莊子

莊子

KR5c0126_CHANT_004-1a

** 4 人間世第四

顏回見仲尼,

請行。

# src: ZHUANG 4.1.2; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107

# dating: 8110

曰:

「奚之?」

# src: ZHUANG 4.1.3; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107

# dating: 8110

曰:

「將之衛。」

# src: ZHUANG 4.1.4; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107

# dating: 8110

曰:

「奚為焉?」

# src: ZHUANG 4.1.5; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107

# dating: 8110

曰:

「回聞衛君,

其年壯,

其行獨;

輕用其國,

而不見其過;

輕用民死,

死者以國量乎澤若蕉,

民其无如矣。

# src: ZHUANG 4.1.6; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107

# dating: 8110

回嘗聞之夫子曰:

『治國去之,

亂國就之,

醫門多疾。』

願以所聞思其則,

庶幾其國有瘳乎!」

KR5c0126_CHANT_004-2a

# src: ZHUANG 4.1.7; Guo Qingfan 134; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 107

# dating: 8110

仲尼曰:

「譆!

若殆往而刑耳!

# src: ZHUANG 4.1.8; Guo Qingfan 134; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108

# dating: 8110

夫道不欲雜,

雜則多,

多則擾,

擾則憂,

憂而不救。

古之至人,

先存諸己

而後存諸人。

所存於己者未定,

何暇至於暴人之所行!

# src: ZHUANG 4.1.9; Guo Qingfan 135; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108

# dating: 8110

且若亦知夫德之所蕩

而知之所為出乎哉?

德蕩乎名,

知出乎爭。

名也者,相軋也;

知也者,爭之器也。

二者凶器,

非所以盡行也。

# src: ZHUANG 4.1.10; Guo Qingfan 136; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108

# dating: 8110

且德厚信矼,

未達人氣,

名聞不爭,

未達人心。

而彊以仁義繩墨之言術暴人之前者,

是以人惡有其美也,

命之曰菑人。

# src: ZHUANG 4.1.11; Guo Qingfan 136; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108

# dating: 8110

菑人者,

人必反菑之,

且苟為悅賢而惡不肖,

惡用而求有以異?

若唯无詔,

王公必將乘人

而鬭其捷。

# src: ZHUANG 4.1.12; Guo Qingfan 136; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108

# dating: 8110

而目將熒之,

而色將平之,

口將營之,

容將形之,

心且成之。

是以火救火,

以水救水,

名之曰益多。

順始无窮,

若殆以不信厚言,

必死於暴人之前矣!

# src: ZHUANG 4.1.13; Guo Qingfan 139; Wang Shumin 124; Fang Yong 109; Chen Guying 108

# dating: 8110

且昔者桀殺關龍逢,

紂殺王子比干,

是皆脩其身

以傴拊人之民,

以下拂其上者也,

故其君因其脩以擠之。

是好名者也。

# src: ZHUANG 4.1.14; Guo Qingfan 139; Wang Shumin 124; Fang Yong 109; Chen Guying 108

# dating: 8110

昔者堯攻叢枝、胥敖,

禹攻有扈,

國為虛厲,

身為刑戮,

其用兵不止,

其求實无已。

是皆求名實者也,

而獨不聞之乎?

名實者,聖人之所不能勝也,

而況若乎!

# src: ZHUANG 4.1.15; Guo Qingfan 141; Wang Shumin 124; Fang Yong 110; Chen Guying 108

# dating: 8110

雖然,

若必有以也,

嘗以語我來!」

KR5c0126_CHANT_004-3a

# src: ZHUANG 4.1.16; Guo Qingfan 141; Wang Shumin 124; Fang Yong 110; Chen Guying 113

# dating: 8110

顏回曰:

「端而虛,

勉而一,

則可乎?」

# src: ZHUANG 4.1.17; Guo Qingfan 141; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113

# dating: 8110

曰:

「惡!惡可!

夫以陽為充孔揚,

采色不定,

常人之所不違,

因案人之所感,

以求容與其心。

# src: ZHUANG 4.1.18; Guo Qingfan 141; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113

# dating: 8110

名之曰

日漸之德

不成,

而況大德乎!

將執而不化,

外合

而內不訾,

其庸詎可乎!」

KR5c0126_CHANT_004-4a

# src: ZHUANG 4.1.19; Guo Qingfan 143; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113

# dating: 8110

「然則我內直而外曲,

成而上比。

內直者,

與天為徒。

與天為徒者,

知天子之與己皆天之所子,

而獨以己言蘄乎而人善之,

蘄乎而人不善之邪?

# src: ZHUANG 4.1.20; Guo Qingfan 143; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113

# dating: 8110

若然者,

人謂之童子,

是之謂與天為徒。

外曲者,

與人(之)為徒也。

擎跽曲拳,

人臣之禮也,

人皆為之,

吾敢不為邪!

# src: ZHUANG 4.1.21; Guo Qingfan 143; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113

# dating: 8110

為人之所為者,

人亦无疵焉,

是之謂與人為徒。

成而上比者,

與古為徒。

其言雖教,讁之實也。

古之有也,

非吾有也。

# src: ZHUANG 4.1.22; Guo Qingfan 143; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113

# dating: 8110

若然者,

雖直不為病,

是之謂與古為徒。

若是則可乎?」

KR5c0126_CHANT_004-5a

# src: ZHUANG 4.1.23; Guo Qingfan 145; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 114

# dating: 8110

仲尼曰:

「惡!惡可!

大多政,

法而不諜,

雖固亦无罪。

雖然,止是耳矣,

夫胡可以及化!

猶師心者也。」

# src: ZHUANG 4.1.24; Guo Qingfan 146; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 116

# dating: 8110

顏回曰:

「吾无以進矣,

敢問其方。」

# src: ZHUANG 4.1.25; Guo Qingfan 146; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 116

# dating: 8110

仲尼曰:

「齋,吾將語若!

有而為之,其易邪?

易之者,

暭天不宜。」

# src: ZHUANG 4.1.26; Guo Qingfan 146; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 116

# dating: 8110

顏回曰:

「回之家貧,

唯不飲酒不茹葷者

數月矣。

若此,則可以為齋乎?」

曰:

「是祭祀之齋,非心齋也。」

KR5c0126_CHANT_004-6a

# src: ZHUANG 4.1.28; Guo Qingfan 147; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 117

# dating: 8110

回曰:

「敢問心齋?」

# src: ZHUANG 4.1.29; Guo Qingfan 147; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 117

# dating: 8110

仲尼曰:

「若一汝志,

无聽之以耳

而聽之以心,

无聽之以心

而聽之以氣!

聽止於耳,

心止於符。

氣也者,

虛而待物者也。

唯道集虛。

虛者,心齋也。」

# src: ZHUANG 4.1.30; Guo Qingfan 148; Wang Shumin 130; Fang Yong 111; Chen Guying 117

# dating: 8110

顏回曰:

「回之未始得使,

實自回也;

得使之也,

未始有回也;

可謂虛乎?」

# src: ZHUANG 4.1.31; Guo Qingfan 148; Wang Shumin 130; Fang Yong 111; Chen Guying 117

# dating: 8110

夫子曰:

「盡矣。

吾語若!

若能入遊其樊

而无感其名,

入則鳴,

不入則止。

无門无毒,

一宅而寓於不得已,

則幾矣。

# src: ZHUANG 4.1.32; Guo Qingfan 150; Wang Shumin 134; Fang Yong 111; Chen Guying 117

# dating: 8110

絕迹易,

无行地難。

為人使易以偽,

為天使難以偽。

聞以有翼飛者矣,

未聞以无翼飛者也;

聞以有知知者矣,

未聞以无知知者也。

瞻彼闋者,

虛室生白,

# src: ZHUANG 4.1.33; Guo Qingfan 150; Wang Shumin 134; Fang Yong 111; Chen Guying 117

# dating: 8110

吉祥止矣。

夫且不止,

是之謂坐馳。

夫徇耳目內通

而外於心知,

鬼神將來舍,

而況人乎!

是萬物之所化也,

禹舜之所紐也,

伏戲几蘧之所行終,

而況散焉者乎!」

KR5c0126_CHANT_004-7a

# src: ZHUANG 4.2.1; Guo Qingfan 152; Wang Shumin 136; Fang Yong 122; Chen Guying 123

# dating: 8110

葉公子高將使於齊,

問於仲尼曰:

「王使諸梁也甚重,

齊之待使者,

蓋將甚敬而不急。

匹夫猶未可動

也,

而況諸侯乎!

# src: ZHUANG 4.2.2; Guo Qingfan 152; Wang Shumin 136; Fang Yong 122; Chen Guying 123

# dating: 8110

吾甚慄之。

子嘗語諸梁也曰:

『凡事若小若大,

寡有不道以成懽。

事若不成,

則必有人道之患;

事若成,

則必有陰陽之患。

若成若不成而後无患者,

唯有德者能之。』

# src: ZHUANG 4.2.3; Guo Qingfan 153; Wang Shumin 136; Fang Yong 122; Chen Guying 123

# dating: 8110

吾食也執粗而不臧,

爨无欲清之人。

今吾朝受命

而夕飲冰,

我其內熱與!

吾未至乎事之情,

而既有陰陽之患矣;

事若不成,

必有人道之患。

是兩也,

為人臣者不足以任之,

子其有以語我來!」

KR5c0126_CHANT_004-8a

# src: ZHUANG 4.2.4; Guo Qingfan 155; Wang Shumin 138; Fang Yong 122; Chen Guying 123

# dating: 8110

仲尼曰:

「天下有大戒二:

其一,命也;

其一,義也。

子之愛親,

命也,

不可解於心;

臣之事君,

義也,

# src: ZHUANG 4.2.5; Guo Qingfan 155; Wang Shumin 138; Fang Yong 122; Chen Guying 123

# dating: 8110

无適而非君也,

无所逃於天地之間。

是之謂大戒。

是以夫事其親者,

不擇地而安之,

孝之至也;

夫事其君者,

不擇事而安之,

忠之盛也;

# src: ZHUANG 4.2.6; Guo Qingfan 155; Wang Shumin 138; Fang Yong 123; Chen Guying 123

# dating: 8110

自事其心者,

哀樂不易施乎前,

知其不可柰何

而安之若命,

德之至也。

為人臣子者,

固有所不得已。

行事之情

而忘其身,

何暇至於悅生而惡死!

夫子其行可矣!

# src: ZHUANG 4.2.7; Guo Qingfan 157; Wang Shumin 138; Fang Yong 123; Chen Guying 123

# dating: 8110

丘請復以所聞:

凡交

近則必相靡以信,

遠則必忠之以言,

言必或傳之。

夫傳兩喜兩怒之言,

天下之難者也。

夫兩喜

必多溢美之言,

兩怒

必多溢惡之言。

# src: ZHUANG 4.2.8; Guo Qingfan 157; Wang Shumin 138; Fang Yong 123; Chen Guying 123

# dating: 8110

凡溢之類妄,

妄則其信之也莫,

莫則傳言者殃。

故《法言》曰:

『傳其常情,

无傳其溢言,

則幾乎全。』

# src: ZHUANG 4.2.9; Guo Qingfan 158; Wang Shumin 141; Fang Yong 123; Chen Guying 123

# dating: 8110

且以巧鬭力者,

始乎陽,

常卒乎陰,

泰至則多奇巧;

以禮飲酒者,

始乎治,

常卒乎亂,

泰至則多奇樂。

凡事亦然。

始乎諒,

常卒乎鄙;

其作始也簡,

其將畢也必巨。

# src: ZHUANG 4.2.10; Guo Qingfan 160; Wang Shumin 141; Fang Yong 123; Chen Guying 123

# dating: 8110

〔夫言者,風波也;

行者,實喪也。

風波易以動,

實喪易以危。

故忿設无由,

巧言偏辭。

獸死不擇音,

氣息茀然,

於是並生心厲。

# src: ZHUANG 4.2.11; Guo Qingfan 160; Wang Shumin 141; Fang Yong 123; Chen Guying 123

# dating: 8110

剋核太至,

則必有不肖之心應之,

而不知其然也。

苟為不知其然也,

孰知其所終!

故《法言》曰:

『无遷令,

无勸成,

# src: ZHUANG 4.2.12; Guo Qingfan 160; Wang Shumin 141; Fang Yong 123; Chen Guying 123

# dating: 8110

過度益也。』

遷令勸成殆事,

美成在久,

惡成不及改,

可不慎與!

且夫乘物以遊心,

託不得已以養中,

至矣。

何作為報也!

莫若為致命。

此其難者。」

KR5c0126_CHANT_004-9a

# src: ZHUANG 4.3.1; Guo Qingfan 164; Wang Shumin 145; Fang Yong 128; Chen Guying 128

# dating: 8110

顏闔將傅衛靈公大子,

而問於蘧伯玉曰:

「有人於此,

其德天殺。

與之為无方,

則危吾國;

與之為有方,

則危吾身。

# src: ZHUANG 4.3.2; Guo Qingfan 164; Wang Shumin 145; Fang Yong 128; Chen Guying 128

# dating: 8110

其知適足以知人之過,

而不知其所以過。

若然者,吾柰之何?」

KR5c0126_CHANT_004-10a

# src: ZHUANG 4.3.3; Guo Qingfan 165; Wang Shumin 146; Fang Yong 128; Chen Guying 128

# dating: 8110

蘧伯玉曰:

「善哉問乎!

戒之,慎之,

正女身哉!

形莫若就,

心莫若和。

雖然,

之二者有患。

# src: ZHUANG 4.3.4; Guo Qingfan 165; Wang Shumin 146; Fang Yong 128; Chen Guying 128

# dating: 8110

就不欲入,

和不欲出。

形就而入,

且為顛為滅,

為崩為蹶。

心和而出,

且為聲為名,

為妖為孽。

# src: ZHUANG 4.3.5; Guo Qingfan 165; Wang Shumin 146; Fang Yong 128; Chen Guying 128

# dating: 8110

彼且為嬰兒,

亦與之為嬰兒;

彼且為无町畦,

亦與之為无町畦;

彼且為无崖,

亦與之為无崖。

達之,

入於无疵。

# src: ZHUANG 4.3.6; Guo Qingfan 167; Wang Shumin 148; Fang Yong 128; Chen Guying 129

# dating: 8110

汝不知夫螳蜋乎?

怒其臂以當車轍,

不知其不勝任也,

是其才之美者也。

戒之,慎之!

積伐而美者以犯之,

幾矣。

# src: ZHUANG 4.3.7; Guo Qingfan 167; Wang Shumin 148; Fang Yong 128; Chen Guying 129

# dating: 8110

汝不知夫養虎者乎?

不敢以生物與之,

為其殺之之怒也;

不敢以全物與之,

為其決之之怒也;

時其飢飽,

達其怒心。

虎之與人異類

而媚養己者,

順也;

故其殺者,

逆也。

# src: ZHUANG 4.3.8 Guo Qingfan 168; Wang Shumin 148; Fang Yong 128; Chen Guying 129

# dating: 8110

夫愛馬者,

以筐盛矢,

以蜄盛溺。

適有蚊䖟僕緣,

而拊之不時,

則缺銜毀首碎胸。

意有所至

而愛有所亡,

可不慎邪!」

KR5c0126_CHANT_004-11a

# src: ZHUANG 4.4.1 Guo Qingfan 170; Wang Shumin 150; Fang Yong 131; Chen Guying 131

# dating: 8110

匠石之齊,

至乎曲轅,

見櫟社樹。

其大蔽數千牛,

絜之百圍,

其高臨山

十仞而後有枝,

其可以為舟者旁十數。

觀者如巿,

匠伯不顧,

遂行不輟。

# src: ZHUANG 4.4.2 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 150; Fang Yong 131; Chen Guying 132

# dating: 8110

弟子厭觀之,

走及匠石,

曰:

「自吾執斧斤以隨夫子,

未嘗見材如此其美也。

先生不肯視,

行不輟,

何邪?」

# src: ZHUANG 4.4.3 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 150; Fang Yong 131; Chen Guying 132

# dating: 8110

曰:

「已矣,

勿言之矣!

散木也,

以為舟則沈,

以為棺槨則速腐,

以為器則速毀,

以為門戶則液樠,

以為柱則蠹。

是不材之木也,

无所可用,

故能若是之壽。」

KR5c0126_CHANT_004-12a

# src: ZHUANG 4.4.4 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 151; Fang Yong 132; Chen Guying 132

# dating: 8110

匠石歸,

櫟社見夢曰:

「女將惡乎比予哉?

若將比予於文木邪?

夫柤梨橘柚,

果蓏之屬,

實熟則剝,

剝則辱;

# src: ZHUANG 4.4.5 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 151; Fang Yong 132; Chen Guying 132

# dating: 8110

大枝折,

小枝泄。

此以其能

苦其生者也,

故不終其天年

而中道夭,

自掊擊於世俗者也。

物莫不若是。

且予求无所可用久矣,

# src: ZHUANG 4.4.6 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 151; Fang Yong 132; Chen Guying 132

# dating: 8110

幾死,

乃今得之,

為予大用。

使予也而有用,

且得有此大也邪?

且也若與予也皆物也,

柰何哉其相物也?

而幾死之散人,

又惡知散木!」

KR5c0126_CHANT_004-13a

# src: ZHUANG 4.4.7 Guo Qingfan 174; Wang Shumin 155; Fang Yong 132; Chen Guying 132

# dating: 8110

匠石覺而診其夢。

弟子曰:

「趣取无用,

則為社何邪?」

# src: ZHUANG 4.4.8 Guo Qingfan 174; Wang Shumin 155; Fang Yong 132; Chen Guying 132

# dating: 8110

曰:

「密!

若无言!

彼亦直寄焉,

以為不知己者詬厲也。

不為社者,

且幾有翦乎!

且也彼其所保與眾異,

而以義譽之,

不亦遠乎!」

KR5c0126_CHANT_004-14a

# src: ZHUANG 4.5.1 Guo Qingfan 176; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135

# dating: 8110

南伯子綦遊乎商之丘,

見大木焉有異,

結駟千乘,

將隱芘其所藾。

子綦曰:

「此何木也哉?

此必有異材夫!」

仰而視其細枝,

則拳曲而不可以為棟梁;

俯而視其大根,

則軸解而不可以為棺槨;

# src: ZHUANG 4.5.2 Guo Qingfan 176; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135

# dating: 8110

咶其葉,

則口爛而為傷;

嗅之,

則使人狂酲,三日而不已。

# src: ZHUANG 4.5.3 Guo Qingfan 177; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135

# dating: 8110

子綦曰:「此果不材之木也,

以至於此其大也。

嗟乎神人,以此不材!」

KR5c0126_CHANT_004-15a

# src: ZHUANG 4.5.4 Guo Qingfan 177; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135

# dating: 8110

宋有荊氏者,

宜楸柏桑。

其拱把而上者,

求狙猴之杙者斬之;

三圍四圍,

求高名之麗者斬之;

七圍八圍,

貴人富商之家

求禪傍者斬之。

# src: ZHUANG 4.5.5 Guo Qingfan 177; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135

# dating: 8110

故未終其天年,

而中道之夭於斧斤,

此材之患也。

故解之

以牛之白顙者

與豚之亢鼻者,

與人有痔病者

不可以適河。

此皆巫祝以知之矣,

所以為不祥也。

此乃神人之所以為大祥也。

# src: ZHUANG 4.6.1 Guo Qingfan 180; Wang Shumin 163; Fang Yong 138; Chen Guying 138

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_004-16a

支離䟽者,

頤隱於齊,

肩高於頂,

會撮指天,

五管在上,

兩髀為脅。

挫鍼治繲,

足以餬口;

鼓筴播精,

足以食十人。

# src: ZHUANG 4.6.2 Guo Qingfan 180; Wang Shumin 163; Fang Yong 138; Chen Guying 138

# dating: 8110

上徵武士,

則支離攘臂於其間;

上有大役,

則支離以有常疾不受功;

上與病者粟,

則受三鍾與十束薪。

夫支離其形者,

猶足以養其身,

終其天年,

又況支離其德者乎!

KR5c0126_CHANT_004-17a

# src: ZHUANG 4.7.1 Guo Qingfan 1i3; Wang Shumin 167; Fang Yong 139; Chen Guying 141

# dating: 8110

孔子適楚,

楚狂接輿遊其門曰:

「鳳兮鳳兮,

何如德之衰也!

來世不可待,

往世不可追也。

天下有道,

聖人成焉;

天下无道,

聖人生焉。

# src: ZHUANG 4.7.2 Guo Qingfan 1i3; Wang Shumin 167; Fang Yong 139; Chen Guying 141

# dating: 8110

方今之時,

僅免刑焉。

福輕乎羽,

莫之知載;

禍重乎地,

莫之知避。

已乎已乎,

臨人以德!

# src: ZHUANG 4.7.3 Guo Qingfan 1i3; Wang Shumin 167; Fang Yong 139; Chen Guying 141

# dating: 8110

殆乎殆乎,

畫地而趨!

迷陽迷陽,

无傷吾行!

郤曲郤曲,

无傷吾足!」

KR5c0126_CHANT_004-18a

# src: ZHUANG 4.7.4 Guo Qingfan 186; Wang Shumin 167; Fang Yong 140; Chen Guying 142

# dating: 8110

山木自寇也,

膏火自煎也。

桂可食,

故伐之;

漆可用,

故割之。

人皆知有用之用,

而莫知无用之用也。