禮記
禮記
** 3 檀弓上
3.1公儀仲子之喪,
檀弓免焉。
仲子舍其孫而立其子,
檀弓曰:
「何居?
我未之前聞也。」
# src: LIJI 03.01.02; Couvreur 1.107f; Su1n Xïda4n 2.54f; Jia1ng Yi4hua2 69; Yishu 7:9.1b; tr. Legge 1.120;
# dating: 8110
趨而就子服伯子於門右,
曰:
「仲子舍其孫而立其子,
何也?」
伯子曰:
「仲子亦猶行古之道也。
昔者文王舍伯邑考而立武王;
微子舍其孫腯而立衍也;
夫仲子亦猶行古之道也。」
# src: LIJI 03.01.03; Couvreur 1.107f; Su1n Xïda4n 2.55; Jia1ng Yi4hua2 69; Yishu 7:9.1b; tr. Legge 1.120;
# dating: 8110
子游問諸孔子,
孔子曰:
「否!
立孫。」
# src: LIJI 03.01.04; Couvreur 1.109; Su1n Xïda4n 2.56; Jia1ng Yi4hua2 70; Yishu 7:9.4b; tr. Legge 1.121;
# dating: 8110
3.2事親有隱而無犯,
左右就養無方,
服勤至死,
致喪三年。
事君有犯而無隱,
左右就養有方,
服勤至死,
方喪三年。
# src: LIJI 03.01.05; Couvreur 1.109; Su1n Xïda4n 2.56; Jia1ng Yi4hua2 70; Yishu 7:9.4b; tr. Legge 1.121;
# dating: 8110
事師無犯無隱,
左右就養無方,
服勤至死,
心喪三年。
# src: LIJI 03.01.06; Couvreur 1.109f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 71; Yishu 7:9.6b; tr. Legge 1.121;
# dating: 8110
3.3季武子成寢,
杜氏之葬在西階之下,
請合葬焉,
許之。
入宮而不敢哭。
# src: LIJI 03.01.07; Couvreur 1.109f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 71; Yishu 7:9.6b; tr. Legge 1.121;
# dating: 8110
武子曰:
「合葬非古也,
自周公以來,
未之有改也。
吾許其大而不許其細,
何居?」
命之哭。
# src: LIJI 03.01.08; Couvreur 1.111f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 71; Yishu 7:9.8b; tr. Legge 1.122;
# dating: 8110
3.4子上之母死而不喪。
門人問諸子思曰:
「昔者子之先君子
喪出母乎?」
曰:
「然。」
「子之不使白也喪之。
何也?」
# src: LIJI 03.01.09; Couvreur 1.111f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 71f; Yishu 7:9.8b-9a; tr. Legge 1.122;
# dating: 8110
子思曰:
「昔者吾先君子無所失道;
道隆則從而隆,
道污則從而污。
伋則安能?
為伋也妻者,
是為白也母;
不為伋也妻者,
是不為白也母。」
# src: LIJI 03.01.10; Couvreur 1.111f; Su1n Xïda4n 2.57; Jia1ng Yi4hua2 72; Yishu 7:9.9a; tr. Legge 1.122;
# dating: 8110
故孔氏之不喪出母,
自子思始也。
# src: LIJI 03.01.11; Couvreur 1.112f; Su1n Xïda4n 2.58; Jia1ng Yi4hua2 72; Yishu 7:9.11a; tr. Legge 1.122;
# dating: 8110
3.5孔子曰:
「拜而后稽顙,
頹乎其順也;
稽顙而后拜,
頎乎其至也。
三年之喪,
吾從其至者。」
# src: LIJI 03.01.12; Couvreur 1.113f; Su1n Xïda4n 2.59f; Jia1ng Yi4hua2 73; Yishu 7:9.13b-14a; tr. Legge 1.123;
# dating: 8110
3.6孔子既得合葬於防,
曰:
「吾聞之,
古也墓而不墳;
今丘也,
東西南北之人也,
不可以弗識也。」
於是封之,
崇四尺。
# src: LIJI 03.01.13; Couvreur 1.113f; Su1n Xïda4n 2.60; Jia1ng Yi4hua2 73; Yishu 7:9.14a; tr. Legge 1.123;
# dating: 8110
孔子先反,
門人後,
雨甚,
至,
孔子問焉,
曰:
「爾來何遲也?」
曰:
「防墓崩。」
孔子不應。
三。
# src: LIJI 03.01.14; Couvreur 1.113f; Su1n Xïda4n 2.60; Jia1ng Yi4hua2 73; Yishu 7:9.14a; tr. Legge 1.123;
# dating: 8110
孔子泫然流涕曰:
「吾聞之:
古不脩墓。」
# src: LIJI 03.01.15; Couvreur 1.115; Su1n Xïda4n 2.60; Jia1ng Yi4hua2 73; Yishu 7:9.15b; tr. Legge 1.123;
# dating: 8110
3.7孔子哭子路於中庭。
有人弔者
而夫子拜之。
既哭,
進使者而問故。
使者曰:
「醢之矣。」
遂命覆醢。
# src: LIJI 03.01.16; Couvreur 1.115f; Su1n Xïda4n 2.60; Jia1ng Yi4hua2 74; Yishu 7:9.18a; tr. Legge 1.124;
# dating: 8110
3.8曾子曰:
「朋友之墓,
有宿草而不哭焉。」
# src: LIJI 03.01.17; Couvreur 1.116f; Su1n Xïda4n 2.61; Jia1ng Yi4hua2 74; Yishu 7:9.18b-19a; tr. Legge 1.124;
# dating: 8110
3.9子思曰:
「喪三日而殯,
凡附於身者,
必誠必信,
勿之有悔焉耳矣。
三月而葬,
凡附於棺者,
必誠必信,
勿之有悔焉耳矣。
# src: LIJI 03.01.18; Couvreur 1.116f; Su1n Xïda4n 2.61; Jia1ng Yi4hua2 74; Yishu 7:9.19a; tr. Legge 1.124;
# dating: 8110
喪三年以為極,
亡則弗之忘矣。
故君子有終身之憂,
而無一朝之患。
故忌日不樂。」
# src: LIJI 03.01.19; Couvreur 1.117; Su1n Xïda4n 2.61; Jia1ng Yi4hua2 75; Yishu 7:9.21a-21b; tr. Legge 1.124;
# dating: 8110
3.10孔子少孤,
不知其墓。
殯於五父之衢。
人之見之者,
皆以為葬也。
其慎也,
蓋殯也。
問於郰曼父之母,
然後得合葬於防。
# src: LIJI 03.01.20; Couvreur 1.117; Su1n Xïda4n 2.62; Jia1ng Yi4hua2 75; Yishu 7:9.23b; tr. Legge 1.125;
# dating: 8110
3.11鄰有喪,
舂不相;
里有殯,
不巷歌。
# src: LIJI 03.01.21; Couvreur 1.117; Su1n Xïda4n 2.62; Jia1ng Yi4hua2 76; Yishu 7:9.23b; tr. Legge 1.125;
# dating: 8110
喪冠不緌。
# src: LIJI 03.01.22; Couvreur 1.118; Su1n Xïda4n 2.62; Jia1ng Yi4hua2 76; Yishu 7:9.23b; tr. Legge 1.125;
# dating: 8110
3.12有虞氏瓦棺,
夏后氏堲周,
殷人棺椁,
周人牆置翣。
# src: LIJI 03.01.23; Couvreur 1.118f; Su1n Xïda4n 2.63; Jia1ng Yi4hua2 76; Yishu 7:9.24a; tr. Legge 1.125;
# dating: 8110
周人以殷人之棺椁
葬長殤,
以夏后氏之堲周葬
中殤、下殤,
以有虞氏之瓦棺
葬無服之殤。
# src: LIJI 03.01.24; Couvreur 1.119; Su1n Xïda4n 2.63; Jia1ng Yi4hua2 77; Yishu 7:9.25b; tr. Legge 1.125;
# dating: 8110
3.13夏后氏尚黑;
大事斂用昏,
戎事乘驪,
牲用玄。
殷人尚白:
大事斂用日中,
戎事乘翰,
牲用白。
# src: LIJI 03.01.25; Couvreur 1.119; Su1n Xïda4n 2.63; Jia1ng Yi4hua2 77; Yishu 7:9.25b; tr. Legge 1.125;
# dating: 8110
周人尚赤;
大事斂用日出,
戎事乘騵。
牲用騂。
# src: LIJI 03.01.26; Couvreur 1.119f; Su1n Xïda4n 2.64; Jia1ng Yi4hua2 77; Yishu 7:9.28b; tr. Legge 1.126;
# dating: 8110
3.14穆公之母卒,
使人問於曾子曰:
「如之何?」
# src: LIJI 03.01.27; Couvreur 1.119f; Su1n Xïda4n 2.64; Jia1ng Yi4hua2 77; Yishu 7:9.28b; tr. Legge 1.126;
# dating: 8110
對曰:
「申也聞諸申之父曰:
哭泣之哀,
齊、斬之情,
饘粥之食,
自天子達。
布幕,
衛也;
縿幕,
魯也。」
# src: LIJI 03.01.28; Couvreur 1.120f; Su1n Xïda4n 2.64f; Jia1ng Yi4hua2 78; Yishu 7:9.30b-31a; tr. Legge 1.126;
# dating: 8110
3.15晉獻公將殺其世子申生,
公子重耳謂之曰:
「子蓋言子之志於公乎?」
世子曰:
「不可,
君安驪姬,
是我傷公之心也。」
曰:
「然則蓋行乎?」
# src: LIJI 03.01.29; Couvreur 1.120f; Su1n Xïda4n 2.65; Jia1ng Yi4hua2 78; Yishu 7:9.31a; tr. Legge 1.126;
# dating: 8110
世子曰:
「不可,
君謂我欲弒君也,
天下豈有無父之國哉!
吾何行如之?」
# src: LIJI 03.01.30; Couvreur 1.120f; Su1n Xïda4n 2.65; Jia1ng Yi4hua2 78; Yishu 7:9.31a; tr. Legge 1.126;
# dating: 8110
使人辭於狐突曰:
「申生有罪,
不念伯氏之言也,
以至于死,
申生不敢愛其死,
雖然,
吾君老矣,
子少,
# src: LIJI 03.01.31; Couvreur 1.120f; Su1n Xïda4n 2.65; Jia1ng Yi4hua2 78; Yishu 7:9.31a; tr. Legge 1.126;
# dating: 8110
國家多難,
伯氏不出而圖吾君,
伯氏苟出而圖吾君,
申生受賜而死。」
再拜稽首,
乃卒。
是以為恭世子也。
# src: LIJI 03.01.32; Couvreur 1.122f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 79; Yishu 7:9.34a; tr. Legge 1.127;
# dating: 8110
3.16魯人有朝祥而莫歌者,
子路笑之。
夫子曰:
「由,
爾責於人,
終無已夫?
三年之喪,
亦已久矣夫。」
# src: LIJI 03.01.33; Couvreur 1.122f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 79; Yishu 7:9.34a; tr. Legge 1.127;
# dating: 8110
子路出,
夫子曰:
「又多乎哉,
踰月則其善也。」
# src: LIJI 03.01.34; Couvreur 1.123f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 79; Yishu 7:9.35b; tr. Legge 1.127;
# dating: 8110
3.17魯莊公及宋人戰于乘丘。
縣賁父御,
卜國為右。
馬驚,
敗績,
公隊。
# src: LIJI 03.01.35; Couvreur 1.123f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 79f; Yishu 7:9.35b; tr. Legge 1.127;
# dating: 8110
佐車授綏。
公曰:
「末之卜也。」
縣賁父曰:
「他日不敗績,
而今敗績,
是無勇也。」
遂死之。
# src: LIJI 03.01.36; Couvreur 1.123f; Su1n Xïda4n 2.66; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.35b; tr. Legge 1.127;
# dating: 8110
圉人浴馬,
有流矢在白肉。
公曰:
「非其罪也。」
遂誄之。
士之有誄,
自此始也。
# src: LIJI 03.01.37; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.38a; tr. Legge 1.128;
# dating: 8110
3.18曾子寢疾,
病。
樂正子春坐於床下,
曾元、曾申坐於足,
童子隅坐而執燭。
童子曰:
「華而睆,
大夫之簀與?」
# src: LIJI 03.01.38; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.38b; tr. Legge 1.128;
# dating: 8110
子春曰:
「止!」
曾子聞之,
瞿然
曰:
「呼!」
曰:
# src: LIJI 03.01.39; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.38b; tr. Legge 1.128;
# dating: 8110
「華而睆,
大夫之簀與?」
曾子曰:
「然,
斯季孫之賜也,
我未之能易也,
元,
起易簀。」
# src: LIJI 03.01.40; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67; Jia1ng Yi4hua2 80; Yishu 7:9.38b; tr. Legge 1.128;
# dating: 8110
曾元曰:
「夫子之病革矣,
不可以變,
幸而至於旦,
請敬易之。」
# src: LIJI 03.01.41; Couvreur 1.125f; Su1n Xïda4n 2.67f; Jia1ng Yi4hua2 80f; Yishu 7:9.38b; tr. Legge 1.128;
# dating: 8110
曾子曰:
「爾之愛我也不如彼;
君子之愛人也以德,
細人之愛人也以姑息。
吾何求哉?
吾得正而斃焉斯已矣。」
舉扶而易之。
反席未安而沒。
# src: LIJI 03.01.42; Couvreur 1.127; Su1n Xïda4n 2.68; Jia1ng Yi4hua2 i1; Yishu 7:9.41a; tr. Legge 1.129;
# dating: 8110
3.19始死,
充充如有窮;
既殯,
瞿瞿如有求而弗得;
既葬,
皇皇如有望而弗至。
練而慨然,
祥而廓然。
# src: LIJI 03.01.43; Couvreur 1.127f; Su1n Xïda4n 2.69; Jia1ng Yi4hua2 i2; Yishu 7:9.42a; tr. Legge 1.129;
# dating: 8110
3.20邾婁復之以矢,
蓋自戰於升陘始也。
魯婦人之髽而弔也,
自敗於臺鮐始也。
# src: LIJI 03.01.44; Couvreur 1.128; Su1n Xïda4n 2.70; Jia1ng Yi4hua2 i2f; Yishu 7:9.43b; tr. Legge 1.129;
# dating: 8110
3.21南宮縚之妻之姑之喪,
夫子誨之髽,曰:
「爾毋從從爾,
爾毋扈扈爾,
蓋榛以為笄,
長尺,
而總八寸。」
# src: LIJI 03.01.45; Couvreur 1.129; Su1n Xïda4n 2.70; Jia1ng Yi4hua2 i3; Yishu 7:9.44b; tr. Legge 1.129;
# dating: 8110
3.22孟獻子禫,
縣而不樂,
比御而不入。
夫子曰:
「獻子加於人一等矣!」
# src: LIJI 03.01.46; Couvreur 1.129; Su1n Xïda4n 2.72; Jia1ng Yi4hua2 i3; Yishu 7:9.48b; tr. Legge 1.130;
# dating: 8110
3.23孔子既祥,
五日彈琴而不成聲,
十日而成笙歌。
# src: LIJI 03.01.47; Couvreur 1.130; Su1n Xïda4n 2.72; Jia1ng Yi4hua2 i3; Yishu 7:9.49a; tr. Legge 1.130;
# dating: 8110
3.24有子蓋既祥
而絲屨、
組纓。
# src: LIJI 03.01.48; Couvreur 1.130; Su1n Xïda4n 2.72; Jia1ng Yi4hua2 i4; Yishu 7:9.49b; tr. Legge 1.131;
# dating: 8110
3.25死而不弔者三:
畏、厭、
溺。
# src: LIJI 03.01.49; Couvreur 1.130; Su1n Xïda4n 2.73; Jia1ng Yi4hua2 i4; Yishu 7:9.51b; tr. Legge 1.131;
# dating: 8110
子路有姊之喪,
可以除之矣,
而弗除也,
孔子曰:
「何弗除也?」
子路曰:
「吾寡兄弟而弗忍也。」
# src: LIJI 03.01.50; Couvreur 1.130; Su1n Xïda4n 2.73; Jia1ng Yi4hua2 i4; Yishu 7:9.51b; tr. Legge 1.131;
# dating: 8110
孔子曰:
「先王制禮,
行道之人
皆弗忍也。」
子路聞之,
遂除之。
# src: LIJI 03.01.51; Couvreur 1.131; Su1n Xïda4n 2.73; Jia1ng Yi4hua2 85; Yishu 7:9.52b; tr. Legge 1.131;
# dating: 8110
3.26大公封於營丘,
比及五世,
皆反葬於周。
君子曰:
「樂樂其所自生,
禮不忘其本。
古之人有言曰:
狐死正丘首,
仁也。」
# src: LIJI 03.01.52; Couvreur 1.131f; Su1n Xïda4n 2.74; Jia1ng Yi4hua2 85; Yishu 7:9.54b-55a; tr. Legge 1.131;
# dating: 8110
3.27伯魚之母死,
期而猶哭。
夫子聞之,曰:
「誰與哭者?」
門人曰:
「鯉也。」
夫子曰:
「嘻!
其甚也。」
# src: LIJI 03.01.53; Couvreur 1.131f; Su1n Xïda4n 2.74; Jia1ng Yi4hua2 85; Yishu 7:9.55a; tr. Legge 1.131;
# dating: 8110
伯魚聞之,
遂除之。
# src: LIJI 03.01.54; Couvreur 1.132; Su1n Xïda4n 2.75; Jia1ng Yi4hua2 86; Yishu 7:9.55b-56a; tr. Legge 1.132;
# dating: 8110
3.28舜葬於蒼梧之野,
蓋三妃未之從也。
季武子曰:
「周公蓋祔。」
# src: LIJI 03.02.01; Couvreur 1.132; Su1n Xïda4n 2.75; Jia1ng Yi4hua2 86; Yishu 8:10.1a; tr. Legge 1.132;
# dating: 8110
曾子之喪,
浴於爨室。
# src: LIJI 03.02.02; Couvreur 1.133; Su1n Xïda4n 2.76; Jia1ng Yi4hua2 86; Yishu 8:10.1b; tr. Legge 1.132;
# dating: 8110
3.29大功廢業。
或曰:
「大功
誦可也。」
# src: LIJI 03.02.03; Couvreur 1.133; Su1n Xïda4n 2.76; Jia1ng Yi4hua2 87; Yishu 8:10.3a; tr. Legge 1.132;
# dating: 8110
3.30子張病,
召申祥而語之曰:
「君子曰終,
小人曰死;
吾今日其庶幾乎?」
# src: LIJI 03.02.04; Couvreur 1.133; Su1n Xïda4n 2.77; Jia1ng Yi4hua2 87; Yishu 8:10.4a; tr. Legge 1.133;
# dating: 8110
3.31曾子曰:
「始死之奠,
其餘閣也與?」
# src: LIJI 03.02.05; Couvreur 1.133f; Su1n Xïda4n 2.77; Jia1ng Yi4hua2 87f; Yishu 8:10.5a; tr. Legge 1.133;
# dating: 8110
曾子曰:
「小功不為位也者,
是委巷之禮也。
子思之哭嫂也為位,
婦人倡踊;
申祥之哭言思也亦然。」
# src: LIJI 03.02.06; Couvreur 1.133f; Su1n Xïda4n 2.78; Jia1ng Yi4hua2 88; Yishu 8:10.6b; tr. Legge 1.133;
# dating: 8110
3.32古者,
冠縮縫,
今也
衡縫;
故喪冠之反吉,
非古也。
# src: LIJI 03.02.07; Couvreur 1.135; Su1n Xïda4n 2.78; Jia1ng Yi4hua2 88; Yishu 8:10.8a; tr. Legge 1.133;
# dating: 8110
曾子謂子思曰:
「伋,
吾執親之喪也,
水漿不入於口者七日。」
# src: LIJI 03.02.08; Couvreur 1.135; Su1n Xïda4n 2.78; Jia1ng Yi4hua2 88f; Yishu 8:10.8a; tr. Legge 1.133;
# dating: 8110
子思曰:
「先王之制禮也,
過之者俯而就之,
不至焉者
跂而及之。
故君子之執親之喪也,
水漿不入於口者三日,
杖而后能起。」
# src: LIJI 03.02.09; Couvreur 1.135f; Su1n Xïda4n 2.79; Jia1ng Yi4hua2 89; Yishu 8:10.9a; tr. Legge 1.134;
# dating: 8110
3.33曾子曰:
「小功不稅,
則是遠兄弟終無服也,
而可乎?」
# src: LIJI 03.02.10; Couvreur 1.136; Su1n Xïda4n 2.79; Jia1ng Yi4hua2 89; Yishu 8:10.11b; tr. Legge 1.134;
# dating: 8110
3.34伯高之喪,
孔氏之使者未至,
冉子攝束帛、
乘馬
而將之。
孔子曰:
「異哉,
徒使我不誠禮於伯高。」
# src: LIJI 03.02.11; Couvreur 1.136f; Su1n Xïda4n 2.79; Jia1ng Yi4hua2 90; Yishu 8:10.12b; tr. Legge 1.134;
# dating: 8110
伯高死於衛,
赴於孔子,
孔子曰:
「吾惡乎哭諸?
兄弟,
吾哭諸廟;
父之友,
吾哭諸廟門之外;
師,
吾哭諸寢;
# src: LIJI 03.02.12; Couvreur 1.136f; Su1n Xïda4n 2.79; Jia1ng Yi4hua2 90; Yishu 8:10.12b; tr. Legge 1.134;
# dating: 8110
朋友,
吾哭諸寢門之外;
所知,
吾哭諸野。
於野,
則已疏;
於寢,
則已重。
夫由賜也見我,
吾哭諸賜氏。」
# src: LIJI 03.02.13; Couvreur 1.136f; Su1n Xïda4n 2.79f; Jia1ng Yi4hua2 90; Yishu 8:10.12b; tr. Legge 1.134;
# dating: 8110
遂命子貢為之主,
曰:
「為爾哭也來者,
拜之;
知伯高而來者。
勿拜也。」
# src: LIJI 03.02.14; Couvreur 1.137f; Su1n Xïda4n 2.80; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.14b; tr. Legge 1.135;
# dating: 8110
3.35曾子曰:
「喪有疾,
食肉飲酒,
必有草木之滋焉。
以為薑桂之謂也。」
# src: LIJI 03.02.15; Couvreur 1.138f; Su1n Xïda4n 2.80; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.15b; tr. Legge 1.135;
# dating: 8110
3.36子夏喪其子而喪其明。
曾子弔之曰:
「吾聞之也:
朋友喪明則哭之。」
曾子哭,
子夏亦哭,
曰:
「天乎!
予之無罪也。」
# src: LIJI 03.02.16; Couvreur 1.138f; Su1n Xïda4n 2.i1; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.15b; tr. Legge 1.135;
# dating: 8110
曾子怒曰:
「商,
女何無罪也?
吾與女事夫子於洙、泗之間,
退而老於西河之上,
使西河之民
疑女於夫子,
爾罪一也;
# src: LIJI 03.02.17; Couvreur 1.138f; Su1n Xïda4n 2.i1; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.15b; tr. Legge 1.135;
# dating: 8110
喪爾親,
使民未有聞焉,
爾罪二也;
喪爾子,
喪爾明,
爾罪三也。
而曰女何無罪與!」
# src: LIJI 03.02.18; Couvreur 1.138f; Su1n Xïda4n 2.i1; Jia1ng Yi4hua2 91; Yishu 8:10.15b; tr. Legge 1.135;
# dating: 8110
子夏投其杖而拜曰:
「吾過矣!
吾過矣!
吾離群而索居
亦已久矣。」
# src: LIJI 03.02.19; Couvreur 1.139f; Su1n Xïda4n 2.i1; Jia1ng Yi4hua2 92; Yishu 8:10.17a-17b; tr. Legge 1.136;
# dating: 8110
3.37夫晝居於內,
問其疾可也;
夜居於外,
弔之可也。
是故君子非有大故,
不宿於外;
非致齊也,
非疾也,
不晝夜居於內。
# src: LIJI 03.02.20; Couvreur 1.140; Su1n Xïda4n 2.i2; Jia1ng Yi4hua2 93; Yishu 8:10.18b; tr. Legge 1.136;
# dating: 8110
3.38高子皋之執親之喪也,
泣血三年,
未嘗見齒,
君子以為難。
# src: LIJI 03.02.21; Couvreur 1.140; Su1n Xïda4n 2.i2; Jia1ng Yi4hua2 93; Yishu 8:10.19b; tr. Legge 1.136;
# dating: 8110
3.39衰,
與其不當物也,
寧無衰。
齊衰
不以邊坐,
大功不以服勤。
# src: LIJI 03.02.22; Couvreur 1.141f; Su1n Xïda4n 2.i2; Jia1ng Yi4hua2 93f; Yishu 8:10.21a; tr. Legge 1.136;
# dating: 8110
3.40孔子之衛,
遇舊館人之喪,
入而哭之哀。
出,
使子貢說驂而賻之。
子貢曰:
「於門人之喪,
未有所說驂,
說驂於舊館,
無乃已重乎?」
# src: LIJI 03.02.23; Couvreur 1.141f; Su1n Xïda4n 2.i2; Jia1ng Yi4hua2 94; Yishu 8:10.21a; tr. Legge 1.136;
# dating: 8110
夫子曰:
「予鄉者入而哭之,
遇於一哀而出涕。
予惡夫涕之無從也。
小子行之。」
# src: LIJI 03.02.24; Couvreur 1.142f; Su1n Xïda4n 2.i3; Jia1ng Yi4hua2 94; Yishu 8:10.22b; tr. Legge 1.137;
# dating: 8110
3.41孔子在衛,
有送葬者,
而夫子觀之,
曰:
「善哉為喪乎!
足以為法矣,
小子識之。」
# src: LIJI 03.02.25; Couvreur 1.142f; Su1n Xïda4n 2.i3; Jia1ng Yi4hua2 94; Yishu 8:10.22b; tr. Legge 1.137;
# dating: 8110
子貢曰:
「夫子何善爾也?」
曰:
「其往也如慕,
其反也如疑。」
子貢曰:
「豈若速反而虞乎!」
子曰:
「小子識之,
我未之能行也。」
# src: LIJI 03.02.26; Couvreur 1.143; Su1n Xïda4n 2.i4; Jia1ng Yi4hua2 95; Yishu 8:10.23b; tr. Legge 1.137;
# dating: 8110
3.42顏淵之喪,
饋祥肉,
孔子出受之;
入,
彈琴而后食之。
# src: LIJI 03.02.27; Couvreur 1.143; Su1n Xïda4n 2.i4; Jia1ng Yi4hua2 95; Yishu 8:10.24b; tr. Legge 1.137;
# dating: 8110
3.43孔子與門人立,
拱而尚右,
二三子亦皆尚右。
孔子曰:
「二三子之嗜學也,
我則有姊之喪故也。」
二三子皆尚左。
# src: LIJI 03.02.28; Couvreur 1.144f; Su1n Xïda4n 2.i4; Jia1ng Yi4hua2 96; Yishu 8:10.25a-25b; tr. Legge 1.138;
# dating: 8110
3.44孔子蚤作,
負手曳杖,
消搖於門,
歌曰:
「泰山其頹乎,
梁木其壞乎,
哲人其萎乎,」
既歌而入,
當戶而坐。
# src: LIJI 03.02.29; Couvreur 1.144f; Su1n Xïda4n 2.i4; Jia1ng Yi4hua2 96; Yishu 8:10.25b; tr. Legge 1.138;
# dating: 8110
子貢聞之,曰:
「泰山其頹,
則吾將安仰?
梁木其壞、
哲人其萎,
則吾將安放?
夫子殆將病也。」
# src: LIJI 03.02.30; Couvreur 1.144f; Su1n Xïda4n 2.85; Jia1ng Yi4hua2 96; Yishu 8:10.25b; tr. Legge 1.138;
# dating: 8110
遂趨而入。
夫子曰:
「賜!
爾來何遟也?
夏后氏殯於東階之上,
則猶在阼也;
殷人殯於兩楹之間,
則與賓主夾之也;
周人殯於西階之上,
則猶賓之也。
# src: LIJI 03.02.31; Couvreur 1.144f; Su1n Xïda4n 2.85; Jia1ng Yi4hua2 96; Yishu 8:10.25b-26a; tr. Legge 1.138;
# dating: 8110
而丘也殷人也。
予疇昔之夜,
夢坐奠於兩楹之間。
夫明王不興,
而天下其孰能宗予,
予殆將死也。」
蓋寢疾七日而沒。
# src: LIJI 03.02.32; Couvreur 1.146; Su1n Xïda4n 2.86; Jia1ng Yi4hua2 97; Yishu 8:10.29a; tr. Legge 1.139;
# dating: 8110
孔子之喪,
門人疑所服。
子貢曰:
「昔者夫子之喪顏淵
也,
若喪子
而無服;
喪子路亦然。
請喪夫子
若喪父而無服。」
# src: LIJI 03.02.33; Couvreur 1.146f; Su1n Xïda4n 2.87; Jia1ng Yi4hua2 97; Yishu 8:10.30a; tr. Legge 1.139;
# dating: 8110
3.45孔子之喪,
公西赤為志焉:
飾棺、
牆置翣設披,
周也;
設崇,
殷也;
綢練設旐,
夏也。
# src: LIJI 03.02.34; Couvreur 1.147; Su1n Xïda4n 2.88; Jia1ng Yi4hua2 98; Yishu 8:10.32b; tr. Legge 1.140;
# dating: 8110
3.46子張之喪,
公明儀為志焉。
褚幕丹質,
蟻結于四隅,
殷士也。
# src: LIJI 03.02.35; Couvreur 1.147f; Su1n Xïda4n 2.89; Jia1ng Yi4hua2 98; Yishu 8:10.33b; tr. Legge 1.140;
# dating: 8110
3.47子夏問於孔子曰:
「居父母之仇如之何?」
夫子曰:
「寢苫枕干,不仕,
弗與共天下也;
遇諸市朝,
不反兵而鬭。」
曰:
「請問居昆弟之仇如之何?」
# src: LIJI 03.02.36; Couvreur 1.147f; Su1n Xïda4n 2.89; Jia1ng Yi4hua2 98; Yishu 8:10.33b; tr. Legge 1.140;
# dating: 8110
曰:
「仕弗與共國;
銜君命而使,
雖遇之不鬭。」
曰:
「請問居從父、
昆弟之仇如之何?」
曰:
「不為魁,
主人能,
則執兵而陪其後。」
# src: LIJI 03.02.37; Couvreur 1.148f; Su1n Xïda4n 2.90; Jia1ng Yi4hua2 99; Yishu 8:10.35b; tr. Legge 1.141;
# dating: 8110
3.48孔子之喪,
二三子皆絰而出。
群居則絰,
出則否。
# src: LIJI 03.02.38; Couvreur 1.149; Su1n Xïda4n 2.90; Jia1ng Yi4hua2 99; Yishu 8:10.36b; tr. Legge 1.141;
# dating: 8110
3.49易墓、
非古也。
# src: LIJI 03.02.39; Couvreur 1.149f; Su1n Xïda4n 2.90; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.37b; tr. Legge 1.141;
# dating: 8110
3.50子路曰:
「吾聞諸夫子:
『『喪禮,
與其哀不足而禮有餘也,
不若禮不足而哀有餘也。
祭禮,
與其敬不足而禮有餘也,
不若禮不足而敬有餘也。』」
# src: LIJI 03.02.40; Couvreur 1.150f; Su1n Xïda4n 2.91; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.38a; tr. Legge 1.141;
# dating: 8110
3.51曾子弔於負夏,
主人既祖,
填池,
推柩而反之,
降婦人而后行禮。
# src: LIJI 03.02.41; Couvreur 1.150f; Su1n Xïda4n 2.91; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.38a; tr. Legge 1.141;
# dating: 8110
從者曰:
「禮與?」
曾子曰:
「夫祖者且也;
且、
胡為其不可以反宿也。」
# src: LIJI 03.02.42; Couvreur 1.150f; Su1n Xïda4n 2.92; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.38a; tr. Legge 1.141;
# dating: 8110
從者又問諸子游曰:
「禮與?」
子游曰:
「飯於牖下,
小斂於戶內,
大斂於阼,
殯於客位,
祖於庭,
葬於墓,
# src: LIJI 03.02.43; Couvreur 1.150f; Su1n Xïda4n 2.92; Jia1ng Yi4hua2 100; Yishu 8:10.38a; tr. Legge 1.141;
# dating: 8110
所以即遠也。
故喪事有進而無退。」
曾子聞之曰:
「多矣乎,
予出祖者。」
# src: LIJI 03.02.44; Couvreur 1.152f; Su1n Xïda4n 2.92; Jia1ng Yi4hua2 101; Yishu 8:10.41b; tr. Legge 1.142;
# dating: 8110
3.52曾子襲裘而弔,
子游裼裘而弔。
曾子指子游而示人曰:
「夫夫也,
為習於禮者,
如之何其裼裘而弔也。」
# src: LIJI 03.02.45; Couvreur 1.152f; Su1n Xïda4n 2.92; Jia1ng Yi4hua2 101; Yishu 8:10.41b-42a; tr. Legge 1.142;
# dating: 8110
主人既小斂,
袒、括髮;
子游趨而出,
襲裘、帶、絰而入。
曾子曰:
「我過矣,
我過矣,
夫夫是也。」
# src: LIJI 03.02.46; Couvreur 1.153f; Su1n Xïda4n 2.93; Jia1ng Yi4hua2 102; Yishu 8:10.43a; tr. Legge 1.142;
# dating: 8110
3.53子夏既除喪而見,
予之琴,
和之而不和,
彈之而不成聲。
作而曰:
「哀未忘也。
先王制禮,
而弗敢過也。」
# src: LIJI 03.02.47; Couvreur 1.153f; Su1n Xïda4n 2.93; Jia1ng Yi4hua2 102; Yishu 8:10.43a-43b; tr. Legge 1.142;
# dating: 8110
子張既除喪而見,
予之琴,
和之而和,
彈之而成聲,
作而曰:
「先王制禮,
不敢不至焉。」
# src: LIJI 03.02.48; Couvreur 1.154f; Su1n Xïda4n 2.93; Jia1ng Yi4hua2 102; Yishu 8:10.44b; tr. Legge 1.143;
# dating: 8110
3.54司寇惠子之喪,
子游為之麻衰,牡麻絰,
文子辭曰:
「子辱與彌牟之弟游,
又辱為之服,
敢辭。」
# src: LIJI 03.02.49; Couvreur 1.154f; Su1n Xïda4n 2.93f; Jia1ng Yi4hua2 102; Yishu 8:10.44b; tr. Legge 1.143;
# dating: 8110
子游曰:
「禮也。」
文子退,反哭。
子游趨而就諸臣之位,
文子又辭曰:
「子辱與彌牟之弟游,
又辱為之服,
又辱臨其喪,
敢辭。」
# src: LIJI 03.02.50; Couvreur 1.154f; Su1n Xïda4n 2.94; Jia1ng Yi4hua2 102f; Yishu 8:10.44b-45a; tr. Legge 1.143;
# dating: 8110
子游曰:
「固以請。」
文子退,
扶適子南面而立,曰:
「子辱與彌牟之弟游,
又辱為之服,
又辱臨其喪,
虎也敢不復位。」
子游趨而就客位。
# src: LIJI 03.02.51; Couvreur 1.156; Su1n Xïda4n 2.94; Jia1ng Yi4hua2 103; Yishu 8:10.46a; tr. Legge 1.144;
# dating: 8110
3.55將軍文子之喪,
既除喪,
而后越人來弔,
主人深衣、
練冠,
待于廟,
垂涕洟,
子游觀之曰:
「將軍文氏之子其庶幾乎!
亡於禮者之禮也,
其動也中。」
# src: LIJI 03.02.52; Couvreur 1.156f; Su1n Xïda4n 2.95; Jia1ng Yi4hua2 104; Yishu 8:10.47b; tr. Legge 1.144;
# dating: 8110
3.56幼名,
冠字,
五十以伯仲,
死謚,
周道也。
# src: LIJI 03.02.53; Couvreur 1.157; Su1n Xïda4n 2.95; Jia1ng Yi4hua2 104; Yishu 8:10.47b; tr. Legge 1.144;
# dating: 8110
絰也者,實也。
# src: LIJI 03.02.54; Couvreur 1.157; Su1n Xïda4n 2.96; Jia1ng Yi4hua2 105; Yishu 8:10.48a; tr. Legge 1.144;
# dating: 8110
掘中霤而浴,
毀竈以綴足;
及葬,
毀宗躐行,
出于大門,
殷道也。
學者行之。
# src: LIJI 03.02.55; Couvreur 1.157f; Su1n Xïda4n 2.96; Jia1ng Yi4hua2 105; Yishu 8:10.51a; tr. Legge 1.145;
# dating: 8110
3.57子柳之母死,
子碩請具。
子柳曰:
「何以哉?」
子碩曰:
「請粥庶弟之母。」
子柳曰:
「如之何其粥人之母以葬其母也。
不可。」
# src: LIJI 03.02.56; Couvreur 1.157f; Su1n Xïda4n 2.96; Jia1ng Yi4hua2 105; Yishu 8:10.51a; tr. Legge 1.145;
# dating: 8110
既葬,
子碩欲以賻布之餘具祭器。
子柳曰:
「不可,
吾聞之也,
君子不家於喪,
請班諸兄弟之貧者。」
# src: LIJI 03.02.57; Couvreur 1.158; Su1n Xïda4n 2.97; Jia1ng Yi4hua2 106; Yishu 8:10.52a; tr. Legge 1.145;
# dating: 8110
3.58君子曰:
「謀人之軍師,
敗則死之;
謀人之邦邑,
危則亡之。」
# src: LIJI 03.02.58; Couvreur 1.159; Su1n Xïda4n 2.97; Jia1ng Yi4hua2 106; Yishu 8:10.53a; tr. Legge 1.145;
# dating: 8110
3.59公叔文子升於瑕丘,
蘧伯玉從。
文子曰:
「樂哉斯丘也,
死則我欲葬焉。」
蘧伯玉曰:
「吾子樂之,
則瑗請前。」
# src: LIJI 03.02.59; Couvreur 1.159f; Su1n Xïda4n 2.98; Jia1ng Yi4hua2 107; Yishu 8:10.53b; tr. Legge 1.145;
# dating: 8110
3.60弁人有其母死
而孺子泣者,
孔子曰:
「哀則哀矣,
而難為繼也。
夫禮,
為可傳也,
為可繼也。
故哭踊有節。」
# src: LIJI 03.02.60; Couvreur 1.160f; Su1n Xïda4n 2.98; Jia1ng Yi4hua2 107; Yishu 8:10.54b; tr. Legge 1.146;
# dating: 8110
3.61叔孫武叔之母死,
既小斂,
舉者出戶,
出戶袒,
且投其冠,括髮。
子游曰:
「知禮。」
# src: LIJI 03.02.61; Couvreur 1.160f; Su1n Xïda4n 2.99; Jia1ng Yi4hua2 107f; Yishu 8:10.55b-57a; tr. Legge 1.146;
# dating: 8110
3.62扶君,
卜人師扶右,
射人師扶左;
君薨以是舉。
3.63從母之夫,
舅之妻,
夫二人相為服,
君子未之言也。
或曰:同爨緦。
# src: LIJI 03.02.62; Couvreur 1.161; Su1n Xïda4n 2.100; Jia1ng Yi4hua2 108; Yishu 8:10.59a; tr. Legge 1.146;
# dating: 8110
3.64喪事,
欲其縱縱爾;
吉事,
欲其折折爾。
故喪事雖遽,
不陵節,
吉事雖止,
不怠。
# src: LIJI 03.02.63; Couvreur 1.161; Su1n Xïda4n 2.100; Jia1ng Yi4hua2 108; Yishu 8:10.59a; tr. Legge 1.146;
# dating: 8110
故騷騷爾則野,
鼎鼎爾則小人。
君子蓋猶猶爾。
# src: LIJI 03.02.64; Couvreur 1.161f; Su1n Xïda4n 2.101; Jia1ng Yi4hua2 109; Yishu 8:10.60a; tr. Legge 1.147;
# dating: 8110
3.65喪具,
君子恥具,
一日二日而可為也者,
君子弗為也。
# src: LIJI 03.02.65; Couvreur 1.162; Su1n Xïda4n 2.101; Jia1ng Yi4hua2 109; Yishu 8:10.60b; tr. Legge 1.147;
# dating: 8110
3.66喪服,
兄弟之子猶子也,
蓋引而進之也;
嫂叔之無服也,
蓋推而遠之也;
姑姊妹之薄也,
蓋有受我而厚之者也。
# src: LIJI 03.03.01; Couvreur 1.162; Su1n Xïda4n 2.102; Jia1ng Yi4hua2 110; Yishu 8:11.1a; tr. Legge 1.147;
# dating: 8110
3.67食於有喪者之側,
未嘗飽也。
# src: LIJI 03.03.02; Couvreur 1.163; Su1n Xïda4n 2.102; Jia1ng Yi4hua2 110; Yishu 8:11.1a-1b; tr. Legge 1.147;
# dating: 8110
3.68曾子與客立於門側,
其徒趨而出。
# src: LIJI 03.03.03; Couvreur 1.163; Su1n Xïda4n 2.102; Jia1ng Yi4hua2 110; Yishu 8:11.1a-1b; tr. Legge 1.147;
# dating: 8110
曾子曰:
「爾將何之?」
曰:
「吾父死,
將出哭於巷。」
曰:
「反,
哭於爾次。」
曾子北面而弔焉。
# src: LIJI 03.03.04; Couvreur 1.163f; Su1n Xïda4n 2.103; Jia1ng Yi4hua2 110; Yishu 8:11.2a; tr. Legge 1.148;
# dating: 8110
3.69孔子曰:
「之死而致死之,
不仁而不可為也;
之死而致生之,
不知而不可為也。
# src: LIJI 03.03.05; Couvreur 1.163f; Su1n Xïda4n 2.103; Jia1ng Yi4hua2 110f; Yishu 8:11.2a; tr. Legge 1.148;
# dating: 8110
是故
竹不成用,
瓦不成味,
木不成斲,
琴瑟張而不平,
竽笙備而不和,
有鐘磬而無簨虡,
其曰明器,
神明之也。」
# src: LIJI 03.03.06; Couvreur 1.164f; Su1n Xïda4n 2.103f; Jia1ng Yi4hua2 111; Yishu 8:11.4b; tr. Legge 1.149;
# dating: 8110
3.70有子問於曾子曰:
「問喪於夫子乎?」
曰:
「聞之矣:
喪欲速貧,
死欲速朽。」
有子曰:
「是非君子之言也。」
曾子曰:
「參也聞諸夫子也。」
# src: LIJI 03.03.07; Couvreur 1.164f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 111; Yishu 8:11.4b; tr. Legge 1.149;
# dating: 8110
有子又曰:
「是非君子之言也。」
曾子曰:
「參也與子游聞之。」
有子曰:
「然,
然則夫子有為言之也。」
# src: LIJI 03.03.08; Couvreur 1.164f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 111; Yishu 8:11.4b; tr. Legge 1.149;
# dating: 8110
曾子以斯言告於子游。
子游曰:
「甚哉,
有子之言似夫子也。
昔者夫子居於宋,
見桓司馬自為石椁,
三年而不成。
# src: LIJI 03.03.09; Couvreur 1.165f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 111; Yishu 8:11.4b-5a; tr. Legge 1.149;
# dating: 8110
夫子曰:
『若是其靡也,
死不如速朽之愈也。』
死之欲速朽,
為桓司馬言之也。
南宮敬叔反,
必載寶而朝。
夫子曰:
『若是其貨也,
喪不如速貧之愈也。』
# src: LIJI 03.03.10; Couvreur 1.165f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 111f; Yishu 8:11.5a; tr. Legge 1.149;
# dating: 8110
喪之欲速貧,
為敬叔言之也。」
曾子以子游之言告於有子,
有子曰:
「然,
吾固曰
非夫子之言也。」
曾子曰:
「子何以知之?」
# src: LIJI 03.03.11; Couvreur 1.165f; Su1n Xïda4n 2.104; Jia1ng Yi4hua2 112; Yishu 8:11.5a; tr. Legge 1.149;
# dating: 8110
有子曰:
「夫子制於中都,
四寸之棺,
五寸之椁,
以斯知不欲速朽也。
昔者夫子失魯司寇,
將之荊,
蓋先之以子夏,
又申之以冉有,
以斯知不欲速貧也。」
# src: LIJI 03.03.12; Couvreur 1.167f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 113; Yishu 8:11.7b; tr. Legge 1.150;
# dating: 8110
3.71陳莊子死,
赴於魯,
魯人欲勿哭,
繆公召縣子而問焉。
縣子曰:
「古之大夫,
束脩之問不出竟,
雖欲哭之,
安得而哭之?
# src: LIJI 03.03.13; Couvreur 1.167f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 113; Yishu 8:11.7b-8a; tr. Legge 1.150;
# dating: 8110
今之大夫,
交政於中國,
雖欲勿哭,
焉得而弗哭?
且臣聞之,
哭有二道:
有愛而哭之,
有畏而哭之。」
# src: LIJI 03.03.14; Couvreur 1.167f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 113; Yishu 8:11.8a; tr. Legge 1.150;
# dating: 8110
公曰:
「然,
然則如之何而可?」
縣子曰:
「請哭諸異姓之廟。」
於是與哭諸縣氏。
# src: LIJI 03.03.15; Couvreur 1.168f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 114; Yishu 8:11.9a; tr. Legge 1.151;
# dating: 8110
3.72仲憲言於曾子曰:
「夏后氏用明器,
示民無知也;
殷人用祭器,
示民有知也;
周人兼用之,
示民疑也。」
# src: LIJI 03.03.16; Couvreur 1.168f; Su1n Xïda4n 2.105; Jia1ng Yi4hua2 114; Yishu 8:11.9a; tr. Legge 1.151;
# dating: 8110
曾子曰:
「其不然乎!
其不然乎!
夫明器,
鬼器也;
祭器,
人器也;
夫古之人
胡為而死其親乎?」
# src: LIJI 03.03.17; Couvreur 1.169f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 114; Yishu 8:11.11a; tr. Legge 1.151;
# dating: 8110
3.73公叔木有同母異父之昆弟死,
問於子游。
子游曰:
「其大功乎?」
狄儀有同母異父之昆弟死,
問於子夏,
子夏曰:
「我未之前聞也;
魯人則為之齊衰。」
# src: LIJI 03.03.18; Couvreur 1.169f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 114; Yishu 8:11.11a; tr. Legge 1.151;
# dating: 8110
狄儀行齊衰。
今之齊衰,
狄儀之問也。
# src: LIJI 03.03.19; Couvreur 1.170f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 115; Yishu 8:11.12b; tr. Legge 1.151;
# dating: 8110
3.74子思之母死於衛,
柳若謂子思曰:
「子,
聖人之後也,
四方於子乎觀禮,
子蓋慎諸。」
# src: LIJI 03.03.20; Couvreur 1.170f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 115; Yishu 8:11.12b-13a; tr. Legge 1.151;
# dating: 8110
子思曰:
「吾何慎哉,
吾聞之:
有其禮,
無其財,
君子弗行也;
# src: LIJI 03.03.21; Couvreur 1.170f; Su1n Xïda4n 2.106; Jia1ng Yi4hua2 115; Yishu 8:11.13a; tr. Legge 1.151;
# dating: 8110
有其禮,
有其財,
無其時,
君子弗行也,
吾何慎哉。」
# src: LIJI 03.03.22; Couvreur 1.171f; Su1n Xïda4n 2.107; Jia1ng Yi4hua2 116; Yishu 8:11.14b-15a; tr. Legge 1.152;
# dating: 8110
3.75縣子瑣曰:
「吾聞之:
古者不降,
上下各以其親。
滕伯文為孟虎齊衰,
其叔父也;
為孟皮齊衰,
其叔父也。」
# src: LIJI 03.03.23; Couvreur 1.172; Su1n Xïda4n 2.108; Jia1ng Yi4hua2 116; Yishu 8:11.16a; tr. Legge 1.152;
# dating: 8110
3.76后木曰:
「喪,
吾聞諸縣子曰:
夫喪,
不可不深長思也,
買棺外內易,
我死則亦然。」
# src: LIJI 03.03.24; Couvreur 1.172f; Su1n Xïda4n 2.108; Jia1ng Yi4hua2 117; Yishu 8:11.17a; tr. Legge 1.152;
# dating: 8110
3.77曾子曰:
「尸未設飾,
故帷堂,
小斂而徹帷。」
仲梁子曰:
「夫婦方亂,
故帷堂,
小斂而徹帷。」
# src: LIJI 03.03.25; Couvreur 1.173; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 117; Yishu 8:11.18a; tr. Legge 1.153;
# dating: 8110
3.78小斂之奠,
子游曰:
「於東方。」
曾子曰:
「於西方,
斂斯席矣。」
小斂之奠在西方,
魯禮之末失也。
# src: LIJI 03.03.26; Couvreur 1.173; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 117; Yishu 8:11.19a; tr. Legge 1.153;
# dating: 8110
3.79縣子曰:
「綌衰、繐裳,
非古也。」
# src: LIJI 03.03.27; Couvreur 1.173f; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 118; Yishu 8:11.19b; tr. Legge 1.153;
# dating: 8110
3.80子蒲卒,
哭者呼滅。
子皋
「曰:
「若是野哉。」
哭者改之。
# src: LIJI 03.03.28; Couvreur 1.174; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 118; Yishu 8:11.20a; tr. Legge 1.153;
# dating: 8110
3.81杜橋之母之喪,
宮中無相,
以為沽也。
# src: LIJI 03.03.29; Couvreur 1.174; Su1n Xïda4n 2.109; Jia1ng Yi4hua2 118; Yishu 8:11.20a; tr. Legge 1.153;
# dating: 8110
3.82夫子曰:
「始死,
羔裘玄冠者,
易之而已。」
羔裘玄冠,
夫子不以弔。
# src: LIJI 03.03.30; Couvreur 1.174f; Su1n Xïda4n 2.110; Jia1ng Yi4hua2 119; Yishu 8:11.21a; tr. Legge 1.153;
# dating: 8110
3.83子游問喪具,
夫子曰:
「稱家之有亡。」
子游曰:
「有亡惡乎齊?」
# src: LIJI 03.03.31; Couvreur 1.174f; Su1n Xïda4n 2.110; Jia1ng Yi4hua2 119; Yishu 8:11.21a; tr. Legge 1.153;
# dating: 8110
夫子曰:
「有,
毋過禮;
苟亡矣,
斂首足形,
還葬,
縣棺而封,
人豈有非之者哉。」
# src: LIJI 03.03.32; Couvreur 1.175; Su1n Xïda4n 2.110; Jia1ng Yi4hua2 119; Yishu 8:11.22b; tr. Legge 1.154;
# dating: 8110
3.84司士賁告於子游曰:
「請襲於床。」
子游曰:
「諾。」
縣子聞之,
曰:
「汏哉叔氏,
專以禮許人。」
# src: LIJI 03.03.33; Couvreur 1.176; Su1n Xïda4n 2.111; Jia1ng Yi4hua2 120; Yishu 8:11.24a; tr. Legge 1.154;
# dating: 8110
3.85宋襄公葬其夫人,
醯醢百甕。
曾子曰:
「既曰明器矣,
而又實之。」
# src: LIJI 03.03.34; Couvreur 1.176; Su1n Xïda4n 2.111; Jia1ng Yi4hua2 120; Yishu 8:11.25b; tr. Legge 1.154;
# dating: 8110
3.86孟獻子之喪,
司徒旅歸四布。
夫子曰:
「可也。」
# src: LIJI 03.03.35; Couvreur 1.176f; Su1n Xïda4n 2.112; Jia1ng Yi4hua2 121; Yishu 8:11.26b; tr. Legge 1.154;
# dating: 8110
3.87讀賵,
曾子曰:
「非古也,
是再告也。」
# src: LIJI 03.03.36; Couvreur 1.177; Su1n Xïda4n 2.112; Jia1ng Yi4hua2 121; Yishu 8:11.27b; tr. Legge 1.155;
# dating: 8110
3.88成子高寢疾,
慶遺入,
請曰:
「子之病革矣,
如至乎大病,
則如之何?」
# src: LIJI 03.03.37; Couvreur 1.177; Su1n Xïda4n 2.112; Jia1ng Yi4hua2 121; Yishu 8:11.27b; tr. Legge 1.155;
# dating: 8110
子高曰:
「吾聞之也;
生有益於人,
死不害於人。
吾縱生無益於人,
吾可以死害於人乎哉?
我死,
則擇不食之地而葬我焉。」
# src: LIJI 03.03.38; Couvreur 1.177f; Su1n Xïda4n 2.112f; Jia1ng Yi4hua2 122; Yishu 8:11.28b-29a; tr. Legge 1.155;
# dating: 8110
3.89子夏問諸夫子曰:
「居君之母與妻之喪。」
「居處言語飲食衎爾。」
3.90賓客至,
無所館。
夫子曰:
「生於我乎館,
死於我乎殯。」
# src: LIJI 03.03.39; Couvreur 1.177f; Su1n Xïda4n 2.113; Jia1ng Yi4hua2 122; Yishu 8:11.29b; tr. Legge 1.155;
# dating: 8110
3.91國子高曰:
「葬也者,
藏也;
藏也者,
欲人之弗得見也。
# src: LIJI 03.03.40; Couvreur 1.177f; Su1n Xïda4n 2.113; Jia1ng Yi4hua2 122; Yishu 8:11.29b; tr. Legge 1.155;
# dating: 8110
是故
衣足以飾身,
棺周於衣,
椁周於棺,
土周於椁;
反壤樹之哉。」
# src: LIJI 03.03.41; Couvreur 1.178f; Su1n Xïda4n 2.113; Jia1ng Yi4hua2 123; Yishu 8:11.31a; tr. Legge 1.156;
# dating: 8110
3.92孔子之喪,
有自燕來觀者,
舍於子夏氏。
子夏曰:
「聖人之葬人與?
人之葬聖人也。
子何觀焉?
# src: LIJI 03.03.42; Couvreur 1.178f; Su1n Xïda4n 2.113f; Jia1ng Yi4hua2 123; Yishu 8:11.31a; tr. Legge 1.156;
# dating: 8110
昔者夫子言之曰:
『吾見封之若堂者矣,
見若坊者矣,
見若覆夏屋者矣,
見若斧者矣。
吾從若斧者焉。』
馬鬣封之謂也。
今一日而三斬板,
而已封,
尚行夫子之志乎哉。」
# src: LIJI 03.03.43; Couvreur 1.180; Su1n Xïda4n 2.114; Jia1ng Yi4hua2 123; Yishu 8:11.33b; tr. Legge 1.156;
# dating: 8110
3.93婦人不葛帶。
# src: LIJI 03.03.44; Couvreur 1.180; Su1n Xïda4n 2.115; Jia1ng Yi4hua2 124; Yishu 8:11.34a-35a; tr. Legge 1.156;
# dating: 8110
3.94有薦新,
如朔奠。
3.95既葬,
各以其服除。
# src: LIJI 03.03.45; Couvreur 1.180; Su1n Xïda4n 2.115; Jia1ng Yi4hua2 125; Yishu 8:11.36a; tr. Legge 1.156;
# dating: 8110
3.96池視重霤。
# src: LIJI 03.03.46; Couvreur 1.180; Su1n Xïda4n 2.115; Jia1ng Yi4hua2 125; Yishu 8:11.36b; tr. Legge 1.156;
# dating: 8110
3.97君即位而為椑,
歲壹漆之,
藏焉。
# src: LIJI 03.03.47; Couvreur 1.1i1; Su1n Xïda4n 2.116; Jia1ng Yi4hua2 125; Yishu 8:11.37b; tr. Legge 1.157;
# dating: 8110
3.98復、
楔齒、
綴足、
飯、
設飾、
帷堂並作。
# src: LIJI 03.03.48; Couvreur 1.1i1; Su1n Xïda4n 2.116; Jia1ng Yi4hua2 125; Yishu 8:11.37b; tr. Legge 1.157;
# dating: 8110
父兄命赴者。
# src: LIJI 03.03.49; Couvreur 1.1i1f; Su1n Xïda4n 2.116; Jia1ng Yi4hua2 126; Yishu 8:11.38b; tr. Legge 1.157;
# dating: 8110
3.99君復,
於小寢、大寢,
小祖、大祖,
庫門、四郊。
# src: LIJI 03.03.50; Couvreur 1.1i2; Su1n Xïda4n 2.117; Jia1ng Yi4hua2 126; Yishu 8:11.39b-40b; tr. Legge 1.157;
# dating: 8110
3.100喪不剝,
奠也與?
祭肉也與?
既殯,
旬而布材與明器。
# src: LIJI 03.03.51; Couvreur 1.1i2; Su1n Xïda4n 2.117; Jia1ng Yi4hua2 127; Yishu 8:11.41a; tr. Legge 1.157;
# dating: 8110
朝奠日出,
夕奠逮日。
# src: LIJI 03.03.52; Couvreur 1.1i2f; Su1n Xïda4n 2.117; Jia1ng Yi4hua2 127; Yishu 8:11.41b; tr. Legge 1.157;
# dating: 8110
父母之喪,
哭無時,
使必知其反也。
# src: LIJI 03.03.53; Couvreur 1.1i3f; Su1n Xïda4n 2.118; Jia1ng Yi4hua2 127; Yishu 8:11.42a; tr. Legge 1.157;
# dating: 8110
3.101練,
練衣黃裏、
縓緣,
葛要絰,
繩屨無絇,
角瑱,
鹿裘衡長袪,
袪裼之可也。
# src: LIJI 03.03.54; Couvreur 1.1i4; Su1n Xïda4n 2.119; Jia1ng Yi4hua2 128; Yishu 8:11.45a; tr. Legge 1.158;
# dating: 8110
3.102有殯,
聞遠兄弟之喪,
雖緦必往;
非兄弟,
雖鄰不往。
所識,
其兄弟不同居者皆弔。
# src: LIJI 03.03.55; Couvreur 1.1i4f; Su1n Xïda4n 2.120; Jia1ng Yi4hua2 128; Yishu 8:11.46b; tr. Legge 1.158;
# dating: 8110
3.103天子之棺四重;
水兕革棺被之,
其厚三寸,
杝棺一,
梓棺二,
四者皆周。
棺束縮二衡三,
衽每束一。
柏椁以端長六尺。
# src: LIJI 03.03.56; Couvreur 1.185f; Su1n Xïda4n 2.121; Jia1ng Yi4hua2 129; Yishu 8:11.48b; tr. Legge 1.159;
# dating: 8110
3.104天子之哭諸侯也,
爵弁絰䊷衣;
或曰:
使有司哭之,
為之不以樂食。
# src: LIJI 03.03.57; Couvreur 1.186; Su1n Xïda4n 2.122; Jia1ng Yi4hua2 129; Yishu 8:11.50a; tr. Legge 1.159;
# dating: 8110
3.105天子之殯也,
菆塗龍輴以椁,
加斧于椁上,
畢塗屋,
天子之禮也。
# src: LIJI 03.03.58; Couvreur 1.186; Su1n Xïda4n 2.123; Jia1ng Yi4hua2 130; Yishu 8:11.51b; tr. Legge 1.159;
# dating: 8110
3.106唯天子之喪,
有別姓而哭。
# src: LIJI 03.03.59; Couvreur 1.186f; Su1n Xïda4n 2.124; Jia1ng Yi4hua2 130; Yishu 8:11.52a; tr. Legge 1.159;
# dating: 8110
3.107魯哀公誄孔丘曰:
「天不遺耆老,
莫相予位焉,
嗚呼哀哉!
尼父!」
# src: LIJI 03.03.60; Couvreur 1.187; Su1n Xïda4n 2.124; Jia1ng Yi4hua2 131; Yishu 8:11.53a; tr. Legge 1.159;
# dating: 8110
3.108國亡大縣邑,
公、卿、大夫、士皆厭冠,
哭於大廟,
三日,
君不舉。
或曰:
君舉而哭於后土。
# src: LIJI 03.03.61; Couvreur 1.187; Su1n Xïda4n 2.124; Jia1ng Yi4hua2 131; Yishu 8:11.53b; tr. Legge 1.160;
# dating: 8110
3.109孔子惡野哭者。
# src: LIJI 03.03.62; Couvreur 1.187; Su1n Xïda4n 2.125; Jia1ng Yi4hua2 131; Yishu 8:11.54b; tr. Legge 1.160;
# dating: 8110
3.110未仕者,
不敢稅人;
如稅人,
則以父兄之命。
# src: LIJI 03.03.63; Couvreur 1.187f; Su1n Xïda4n 2.125; Jia1ng Yi4hua2 132; Yishu 8:11.55a; tr. Legge 1.160;
# dating: 8110
3.111士備入而后朝夕踊。
# src: LIJI 03.03.64; Couvreur 1.188; Su1n Xïda4n 2.125f; Jia1ng Yi4hua2 132; Yishu 8:11.55b-56a; tr. Legge 1.160;
# dating: 8110
3.112祥而縞,
是月禫,
徙月樂。
3.113君於士有賜帟。