禮記

禮記

KR1d0052_tls_039-1a

** 39 三年問

39.1三年之喪何也?

曰:

稱情而立文,

因以飾群,

別親疏、貴賤之節,

而不可損益也。

故曰:

「無易之道也。」

# src: LIJI 38.01.02; Couvreur 2.580f; Su1n Xïda4n 13.i4; Jia1ng Yi4hua2 i41; Yi4 Shu1 44:71.22a; tr. Legge 2.391;

# dating: 8110

創鉅者其日久,

痛甚者其愈遲,

三年者,

稱情而立文,

所以為至痛極也。

斬衰、苴杖,

居倚廬,

食粥,

寢苫枕塊,

所以為至痛飾也。

# src: LIJI 38.01.03; Couvreur 2.5i1; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i41; Yi4 Shu1 44:71.22b; tr. Legge 2.391;

# dating: 8110

三年之喪,

二十五月而畢;

哀痛未盡,

思慕未忘,

然而服以是斷之者,

豈不送死有已,

復生有節也哉?

KR1d0052_tls_039-2a

# src: LIJI 38.01.04; Couvreur 2.5i1f; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i42; Yi4 Shu1 44:71.23b; tr. Legge 2.392;

# dating: 8110

39.2凡生天地之間者,

有血氣之屬,

必有知,

有知之屬,

莫不知愛其類。

今是大鳥獸,

則失喪其群匹,

越月踰時焉,

則必反巡,

過其故鄉,

# src: LIJI 38.01.05; Couvreur 2.5i1f; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i42; Yi4 Shu1 44:71.23b; tr. Legge 2.392;

# dating: 8110

翔回焉,

鳴號焉,

蹢躅焉,

踟躕焉,

然後乃能去之;

小者至於燕雀,

猶有啁噍之頃焉,

然後乃能去之;

# src: LIJI 38.01.06; Couvreur 2.5i1f; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i42; Yi4 Shu1 44:71.23b; tr. Legge 2.392;

# dating: 8110

故有血氣之屬者,

莫知於人,

故人於其親也,

至死不窮。

KR1d0052_tls_039-3a

# src: LIJI 38.01.07; Couvreur 2.5i2f; Su1n Xïda4n 13.85; Jia1ng Yi4hua2 i43; Yi4 Shu1 44:71.24a; tr. Legge 2.392;

# dating: 8110

39.3將由夫患邪淫之人與,

則彼朝死而夕忘之,

然而從之,

則是曾鳥獸之不若也,

夫焉能相與群居而不亂乎?

KR1d0052_tls_039-4a

# src: LIJI 38.01.08; Couvreur 2.5i2f; Su1n Xïda4n 13.86; Jia1ng Yi4hua2 i43; Yi4 Shu1 44:71.24b-25a; tr. Legge 2.392;

# dating: 8110

39.4將由夫脩飾之君子與,

則三年之喪,

二十五月而畢,

若駟之過隙,

然而遂之,

則是無窮也。

KR1d0052_tls_039-5a

39.5故先王焉為之立中制節,

壹使足以成文理,

則釋之矣。

KR1d0052_tls_039-6a

# src: LIJI 38.01.09; Couvreur 2.5i3f; Su1n Xïda4n 13.86; Jia1ng Yi4hua2 i43; Yi4 Shu1 44:71.25b-26a; tr. Legge 2.393;

# dating: 8110

39.6然則何以至期也?

曰:

至親以期斷。

是何也?

曰:

天地則已易矣,

四時則已變矣,

其在天地之中者,

莫不更始焉,

以是象之也。

KR1d0052_tls_039-7a

# src: LIJI 38.01.10; Couvreur 2.5i4f; Su1n Xïda4n 13.87; Jia1ng Yi4hua2 i43f; Yi4 Shu1 44:71.26b-27a; tr. Legge 2.393;

# dating: 8110

39.7然則何以三年也?

曰:

加隆焉爾也,

焉使倍之,

故再期也。

KR1d0052_tls_039-8a

39.8由九月以下何也?

曰:

焉使弗及也。

# src: LIJI 38.01.11; Couvreur 2.5i4f; Su1n Xïda4n 13.87; Jia1ng Yi4hua2 i44; Yi4 Shu1 44:71.27a; tr. Legge 2.393;

# dating: 8110

故三年以為隆,

緦、小功以為殺,

期、九月以為間。

上取象於天,

下取法於地,

中取則於人,

人之所以群居和壹之理盡矣。

# src: LIJI 38.01.12; Couvreur 2.585f; Su1n Xïda4n 13.88; Jia1ng Yi4hua2 i44; Yi4 Shu1 44:71.28a-28b; tr. Legge 2.394;

# dating: 8110

故三年之喪,

人道之至文者也,

夫是之謂至隆。

是百王之所同,

古今之所壹也,

未有知其所由來者也。

# src: LIJI 38.01.13; Couvreur 2.586; Su1n Xïda4n 13.88; Jia1ng Yi4hua2 i44; Yi4 Shu1 44:71.29a; tr. Legge 2.394;

# dating: 8110

孔子曰:

「子生三年,

然後免於父母之懷;

夫三年之喪,

天下之達喪也。」