莊子

莊子

KR5c0126_CHANT_006-1a

** 6 大宗師第六

知天之所為,

知人之所為者,

至矣。

知天之所為者,

天而生也;

知人之所為者,

以其知之所知

以養其知之所不知,

終其天年

而不中道夭者,

是知之盛也。

# src: ZHUANG 6.1.2 Guo Qingfan 225; Wang Shumin 205; Fang Yong 172; Chen Guying 168

# dating: 8110

雖然,有患。

夫知有所待而後當,

其所待者特未定也。

庸詎知吾所謂天之非人乎?

所謂人之非天乎?

# src: ZHUANG 6.1.3 Guo Qingfan 226; Wang Shumin 205; Fang Yong 172; Chen Guying 168

# dating: 8110

且有真人而後有真知。

何謂真人?

古之真人,

不逆寡,

不雄成,

不謨士。

若然者,

過而弗悔,

當而不自得也。

# src: ZHUANG 6.1.4 Guo Qingfan 226; Wang Shumin 205; Fang Yong 172; Chen Guying 169

# dating: 8110

若然者,

登高不慄,

入水不濡,

入火不熱。

是知之能登假於道也若此。

# src: ZHUANG 6.1.5 Guo Qingfan 229; Wang Shumin 205; Fang Yong 172; Chen Guying 169

# dating: 8110

古之真人,

其寢不夢,

其覺无憂,

其食不甘,

其息深深。

真人之息以踵,

眾人之息以喉。

屈服者,

其嗌言若哇。

其耆欲深者,

其天機淺。

# src: ZHUANG 6.1.6 Guo Qingfan 229; Wang Shumin 209; Fang Yong 172; Chen Guying 169

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_006-2a

古之真人,

不知說生,

不知惡死;

其出不訢,

其入不距;

翛然而往,

翛然而來

而已矣。

不志其所始,

不求其所終;

# src: ZHUANG 6.1.7 Guo Qingfan 229; Wang Shumin 209; Fang Yong 172; Chen Guying 169

# dating: 8110

受而喜之,

忘而復之,

是之謂

不以心捐道,

不以人助天。

是之謂真人。

# src: ZHUANG 6.1.8 Guo Qingfan 230; Wang Shumin 209; Fang Yong 172; Chen Guying 169

# dating: 8110

若然者,

其心忘,

其容寂,

其顙頯;

淒然似秋,

煖然似春,

喜怒通四時,

與物有宜

而莫知其極。

# src: ZHUANG 6.1.9 Guo Qingfan 232; Wang Shumin 209; Fang Yong 172; Chen Guying 169

# dating: 8110

故聖人之用兵也,

亡國而不失人心;

利澤施乎萬世,

不為愛人。

故樂通物,

非聖人也;

有親,

非仁也;

天時,

非賢也;

# src: ZHUANG 6.1.10 Guo Qingfan 232; Wang Shumin 209; Fang Yong 172; Chen Guying 169

# dating: 8110

利害不通,

非君子也;

徇名失己,

非士也;

亡身不真,

非役人也。

# src: ZHUANG 6.1.11 Guo Qingfan 232; Wang Shumin 209; Fang Yong 173; Chen Guying 169

# dating: 8110

若狐不偕、務光、伯夷、叔齊、箕子、胥餘、紀他、申徒狄,

是役人之役,

適人之適,

而不自適其適者也。

# src: ZHUANG 6.1.12 Guo Qingfan 232; Wang Shumin 215; Fang Yong 173; Chen Guying 169

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_006-3a

古之真人,

其狀義而不朋,

若不足而不承;

與乎其觚而不堅也,

張乎其虛而不華也;

邴邴乎其似喜乎!

崔乎其不得已乎!

滀乎進我色也,

與乎止我德也;

# src: ZHUANG 6.1.13 Guo Qingfan 232; Wang Shumin 215; Fang Yong 173; Chen Guying 170

# dating: 8110

厲乎其似世乎!

謷乎其未可制也;

連乎其似好閉也,

悗乎忘其言也。

以刑為體,

以禮為翼,

以知為時,

以德為循。

# src: ZHUANG 6.1.14 Guo Qingfan 232; Wang Shumin 215; Fang Yong 173; Chen Guying 170

# dating: 8110

以刑為體者,

綽乎其殺也;

以禮為翼者,

所以行於世也;

以知為時者,

不得已於事也;

以德為循者,

言其與有足者至於丘也;

而人真以為勤行者也。

# src: ZHUANG 6.1.15 Guo Qingfan 232; Wang Shumin 215; Fang Yong 173; Chen Guying 170

# dating: 8110

故其好之也一,

其弗好之也一。

其一也一,

其不一也一。

其一與天為徒,

其不一與人為徒。

天與人不相勝也,

是之謂真人。

# src: ZHUANG 6.2.1 Guo Qingfan 241; Wang Shumin 223; Fang Yong 1i1; Chen Guying 177

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_006-4a

死生,命也,

其有夜旦之常,

天也。

人之有所不得與,

皆物之情也。

彼特以天為父

而身猶愛之,

而況其卓乎!

人特以有君為愈乎己,

而身猶死之,

而況其真乎!

# src: ZHUANG 6.2.2 Guo Qingfan 242; Wang Shumin 223; Fang Yong 1i2; Chen Guying 178

# dating: 8110

泉涸,

魚相與處於陸,

相呴以濕,

相濡以沫,

不如相忘於江湖。

與其譽堯而非桀也,

不如兩忘

而化其道。

# src: ZHUANG 6.2.3 Guo Qingfan 242; Wang Shumin 223; Fang Yong 1i2; Chen Guying 178

# dating: 8110

夫大塊載我以形,

勞我以生,

佚我以老,

息我以死。

故善吾生者,

乃所以善吾死也。

# src: ZHUANG 6.2.4 Guo Qingfan 243; Wang Shumin 223; Fang Yong 1i2; Chen Guying 178

# dating: 8110

夫藏舟於壑,

藏山於澤,

謂之固矣。

然而夜半有力者負之而走,

昧者不知也。

藏小大有宜,

猶有所遯。

# src: ZHUANG 6.2.5 Guo Qingfan 243; Wang Shumin 223; Fang Yong 1i2; Chen Guying 178

# dating: 8110

若夫藏天下於天下

而不得所遯,

是恆物之大情也。

特犯人之形

而猶喜之。

若人之形者,

萬化而未始有極也,

其為樂可勝計邪!

故聖人將遊於物之所不得遯而皆存。

# src: ZHUANG 6.2.6 Guo Qingfan 244; Wang Shumin 223; Fang Yong 1i2; Chen Guying 178

# dating: 8110

善夭善老,

善始善終,

人猶效之,

又況萬物之所係,

而一化之所待乎!

KR5c0126_CHANT_006-5a

# src: ZHUANG 6.3.1 Guo Qingfan 246; Wang Shumin 230; Fang Yong 185; Chen Guying 1i1

# dating: 8110

夫道,

有情有信,

无為无形;

可傳而不可受,

可得而不可見;

自本自根,

未有天地,

自古以固存;

神鬼神帝,

生天生地;

# src: ZHUANG 6.3.2 Guo Qingfan 247; Wang Shumin 230; Fang Yong 185; Chen Guying 1i1

# dating: 8110

在太極之先而不為高,

在六極之下而不為深,

先天地生而不為久,

長於上古而不為老。

狶韋氏得之,

以挈天地;

伏戲得之,

以襲氣母;

# src: ZHUANG 6.3.3 Guo Qingfan 247; Wang Shumin 230; Fang Yong 185; Chen Guying 1i1

# dating: 8110

維斗得之,

終古不忒;

日月得之,

終古不息;

堪坏得之,

以襲崑崙;

馮夷得之,

以遊大川;

肩吾得之,

以處大山;

# src: ZHUANG 6.3.4 Guo Qingfan 247; Wang Shumin 230; Fang Yong 185; Chen Guying 1i1

# dating: 8110

黃帝得之,

以登雲天;

顓頊得之,

以處玄宮;

禺強得之,

立乎北極;

西王母得之,

坐乎少廣,

莫知其始,

莫知其終;

# src: ZHUANG 6.3.5 Guo Qingfan 247; Wang Shumin 230; Fang Yong 185; Chen Guying 1i1

# dating: 8110

彭祖得之,

上及有虞,

下及五伯;

傅說得之,

以相武丁,

奄有天下,

乘東維,

騎箕尾,

而比於列星。

# src: ZHUANG 6.4.1 Guo Qingfan 251; Wang Shumin 237; Fang Yong 189; Chen Guying 1i3

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_006-6a

南伯子葵問乎女偊曰:

「子之年長矣,

而色若孺子,

何也?」

曰:

「吾聞道矣。」

南伯子葵曰:「道可得學邪?」

# src: ZHUANG 6.4.2 Guo Qingfan 252; Wang Shumin 237; Fang Yong 189; Chen Guying 1i4

# dating: 8110

曰:

「惡!惡可!

子非其人也。

夫卜梁倚有聖人之才

而无聖人之道,

我有聖人之道

而无聖人之才,

吾欲以教之,

庶幾其果為聖人乎!

# src: ZHUANG 6.4.3 Guo Qingfan 252; Wang Shumin 237; Fang Yong 189; Chen Guying 1i4

# dating: 8110

不然,以聖人之道告聖人之才,亦易矣。

吾猶守而告之,

參日而後能外天下;

已外天下矣,

吾又守之,

七日而後能外物;

已外物矣,

吾又守之,

九日而後能外生;

# src: ZHUANG 6.4.4 Guo Qingfan 252; Wang Shumin 237; Fang Yong 189; Chen Guying 1i4

# dating: 8110

已外生矣,

而後能朝徹;

朝徹,

而後能見獨;

見獨,

而後能无古今;

# src: ZHUANG 6.4.5 Guo Qingfan 252; Wang Shumin 237; Fang Yong 189; Chen Guying 1i4

# dating: 8110

无古今,

而後能入於不死不生。

殺生者不死,

生生者不生。

其為物,

无不將也,

无不迎也;

无不毀也,

无不成也。

其名為攖寧。

攖寧也者,

攖而後成者也。」

KR5c0126_CHANT_006-7a

# src: ZHUANG 6.4.6 Guo Qingfan 256; Wang Shumin 240; Fang Yong 190; Chen Guying 1i4

# dating: 8110

南伯子葵曰:

「子獨惡乎聞之?」

曰:

「聞諸副墨之子,

副墨之子聞諸洛誦之孫,

洛誦之孫聞之瞻明,

瞻明聞之聶許,

聶許聞之需役,

需役聞之於謳,

於謳聞之玄冥,

玄冥聞之參寥,

參寥聞之疑始。」

KR5c0126_CHANT_006-8a

# src: ZHUANG 6.5.1 Guo Qingfan 258; Wang Shumin 241; Fang Yong 193; Chen Guying 188

# dating: 8110

子祀、子輿、子犁、子來

四人相與語曰:

「孰能以无為首,

以生為脊,

以死為尻,

孰知死生存亡

之一體者,

吾與之友矣。」

四人相視而笑,

莫逆於心,

遂相與為友。

# src: ZHUANG 6.5.2 Guo Qingfan 258; Wang Shumin 241; Fang Yong 193; Chen Guying 189

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_006-9a

俄而子輿有病,

子祀往問之。

曰:「偉哉夫造物者,將以予為此拘拘也!

曲僂發背,

上有五管,

頤隱於齊,

肩高於頂,

句贅指天。」

陰陽之氣有沴,

# src: ZHUANG 6.5.3 Guo Qingfan 258; Wang Shumin 241; Fang Yong 193; Chen Guying 189

# dating: 8110

其心間而无事,

跰𨇤而鑑于井,

曰:

「嗟乎!

夫造物者又將以予為此拘拘也!」

子祀曰:「女惡之乎?」

# src: ZHUANG 6.5.4 Guo Qingfan 260; Wang Shumin 241; Fang Yong 193; Chen Guying 189

# dating: 8110

曰:

「亡,予何惡!

浸假而化予之左臂

以為雞,

予因以求時夜;

浸假而化予之右臂

以為彈,

予因以求鴞炙;

# src: ZHUANG 6.5.5 Guo Qingfan 260; Wang Shumin 241; Fang Yong 193; Chen Guying 189

# dating: 8110

浸假而化予之尻以為輪,

以神為馬,

予因而乘之,

豈更駕哉!

且夫得者,時也;

失者,順也;

安時而處順,

哀樂不能入也。

# src: ZHUANG 6.5.6 Guo Qingfan 260; Wang Shumin 241; Fang Yong 193; Chen Guying 189

# dating: 8110

此古之所謂縣解也,

而不能自解者,

物有結之。

且夫物不勝天

久矣,

吾又何惡焉!」

KR5c0126_CHANT_006-10a

# src: ZHUANG 6.5.7 Guo Qingfan 261; Wang Shumin 246; Fang Yong 193; Chen Guying 189

# dating: 8110

俄而子來有病,

喘喘然將死,

其妻子環而泣之,

犁往問之,

曰:

「叱!避!无怛化!」

倚其戶與之語曰:

# src: ZHUANG 6.5.8 Guo Qingfan 261; Wang Shumin 246; Fang Yong 194; Chen Guying 189

# dating: 8110

「偉哉造化!

又將奚以汝為,

將奚以汝適?

以汝為鼠肝乎?

以汝為蟲臂乎?」

子來曰:

「父母於子,

東西南北,

唯命之從。

陰陽於人,

不翅於父母;

彼近吾死

而我不聽,

我則悍矣,

彼何罪焉!

# src: ZHUANG 6.5.9 Guo Qingfan 262; Wang Shumin 246; Fang Yong 194; Chen Guying 189

# dating: 8110

夫大塊載我以形,

勞我以生,

佚我以老,

息我以死。

故善吾生者,

乃所以善吾死也。

今大冶鑄金,

金踊躍曰

『我且必為鏌鋣』,

大冶必以為不祥之金。

# src: ZHUANG 6.5.10 Guo Qingfan 262; Wang Shumin 246; Fang Yong 194; Chen Guying 189

# dating: 8110

今一犯人之形,

而曰『人耳人耳』,

夫造化者必以為不祥之人。

今一以天地為大鑪,

以造化為大冶,

惡乎往而不可哉!」

成然寐,

蘧然覺。

# src: ZHUANG 6.6.1 Guo Qingfan 264; Wang Shumin 250; Fang Yong 197; Chen Guying 193

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_006-11a

子桑戶、孟子反、子琴張三人相與友,曰:

「孰能相與於无相與,

相為於无相為?

孰能登天遊霧,

撓挑无極;

相忘以生,无所終窮?」

三人相視而笑,

莫逆於心,

遂相與友。

# src: ZHUANG 6.6.2 Guo Qingfan 266; Wang Shumin 250; Fang Yong 197; Chen Guying 193

# dating: 8110

莫然有間,

而子桑戶死,

未葬。

孔子聞之,

使子貢往待事焉。

或編曲,

或鼓琴,

# src: ZHUANG 6.6.3 Guo Qingfan 266; Wang Shumin 250; Fang Yong 197; Chen Guying 193

# dating: 8110

相和而歌曰:

「嗟來桑戶乎!

嗟來桑戶乎!

而已反其真,

而我猶為人猗!」

子貢趨而進曰:

「敢問

臨尸而歌,禮乎?」

# src: ZHUANG 6.6.4 Guo Qingfan 267; Wang Shumin 250; Fang Yong 197; Chen Guying 193

# dating: 8110

二人相視而笑曰:

「是惡知禮意!」

KR5c0126_CHANT_006-12a

子貢反,

以告孔子,曰:

「彼何人者邪?

脩行无有,

而外其形骸,

臨尸而歌,顏色不變,

无以命之。

彼何人者邪?」

KR5c0126_CHANT_006-13a

# src: ZHUANG 6.6.5 Guo Qingfan 267; Wang Shumin 250; Fang Yong 197; Chen Guying 193

# dating: 8110

孔子曰:

「彼,遊方之外者也;

而丘,遊方之內者也。

外內不相及,

而丘使女往弔之,丘則陋矣。

彼方且與造物者為人,

而遊乎天地之一氣。

# src: ZHUANG 6.6.6 Guo Qingfan 268; Wang Shumin 250; Fang Yong 197; Chen Guying 193

# dating: 8110

彼以生為附贅縣疣,

以死為決𤴯潰癰,

夫若然者,

又惡知死生先後之所在!

假於異物,

託於同體;

忘其肝膽,

遺其耳目;

反覆終始,

不知端倪;

# src: ZHUANG 6.6.7 Guo Qingfan 268; Wang Shumin 250; Fang Yong 197; Chen Guying 193

# dating: 8110

芒然彷徨乎塵垢之外,

逍遙乎无為之業。

彼又惡能憒憒然為世俗之禮,

以觀眾人之耳目哉!」

KR5c0126_CHANT_006-14a

# src: ZHUANG 6.6.8 Guo Qingfan 271; Wang Shumin 256; Fang Yong 197; Chen Guying 194

# dating: 8110

子貢曰:

「然則夫子何方之依?」

曰:

「丘,天之戮民也。

雖然,吾與汝共之。」

子貢曰:「敢問其方。」

# src: ZHUANG 6.6.9 Guo Qingfan 272; Wang Shumin 256; Fang Yong 197; Chen Guying 194

# dating: 8110

孔子曰:

「魚相造乎水,

人相造乎道。

相造乎水者,

穿池而養給;

相造乎道者,

无事而生定。

故曰,

魚相忘乎江湖,

人相忘乎道術。」

子貢曰:

「敢問畸人。」

# src: ZHUANG 6.6.10 Guo Qingfan 273; Wang Shumin 256; Fang Yong 197; Chen Guying 194

# dating: 8110

曰:

「畸人者,

畸於人而侔於天。

故曰:

天之小人,

人之君子;

人之君子,

天之小人也。」

KR5c0126_CHANT_006-15a

# src: ZHUANG 6.7.1 Guo Qingfan 274; Wang Shumin 258; Fang Yong 201; Chen Guying 199

# dating: 8110

顏回問仲尼曰:

「孟孫才,

其母死,

哭泣无涕,

中心不慼,

居喪不哀。

无是三者,

以善喪蓋魯國。

固有无其實而得其名者乎?

回壹怪之。」

KR5c0126_CHANT_006-16a

# src: ZHUANG 6.7.2 Guo Qingfan 274; Wang Shumin 258; Fang Yong 201; Chen Guying 199

# dating: 8110

仲尼曰:

「夫孟孫氏盡之矣,

進於知矣。

唯簡之

而不得,

夫已有所簡矣。

孟孫氏

不知所以生,

不知所以死;

# src: ZHUANG 6.7.3 Guo Qingfan 274; Wang Shumin 258; Fang Yong 202; Chen Guying 199

# dating: 8110

不知就先,

不知就後;

若化為物,

以待其所不知之化已乎!

且方將化,

惡知不化哉?

方將不化,

惡知已化哉?

# src: ZHUANG 6.7.4 Guo Qingfan 275; Wang Shumin 258; Fang Yong 202; Chen Guying 199

# dating: 8110

吾特與汝,

其夢未始覺者邪!

且彼有駭形

而无損心,

有旦宅

而无情死。

孟孫氏特覺,

人哭亦哭,

是自其所以乃。

# src: ZHUANG 6.7.5 Guo Qingfan 275; Wang Shumin 258; Fang Yong 202; Chen Guying 199

# dating: 8110

且也相與吾之耳矣,

庸詎知吾所謂吾之乎?

且汝夢為鳥而厲乎天,

夢為魚而沒於淵。

不識今之言者,

其覺者乎,

其夢者乎?

# src: ZHUANG 6.7.6 Guo Qingfan 275; Wang Shumin 258; Fang Yong 202; Chen Guying 199

# dating: 8110

造適不及笑,

獻笑不及排,

安排而去化,

乃入於寥天一。」

KR5c0126_CHANT_006-17a

# src: ZHUANG 6.8.1 Guo Qingfan 278; Wang Shumin 258; Fang Yong 204; Chen Guying 202

# dating: 8110

意而子見許由。

許由曰:

「堯何以資汝?」

意而子曰:

「堯謂我:

『汝必躬服仁義

而明言是非。』」

許由曰:「而奚來為軹?

# src: ZHUANG 6.8.2 Guo Qingfan 279; Wang Shumin 258; Fang Yong 204; Chen Guying 202

# dating: 8110

夫堯既已黥汝以仁義,

而劓汝以是非矣,

汝將何以遊夫遙蕩恣睢轉徙之塗乎?」

意而子曰:「雖然,

吾願遊於其藩。」

許由曰:「不然。

# src: ZHUANG 6.8.3 Guo Qingfan 280; Wang Shumin 258; Fang Yong 204; Chen Guying 202

# dating: 8110

夫盲者无以與乎眉目顏色之好,

瞽者无以與乎青黃黼黻之觀。」

意而子曰:

「夫无莊之失其美,

據梁之失其力,

黃帝之亡其知,

皆在鑪捶之間耳。

# src: ZHUANG 6.8.4 Guo Qingfan 280; Wang Shumin 258; Fang Yong 204; Chen Guying 202

# dating: 8110

庸詎知夫造物者之不息我黥而補我劓,

使我乘成以隨先生邪?」

許由曰:「噫!未可知也。

我為汝言其大略。

# src: ZHUANG 6.8.5 Guo Qingfan 2i1; Wang Shumin 258; Fang Yong 204; Chen Guying 202

# dating: 8110

吾師乎!吾師乎!𩐋

萬物

而不為義,

澤及萬世

而不為仁,

長於上古

而不為老,

覆載天地

刻彫眾形

而不為巧,

此所遊已。」

KR5c0126_CHANT_006-18a

# src: ZHUANG 6.9.1 Guo Qingfan 2i2; Wang Shumin 268; Fang Yong 206; Chen Guying 205

# dating: 8110

顏回曰:

「回益矣。」

仲尼曰:

「何謂也?」

曰:

「回忘禮樂矣。」

曰:

「可矣,

猶未也。」

# src: ZHUANG 6.9.2 Guo Qingfan 2i3; Wang Shumin 268; Fang Yong 206; Chen Guying 205

# dating: 8110

它日,復見,

曰:「回益矣。」

曰:

「何謂也?」

曰:

「回忘仁義矣。」

曰:

「可矣,猶未也。」

它日,復見,曰:「回益矣。」

曰:

「何謂也?」

曰:

「回坐忘矣。」

# src: ZHUANG 6.9.3 Guo Qingfan 2i4; Wang Shumin 268; Fang Yong 206; Chen Guying 205

# dating: 8110

仲尼蹴然曰:

「何謂坐忘?」

顏回曰:

「墮枝體,

黜聰明,

離形去知,

同於大通,

此謂坐忘。」

# src: ZHUANG 6.9.4 Guo Qingfan 2i4; Wang Shumin 268; Fang Yong 206; Chen Guying 205

# dating: 8110

仲尼曰:

「同則无好也,

化則无常也。

而果其賢乎!

丘也請從而後也。」

KR5c0126_CHANT_006-19a

# src: ZHUANG 6.10.1 Guo Qingfan 285; Wang Shumin 271; Fang Yong 208; Chen Guying 208

# dating: 8110

子輿與子桑友,

而霖雨十日。

子輿曰:

「子桑殆病矣!」

裹飯而往食之。

至子桑之門,

則若歌若哭,

鼓琴曰:

# src: ZHUANG 6.10.2 Guo Qingfan 286; Wang Shumin 271; Fang Yong 208; Chen Guying 208

# dating: 8110

「父邪!

母邪!

天乎!

人乎!」

有不任其聲

而趨舉其詩焉。

子輿入,曰:

「子之歌詩,

何故若是?」

# src: ZHUANG 6.10.3 Guo Qingfan 286; Wang Shumin 271; Fang Yong 208; Chen Guying 208

# dating: 8110

曰:

「吾思夫使我至此極者

而弗得也。

父母豈欲吾貧哉?

天无私覆,

地无私載,

天地豈私貧我哉?

求其為之者

而不得也。

然而至此極者,

命也夫!」