禮記

禮記

KR1d0052_tls_003-1a

** 3 檀弓上

3.1公儀仲子之喪,

檀弓免焉。

仲子舍其孫而立其子,

檀弓曰:

「何居?

我未之前聞也。」

# src: LIJI 03.01.02; Couvreur 1.107f; Su1n Xïda4n 2.54f; Jia1ng Yi4hua2 69; Yishu 7:9.1b; tr. Legge 1.120;

# dating: 8110

趨而就子服伯子於門右,

曰:

「仲子舍其孫而立其子,

何也?」

伯子曰:

「仲子亦猶行古之道也。

昔者文王舍伯邑考而立武王;

微子舍其孫腯而立衍也;

夫仲子亦猶行古之道也。」

# src: LIJI 03.01.03; Couvreur 1.107f; Su1n Xïda4n 2.55; Jia1ng Yi4hua2 69; Yishu 7:9.1b; tr. Legge 1.120;

# dating: 8110

子游問諸孔子,

孔子曰:

「否!

立孫。」

KR1d0052_tls_003-2a

# src: LIJI 03.01.04; Couvreur 1.109; Su1n Xïda4n 2.56; Jia1ng Yi4hua2 70; Yishu 7:9.4b; tr. Legge 1.121;

# dating: 8110

3.2事親有隱而無犯,

左右就養無方,

服勤至死,

致喪三年。

事君有犯而無隱,

左右就養有方,

服勤至死,

方喪三年。

# src: LIJI 03.01.05; Couvreur 1.109; Su1n Xïda4n 2.56; Jia1ng Yi4hua2 70; Yishu 7:9.4b; tr. Legge 1.121;

# dating: 8110

事師無犯無隱,

左右就養無方,

服勤至死,

心喪三年。

KR1d0052_tls_003-3a

# src: LIJI 03.01.06; Couvreur 1.109f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 71; Yishu 7:9.6b; tr. Legge 1.121;

# dating: 8110

3.3季武子成寢,

杜氏之葬在西階之下,

請合葬焉,

許之。

入宮而不敢哭。

# src: LIJI 03.01.07; Couvreur 1.109f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 71; Yishu 7:9.6b; tr. Legge 1.121;

# dating: 8110

武子曰:

「合葬非古也,

自周公以來,

未之有改也。

吾許其大而不許其細,

何居?」

命之哭。

KR1d0052_tls_003-4a

# src: LIJI 03.01.08; Couvreur 1.111f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 71; Yishu 7:9.8b; tr. Legge 1.122;

# dating: 8110

3.4子上之母死而不喪。

門人問諸子思曰:

「昔者子之先君子

喪出母乎?」

曰:

「然。」

「子之不使白也喪之。

何也?」

# src: LIJI 03.01.09; Couvreur 1.111f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 71f; Yishu 7:9.8b-9a; tr. Legge 1.122;

# dating: 8110

子思曰:

「昔者吾先君子無所失道;

道隆則從而隆,

道污則從而污。

伋則安能?

為伋也妻者,

是為白也母;

不為伋也妻者,

是不為白也母。」

# src: LIJI 03.01.10; Couvreur 1.111f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 72; Yishu 7:9.9a; tr. Legge 1.122;

# dating: 8110

故孔氏之不喪出母,

自子思始也。

KR1d0052_tls_003-5a

# src: LIJI 03.01.11; Couvreur 1.112f; Su1n Xïda4n 2.58; Jia1ng Yi4hua2 72; Yishu 7:9.11a; tr. Legge 1.122;

# dating: 8110

3.5孔子曰:

「拜而后稽顙,

頹乎其順也;

稽顙而后拜,

頎乎其至也。

三年之喪,

吾從其至者。」

KR1d0052_tls_003-6a

# src: LIJI 03.01.12; Couvreur 1.113f; Su1n Xïda4n 2.59f; Jia1ng Yi4hua2 73; Yishu 7:9.13b-14a; tr. Legge 1.123;

# dating: 8110

3.6孔子既得合葬於防,

曰:

「吾聞之,

古也墓而不墳;

今丘也,

東西南北之人也,

不可以弗識也。」

於是封之,

崇四尺。

# src: LIJI 03.01.13; Couvreur 1.113f; Su1n Xïda4n 2.60; Jia1ng Yi4hua2 73; Yishu 7:9.14a; tr. Legge 1.123;

# dating: 8110

孔子先反,

門人後,

雨甚,

至,

孔子問焉,

曰:

「爾來何遲也?」

曰:

「防墓崩。」

孔子不應。

三。

# src: LIJI 03.01.14; Couvreur 1.113f; Su1n Xïda4n 2.60; Jia1ng Yi4hua2 73; Yishu 7:9.14a; tr. Legge 1.123;

# dating: 8110

孔子泫然流涕曰:

「吾聞之:

古不脩墓。」

KR1d0052_tls_003-7a

# src: LIJI 03.01.15; Couvreur 1.115; Su1n Xïda4n 2.60; Jia1ng Yi4hua2 73; Yishu 7:9.15b; tr. Legge 1.123;

# dating: 8110

3.7孔子哭子路於中庭。

有人弔者

而夫子拜之。

既哭,

進使者而問故。

使者曰:

「醢之矣。」

遂命覆醢。

KR1d0052_tls_003-8a

# src: LIJI 03.01.16; Couvreur 1.115f; Su1n Xïda4n 2.60; Jia1ng Yi4hua2 74; Yishu 7:9.18a; tr. Legge 1.124;

# dating: 8110

3.8曾子曰:

「朋友之墓,

有宿草而不哭焉。」

KR1d0052_tls_003-9a

# src: LIJI 03.01.17; Couvreur 1.116f; Su1n Xïda4n 2.61; Jia1ng Yi4hua2 74; Yishu 7:9.18b-19a; tr. Legge 1.124;

# dating: 8110

3.9子思曰:

「喪三日而殯,

凡附於身者,

必誠必信,

勿之有悔焉耳矣。

三月而葬,

凡附於棺者,

必誠必信,

勿之有悔焉耳矣。

# src: LIJI 03.01.18; Couvreur 1.116f; Su1n Xïda4n 2.61; Jia1ng Yi4hua2 74; Yishu 7:9.19a; tr. Legge 1.124;

# dating: 8110

喪三年以為極,

亡則弗之忘矣。

故君子有終身之憂,

而無一朝之患。

故忌日不樂。」

KR1d0052_tls_003-10a

# src: LIJI 03.01.19; Couvreur 1.117; Su1n Xïda4n 2.61; Jia1ng Yi4hua2 75; Yishu 7:9.21a-21b; tr. Legge 1.124;

# dating: 8110

3.10孔子少孤,

不知其墓。

殯於五父之衢。

人之見之者,

皆以為葬也。

其慎也,

蓋殯也。

問於郰曼父之母,

然後得合葬於防。

KR1d0052_tls_003-11a

# src: LIJI 03.01.20; Couvreur 1.117; Su1n Xïda4n 2.62; Jia1ng Yi4hua2 75; Yishu 7:9.23b; tr. Legge 1.125;

# dating: 8110

3.11鄰有喪,

舂不相;

里有殯,

不巷歌。

# src: LIJI 03.01.21; Couvreur 1.117; Su1n Xïda4n 2.62; Jia1ng Yi4hua2 76; Yishu 7:9.23b; tr. Legge 1.125;

# dating: 8110

喪冠不緌。

KR1d0052_tls_003-12a

# src: LIJI 03.01.22; Couvreur 1.118; Su1n Xïda4n 2.62; Jia1ng Yi4hua2 76; Yishu 7:9.23b; tr. Legge 1.125;

# dating: 8110

3.12有虞氏瓦棺,

夏后氏堲周,

殷人棺椁,

周人牆置翣。

# src: LIJI 03.01.23; Couvreur 1.118f; Su1n Xïda4n 2.63; Jia1ng Yi4hua2 76; Yishu 7:9.24a; tr. Legge 1.125;

# dating: 8110

周人以殷人之棺椁

葬長殤,

以夏后氏之堲周葬

中殤、下殤,

以有虞氏之瓦棺

葬無服之殤。

KR1d0052_tls_003-13a

# src: LIJI 03.01.24; Couvreur 1.119; Su1n Xïda4n 2.63; Jia1ng Yi4hua2 77; Yishu 7:9.25b; tr. Legge 1.125;

# dating: 8110

3.13夏后氏尚黑;

大事斂用昏,

戎事乘驪,

牲用玄。

殷人尚白:

大事斂用日中,

戎事乘翰,

牲用白。

# src: LIJI 03.01.25; Couvreur 1.119; Su1n Xïda4n 2.63; Jia1ng Yi4hua2 77; Yishu 7:9.25b; tr. Legge 1.125;

# dating: 8110

周人尚赤;

大事斂用日出,

戎事乘騵。

牲用騂。

KR1d0052_tls_003-14a

# src: LIJI 03.01.26; Couvreur 1.119f; Su1n Xïda4n 2.64; Jia1ng Yi4hua2 77; Yishu 7:9.28b; tr. Legge 1.126;

# dating: 8110

3.14穆公之母卒,

使人問於曾子曰:

「如之何?」

# src: LIJI 03.01.27; Couvreur 1.119f; Su1n Xïda4n 2.64; Jia1ng Yi4hua2 77; Yishu 7:9.28b; tr. Legge 1.126;

# dating: 8110

對曰:

「申也聞諸申之父曰:

哭泣之哀,

齊、斬之情,

饘粥之食,

自天子達。

布幕,

衛也;

縿幕,

魯也。」

KR1d0052_tls_003-15a

# src: LIJI 03.01.28; Couvreur 1.120f; Su1n Xïda4n 2.64f; Jia1ng Yi4hua2 78; Yishu 7:9.30b-31a; tr. Legge 1.126;

# dating: 8110

3.15晉獻公將殺其世子申生,

公子重耳謂之曰:

「子蓋言子之志於公乎?」

世子曰:

「不可,

君安驪姬,

是我傷公之心也。」

曰:

「然則蓋行乎?」

# src: LIJI 03.01.29; Couvreur 1.120f; Su1n Xïda4n 2.65; Jia1ng Yi4hua2 78; Yishu 7:9.31a; tr. Legge 1.126;

# dating: 8110

世子曰:

「不可,

君謂我欲弒君也,

天下豈有無父之國哉!

吾何行如之?」

# src: LIJI 03.01.30; Couvreur 1.120f; Su1n Xïda4n 2.65; Jia1ng Yi4hua2 78; Yishu 7:9.31a; tr. Legge 1.126;

# dating: 8110

使人辭於狐突曰:

「申生有罪,

不念伯氏之言也,

以至于死,

申生不敢愛其死,

雖然,

吾君老矣,

子少,

# src: LIJI 03.01.31; Couvreur 1.120f; Su1n Xïda4n 2.65; Jia1ng Yi4hua2 78; Yishu 7:9.31a; tr. Legge 1.126;

# dating: 8110

國家多難,

伯氏不出而圖吾君,

伯氏苟出而圖吾君,

申生受賜而死。」

再拜稽首,

乃卒。

是以為恭世子也。

KR1d0052_tls_003-16a

# src: LIJI 03.01.32; Couvreur 1.122f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 79; Yishu 7:9.34a; tr. Legge 1.127;

# dating: 8110

3.16魯人有朝祥而莫歌者,

子路笑之。

夫子曰:

「由,

爾責於人,

終無已夫?

三年之喪,

亦已久矣夫。」

# src: LIJI 03.01.33; Couvreur 1.122f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 79; Yishu 7:9.34a; tr. Legge 1.127;

# dating: 8110

子路出,

夫子曰:

「又多乎哉,

踰月則其善也。」

KR1d0052_tls_003-17a

# src: LIJI 03.01.34; Couvreur 1.123f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 79; Yishu 7:9.35b; tr. Legge 1.127;

# dating: 8110

3.17魯莊公及宋人戰于乘丘。

縣賁父御,

卜國為右。

馬驚,

敗績,

公隊。

# src: LIJI 03.01.35; Couvreur 1.123f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 79f; Yishu 7:9.35b; tr. Legge 1.127;

# dating: 8110

佐車授綏。

公曰:

「末之卜也。」

縣賁父曰:

「他日不敗績,

而今敗績,

是無勇也。」

遂死之。

# src: LIJI 03.01.36; Couvreur 1.123f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.35b; tr. Legge 1.127;

# dating: 8110

圉人浴馬,

有流矢在白肉。

公曰:

「非其罪也。」

遂誄之。

士之有誄,

自此始也。

KR1d0052_tls_003-18a

# src: LIJI 03.01.37; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.38a; tr. Legge 1.128;

# dating: 8110

3.18曾子寢疾,

病。

樂正子春坐於床下,

曾元、曾申坐於足,

童子隅坐而執燭。

童子曰:

「華而睆,

大夫之簀與?」

# src: LIJI 03.01.38; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.38b; tr. Legge 1.128;

# dating: 8110

子春曰:

「止!」

曾子聞之,

瞿然

曰:

「呼!」

曰:

# src: LIJI 03.01.39; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.38b; tr. Legge 1.128;

# dating: 8110

「華而睆,

大夫之簀與?」

曾子曰:

「然,

斯季孫之賜也,

我未之能易也,

元,

起易簀。」

# src: LIJI 03.01.40; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.38b; tr. Legge 1.128;

# dating: 8110

曾元曰:

「夫子之病革矣,

不可以變,

幸而至於旦,

請敬易之。」

# src: LIJI 03.01.41; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67f; Jia1ng Yi4hua2 80f; Yishu 7:9.38b; tr. Legge 1.128;

# dating: 8110

曾子曰:

「爾之愛我也不如彼;

君子之愛人也以德,

細人之愛人也以姑息。

吾何求哉?

吾得正而斃焉斯已矣。」

舉扶而易之。

反席未安而沒。

KR1d0052_tls_003-19a

# src: LIJI 03.01.42; Couvreur 1.127; Su1n Xïda4n 2.68; Jia1ng Yi4hua2 i1; Yishu 7:9.41a; tr. Legge 1.129;

# dating: 8110

3.19始死,

充充如有窮;

既殯,

瞿瞿如有求而弗得;

既葬,

皇皇如有望而弗至。

練而慨然,

祥而廓然。

KR1d0052_tls_003-20a

# src: LIJI 03.01.43; Couvreur 1.127f; Su1n Xïda4n 2.69; Jia1ng Yi4hua2 i2; Yishu 7:9.42a; tr. Legge 1.129;

# dating: 8110

3.20邾婁復之以矢,

蓋自戰於升陘始也。

魯婦人之髽而弔也,

自敗於臺鮐始也。

KR1d0052_tls_003-21a

# src: LIJI 03.01.44; Couvreur 1.128; Su1n Xïda4n 2.70; Jia1ng Yi4hua2 i2f; Yishu 7:9.43b; tr. Legge 1.129;

# dating: 8110

3.21南宮縚之妻之姑之喪,

夫子誨之髽,曰:

「爾毋從從爾,

爾毋扈扈爾,

蓋榛以為笄,

長尺,

而總八寸。」

KR1d0052_tls_003-22a

# src: LIJI 03.01.45; Couvreur 1.129; Su1n Xïda4n 2.70; Jia1ng Yi4hua2 i3; Yishu 7:9.44b; tr. Legge 1.129;

# dating: 8110

3.22孟獻子禫,

縣而不樂,

比御而不入。

夫子曰:

「獻子加於人一等矣!」

KR1d0052_tls_003-23a

# src: LIJI 03.01.46; Couvreur 1.129; Su1n Xïda4n 2.72; Jia1ng Yi4hua2 i3; Yishu 7:9.48b; tr. Legge 1.130;

# dating: 8110

3.23孔子既祥,

五日彈琴而不成聲,

十日而成笙歌。

KR1d0052_tls_003-24a

# src: LIJI 03.01.47; Couvreur 1.130; Su1n Xïda4n 2.72; Jia1ng Yi4hua2 i3; Yishu 7:9.49a; tr. Legge 1.130;

# dating: 8110

3.24有子蓋既祥

而絲屨、

組纓。

KR1d0052_tls_003-25a

# src: LIJI 03.01.48; Couvreur 1.130; Su1n Xïda4n 2.72; Jia1ng Yi4hua2 i4; Yishu 7:9.49b; tr. Legge 1.131;

# dating: 8110

3.25死而不弔者三:

畏、厭、

溺。

# src: LIJI 03.01.49; Couvreur 1.130; Su1n Xïda4n 2.73; Jia1ng Yi4hua2 i4; Yishu 7:9.51b; tr. Legge 1.131;

# dating: 8110

子路有姊之喪,

可以除之矣,

而弗除也,

孔子曰:

「何弗除也?」

子路曰:

「吾寡兄弟而弗忍也。」

# src: LIJI 03.01.50; Couvreur 1.130; Su1n Xïda4n 2.73; Jia1ng Yi4hua2 i4; Yishu 7:9.51b; tr. Legge 1.131;

# dating: 8110

孔子曰:

「先王制禮,

行道之人

皆弗忍也。」

子路聞之,

遂除之。

KR1d0052_tls_003-26a

# src: LIJI 03.01.51; Couvreur 1.131; Su1n Xïda4n 2.73; Jia1ng Yi4hua2 85; Yishu 7:9.52b; tr. Legge 1.131;

# dating: 8110

3.26大公封於營丘,

比及五世,

皆反葬於周。

君子曰:

「樂樂其所自生,

禮不忘其本。

古之人有言曰:

狐死正丘首,

仁也。」

KR1d0052_tls_003-27a

# src: LIJI 03.01.52; Couvreur 1.131f; Su1n Xïda4n 2.74; Jia1ng Yi4hua2 85; Yishu 7:9.54b-55a; tr. Legge 1.131;

# dating: 8110

3.27伯魚之母死,

期而猶哭。

夫子聞之,曰:

「誰與哭者?」

門人曰:

「鯉也。」

夫子曰:

「嘻!

其甚也。」

# src: LIJI 03.01.53; Couvreur 1.131f; Su1n Xïda4n 2.74; Jia1ng Yi4hua2 85; Yishu 7:9.55a; tr. Legge 1.131;

# dating: 8110

伯魚聞之,

遂除之。

KR1d0052_tls_003-28a

# src: LIJI 03.01.54; Couvreur 1.132; Su1n Xïda4n 2.75; Jia1ng Yi4hua2 86; Yishu 7:9.55b-56a; tr. Legge 1.132;

# dating: 8110

3.28舜葬於蒼梧之野,

蓋三妃未之從也。

季武子曰:

「周公蓋祔。」

# src: LIJI 03.02.01; Couvreur 1.132; Su1n Xïda4n 2.75; Jia1ng Yi4hua2 86; Yishu 8:10.1a; tr. Legge 1.132;

# dating: 8110

曾子之喪,

浴於爨室。

KR1d0052_tls_003-29a

# src: LIJI 03.02.02; Couvreur 1.133; Su1n Xïda4n 2.76; Jia1ng Yi4hua2 86; Yishu 8:10.1b; tr. Legge 1.132;

# dating: 8110

3.29大功廢業。

或曰:

「大功

誦可也。」

KR1d0052_tls_003-30a

# src: LIJI 03.02.03; Couvreur 1.133; Su1n Xïda4n 2.76; Jia1ng Yi4hua2 87; Yishu 8:10.3a; tr. Legge 1.132;

# dating: 8110

3.30子張病,

召申祥而語之曰:

「君子曰終,

小人曰死;

吾今日其庶幾乎?」

KR1d0052_tls_003-31a

# src: LIJI 03.02.04; Couvreur 1.133; Su1n Xïda4n 2.77; Jia1ng Yi4hua2 87; Yishu 8:10.4a; tr. Legge 1.133;

# dating: 8110

3.31曾子曰:

「始死之奠,

其餘閣也與?」

# src: LIJI 03.02.05; Couvreur 1.133f; Su1n Xïda4n 2.77; Jia1ng Yi4hua2 87f; Yishu 8:10.5a; tr. Legge 1.133;

# dating: 8110

曾子曰:

「小功不為位也者,

是委巷之禮也。

子思之哭嫂也為位,

婦人倡踊;

申祥之哭言思也亦然。」

KR1d0052_tls_003-32a

# src: LIJI 03.02.06; Couvreur 1.133f; Su1n Xïda4n 2.78; Jia1ng Yi4hua2 88; Yishu 8:10.6b; tr. Legge 1.133;

# dating: 8110

3.32古者,

冠縮縫,

今也

衡縫;

故喪冠之反吉,

非古也。

# src: LIJI 03.02.07; Couvreur 1.135; Su1n Xïda4n 2.78; Jia1ng Yi4hua2 88; Yishu 8:10.8a; tr. Legge 1.133;

# dating: 8110

曾子謂子思曰:

「伋,

吾執親之喪也,

水漿不入於口者七日。」

# src: LIJI 03.02.08; Couvreur 1.135; Su1n Xïda4n 2.78; Jia1ng Yi4hua2 88f; Yishu 8:10.8a; tr. Legge 1.133;

# dating: 8110

子思曰:

「先王之制禮也,

過之者俯而就之,

不至焉者

跂而及之。

故君子之執親之喪也,

水漿不入於口者三日,

杖而后能起。」

KR1d0052_tls_003-33a

# src: LIJI 03.02.09; Couvreur 1.135f; Su1n Xïda4n 2.79; Jia1ng Yi4hua2 89; Yishu 8:10.9a; tr. Legge 1.134;

# dating: 8110

3.33曾子曰:

「小功不稅,

則是遠兄弟終無服也,

而可乎?」

KR1d0052_tls_003-34a

# src: LIJI 03.02.10; Couvreur 1.136; Su1n Xïda4n 2.79; Jia1ng Yi4hua2 89; Yishu 8:10.11b; tr. Legge 1.134;

# dating: 8110

3.34伯高之喪,

孔氏之使者未至,

冉子攝束帛、

乘馬

而將之。

孔子曰:

「異哉,

徒使我不誠禮於伯高。」

# src: LIJI 03.02.11; Couvreur 1.136f; Su1n Xïda4n 2.79; Jia1ng Yi4hua2 90; Yishu 8:10.12b; tr. Legge 1.134;

# dating: 8110

伯高死於衛,

赴於孔子,

孔子曰:

「吾惡乎哭諸?

兄弟,

吾哭諸廟;

父之友,

吾哭諸廟門之外;

師,

吾哭諸寢;

# src: LIJI 03.02.12; Couvreur 1.136f; Su1n Xïda4n 2.79; Jia1ng Yi4hua2 90; Yishu 8:10.12b; tr. Legge 1.134;

# dating: 8110

朋友,

吾哭諸寢門之外;

所知,

吾哭諸野。

於野,

則已疏;

於寢,

則已重。

夫由賜也見我,

吾哭諸賜氏。」

# src: LIJI 03.02.13; Couvreur 1.136f; Su1n Xïda4n 2.79f; Jia1ng Yi4hua2 90; Yishu 8:10.12b; tr. Legge 1.134;

# dating: 8110

遂命子貢為之主,

曰:

「為爾哭也來者,

拜之;

知伯高而來者。

勿拜也。」

KR1d0052_tls_003-35a

# src: LIJI 03.02.14; Couvreur 1.137f; Su1n Xïda4n 2.80; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.14b; tr. Legge 1.135;

# dating: 8110

3.35曾子曰:

「喪有疾,

食肉飲酒,

必有草木之滋焉。

以為薑桂之謂也。」

KR1d0052_tls_003-36a

# src: LIJI 03.02.15; Couvreur 1.138f; Su1n Xïda4n 2.80; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.15b; tr. Legge 1.135;

# dating: 8110

3.36子夏喪其子而喪其明。

曾子弔之曰:

「吾聞之也:

朋友喪明則哭之。」

曾子哭,

子夏亦哭,

曰:

「天乎!

予之無罪也。」

# src: LIJI 03.02.16; Couvreur 1.138f; Su1n Xïda4n 2.i1; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.15b; tr. Legge 1.135;

# dating: 8110

曾子怒曰:

「商,

女何無罪也?

吾與女事夫子於洙、泗之間,

退而老於西河之上,

使西河之民

疑女於夫子,

爾罪一也;

# src: LIJI 03.02.17; Couvreur 1.138f; Su1n Xïda4n 2.i1; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.15b; tr. Legge 1.135;

# dating: 8110

喪爾親,

使民未有聞焉,

爾罪二也;

喪爾子,

喪爾明,

爾罪三也。

而曰女何無罪與!」

# src: LIJI 03.02.18; Couvreur 1.138f; Su1n Xïda4n 2.i1; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.15b; tr. Legge 1.135;

# dating: 8110

子夏投其杖而拜曰:

「吾過矣!

吾過矣!

吾離群而索居

亦已久矣。」

KR1d0052_tls_003-37a

# src: LIJI 03.02.19; Couvreur 1.139f; Su1n Xïda4n 2.i1; Jia1ng Yi4hua2 92; Yishu 8:10.17a-17b; tr. Legge 1.136;

# dating: 8110

3.37夫晝居於內,

問其疾可也;

夜居於外,

弔之可也。

是故君子非有大故,

不宿於外;

非致齊也,

非疾也,

不晝夜居於內。

KR1d0052_tls_003-38a

# src: LIJI 03.02.20; Couvreur 1.140; Su1n Xïda4n 2.i2; Jia1ng Yi4hua2 93; Yishu 8:10.18b; tr. Legge 1.136;

# dating: 8110

3.38高子皋之執親之喪也,

泣血三年,

未嘗見齒,

君子以為難。

KR1d0052_tls_003-39a

# src: LIJI 03.02.21; Couvreur 1.140; Su1n Xïda4n 2.i2; Jia1ng Yi4hua2 93; Yishu 8:10.19b; tr. Legge 1.136;

# dating: 8110

3.39衰,

與其不當物也,

寧無衰。

齊衰

不以邊坐,

大功不以服勤。

KR1d0052_tls_003-40a

# src: LIJI 03.02.22; Couvreur 1.141f; Su1n Xïda4n 2.i2; Jia1ng Yi4hua2 93f; Yishu 8:10.21a; tr. Legge 1.136;

# dating: 8110

3.40孔子之衛,

遇舊館人之喪,

入而哭之哀。

出,

使子貢說驂而賻之。

子貢曰:

「於門人之喪,

未有所說驂,

說驂於舊館,

無乃已重乎?」

# src: LIJI 03.02.23; Couvreur 1.141f; Su1n Xïda4n 2.i2; Jia1ng Yi4hua2 94; Yishu 8:10.21a; tr. Legge 1.136;

# dating: 8110

夫子曰:

「予鄉者入而哭之,

遇於一哀而出涕。

予惡夫涕之無從也。

小子行之。」

KR1d0052_tls_003-41a

# src: LIJI 03.02.24; Couvreur 1.142f; Su1n Xïda4n 2.i3; Jia1ng Yi4hua2 94; Yishu 8:10.22b; tr. Legge 1.137;

# dating: 8110

3.41孔子在衛,

有送葬者,

而夫子觀之,

曰:

「善哉為喪乎!

足以為法矣,

小子識之。」

# src: LIJI 03.02.25; Couvreur 1.142f; Su1n Xïda4n 2.i3; Jia1ng Yi4hua2 94; Yishu 8:10.22b; tr. Legge 1.137;

# dating: 8110

子貢曰:

「夫子何善爾也?」

曰:

「其往也如慕,

其反也如疑。」

子貢曰:

「豈若速反而虞乎!」

子曰:

「小子識之,

我未之能行也。」

KR1d0052_tls_003-42a

# src: LIJI 03.02.26; Couvreur 1.143; Su1n Xïda4n 2.i4; Jia1ng Yi4hua2 95; Yishu 8:10.23b; tr. Legge 1.137;

# dating: 8110

3.42顏淵之喪,

饋祥肉,

孔子出受之;

入,

彈琴而后食之。

KR1d0052_tls_003-43a

# src: LIJI 03.02.27; Couvreur 1.143; Su1n Xïda4n 2.i4; Jia1ng Yi4hua2 95; Yishu 8:10.24b; tr. Legge 1.137;

# dating: 8110

3.43孔子與門人立,

拱而尚右,

二三子亦皆尚右。

孔子曰:

「二三子之嗜學也,

我則有姊之喪故也。」

二三子皆尚左。

KR1d0052_tls_003-44a

# src: LIJI 03.02.28; Couvreur 1.144f; Su1n Xïda4n 2.i4; Jia1ng Yi4hua2 96; Yishu 8:10.25a-25b; tr. Legge 1.138;

# dating: 8110

3.44孔子蚤作,

負手曳杖,

消搖於門,

歌曰:

「泰山其頹乎,

梁木其壞乎,

哲人其萎乎,」

既歌而入,

當戶而坐。

# src: LIJI 03.02.29; Couvreur 1.144f; Su1n Xïda4n 2.i4; Jia1ng Yi4hua2 96; Yishu 8:10.25b; tr. Legge 1.138;

# dating: 8110

子貢聞之,曰:

「泰山其頹,

則吾將安仰?

梁木其壞、

哲人其萎,

則吾將安放?

夫子殆將病也。」

# src: LIJI 03.02.30; Couvreur 1.144f; Su1n Xïda4n 2.85; Jia1ng Yi4hua2 96; Yishu 8:10.25b; tr. Legge 1.138;

# dating: 8110

遂趨而入。

夫子曰:

「賜!

爾來何遟也?

夏后氏殯於東階之上,

則猶在阼也;

殷人殯於兩楹之間,

則與賓主夾之也;

周人殯於西階之上,

則猶賓之也。

# src: LIJI 03.02.31; Couvreur 1.144f; Su1n Xïda4n 2.85; Jia1ng Yi4hua2 96; Yishu 8:10.25b-26a; tr. Legge 1.138;

# dating: 8110

而丘也殷人也。

予疇昔之夜,

夢坐奠於兩楹之間。

夫明王不興,

而天下其孰能宗予,

予殆將死也。」

蓋寢疾七日而沒。

# src: LIJI 03.02.32; Couvreur 1.146; Su1n Xïda4n 2.86; Jia1ng Yi4hua2 97; Yishu 8:10.29a; tr. Legge 1.139;

# dating: 8110

孔子之喪,

門人疑所服。

子貢曰:

「昔者夫子之喪顏淵

也,

若喪子

而無服;

喪子路亦然。

請喪夫子

若喪父而無服。」

KR1d0052_tls_003-45a

# src: LIJI 03.02.33; Couvreur 1.146f; Su1n Xïda4n 2.87; Jia1ng Yi4hua2 97; Yishu 8:10.30a; tr. Legge 1.139;

# dating: 8110

3.45孔子之喪,

公西赤為志焉:

飾棺、

牆置翣設披,

周也;

設崇,

殷也;

綢練設旐,

夏也。

KR1d0052_tls_003-46a

# src: LIJI 03.02.34; Couvreur 1.147; Su1n Xïda4n 2.88; Jia1ng Yi4hua2 98; Yishu 8:10.32b; tr. Legge 1.140;

# dating: 8110

3.46子張之喪,

公明儀為志焉。

褚幕丹質,

蟻結于四隅,

殷士也。

KR1d0052_tls_003-47a

# src: LIJI 03.02.35; Couvreur 1.147f; Su1n Xïda4n 2.89; Jia1ng Yi4hua2 98; Yishu 8:10.33b; tr. Legge 1.140;

# dating: 8110

3.47子夏問於孔子曰:

「居父母之仇如之何?」

夫子曰:

「寢苫枕干,不仕,

弗與共天下也;

遇諸市朝,

不反兵而鬭。」

曰:

「請問居昆弟之仇如之何?」

# src: LIJI 03.02.36; Couvreur 1.147f; Su1n Xïda4n 2.89; Jia1ng Yi4hua2 98; Yishu 8:10.33b; tr. Legge 1.140;

# dating: 8110

曰:

「仕弗與共國;

銜君命而使,

雖遇之不鬭。」

曰:

「請問居從父、

昆弟之仇如之何?」

曰:

「不為魁,

主人能,

則執兵而陪其後。」

KR1d0052_tls_003-48a

# src: LIJI 03.02.37; Couvreur 1.148f; Su1n Xïda4n 2.90; Jia1ng Yi4hua2 99; Yishu 8:10.35b; tr. Legge 1.141;

# dating: 8110

3.48孔子之喪,

二三子皆絰而出。

群居則絰,

出則否。

KR1d0052_tls_003-49a

# src: LIJI 03.02.38; Couvreur 1.149; Su1n Xïda4n 2.90; Jia1ng Yi4hua2 99; Yishu 8:10.36b; tr. Legge 1.141;

# dating: 8110

3.49易墓、

非古也。

KR1d0052_tls_003-50a

# src: LIJI 03.02.39; Couvreur 1.149f; Su1n Xïda4n 2.90; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.37b; tr. Legge 1.141;

# dating: 8110

3.50子路曰:

「吾聞諸夫子:

『『喪禮,

與其哀不足而禮有餘也,

不若禮不足而哀有餘也。

祭禮,

與其敬不足而禮有餘也,

不若禮不足而敬有餘也。』」

KR1d0052_tls_003-51a

# src: LIJI 03.02.40; Couvreur 1.150f; Su1n Xïda4n 2.91; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.38a; tr. Legge 1.141;

# dating: 8110

3.51曾子弔於負夏,

主人既祖,

填池,

推柩而反之,

降婦人而后行禮。

# src: LIJI 03.02.41; Couvreur 1.150f; Su1n Xïda4n 2.91; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.38a; tr. Legge 1.141;

# dating: 8110

從者曰:

「禮與?」

曾子曰:

「夫祖者且也;

且、

胡為其不可以反宿也。」

# src: LIJI 03.02.42; Couvreur 1.150f; Su1n Xïda4n 2.92; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.38a; tr. Legge 1.141;

# dating: 8110

從者又問諸子游曰:

「禮與?」

子游曰:

「飯於牖下,

小斂於戶內,

大斂於阼,

殯於客位,

祖於庭,

葬於墓,

# src: LIJI 03.02.43; Couvreur 1.150f; Su1n Xïda4n 2.92; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.38a; tr. Legge 1.141;

# dating: 8110

所以即遠也。

故喪事有進而無退。」

曾子聞之曰:

「多矣乎,

予出祖者。」

KR1d0052_tls_003-52a

# src: LIJI 03.02.44; Couvreur 1.152f; Su1n Xïda4n 2.92; Jia1ng Yi4hua2 101; Yishu 8:10.41b; tr. Legge 1.142;

# dating: 8110

3.52曾子襲裘而弔,

子游裼裘而弔。

曾子指子游而示人曰:

「夫夫也,

為習於禮者,

如之何其裼裘而弔也。」

# src: LIJI 03.02.45; Couvreur 1.152f; Su1n Xïda4n 2.92; Jia1ng Yi4hua2 101; Yishu 8:10.41b-42a; tr. Legge 1.142;

# dating: 8110

主人既小斂,

袒、括髮;

子游趨而出,

襲裘、帶、絰而入。

曾子曰:

「我過矣,

我過矣,

夫夫是也。」

KR1d0052_tls_003-53a

# src: LIJI 03.02.46; Couvreur 1.153f; Su1n Xïda4n 2.93; Jia1ng Yi4hua2 102; Yishu 8:10.43a; tr. Legge 1.142;

# dating: 8110

3.53子夏既除喪而見,

予之琴,

和之而不和,

彈之而不成聲。

作而曰:

「哀未忘也。

先王制禮,

而弗敢過也。」

# src: LIJI 03.02.47; Couvreur 1.153f; Su1n Xïda4n 2.93; Jia1ng Yi4hua2 102; Yishu 8:10.43a-43b; tr. Legge 1.142;

# dating: 8110

子張既除喪而見,

予之琴,

和之而和,

彈之而成聲,

作而曰:

「先王制禮,

不敢不至焉。」

KR1d0052_tls_003-54a

# src: LIJI 03.02.48; Couvreur 1.154f; Su1n Xïda4n 2.93; Jia1ng Yi4hua2 102; Yishu 8:10.44b; tr. Legge 1.143;

# dating: 8110

3.54司寇惠子之喪,

子游為之麻衰,牡麻絰,

文子辭曰:

「子辱與彌牟之弟游,

又辱為之服,

敢辭。」

# src: LIJI 03.02.49; Couvreur 1.154f; Su1n Xïda4n 2.93f; Jia1ng Yi4hua2 102; Yishu 8:10.44b; tr. Legge 1.143;

# dating: 8110

子游曰:

「禮也。」

文子退,反哭。

子游趨而就諸臣之位,

文子又辭曰:

「子辱與彌牟之弟游,

又辱為之服,

又辱臨其喪,

敢辭。」

# src: LIJI 03.02.50; Couvreur 1.154f; Su1n Xïda4n 2.94; Jia1ng Yi4hua2 102f; Yishu 8:10.44b-45a; tr. Legge 1.143;

# dating: 8110

子游曰:

「固以請。」

文子退,

扶適子南面而立,曰:

「子辱與彌牟之弟游,

又辱為之服,

又辱臨其喪,

虎也敢不復位。」

子游趨而就客位。

KR1d0052_tls_003-55a

# src: LIJI 03.02.51; Couvreur 1.156; Su1n Xïda4n 2.94; Jia1ng Yi4hua2 103; Yishu 8:10.46a; tr. Legge 1.144;

# dating: 8110

3.55將軍文子之喪,

既除喪,

而后越人來弔,

主人深衣、

練冠,

待于廟,

垂涕洟,

子游觀之曰:

「將軍文氏之子其庶幾乎!

亡於禮者之禮也,

其動也中。」

KR1d0052_tls_003-56a

# src: LIJI 03.02.52; Couvreur 1.156f; Su1n Xïda4n 2.95; Jia1ng Yi4hua2 104; Yishu 8:10.47b; tr. Legge 1.144;

# dating: 8110

3.56幼名,

冠字,

五十以伯仲,

死謚,

周道也。

# src: LIJI 03.02.53; Couvreur 1.157; Su1n Xïda4n 2.95; Jia1ng Yi4hua2 104; Yishu 8:10.47b; tr. Legge 1.144;

# dating: 8110

絰也者,實也。

# src: LIJI 03.02.54; Couvreur 1.157; Su1n Xïda4n 2.96; Jia1ng Yi4hua2 105; Yishu 8:10.48a; tr. Legge 1.144;

# dating: 8110

掘中霤而浴,

毀竈以綴足;

及葬,

毀宗躐行,

出于大門,

殷道也。

學者行之。

KR1d0052_tls_003-57a

# src: LIJI 03.02.55; Couvreur 1.157f; Su1n Xïda4n 2.96; Jia1ng Yi4hua2 105; Yishu 8:10.51a; tr. Legge 1.145;

# dating: 8110

3.57子柳之母死,

子碩請具。

子柳曰:

「何以哉?」

子碩曰:

「請粥庶弟之母。」

子柳曰:

「如之何其粥人之母以葬其母也。

不可。」

# src: LIJI 03.02.56; Couvreur 1.157f; Su1n Xïda4n 2.96; Jia1ng Yi4hua2 105; Yishu 8:10.51a; tr. Legge 1.145;

# dating: 8110

既葬,

子碩欲以賻布之餘具祭器。

子柳曰:

「不可,

吾聞之也,

君子不家於喪,

請班諸兄弟之貧者。」

KR1d0052_tls_003-58a

# src: LIJI 03.02.57; Couvreur 1.158; Su1n Xïda4n 2.97; Jia1ng Yi4hua2 106; Yishu 8:10.52a; tr. Legge 1.145;

# dating: 8110

3.58君子曰:

「謀人之軍師,

敗則死之;

謀人之邦邑,

危則亡之。」

KR1d0052_tls_003-59a

# src: LIJI 03.02.58; Couvreur 1.159; Su1n Xïda4n 2.97; Jia1ng Yi4hua2 106; Yishu 8:10.53a; tr. Legge 1.145;

# dating: 8110

3.59公叔文子升於瑕丘,

蘧伯玉從。

文子曰:

「樂哉斯丘也,

死則我欲葬焉。」

蘧伯玉曰:

「吾子樂之,

則瑗請前。」

KR1d0052_tls_003-60a

# src: LIJI 03.02.59; Couvreur 1.159f; Su1n Xïda4n 2.98; Jia1ng Yi4hua2 107; Yishu 8:10.53b; tr. Legge 1.145;

# dating: 8110

3.60弁人有其母死

而孺子泣者,

孔子曰:

「哀則哀矣,

而難為繼也。

夫禮,

為可傳也,

為可繼也。

故哭踊有節。」

KR1d0052_tls_003-61a

# src: LIJI 03.02.60; Couvreur 1.160f; Su1n Xïda4n 2.98; Jia1ng Yi4hua2 107; Yishu 8:10.54b; tr. Legge 1.146;

# dating: 8110

3.61叔孫武叔之母死,

既小斂,

舉者出戶,

出戶袒,

且投其冠,括髮。

子游曰:

「知禮。」

KR1d0052_tls_003-62a

# src: LIJI 03.02.61; Couvreur 1.160f; Su1n Xïda4n 2.99; Jia1ng Yi4hua2 107f; Yishu 8:10.55b-57a; tr. Legge 1.146;

# dating: 8110

3.62扶君,

卜人師扶右,

射人師扶左;

君薨以是舉。

KR1d0052_tls_003-63a

3.63從母之夫,

舅之妻,

夫二人相為服,

君子未之言也。

或曰:同爨緦。

KR1d0052_tls_003-64a

# src: LIJI 03.02.62; Couvreur 1.161; Su1n Xïda4n 2.100; Jia1ng Yi4hua2 108; Yishu 8:10.59a; tr. Legge 1.146;

# dating: 8110

3.64喪事,

欲其縱縱爾;

吉事,

欲其折折爾。

故喪事雖遽,

不陵節,

吉事雖止,

不怠。

# src: LIJI 03.02.63; Couvreur 1.161; Su1n Xïda4n 2.100; Jia1ng Yi4hua2 108; Yishu 8:10.59a; tr. Legge 1.146;

# dating: 8110

故騷騷爾則野,

鼎鼎爾則小人。

君子蓋猶猶爾。

KR1d0052_tls_003-65a

# src: LIJI 03.02.64; Couvreur 1.161f; Su1n Xïda4n 2.101; Jia1ng Yi4hua2 109; Yishu 8:10.60a; tr. Legge 1.147;

# dating: 8110

3.65喪具,

君子恥具,

一日二日而可為也者,

君子弗為也。

KR1d0052_tls_003-66a

# src: LIJI 03.02.65; Couvreur 1.162; Su1n Xïda4n 2.101; Jia1ng Yi4hua2 109; Yishu 8:10.60b; tr. Legge 1.147;

# dating: 8110

3.66喪服,

兄弟之子猶子也,

蓋引而進之也;

嫂叔之無服也,

蓋推而遠之也;

姑姊妹之薄也,

蓋有受我而厚之者也。

KR1d0052_tls_003-67a

# src: LIJI 03.03.01; Couvreur 1.162; Su1n Xïda4n 2.102; Jia1ng Yi4hua2 110; Yishu 8:11.1a; tr. Legge 1.147;

# dating: 8110

3.67食於有喪者之側,

未嘗飽也。

KR1d0052_tls_003-68a

# src: LIJI 03.03.02; Couvreur 1.163; Su1n Xïda4n 2.102; Jia1ng Yi4hua2 110; Yishu 8:11.1a-1b; tr. Legge 1.147;

# dating: 8110

3.68曾子與客立於門側,

其徒趨而出。

# src: LIJI 03.03.03; Couvreur 1.163; Su1n Xïda4n 2.102; Jia1ng Yi4hua2 110; Yishu 8:11.1a-1b; tr. Legge 1.147;

# dating: 8110

曾子曰:

「爾將何之?」

曰:

「吾父死,

將出哭於巷。」

曰:

「反,

哭於爾次。」

曾子北面而弔焉。

KR1d0052_tls_003-69a

# src: LIJI 03.03.04; Couvreur 1.163f; Su1n Xïda4n 2.103; Jia1ng Yi4hua2 110; Yishu 8:11.2a; tr. Legge 1.148;

# dating: 8110

3.69孔子曰:

「之死而致死之,

不仁而不可為也;

之死而致生之,

不知而不可為也。

# src: LIJI 03.03.05; Couvreur 1.163f; Su1n Xïda4n 2.103; Jia1ng Yi4hua2 110f; Yishu 8:11.2a; tr. Legge 1.148;

# dating: 8110

是故

竹不成用,

瓦不成味,

木不成斲,

琴瑟張而不平,

竽笙備而不和,

有鐘磬而無簨虡,

其曰明器,

神明之也。」

KR1d0052_tls_003-70a

# src: LIJI 03.03.06; Couvreur 1.164f; Su1n Xïda4n 2.103f; Jia1ng Yi4hua2 111; Yishu 8:11.4b; tr. Legge 1.149;

# dating: 8110

3.70有子問於曾子曰:

「問喪於夫子乎?」

曰:

「聞之矣:

喪欲速貧,

死欲速朽。」

有子曰:

「是非君子之言也。」

曾子曰:

「參也聞諸夫子也。」

# src: LIJI 03.03.07; Couvreur 1.164f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 111; Yishu 8:11.4b; tr. Legge 1.149;

# dating: 8110

有子又曰:

「是非君子之言也。」

曾子曰:

「參也與子游聞之。」

有子曰:

「然,

然則夫子有為言之也。」

# src: LIJI 03.03.08; Couvreur 1.164f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 111; Yishu 8:11.4b; tr. Legge 1.149;

# dating: 8110

曾子以斯言告於子游。

子游曰:

「甚哉,

有子之言似夫子也。

昔者夫子居於宋,

見桓司馬自為石椁,

三年而不成。

# src: LIJI 03.03.09; Couvreur 1.165f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 111; Yishu 8:11.4b-5a; tr. Legge 1.149;

# dating: 8110

夫子曰:

『若是其靡也,

死不如速朽之愈也。』

死之欲速朽,

為桓司馬言之也。

南宮敬叔反,

必載寶而朝。

夫子曰:

『若是其貨也,

喪不如速貧之愈也。』

# src: LIJI 03.03.10; Couvreur 1.165f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 111f; Yishu 8:11.5a; tr. Legge 1.149;

# dating: 8110

喪之欲速貧,

為敬叔言之也。」

曾子以子游之言告於有子,

有子曰:

「然,

吾固曰

非夫子之言也。」

曾子曰:

「子何以知之?」

# src: LIJI 03.03.11; Couvreur 1.165f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 112; Yishu 8:11.5a; tr. Legge 1.149;

# dating: 8110

有子曰:

「夫子制於中都,

四寸之棺,

五寸之椁,

以斯知不欲速朽也。

昔者夫子失魯司寇,

將之荊,

蓋先之以子夏,

又申之以冉有,

以斯知不欲速貧也。」

KR1d0052_tls_003-71a

# src: LIJI 03.03.12; Couvreur 1.167f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 113; Yishu 8:11.7b; tr. Legge 1.150;

# dating: 8110

3.71陳莊子死,

赴於魯,

魯人欲勿哭,

繆公召縣子而問焉。

縣子曰:

「古之大夫,

束脩之問不出竟,

雖欲哭之,

安得而哭之?

# src: LIJI 03.03.13; Couvreur 1.167f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 113; Yishu 8:11.7b-8a; tr. Legge 1.150;

# dating: 8110

今之大夫,

交政於中國,

雖欲勿哭,

焉得而弗哭?

且臣聞之,

哭有二道:

有愛而哭之,

有畏而哭之。」

# src: LIJI 03.03.14; Couvreur 1.167f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 113; Yishu 8:11.8a; tr. Legge 1.150;

# dating: 8110

公曰:

「然,

然則如之何而可?」

縣子曰:

「請哭諸異姓之廟。」

於是與哭諸縣氏。

KR1d0052_tls_003-72a

# src: LIJI 03.03.15; Couvreur 1.168f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 114; Yishu 8:11.9a; tr. Legge 1.151;

# dating: 8110

3.72仲憲言於曾子曰:

「夏后氏用明器,

示民無知也;

殷人用祭器,

示民有知也;

周人兼用之,

示民疑也。」

# src: LIJI 03.03.16; Couvreur 1.168f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 114; Yishu 8:11.9a; tr. Legge 1.151;

# dating: 8110

曾子曰:

「其不然乎!

其不然乎!

夫明器,

鬼器也;

祭器,

人器也;

夫古之人

胡為而死其親乎?」

KR1d0052_tls_003-73a

# src: LIJI 03.03.17; Couvreur 1.169f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 114; Yishu 8:11.11a; tr. Legge 1.151;

# dating: 8110

3.73公叔木有同母異父之昆弟死,

問於子游。

子游曰:

「其大功乎?」

狄儀有同母異父之昆弟死,

問於子夏,

子夏曰:

「我未之前聞也;

魯人則為之齊衰。」

# src: LIJI 03.03.18; Couvreur 1.169f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 114; Yishu 8:11.11a; tr. Legge 1.151;

# dating: 8110

狄儀行齊衰。

今之齊衰,

狄儀之問也。

KR1d0052_tls_003-74a

# src: LIJI 03.03.19; Couvreur 1.170f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 115; Yishu 8:11.12b; tr. Legge 1.151;

# dating: 8110

3.74子思之母死於衛,

柳若謂子思曰:

「子,

聖人之後也,

四方於子乎觀禮,

子蓋慎諸。」

# src: LIJI 03.03.20; Couvreur 1.170f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 115; Yishu 8:11.12b-13a; tr. Legge 1.151;

# dating: 8110

子思曰:

「吾何慎哉,

吾聞之:

有其禮,

無其財,

君子弗行也;

# src: LIJI 03.03.21; Couvreur 1.170f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 115; Yishu 8:11.13a; tr. Legge 1.151;

# dating: 8110

有其禮,

有其財,

無其時,

君子弗行也,

吾何慎哉。」

KR1d0052_tls_003-75a

# src: LIJI 03.03.22; Couvreur 1.171f; Su1n Xïda4n 2.107; Jia1ng Yi4hua2 116; Yishu 8:11.14b-15a; tr. Legge 1.152;

# dating: 8110

3.75縣子瑣曰:

「吾聞之:

古者不降,

上下各以其親。

滕伯文為孟虎齊衰,

其叔父也;

為孟皮齊衰,

其叔父也。」

KR1d0052_tls_003-76a

# src: LIJI 03.03.23; Couvreur 1.172; Su1n Xïda4n 2.108; Jia1ng Yi4hua2 116; Yishu 8:11.16a; tr. Legge 1.152;

# dating: 8110

3.76后木曰:

「喪,

吾聞諸縣子曰:

夫喪,

不可不深長思也,

買棺外內易,

我死則亦然。」

KR1d0052_tls_003-77a

# src: LIJI 03.03.24; Couvreur 1.172f; Su1n Xïda4n 2.108; Jia1ng Yi4hua2 117; Yishu 8:11.17a; tr. Legge 1.152;

# dating: 8110

3.77曾子曰:

「尸未設飾,

故帷堂,

小斂而徹帷。」

仲梁子曰:

「夫婦方亂,

故帷堂,

小斂而徹帷。」

KR1d0052_tls_003-78a

# src: LIJI 03.03.25; Couvreur 1.173; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 117; Yishu 8:11.18a; tr. Legge 1.153;

# dating: 8110

3.78小斂之奠,

子游曰:

「於東方。」

曾子曰:

「於西方,

斂斯席矣。」

小斂之奠在西方,

魯禮之末失也。

KR1d0052_tls_003-79a

# src: LIJI 03.03.26; Couvreur 1.173; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 117; Yishu 8:11.19a; tr. Legge 1.153;

# dating: 8110

3.79縣子曰:

「綌衰、繐裳,

非古也。」

KR1d0052_tls_003-80a

# src: LIJI 03.03.27; Couvreur 1.173f; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 118; Yishu 8:11.19b; tr. Legge 1.153;

# dating: 8110

3.80子蒲卒,

哭者呼滅。

子皋

「曰:

「若是野哉。」

哭者改之。

KR1d0052_tls_003-81a

# src: LIJI 03.03.28; Couvreur 1.174; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 118; Yishu 8:11.20a; tr. Legge 1.153;

# dating: 8110

3.81杜橋之母之喪,

宮中無相,

以為沽也。

KR1d0052_tls_003-82a

# src: LIJI 03.03.29; Couvreur 1.174; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 118; Yishu 8:11.20a; tr. Legge 1.153;

# dating: 8110

3.82夫子曰:

「始死,

羔裘玄冠者,

易之而已。」

羔裘玄冠,

夫子不以弔。

KR1d0052_tls_003-83a

# src: LIJI 03.03.30; Couvreur 1.174f; Su1n Xïda4n 2.110; Jia1ng Yi4hua2 119; Yishu 8:11.21a; tr. Legge 1.153;

# dating: 8110

3.83子游問喪具,

夫子曰:

「稱家之有亡。」

子游曰:

「有亡惡乎齊?」

# src: LIJI 03.03.31; Couvreur 1.174f; Su1n Xïda4n 2.110; Jia1ng Yi4hua2 119; Yishu 8:11.21a; tr. Legge 1.153;

# dating: 8110

夫子曰:

「有,

毋過禮;

苟亡矣,

斂首足形,

還葬,

縣棺而封,

人豈有非之者哉。」

KR1d0052_tls_003-84a

# src: LIJI 03.03.32; Couvreur 1.175; Su1n Xïda4n 2.110; Jia1ng Yi4hua2 119; Yishu 8:11.22b; tr. Legge 1.154;

# dating: 8110

3.84司士賁告於子游曰:

「請襲於床。」

子游曰:

「諾。」

縣子聞之,

曰:

「汏哉叔氏,

專以禮許人。」

KR1d0052_tls_003-85a

# src: LIJI 03.03.33; Couvreur 1.176; Su1n Xïda4n 2.111; Jia1ng Yi4hua2 120; Yishu 8:11.24a; tr. Legge 1.154;

# dating: 8110

3.85宋襄公葬其夫人,

醯醢百甕。

曾子曰:

「既曰明器矣,

而又實之。」

KR1d0052_tls_003-86a

# src: LIJI 03.03.34; Couvreur 1.176; Su1n Xïda4n 2.111; Jia1ng Yi4hua2 120; Yishu 8:11.25b; tr. Legge 1.154;

# dating: 8110

3.86孟獻子之喪,

司徒旅歸四布。

夫子曰:

「可也。」

KR1d0052_tls_003-87a

# src: LIJI 03.03.35; Couvreur 1.176f; Su1n Xïda4n 2.112; Jia1ng Yi4hua2 121; Yishu 8:11.26b; tr. Legge 1.154;

# dating: 8110

3.87讀賵,

曾子曰:

「非古也,

是再告也。」

KR1d0052_tls_003-88a

# src: LIJI 03.03.36; Couvreur 1.177; Su1n Xïda4n 2.112; Jia1ng Yi4hua2 121; Yishu 8:11.27b; tr. Legge 1.155;

# dating: 8110

3.88成子高寢疾,

慶遺入,

請曰:

「子之病革矣,

如至乎大病,

則如之何?」

# src: LIJI 03.03.37; Couvreur 1.177; Su1n Xïda4n 2.112; Jia1ng Yi4hua2 121; Yishu 8:11.27b; tr. Legge 1.155;

# dating: 8110

子高曰:

「吾聞之也;

生有益於人,

死不害於人。

吾縱生無益於人,

吾可以死害於人乎哉?

我死,

則擇不食之地而葬我焉。」

KR1d0052_tls_003-89a

# src: LIJI 03.03.38; Couvreur 1.177f; Su1n Xïda4n 2.112f; Jia1ng Yi4hua2 122; Yishu 8:11.28b-29a; tr. Legge 1.155;

# dating: 8110

3.89子夏問諸夫子曰:

「居君之母與妻之喪。」

「居處言語飲食衎爾。」

KR1d0052_tls_003-90a

3.90賓客至,

無所館。

夫子曰:

「生於我乎館,

死於我乎殯。」

KR1d0052_tls_003-91a

# src: LIJI 03.03.39; Couvreur 1.177f; Su1n Xïda4n 2.113; Jia1ng Yi4hua2 122; Yishu 8:11.29b; tr. Legge 1.155;

# dating: 8110

3.91國子高曰:

「葬也者,

藏也;

藏也者,

欲人之弗得見也。

# src: LIJI 03.03.40; Couvreur 1.177f; Su1n Xïda4n 2.113; Jia1ng Yi4hua2 122; Yishu 8:11.29b; tr. Legge 1.155;

# dating: 8110

是故

衣足以飾身,

棺周於衣,

椁周於棺,

土周於椁;

反壤樹之哉。」

KR1d0052_tls_003-92a

# src: LIJI 03.03.41; Couvreur 1.178f; Su1n Xïda4n 2.113; Jia1ng Yi4hua2 123; Yishu 8:11.31a; tr. Legge 1.156;

# dating: 8110

3.92孔子之喪,

有自燕來觀者,

舍於子夏氏。

子夏曰:

「聖人之葬人與?

人之葬聖人也。

子何觀焉?

# src: LIJI 03.03.42; Couvreur 1.178f; Su1n Xïda4n 2.113f; Jia1ng Yi4hua2 123; Yishu 8:11.31a; tr. Legge 1.156;

# dating: 8110

昔者夫子言之曰:

『吾見封之若堂者矣,

見若坊者矣,

見若覆夏屋者矣,

見若斧者矣。

吾從若斧者焉。』

馬鬣封之謂也。

今一日而三斬板,

而已封,

尚行夫子之志乎哉。」

KR1d0052_tls_003-93a

# src: LIJI 03.03.43; Couvreur 1.180; Su1n Xïda4n 2.114; Jia1ng Yi4hua2 123; Yishu 8:11.33b; tr. Legge 1.156;

# dating: 8110

3.93婦人不葛帶。

KR1d0052_tls_003-94a

# src: LIJI 03.03.44; Couvreur 1.180; Su1n Xïda4n 2.115; Jia1ng Yi4hua2 124; Yishu 8:11.34a-35a; tr. Legge 1.156;

# dating: 8110

3.94有薦新,

如朔奠。

KR1d0052_tls_003-95a

3.95既葬,

各以其服除。

KR1d0052_tls_003-96a

# src: LIJI 03.03.45; Couvreur 1.180; Su1n Xïda4n 2.115; Jia1ng Yi4hua2 125; Yishu 8:11.36a; tr. Legge 1.156;

# dating: 8110

3.96池視重霤。

KR1d0052_tls_003-97a

# src: LIJI 03.03.46; Couvreur 1.180; Su1n Xïda4n 2.115; Jia1ng Yi4hua2 125; Yishu 8:11.36b; tr. Legge 1.156;

# dating: 8110

3.97君即位而為椑,

歲壹漆之,

藏焉。

KR1d0052_tls_003-98a

# src: LIJI 03.03.47; Couvreur 1.1i1; Su1n Xïda4n 2.116; Jia1ng Yi4hua2 125; Yishu 8:11.37b; tr. Legge 1.157;

# dating: 8110

3.98復、

楔齒、

綴足、

飯、

設飾、

帷堂並作。

# src: LIJI 03.03.48; Couvreur 1.1i1; Su1n Xïda4n 2.116; Jia1ng Yi4hua2 125; Yishu 8:11.37b; tr. Legge 1.157;

# dating: 8110

父兄命赴者。

KR1d0052_tls_003-99a

# src: LIJI 03.03.49; Couvreur 1.1i1f; Su1n Xïda4n 2.116; Jia1ng Yi4hua2 126; Yishu 8:11.38b; tr. Legge 1.157;

# dating: 8110

3.99君復,

於小寢、大寢,

小祖、大祖,

庫門、四郊。

KR1d0052_tls_003-100a

# src: LIJI 03.03.50; Couvreur 1.1i2; Su1n Xïda4n 2.117; Jia1ng Yi4hua2 126; Yishu 8:11.39b-40b; tr. Legge 1.157;

# dating: 8110

3.100喪不剝,

奠也與?

祭肉也與?

既殯,

旬而布材與明器。

# src: LIJI 03.03.51; Couvreur 1.1i2; Su1n Xïda4n 2.117; Jia1ng Yi4hua2 127; Yishu 8:11.41a; tr. Legge 1.157;

# dating: 8110

朝奠日出,

夕奠逮日。

# src: LIJI 03.03.52; Couvreur 1.1i2f; Su1n Xïda4n 2.117; Jia1ng Yi4hua2 127; Yishu 8:11.41b; tr. Legge 1.157;

# dating: 8110

父母之喪,

哭無時,

使必知其反也。

KR1d0052_tls_003-101a

# src: LIJI 03.03.53; Couvreur 1.1i3f; Su1n Xïda4n 2.118; Jia1ng Yi4hua2 127; Yishu 8:11.42a; tr. Legge 1.157;

# dating: 8110

3.101練,

練衣黃裏、

縓緣,

葛要絰,

繩屨無絇,

角瑱,

鹿裘衡長袪,

袪裼之可也。

KR1d0052_tls_003-102a

# src: LIJI 03.03.54; Couvreur 1.1i4; Su1n Xïda4n 2.119; Jia1ng Yi4hua2 128; Yishu 8:11.45a; tr. Legge 1.158;

# dating: 8110

3.102有殯,

聞遠兄弟之喪,

雖緦必往;

非兄弟,

雖鄰不往。

所識,

其兄弟不同居者皆弔。

KR1d0052_tls_003-103a

# src: LIJI 03.03.55; Couvreur 1.1i4f; Su1n Xïda4n 2.120; Jia1ng Yi4hua2 128; Yishu 8:11.46b; tr. Legge 1.158;

# dating: 8110

3.103天子之棺四重;

水兕革棺被之,

其厚三寸,

杝棺一,

梓棺二,

四者皆周。

棺束縮二衡三,

衽每束一。

柏椁以端長六尺。

KR1d0052_tls_003-104a

# src: LIJI 03.03.56; Couvreur 1.185f; Su1n Xïda4n 2.121; Jia1ng Yi4hua2 129; Yishu 8:11.48b; tr. Legge 1.159;

# dating: 8110

3.104天子之哭諸侯也,

爵弁絰䊷衣;

或曰:

使有司哭之,

為之不以樂食。

KR1d0052_tls_003-105a

# src: LIJI 03.03.57; Couvreur 1.186; Su1n Xïda4n 2.122; Jia1ng Yi4hua2 129; Yishu 8:11.50a; tr. Legge 1.159;

# dating: 8110

3.105天子之殯也,

菆塗龍輴以椁,

加斧于椁上,

畢塗屋,

天子之禮也。

KR1d0052_tls_003-106a

# src: LIJI 03.03.58; Couvreur 1.186; Su1n Xïda4n 2.123; Jia1ng Yi4hua2 130; Yishu 8:11.51b; tr. Legge 1.159;

# dating: 8110

3.106唯天子之喪,

有別姓而哭。

KR1d0052_tls_003-107a

# src: LIJI 03.03.59; Couvreur 1.186f; Su1n Xïda4n 2.124; Jia1ng Yi4hua2 130; Yishu 8:11.52a; tr. Legge 1.159;

# dating: 8110

3.107魯哀公誄孔丘曰:

「天不遺耆老,

莫相予位焉,

嗚呼哀哉!

尼父!」

KR1d0052_tls_003-108a

# src: LIJI 03.03.60; Couvreur 1.187; Su1n Xïda4n 2.124; Jia1ng Yi4hua2 131; Yishu 8:11.53a; tr. Legge 1.159;

# dating: 8110

3.108國亡大縣邑,

公、卿、大夫、士皆厭冠,

哭於大廟,

三日,

君不舉。

或曰:

君舉而哭於后土。

KR1d0052_tls_003-109a

# src: LIJI 03.03.61; Couvreur 1.187; Su1n Xïda4n 2.124; Jia1ng Yi4hua2 131; Yishu 8:11.53b; tr. Legge 1.160;

# dating: 8110

3.109孔子惡野哭者。

KR1d0052_tls_003-110a

# src: LIJI 03.03.62; Couvreur 1.187; Su1n Xïda4n 2.125; Jia1ng Yi4hua2 131; Yishu 8:11.54b; tr. Legge 1.160;

# dating: 8110

3.110未仕者,

不敢稅人;

如稅人,

則以父兄之命。

KR1d0052_tls_003-111a

# src: LIJI 03.03.63; Couvreur 1.187f; Su1n Xïda4n 2.125; Jia1ng Yi4hua2 132; Yishu 8:11.55a; tr. Legge 1.160;

# dating: 8110

3.111士備入而后朝夕踊。

KR1d0052_tls_003-112a

# src: LIJI 03.03.64; Couvreur 1.188; Su1n Xïda4n 2.125f; Jia1ng Yi4hua2 132; Yishu 8:11.55b-56a; tr. Legge 1.160;

# dating: 8110

3.112祥而縞,

是月禫,

徙月樂。

KR1d0052_tls_003-113a

3.113君於士有賜帟。