莊子

莊子

KR5c0126_CHANT_033-1a

** 33 天下第三十三

天下之治方術者多矣,

皆以其有為不可加矣。

古之所謂道術者,

果惡乎在?

曰:

「无乎不在。」

# src: ZHUANG 33.1.2 Guo Qingfan 1065; Wang Shumin 1293; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

曰:

「神何由降?

明何由出?」

「聖有所生,

王有所成,

皆原於一。」

# src: ZHUANG 33.1.3 Guo Qingfan 1066; Wang Shumin 1293; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

不離於宗,

謂之天人。

不離於精,

謂之神人。

不離於真,

謂之至人。

以天為宗,

以德為本,

以道為門,

兆於變化,

謂之聖人。

# src: ZHUANG 33.1.4 Guo Qingfan 1066; Wang Shumin 1293; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

以仁為恩,

以義為理,

以禮為行,

以樂為和,

薰然慈仁,

謂之君子。

以法為分,

以名為表,

以操為驗,

以稽為決,

其數一二三四是也,

百官以此相齒,

# src: ZHUANG 33.1.5 Guo Qingfan 1066; Wang Shumin 1293; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

以事為常,

以衣食為主,

蕃息畜藏,

老弱孤寡為意,

皆有以養,

民之理也。

# src: ZHUANG 33.1.6 Guo Qingfan 1067; Wang Shumin 1297; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-2a

古之人其備乎!

配神明,

醇天地,

育萬物,

和天下,

澤及百姓,

明於本數,

係於末度,

六通四闢,

小大精粗,

其運无乎不在。

# src: ZHUANG 33.1.7 Guo Qingfan 1067; Wang Shumin 1297; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

其明而在數度者,

舊法世傳之史尚多有之。

其在於《詩》、《書》、《禮》、《樂》者,

鄒魯之士

搢紳先生多

能明之。

# src: ZHUANG 33.1.8 Guo Qingfan 1067; Wang Shumin 1297; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

《詩》以導志,

《書》以導事,

《禮》以導行,

《樂》以導和,

《易》以導陰陽,

《春秋》以導名分。

其數散於天下

而設於中國者,

百家之學時或稱而道之。

# src: ZHUANG 33.1.9 Guo Qingfan 1069; Wang Shumin 1297; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-3a

天下大亂,

賢聖不明,

道德不一,

天下多得一

察焉以自好。

譬如耳目鼻口,

皆有所明,

不能相通。

猶百家眾技也,

皆有所長,

時有所用。

# src: ZHUANG 33.1.10 Guo Qingfan 1069; Wang Shumin 1297; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

雖然,

不該不徧,

一曲之士也。

判天地之美,

析萬物之理,

察古人之全,

寡能備於天地之美,

稱神明之容。

# src: ZHUANG 33.1.11 Guo Qingfan 1069; Wang Shumin 1297; Fang Yong 877; Chen Guying 855

# dating: 8110

是故內聖外王之道,

闇而不明,

鬱而不發,

天下之人

各為其所欲焉

以自為方。

悲夫,

百家往

而不反,

必不合矣!

# src: ZHUANG 33.1.12 Guo Qingfan 1069; Wang Shumin 1297; Fang Yong 877; Chen Guying 856

# dating: 8110

後世之學者,

不幸不見天地之純,

古人之大體,

道術將為天下裂。

# src: ZHUANG 33.2.1 Guo Qingfan 1072; Wang Shumin 1304; Fang Yong 8i2; Chen Guying 862

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-4a

不侈於後世,

不靡於萬物,

不暉於數度,

以繩墨自矯

而備世之急,

古之道術有在於是者。

墨翟禽滑釐聞其風

而悅之,

為之太過,

已之大循。

# src: ZHUANG 33.2.2 Guo Qingfan 1072; Wang Shumin 1304; Fang Yong 8i2; Chen Guying 862

# dating: 8110

作為《非樂》,

命之曰《節用》;

生不歌,

死无服。

墨子氾愛

兼利而非鬭,

其道不怒;

又好學而博,

不異,

不與先王同,

毀古之禮樂。

# src: ZHUANG 33.2.3 Guo Qingfan 1074; Wang Shumin 1304; Fang Yong 8i2; Chen Guying 863

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-5a

黃帝有《咸池》,

堯有《大章》,

舜有《大韶》,

禹有《大夏》,

湯有《大濩》,

文王有辟雍之樂,

武王周公作《武》。

古之喪禮,

貴賤有儀,

上下有等,

# src: ZHUANG 33.2.4 Guo Qingfan 1074; Wang Shumin 1304; Fang Yong 8i2; Chen Guying 863

# dating: 8110

天子棺槨七重,

諸侯五重,

大夫三重,

士再重。

今墨子獨生不歌,

死不服,

桐棺三寸

而无槨,

以為法式。

# src: ZHUANG 33.2.5 Guo Qingfan 1074; Wang Shumin 1304; Fang Yong 8i2; Chen Guying 863

# dating: 8110

以此教人,

恐不愛人;

以此自行,

固不愛己。

末敗墨子道,

雖然,

歌而非歌,

哭而非哭,

樂而非樂,

是果類乎?

其生也勤,

其死也薄,

其道大觳;

# src: ZHUANG 33.2.6 Guo Qingfan 1075; Wang Shumin 1304; Fang Yong 8i2; Chen Guying 863

# dating: 8110

使人憂,

使人悲,

其行難為也,

恐其不可以為聖人之道,

反天下之心,

天下不堪。

墨子雖獨能任,

奈天下何!

離於天下,

其去王也遠矣。

# src: ZHUANG 33.2.7 Guo Qingfan 1077; Wang Shumin 1310; Fang Yong 8i2; Chen Guying 863

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-6a

墨子稱道曰:

「昔者禹之湮洪水,

決江河

而通四夷

九州也,

名川三百,

支川三千,

小者无數。

禹親自操橐耜而九雜天下之川;

腓无胈,

脛无毛,

# src: ZHUANG 33.2.8 Guo Qingfan 1077; Wang Shumin 1310; Fang Yong 8i2; Chen Guying 863

# dating: 8110

沐甚雨,

櫛疾風,

置萬國。

禹大聖也

而形勞天下也如此。」

# src: ZHUANG 33.2.9 Guo Qingfan 1077; Wang Shumin 1310; Fang Yong 8i2; Chen Guying 863

# dating: 8110

使後世之墨者,

多以裘褐為衣,

以跂蹻為服,

日夜不休,

以自苦為極,

曰:

「不能如此,

非禹之道也,

不足謂墨。」

KR5c0126_CHANT_033-7a

# src: ZHUANG 33.2.10 Guo Qingfan 1079; Wang Shumin 1311; Fang Yong 8i3; Chen Guying 863

# dating: 8110

相里勤之弟子

五侯之徒,

南方之墨者苦獲、已齒、鄧陵子之屬,

俱誦《墨經》,

而倍譎不同,

相謂別墨;

以堅白同異之辯相訾,

以觭偶不仵之辭相應;

# src: ZHUANG 33.2.11 Guo Qingfan 1079; Wang Shumin 1311; Fang Yong 8i3; Chen Guying 863

# dating: 8110

以巨子為聖人,

皆願為之尸,

冀得為其後世,

至今不決。

# src: ZHUANG 33.2.12 Guo Qingfan 1080; Wang Shumin 1311; Fang Yong 8i3; Chen Guying 863

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-8a

墨翟禽滑釐之意則是,

其行則非也。

將使後世之墨者,必自苦以腓无胈脛无毛相進而已矣。

亂之上也,

治之下也。

雖然,

墨子真天下之好也,

將求之不得也,

雖枯槁不舍也。

才士也夫!

KR5c0126_CHANT_033-9a

# src: ZHUANG 33.3.1 Guo Qingfan 10i2; Wang Shumin 1319; Fang Yong 889; Chen Guying 870

# dating: 8110

不累於俗,

不飾於物,

不苟於人,

不忮於眾,

願天下之安寧

以活民命,

人我之養

畢足而止,

以此白心,

古之道術有在於是者。

宋鉼尹文聞其風

而悅之,

# src: ZHUANG 33.3.2 Guo Qingfan 10i2; Wang Shumin 1319; Fang Yong 889; Chen Guying 870

# dating: 8110

作為華山之冠以自表,

接萬物

以別宥為始;

語心之容,

命之曰心之行,

以聏合驩,

以調海內,

請欲置之以為主。

見侮不辱,

救民之鬭,

禁攻寢兵,

救世之戰。

# src: ZHUANG 33.3.3 Guo Qingfan 10i2; Wang Shumin 1319; Fang Yong 889; Chen Guying 870

# dating: 8110

以此周行天下,

上說下教,

雖天下不取,

強聒而不舍者也,

故曰:

上下見厭

而強見也。

# src: ZHUANG 33.3.4 Guo Qingfan 10i4; Wang Shumin 1320; Fang Yong 889; Chen Guying 871

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-10a

雖然,

其為人太多,

其自為太少,

曰:「請欲固置五升之飯足矣。」

先生恐不得飽,

弟子雖飢,

不忘天下,

日夜不休,

曰:

# src: ZHUANG 33.3.5 Guo Qingfan 10i4; Wang Shumin 1320; Fang Yong 889; Chen Guying 871

# dating: 8110

「我必得活哉!」

圖傲乎救世之士哉!

曰:

「君子不為苛察,

不以身假物。」

以為无益於天下者,

明之不如已也,

# src: ZHUANG 33.3.6 Guo Qingfan 10i4; Wang Shumin 1320; Fang Yong 889; Chen Guying 871

# dating: 8110

以禁攻寢兵

為外,

以情欲寡淺

為內,

其小大精粗,

其行適至是而止。

# src: ZHUANG 33.4.1 Guo Qingfan 1086; Wang Shumin 1328; Fang Yong 893; Chen Guying 875

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-11a

公而不黨,易而无私,決然无主,趣物而不兩,不顧於慮,不謀於知,於物无擇,與之俱往,

古之道術有在於是者。

# src: ZHUANG 33.4.2 Guo Qingfan 1086; Wang Shumin 1328; Fang Yong 893; Chen Guying 875

# dating: 8110

彭蒙、田駢、慎到聞其風而悅之,

齊萬物以為首,

曰:「天能覆之,而不能載之;

地能載之,而不能覆之;

大道能包之,而不能辯之。

知萬物皆有所可,

有所不可,

故曰:

選則不徧,

教則不至,

道則无遺者矣。」

KR5c0126_CHANT_033-12a

# src: ZHUANG 33.4.3 Guo Qingfan 1088; Wang Shumin 1330; Fang Yong 893; Chen Guying 876

# dating: 8110

是故慎到棄知去己,

而緣不得已,

泠汰於物

以為道理,

曰:「知不知,

將薄知而後鄰傷之者也。」

謑髁无任,

而笑天下之尚賢也;

縱脫无行,

而非天下之大聖。

# src: ZHUANG 33.4.4 Guo Qingfan 1088; Wang Shumin 1330; Fang Yong 893; Chen Guying 876

# dating: 8110

椎拍輐斷,

與物宛轉,

舍是與非,

苟可以免,

不師知慮,

不知前後,

魏然而已矣。

推而後行,

曳而後往,

若飄風之還,

若羽之旋,

若磨石之隧,

全而无非,

動靜无過,

未嘗有罪。

# src: ZHUANG 33.4.5 Guo Qingfan 1088; Wang Shumin 1330; Fang Yong 893; Chen Guying 876

# dating: 8110

是何故?

夫无知之物,

无建己之患,

无用知之累,

動靜不離於理,

是以終身无譽。

# src: ZHUANG 33.4.6 Guo Qingfan 1088; Wang Shumin 1330; Fang Yong 893; Chen Guying 876

# dating: 8110

故曰:

至於若无知之物而已,

无用賢聖,

夫塊不失道。

豪桀相與笑之曰:

「慎到之道,

非生人之行

而至死人之理,

適得怪焉。」

KR5c0126_CHANT_033-13a

# src: ZHUANG 33.4.7 Guo Qingfan 1091; Wang Shumin 1330; Fang Yong 894; Chen Guying 876

# dating: 8110

田駢亦然,

學於彭蒙,

得不教焉。

彭蒙之師曰:

「古之道人,

至於莫之是莫之非而已矣。

其風窢然,

惡可而言?」

# src: ZHUANG 33.4.8 Guo Qingfan 1091; Wang Shumin 1330; Fang Yong 894; Chen Guying 876

# dating: 8110

常反人,

不聚觀,

而不免於魭斷。

其所謂道非道,

而所言之韙不免於非。

彭蒙、田駢、慎到不知道。

雖然,概乎皆嘗有聞者也。

# src: ZHUANG 33.5.1 Guo Qingfan 1093; Wang Shumin 1337; Fang Yong 898; Chen Guying 880

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-14a

以本為精,

以物為粗,

以有積為不足,

澹然獨與神明居,

古之道術有在於是者。

關尹、老聃聞其風而悅之,

建之以常无有,

主之以太一,

以濡弱謙下為表,

以空虛不毀萬物為實。

# src: ZHUANG 33.5.2 Guo Qingfan 1094; Wang Shumin 1337; Fang Yong 899; Chen Guying 8i1

# dating: 8110

關尹曰:

「在己无居,

形物自著。

其動若水,

其靜若鏡,

其應若響。

芴乎若亡,

寂乎若清。

同焉者和,

得焉者失。

未嘗先人而常隨人。」

# src: ZHUANG 33.5.3 Guo Qingfan 1095; Wang Shumin 1338; Fang Yong 899; Chen Guying 8i1

# dating: 8110

老聃曰:

「知其雄,

守其雌,

為天下谿;

知其白,

守其辱,

為天下谷。」

人皆取先,

己獨取後,

受天下之垢;

# src: ZHUANG 33.5.4 Guo Qingfan 1095; Wang Shumin 1338; Fang Yong 899; Chen Guying 8i1

# dating: 8110

人皆取實,

己獨取虛,

无藏也故有餘,

巋然而有餘。

其行身也,徐而不費,

无為也而笑巧;

# src: ZHUANG 33.5.5 Guo Qingfan 1095; Wang Shumin 1338; Fang Yong 899; Chen Guying 8i1

# dating: 8110

人皆求福,

己獨曲全,

苟免於咎。

以深為根,

以約為紀,

堅則毀矣,

銳則挫矣。

常寬容於物,

不削於人,

可謂至極。

# src: ZHUANG 33.5.6 Guo Qingfan 1098; Wang Shumin 1338; Fang Yong 899; Chen Guying 8i1

# dating: 8110

關尹、老聃乎!

古之博大真人哉!

KR5c0126_CHANT_033-15a

# src: ZHUANG 33.6.1 Guo Qingfan 1098; Wang Shumin 1343; Fang Yong 903; Chen Guying 8i4

# dating: 8110

寂漠无形,

變化无常,

死與生與,

天地並與,

神明往與!

芒乎何之,

忽乎何適,

萬物畢羅,

莫足以歸,

古之道術有在於是者。

# src: ZHUANG 33.6.2 Guo Qingfan 1098; Wang Shumin 1343; Fang Yong 903; Chen Guying 8i4

# dating: 8110

莊周聞其風而悅之,

以謬悠之說,

荒唐之言,

无端崖之辭,

時恣縱而不儻,

不以觭見之也。

以天下為沈濁,

不可與莊語,

以巵言為曼衍,

以重言為真,

以寓言為廣。

# src: ZHUANG 33.6.3 Guo Qingfan 1098; Wang Shumin 1343; Fang Yong 903; Chen Guying 8i4

# dating: 8110

獨與天地精神往來,

而不敖倪於萬物,

不譴是非,

以與世俗處。

其書雖瓌瑋,

而連犿无傷也。

其辭雖參差,

而諔詭可觀。

彼其充實不可以已,

# src: ZHUANG 33.6.4 Guo Qingfan 1099; Wang Shumin 1343; Fang Yong 903; Chen Guying 8i4

# dating: 8110

上與造物者遊,

而下與外死生

无終始者為友。

其於本也,

弘大而闢,

深閎而肆,

其於宗也,

可謂調適而上遂矣。

# src: ZHUANG 33.6.5 Guo Qingfan 1099; Wang Shumin 1343; Fang Yong 903; Chen Guying 8i4

# dating: 8110

雖然,其應於化

而解於物也,

其理不竭,

其來不蛻,

芒乎昧乎,

未之盡者。

# src: ZHUANG 33.7.1 Guo Qingfan 1102; Wang Shumin 1350; Fang Yong 906; Chen Guying 887

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-16a

惠施多方,

其書五車,

其道舛駁,

其言也不中。

歷物之意,

曰:

「至大无外,

謂之大一;

至小无內,

謂之小一。

# src: ZHUANG 33.7.2 Guo Qingfan 1102; Wang Shumin 1350; Fang Yong 906; Chen Guying 887

# dating: 8110

无厚,

不可積也,

其大千里。

天與地卑,

山與澤平。

日方中方睨,

物方生方死。

大同而與小同異,

此之謂小同異;

萬物畢同畢異,

此之謂大同異。

# src: ZHUANG 33.7.3 Guo Qingfan 1102; Wang Shumin 1350; Fang Yong 906; Chen Guying 887

# dating: 8110

南方无窮而有窮,

今日適越而昔來。

連環可解也。

我知天下之中央,

燕之北越之南是也。

氾愛萬物,

天地一體也。」

KR5c0126_CHANT_033-17a

# src: ZHUANG 33.8.1 Guo Qingfan 1105; Wang Shumin 1350; Fang Yong 906; Chen Guying 895

# dating: 8110

惠施以此為大,觀於天下

而曉辯者,

天下之辯者相與樂之。

卵有毛,

雞三足,

郢有天下,

犬可以為羊,

馬有卵,

丁子有尾,

# src: ZHUANG 33.8.2 Guo Qingfan 1106; Wang Shumin 1350; Fang Yong 906; Chen Guying 895

# dating: 8110

火不熱,

山出口,

輪不蹍地,

目不見,

指不至,

至不絕,

龜長於蛇,

矩不方,

規不可以為圓,

鑿不圍枘,

飛鳥之景未嘗動也,

# src: ZHUANG 33.8.3 Guo Qingfan 1106; Wang Shumin 1350; Fang Yong 907; Chen Guying 896

# dating: 8110

鏃矢之疾

而有不行不止之時,

狗非犬,

黃馬驪牛三,

白狗黑,

孤駒未嘗有母,

一尺之捶,

日取其半,

萬世不竭。

辯者以此與惠施相應,

終身无窮。

# src: ZHUANG 33.8.4 Guo Qingfan 1110; Wang Shumin 1366; Fang Yong 907; Chen Guying 896

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_033-18a

桓團、公孫龍辯者之徒,

飾人之心,

易人之意,

能勝人之口,

不能服人之心,

辯者之囿也。

惠施日以其知與人之辯,

特與天下之辯者為怪,

此其柢也。

# src: ZHUANG 33.8.5 Guo Qingfan 1111; Wang Shumin 1366; Fang Yong 907; Chen Guying 896

# dating: 8110

然惠施之口談,

自以為最賢,

天地其壯乎!

施存雄而无術。

南方有倚人焉

曰黃繚,

問天地所以不墜不陷,

風雨雷霆之故。

# src: ZHUANG 33.8.6 Guo Qingfan 1111; Wang Shumin 1366; Fang Yong 907; Chen Guying 896

# dating: 8110

惠施不辭而應,

不慮而對,

徧為萬物說,

說而不休,

多而无已,

猶以為寡,

益之以怪。

以反人為實

而欲以勝人為名,

是以與眾不適也。

# src: ZHUANG 33.8.7 Guo Qingfan 1111; Wang Shumin 1366; Fang Yong 907; Chen Guying 896

# dating: 8110

弱於德,

強於物,

其塗隩矣。

由天地之道觀惠施之能,

其猶一蚊一䖟之勞者也。

其於物也何庸!

夫充一尚可,

愈貴道,

幾矣!

# src: ZHUANG 33.8.8 Guo Qingfan 1111; Wang Shumin 1366; Fang Yong 907; Chen Guying 896

# dating: 8110

惠施不能以此自寧,

散於萬物而不厭,

卒以善辯為名。

惜乎!

惠施之才,

駘蕩而不得,

逐萬物而不反,

是窮響以聲,

形與影競走也。

悲夫!