda4n 13.86; Jia1ng Yi4hua2 i43; Yi4 Shu1 44:71.24b-25a; tr. Legge 2.392;
# dating: 8110
39.4將由夫脩飾之君子與,
則三年之喪,
二十五月而畢,
若駟之過隙,
然而遂之,
則是無窮也。
39.5故先王焉為之立中制節,
壹使足以成文理,
則釋之矣。
# src: LIJI 38.01.09; Couvreur 2.5i3f; Su1n Xïda4n 13.86; Jia1ng Yi4hua2 i43; Yi4 Shu1 44:71.25b-26a; tr. Legge 2.393;
# dating: 8110
39.6然則何以至期也?
曰:
至親以期斷。
是何也?
曰:
天地則已易矣,
四時則已變矣,
其在天地之中者,
莫不更始焉,
以是象之也。
# src: LIJI 38.01.10; Couvreur 2.5i4f; Su1n Xïda4n 13.87; Jia1ng Yi4hua2 i43f; Yi4 Shu1 44:71.26b-27a; tr. Legge 2.393;
# dating: 8110
39.7然則何以三年也?
曰:
加隆焉爾也,
焉使倍之,
故再期也。
39.8由九月以下何也?
曰:
焉使弗及也。
# src: LIJI 38.01.11; Couvreur 2.5i4f; Su1n Xïda4n 13.87; Jia1ng Yi4hua2 i44; Yi4 Shu1 44:71.27a; tr. Legge 2.393;
# dating: 8110
故三年以為隆,
緦、小功以為殺,
期、九月以為間。
上取象於天,
下取法於地,
中取則於人,
人之所以群居和壹之理盡矣。
# src: LIJI 38.01.12; Couvreur 2.585f; Su1n Xïda4n 13.88; Jia1ng Yi4hua2 i44; Yi4 Shu1 44:71.28a-28b; tr. Legge 2.394;
# dating: 8110
故三年之喪,
人道之至文者也,
夫是之謂至隆。
是百王之所同,
古今之所壹也,
未有知其所由來者也。
# src: LIJI 38.01.13; Couvreur 2.586; Su1n Xïda4n 13.88; Jia1ng Yi4hua2 i44; Yi4 Shu1 44:71.29a; tr. Legge 2.394;
# dating: 8110
孔子曰:
「子生三年,
然後免於父母之懷;
夫三年之喪,
天下之達喪也。」