禮記

禮記

KR1d0052_tls_004-1a

** 4 檀弓下

4.1君之適長殤,

車三乘;

公之庶長殤,

車一乘;

大夫之適長殤,

車一乘。

KR1d0052_tls_004-2a

# src: LIJI 04.01.02; Couvreur 1.189; Su1n Xïda4n 3.1; Jia1ng Yi4hua2 135; Yishu 9:12.3b; tr. Legge 1.161;

# dating: 8110

4.2公之喪,

諸達官之長,

杖。

KR1d0052_tls_004-3a

# src: LIJI 04.01.03; Couvreur 1.190; Su1n Xïda4n 3.2; Jia1ng Yi4hua2 136; Yishu 9:12.4a; tr. Legge 1.161;

# dating: 8110

4.3君於大夫,

將葬,

弔於宮,

及出,

命引之,

三步則止,

如是者三,

君退;

朝亦如之,

哀次亦如之。

KR1d0052_tls_004-4a

# src: LIJI 04.01.04; Couvreur 1.190; Su1n Xïda4n 3.2; Jia1ng Yi4hua2 136; Yishu 9:12.5a; tr. Legge 1.162;

# dating: 8110

4.4五十無車者,

不越疆而弔人。

KR1d0052_tls_004-5a

# src: LIJI 04.01.05; Couvreur 1.190f; Su1n Xïda4n 3.2; Jia1ng Yi4hua2 136; Yishu 9:12.5b; tr. Legge 1.162;

# dating: 8110

4.5季武子寢疾,

蟜固不說齊衰而入見,

曰:

「斯道也,

將亡矣;

士唯公門說齊衰。」

# src: LIJI 04.01.06; Couvreur 1.190f; Su1n Xïda4n 3.2f; Jia1ng Yi4hua2 136; Yishu 9:12.5b; tr. Legge 1.162;

# dating: 8110

武子曰:

「不亦善乎,

君子表微。」

及其喪也,

曾點倚其門而歌。

KR1d0052_tls_004-6a

# src: LIJI 04.02.07; Couvreur 1.212f; Su1n Xïda4n 3.24; Jia1ng Yi4hua2 149; Yishu 10:13.5a; tr. Legge 1.174;

# dating: 8110

4.6大夫弔,

「當事而至,

則辭焉。

# src: LIJI 04.01.08; Couvreur 1.191f; Su1n Xïda4n 3.4; Jia1ng Yi4hua2 137; Yishu 9:12.8b-9a; tr. Legge 1.163;

# dating: 8110

弔於人,

是日不樂。

婦人不越疆而弔人。

行弔之日

不飲酒食肉焉。

弔於葬者必執引,

若從柩,及壙,

皆執紼。

KR1d0052_tls_004-7a

# src: LIJI 04.01.09; Couvreur 1.192f; Su1n Xïda4n 3.5; Jia1ng Yi4hua2 138; Yishu 9:12.10a-11a; tr. Legge 1.163;

# dating: 8110

4.7喪,

公弔之,

必有拜者,

雖朋友、州里、舍人可也。

弔曰:

「寡君承事。」

主人曰:

「臨。」

君遇柩於路,

必使人弔之。

# src: LIJI 04.01.10; Couvreur 1.193; Su1n Xïda4n 3.5; Jia1ng Yi4hua2 138; Yishu 9:12.11b; tr. Legge 1.164;

# dating: 8110

大夫之喪,

庶子不受弔。

KR1d0052_tls_004-8a

# src: LIJI 04.01.11; Couvreur 1.193f; Su1n Xïda4n 3.5; Jia1ng Yi4hua2 138f; Yishu 9:12.12a; tr. Legge 1.164;

# dating: 8110

4.8妻之昆弟為父後者死,

哭之適室,

子為主,

袒免哭踊,

夫入門右,

使人立于門外告來者,

狎則入哭;

# src: LIJI 04.01.12; Couvreur 1.193f; Su1n Xïda4n 3.5; Jia1ng Yi4hua2 139; Yishu 9:12.12a; tr. Legge 1.164;

# dating: 8110

父在,

哭於妻之室;

非為父後者,

哭諸異室。

KR1d0052_tls_004-9a

# src: LIJI 04.01.13; Couvreur 1.194; Su1n Xïda4n 3.7; Jia1ng Yi4hua2 139; Yishu 9:12.13b; tr. Legge 1.164;

# dating: 8110

4.9有殯,

聞遠兄弟之喪,

哭于側室;

無側室,

哭于門內之右;

同國,

則往哭之。

KR1d0052_tls_004-10a

# src: LIJI 04.01.14; Couvreur 1.194f; Su1n Xïda4n 3.7; Jia1ng Yi4hua2 139; Yishu 9:12.14a; tr. Legge 1.164;

# dating: 8110

4.10子張死,

曾子有母之喪;

齊衰而往哭之。

或曰:

「齊衰不以弔。」

曾子曰:

「我弔也與哉?」

KR1d0052_tls_004-11a

# src: LIJI 04.01.15; Couvreur 1.194f; Su1n Xïda4n 3.7; Jia1ng Yi4hua2 140; Yishu 9:12.15a; tr. Legge 1.164;

# dating: 8110

4.11有若之喪,

悼公弔焉,

子游擯,

由左。

KR1d0052_tls_004-12a

# src: LIJI 04.01.16; Couvreur 1.195f; Su1n Xïda4n 3.8; Jia1ng Yi4hua2 140; Yishu 9:12.16a; tr. Legge 1.165;

# dating: 8110

4.12齊穀王姬之喪,

魯莊公為之大功。

或曰:

「由魯嫁,

故為之服姊妹之服」;

或曰:

「外祖母也,

故為之服。」

KR1d0052_tls_004-13a

# src: LIJI 04.01.17; Couvreur 1.196f; Su1n Xïda4n 3.8; Jia1ng Yi4hua2 141; Yishu 9:12.16b-17a; tr. Legge 1.165;

# dating: 8110

4.13晉獻公之喪,

秦穆公使人弔公子重耳,

且曰:

「寡人聞之,

亡國恆於斯,

得國恆於斯,

雖吾子儼然在憂服之中,

喪亦不可久也,

時亦不可失也。

孺子其圖之。」

# src: LIJI 04.01.18; Couvreur 1.196f; Su1n Xïda4n 3.9; Jia1ng Yi4hua2 141; Yishu 9:12.17a; tr. Legge 1.165;

# dating: 8110

以告舅犯,

舅犯曰:

「孺子其辭焉;

喪人無寶,

仁親以為寶。

父死之謂何?

又因以為利,

而天下其孰能說之?

孺子其辭焉。」

# src: LIJI 04.01.19; Couvreur 1.196f; Su1n Xïda4n 3.9; Jia1ng Yi4hua2 141; Yishu 9:12.17a; tr. Legge 1.165;

# dating: 8110

公子重耳對客曰:

「君惠弔亡臣重耳,

身喪父死,

不得與於哭泣之哀,

以為君憂,

父死之謂何?

或敢有他志,

以辱君義。」

# src: LIJI 04.01.20; Couvreur 1.196f; Su1n Xïda4n 3.9; Jia1ng Yi4hua2 141; Yishu 9:12.17a; tr. Legge 1.165;

# dating: 8110

稽顙而不拜,

哭而起,

起而不私。

# src: LIJI 04.01.21; Couvreur 1.198f; Su1n Xïda4n 3.9; Jia1ng Yi4hua2 141; Yishu 9:12.17a-17b; tr. Legge 1.166;

# dating: 8110

子顯以致命於穆公。

穆公曰:

「仁夫公子重耳!

夫稽顙而不拜,

則未為後也,

故不成拜。

哭而起,

則愛父也;

起而不私,

則遠利也。」

KR1d0052_tls_004-14a

# src: LIJI 04.01.22; Couvreur 1.198f; Su1n Xïda4n 3.9; Jia1ng Yi4hua2 142; Yishu 9:12.19b; tr. Legge 1.166;

# dating: 8110

4.14帷殯,

非古也,

自敬姜之哭穆伯始也。

KR1d0052_tls_004-15a

# src: LIJI 04.01.23; Couvreur 1.199f; Su1n Xïda4n 3.10; Jia1ng Yi4hua2 142; Yishu 9:12.20a; tr. Legge 1.167;

# dating: 8110

4.15喪禮,

哀戚之至也,

節哀,

順變也;

君子念始之者也。

# src: LIJI 04.01.24; Couvreur 1.199f; Su1n Xïda4n 3.10; Jia1ng Yi4hua2 142; Yishu 9:12.21a; tr. Legge 1.167;

# dating: 8110

復,

盡愛之道也,

有禱祠之心焉;

望反諸幽,

求諸鬼神之道也;

北面,

求諸幽之義也。

# src: LIJI 04.01.25; Couvreur 1.199f; Su1n Xïda4n 3.11; Jia1ng Yi4hua2 142; Yishu 9:12.21b-22a; tr. Legge 1.167;

# dating: 8110

拜稽顙,

哀戚之至隱也;

稽顙,

隱之甚也。

飯用米、貝,

弗忍虛也;

不以食道,

用美焉爾。

# src: LIJI 04.01.26; Couvreur 1.200f; Su1n Xïda4n 3.12; Jia1ng Yi4hua2 142f; Yishu 9:12.23b; tr. Legge 1.168;

# dating: 8110

銘,

明旌也,

以死者為不可別已,

故以其旗識識之。

愛之,

斯錄之矣;

敬之,

斯盡其道焉耳。

# src: LIJI 04.01.27; Couvreur 1.200f; Su1n Xïda4n 3.12f; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.24b-26a; tr. Legge 1.168;

# dating: 8110

重,

主道也,

殷主綴重焉;

周主重徹焉。

奠以素器,

以生者有哀素之心也;

唯祭祀之禮,

主人自盡焉爾;

豈知神之所饗,

亦以主人有齊敬之心也。

# src: LIJI 04.01.28; Couvreur 1.200f; Su1n Xïda4n 3.14; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.27a; tr. Legge 1.168;

# dating: 8110

辟踊,

哀之至也,

有筭,

為之節文也。

# src: LIJI 04.01.29; Couvreur 1.202f; Su1n Xïda4n 3.15; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.28b; tr. Legge 1.169;

# dating: 8110

袒、括髮,

變也;

慍,

哀之變也。

去飾,

去美也;

袒、括髮,

去飾之甚也。

有所袒、有所襲,

哀之節也。

# src: LIJI 04.01.30; Couvreur 1.202f; Su1n Xïda4n 3.15; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.29b-31b; tr. Legge 1.169;

# dating: 8110

弁絰葛而葬,

與神交之道也,

有敬心焉。

周人弁而葬,

殷人冔而葬。

歠主人、主婦、室老,

為其病也,

君命食之也。

# src: LIJI 04.01.31; Couvreur 1.202f; Su1n Xïda4n 3.16; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.32a; tr. Legge 1.169;

# dating: 8110

反哭升堂,

反諸其所作也;

主婦入于室,

反諸其所養也。

# src: LIJI 04.01.32; Couvreur 1.202f; Su1n Xïda4n 3.16; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.32b; tr. Legge 1.169;

# dating: 8110

反哭之弔也,

哀之至也,

-反而亡焉,

失之矣,

於是為甚。

殷既封而弔,

周反哭而弔。

孔子曰:

「殷已愨,

吾從周。」

# src: LIJI 04.01.33; Couvreur 1.204f; Su1n Xïda4n 3.17; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.34a; tr. Legge 1.170;

# dating: 8110

葬於北方,北首,

三代之達禮也,

之幽之故也。

既封,

主人贈,

而祝宿虞尸。

# src: LIJI 04.01.34; Couvreur 1.204f; Su1n Xïda4n 3.17f; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.35a-36b; tr. Legge 1.170;

# dating: 8110

既反哭,

主人與有司視虞牲,

有司以几筵舍奠於墓左,

反,

日中而虞。

葬日虞,

弗忍一日離也。

# src: LIJI 04.01.35; Couvreur 1.204f; Su1n Xïda4n 3.18; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.37a-39a; tr. Legge 1.170;

# dating: 8110

是月也,

以虞易奠。

卒哭曰「成事」,

是日也,

以吉祭易喪祭,

明日,

祔于祖父。

# src: LIJI 04.01.36; Couvreur 1.207f; Su1n Xïda4n 3.19f; Jia1ng Yi4hua2 143; Yishu 9:12.40b-42b; tr. Legge 1.171;

# dating: 8110

其變而之吉祭也,

比至於祔,

必於是日也

接,不忍一日末有所歸也。

殷練而祔,

周卒哭而祔。

孔子善殷。

KR1d0052_tls_004-16a

# src: LIJI 04.01.37; Couvreur 1.207f; Su1n Xïda4n 3.20; Jia1ng Yi4hua2 145f; Yishu 9:12.46a; tr. Legge 1.171;

# dating: 8110

4.16君臨臣喪,

以巫、祝、桃、茢、執戈,

-惡之也;

所以異於生也。

KR1d0052_tls_004-17a

4.17喪有死之道焉。

先王之所以難言也。

KR1d0052_tls_004-18a

# src: LIJI 04.01.38; Couvreur 1.208f; Su1n Xïda4n 3.21; Jia1ng Yi4hua2 146; Yishu 9:12.48a; tr. Legge 1.172;

# dating: 8110

4.18喪之朝也,

順死者之孝心也,

其哀離其室也,

故至於祖、考之廟而后行。

殷朝而殯於祖,

周朝而遂葬。

KR1d0052_tls_004-19a

# src: LIJI 04.01.39; Couvreur 1.208f; Su1n Xïda4n 3.22; Jia1ng Yi4hua2 147; Yishu 9:12.48b; tr. Legge 1.172;

# dating: 8110

4.19孔子謂:

為明器者,

知喪道矣,

備物而不可用也。

哀哉!

死者而用生者之器也。

不殆於用殉乎哉。

# src: LIJI 04.01.40; Couvreur 1.208f; Su1n Xïda4n 3.22; Jia1ng Yi4hua2 147; Yishu 9:12.49b; tr. Legge 1.173;

# dating: 8110

其曰明器,

神明之也。

塗車芻靈,

自古有之,

明器之道也。

孔子謂為芻靈者善,

謂為俑者不仁,

-不殆於用人乎哉。

KR1d0052_tls_004-20a

# src: LIJI 04.02.01; Couvreur 1.210; Su1n Xïda4n 3.23; Jia1ng Yi4hua2 147; Yishu 10:13.1a; tr. Legge 1.173;

# dating: 8110

4.20穆公問於子思曰:

「為舊君反服,

古與?」

子思曰:

「古之君子,

進人以禮,

退人以禮,

故有舊君反服之禮也;

# src: LIJI 04.02.02; Couvreur 1.210; Su1n Xïda4n 3.23; Jia1ng Yi4hua2 147; Yishu 10:13.1a; tr. Legge 1.173;

# dating: 8110

今之君子,

進人若將加諸膝,

退人若將隊諸淵,

毋為戎首,

不亦善乎!

又何反服之有。」

# src: LIJI 04.02.03; Couvreur 1.210f; Su1n Xïda4n 3.23; Jia1ng Yi4hua2 148; Yishu 10:13.3a; tr. Legge 1.174;

# dating: 8110

4.21悼公之喪,

季昭子問於孟敬子曰:

「為君何食?」

# src: LIJI 04.02.04; Couvreur 1.210f; Su1n Xïda4n 3.23; Jia1ng Yi4hua2 148; Yishu 10:13.3a-3b; tr. Legge 1.174;

# dating: 8110

敬子曰:

「食粥,

天下之達禮也。

吾三臣者之不能居公室也,

四方莫不聞矣,

勉而為瘠,則吾能,

毋乃使人疑夫不以情居瘠者乎哉?

我則食食。」

KR1d0052_tls_004-22a

# src: LIJI 04.02.05; Couvreur 1.211f; Su1n Xïda4n 3.24; Jia1ng Yi4hua2 149; Yishu 10:13.4a; tr. Legge 1.174;

# dating: 8110

4.22衛司徒敬子死,

子夏弔焉,

主人未小斂,

絰而往。

# src: LIJI 04.02.06; Couvreur 1.211f; Su1n Xïda4n 3.24; Jia1ng Yi4hua2 149; Yishu 10:13.4b; tr. Legge 1.174;

# dating: 8110

子游弔焉,

主人既小歛,

子游出絰,反哭。

子夏曰:

「聞之也與?」

曰:

「聞諸夫子,

主人未改服則不絰。」

KR1d0052_tls_004-23a

# src: LIJI 04.01.07; Couvreur 1.191; Su1n Xïda4n 3.3; Jia1ng Yi4hua2 137; Yishu 9:12.7b; tr. Legge 1.162;

# dating: 8110

4.23曾子曰:

「晏子可謂

知禮也已,

恭敬之有焉。」

# src: LIJI 04.02.08; Couvreur 1.212f; Su1n Xïda4n 3.24; Jia1ng Yi4hua2 149; Yishu 10:13.5a; tr. Legge 1.174;

# dating: 8110

有若曰:

「晏子一狐裘三十年,

遣車一乘,

及墓而反,

國君七个,

遣車七乘;

大夫五个,

遣車五乘,

晏子焉知禮?」

# src: LIJI 04.02.09; Couvreur 1.212f; Su1n Xïda4n 3.26; Jia1ng Yi4hua2 149; Yishu 10:13.5b; tr. Legge 1.174;

# dating: 8110

曾子曰:

「國無道,

君子恥盈禮焉;

國奢,

則示之以儉;

國儉,

則示之以禮。」

KR1d0052_tls_004-24a

# src: LIJI 04.02.10; Couvreur 1.213f; Su1n Xïda4n 3.26; Jia1ng Yi4hua2 150; Yishu 10:13.8a; tr. Legge 1.175;

# dating: 8110

4.24國昭子之母死,

問於子張曰:

「葬及墓,

男子、婦人安位?」

子張曰:

「司徒敬子之喪,

夫子相,

男子西鄉,

婦人東鄉。」

# src: LIJI 04.02.11; Couvreur 1.213f; Su1n Xïda4n 3.26; Jia1ng Yi4hua2 150; Yishu 10:13.8a; tr. Legge 1.175;

# dating: 8110

曰:

「噫!

毋。」

曰:

「我喪也斯沾。

爾專之,

賓為賓焉,

主為主焉,

-婦人從男子皆西鄉。」

KR1d0052_tls_004-25a

# src: LIJI 04.02.12; Couvreur 1.214f; Su1n Xïda4n 3.27; Jia1ng Yi4hua2 150; Yishu 10:13.9b; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

4.25穆伯之喪,

敬姜晝哭;

文伯之喪,

晝夜哭。

孔子曰:

「知禮矣。」

# src: LIJI 04.02.13; Couvreur 1.215; Su1n Xïda4n 3.27; Jia1ng Yi4hua2 151; Yishu 10:13.9b; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

文伯之喪,

敬姜據其床而不哭,

曰:

「昔者吾有斯子也,

吾以將為賢人也,

# src: LIJI 04.02.14; Couvreur 1.215; Su1n Xïda4n 3.27; Jia1ng Yi4hua2 151; Yishu 10:13.9b; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

吾未嘗以就公室;

今及其死也,

朋友諸臣未有出涕者,

而內人皆行哭失聲。

斯子也,

必多曠於禮矣夫。」

KR1d0052_tls_004-26a

# src: LIJI 04.02.15; Couvreur 1.215f; Su1n Xïda4n 3.27; Jia1ng Yi4hua2 151; Yishu 10:13.10b; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

4.26季康子之母死,

陳褻衣。

敬姜曰:

「婦人不飾,

不敢見舅姑,

將有四方之賓來,

褻衣何為陳於斯。」

命徹之。

KR1d0052_tls_004-27a

# src: LIJI 04.02.16; Couvreur 1.216f; Su1n Xïda4n 3.27; Jia1ng Yi4hua2 152; Yishu 10:13.11a-11b; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

4.27有子與子游立,

見孺子慕者,

有子謂子游曰:

「予壹不知夫喪之踊也,

予欲去之久矣。

情在於斯,

其是也夫?」

# src: LIJI 04.02.17; Couvreur 1.216f; Su1n Xïda4n 3.27; Jia1ng Yi4hua2 152; Yishu 10:13.11b; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

子游曰:

「禮:

有微情者,

有以故興物者;

有直情而徑行者,

戎狄之道也。

# src: LIJI 4, Couvreur 1.216f; Su1n Xïda4n 3.27f; Legge 1.176; mod. CH

# dating: 8110

禮道則不然,

人喜則斯陶,

陶斯詠,

詠斯猶,

猶斯舞,

舞斯慍,

慍斯戚,

戚斯歎,

歎斯辟,

辟斯踊矣,

# src: LIJI 04.02.19; Couvreur 1.216f; Su1n Xïda4n 3.28f; Jia1ng Yi4hua2 152; Yishu 10:13.11b; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

品節斯,

斯之謂禮。

人死,

斯惡之矣,

無能也,

斯倍之矣。

是故

制絞、衾,

設蔞、翣,

為使人勿惡也。

# src: LIJI 04.02.20; Couvreur 1.216f; Su1n Xïda4n 3.29; Jia1ng Yi4hua2 152; Yishu 10:13.11b; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

始死,

脯、醢之奠;

將行,

遣而行之,

既葬而食之,

未有見其饗之者也;

自上世以來,

未之有舍也,

為使人勿倍也。

# src: LIJI 04.02.21; Couvreur 1.216f; Su1n Xïda4n 3.29; Jia1ng Yi4hua2 152; Yishu 10:13.11b-12a; tr. Legge 1.176;

# dating: 8110

故子之所刺於禮者,

亦非禮之訾也。」

KR1d0052_tls_004-28a

# src: LIJI 04.02.22; Couvreur 1.218f; Su1n Xïda4n 3.29; Jia1ng Yi4hua2 153; Yishu 10:13.16a; tr. Legge 1.178;

# dating: 8110

4.28吳侵陳,

斬祀殺厲,

師還出竟,

陳大宰嚭使於師。

夫差謂行人儀曰:

「是夫也多言,

盍嘗問焉;

師必有名,

人之稱斯師也者,

則謂之何?」

# src: LIJI 04.02.23; Couvreur 1.218f; Su1n Xïda4n 3.29; Jia1ng Yi4hua2 153; Yishu 10:13.16a-17a; tr. Legge 1.178;

# dating: 8110

大宰嚭曰:

「古之侵伐者,

不斬祀、

不殺厲、

不獲二毛;

今斯師也,

殺厲與?

其不謂之殺厲之師與?」

# src: LIJI 04.02.24; Couvreur 1.218f; Su1n Xïda4n 3.29; Jia1ng Yi4hua2 154; Yishu 10:13.17a; tr. Legge 1.178;

# dating: 8110

曰:

「反爾地,

歸爾子,

則謂之何?」

曰:

「君王討敝邑之罪,

又矜而赦之,

師與,

有無名乎?」

KR1d0052_tls_004-29a

# src: LIJI 04.02.25; Couvreur 1.218f; Su1n Xïda4n 3.30; Jia1ng Yi4hua2 154; Yishu 10:13.18b; tr. Legge 1.178;

# dating: 8110

4.29顏丁善居喪;

始死,

皇皇焉如有求而弗得,

及殯,

望望焉如有從而弗及,

既葬,

慨焉如不及其反而息。

KR1d0052_tls_004-30a

# src: LIJI 04.02.26; Couvreur 1.220; Su1n Xïda4n 3.30; Jia1ng Yi4hua2 155; Yishu 10:13.20a-20b; tr. Legge 1.179;

# dating: 8110

4.30子張問曰:

「《書》云:

『高宗三年不言,

言乃讙。』

有諸?」

仲尼曰:

「胡為其不然也?

古者天子崩,

王世子聽於冢宰三年。」

KR1d0052_tls_004-31a

# src: LIJI 04.02.27; Couvreur 1.221f; Su1n Xïda4n 3.31; Jia1ng Yi4hua2 155; Yishu 10:13.21a; tr. Legge 1.179;

# dating: 8110

4.31知悼子卒,

未葬,

平公飲酒,

師曠、

李調侍,

鼓鐘。

杜蕢自外來,

聞鐘聲,

曰:

「安在?」

# src: LIJI 04.02.28; Couvreur 1.221f; Su1n Xïda4n 3.31; Jia1ng Yi4hua2 155; Yishu 10:13.21a; tr. Legge 1.179;

# dating: 8110

曰:

「在寢」,

杜蕢入寢,

歷階而升,

酌,

曰:

「曠飲斯。」

又酌,

曰:

「調飲斯。」

# src: LIJI 04.02.29; Couvreur 1.221f; Su1n Xïda4n 3.31; Jia1ng Yi4hua2 155; Yishu 10:13.21a; tr. Legge 1.179;

# dating: 8110

又酌,

堂上北面坐飲之。

降,

趨而出。

# src: LIJI 04.02.30; Couvreur 1.221f; Su1n Xïda4n 3.31; Jia1ng Yi4hua2 155; Yishu 10:13.21a; tr. Legge 1.179;

# dating: 8110

平公呼而進之,

曰:

「蕢,

曩者爾心或開予,

是以不與爾言;

爾飲曠何也?」

# src: LIJI 04.02.31; Couvreur 1.221f; Su1n Xïda4n 3.31; Jia1ng Yi4hua2 155; Yishu 10:13.21a; tr. Legge 1.179;

# dating: 8110

曰:

「子、卯不樂;

知悼子在堂,

斯其為子、卯也大矣。

曠也大師也,

不以詔,

是以飲之也。」

「爾飲調何也?」

# src: LIJI 04.02.32; Couvreur 1.221f; Su1n Xïda4n 3.31; Jia1ng Yi4hua2 155; Yishu 10:13.21b; tr. Legge 1.179;

# dating: 8110

曰:

「調也君之褻臣也,

為一飲一食,

亡君之疾,

是以飲之也。」

「爾飲何也?」

# src: LIJI 04.02.33; Couvreur 1.221f; Su1n Xïda4n 3.31; Jia1ng Yi4hua2 155f; Yishu 10:13.21b; tr. Legge 1.179;

# dating: 8110

曰:

「蕢也宰夫也,

非刀匕是共,

又敢與知防,

是以飲之也。」

# src: LIJI 04.02.34; Couvreur 1.223; Su1n Xïda4n 3.32; Jia1ng Yi4hua2 156; Yishu 10:13.21b; tr. Legge 1.180;

# dating: 8110

平公曰:

「寡人亦有過焉,

酌而飲寡人。」

杜蕢洗而揚觶。

公謂侍者曰:

「如我死,

則必無廢斯爵也。」

# src: LIJI 04.02.35; Couvreur 1.223; Su1n Xïda4n 3.32; Jia1ng Yi4hua2 156; Yishu 10:13.21b; tr. Legge 1.180;

# dating: 8110

至于今,

既畢獻,

斯揚觶,

謂之杜舉。

KR1d0052_tls_004-32a

# src: LIJI 04.02.36; Couvreur 1.224f; Su1n Xïda4n 3.32f; Jia1ng Yi4hua2 156f; Yishu 10:13.24a; tr. Legge 1.180;

# dating: 8110

4.32公叔文子卒,

其子戍請謚於君,

曰:

「日月有時,

將葬矣。

請所以易其名者。」

君曰:

「昔者衛國凶饑,

夫子為粥與國之餓者,

是不亦惠乎?

# src: LIJI 04.02.37; Couvreur 1.224f; Su1n Xïda4n 3.33; Jia1ng Yi4hua2 157; Yishu 10:13.24a-24b; tr. Legge 1.180;

# dating: 8110

昔者衛國有難,

夫子以其死衛寡人,

不亦貞乎?

夫子聽衛國之政,

脩其班制,

以與四鄰交,

衛國之社稷不辱,

不亦文乎?

故謂夫子貞惠文子。」

KR1d0052_tls_004-33a

# src: LIJI 04.02.38; Couvreur 1.225f; Su1n Xïda4n 3.33; Jia1ng Yi4hua2 157; Yishu 10:13.26b; tr. Legge 1.1i1;

# dating: 8110

4.33石駘仲卒,

無適子,

有庶子六人,

卜所以為後者。

曰:

「沐浴佩玉則兆。」

五人者皆沐浴佩玉;

# src: LIJI 04.02.39; Couvreur 1.225f; Su1n Xïda4n 3.33; Jia1ng Yi4hua2 157; Yishu 10:13.26b; tr. Legge 1.1i1;

# dating: 8110

石祁子曰:

「孰有執親之喪

而沐浴佩玉者乎?」

不沐浴佩玉。

石祁子兆。

衛人以龜為有知也。

KR1d0052_tls_004-34a

# src: LIJI 04.02.40; Couvreur 1.226f; Su1n Xïda4n 3.33; Jia1ng Yi4hua2 158; Yishu 10:13.27b; tr. Legge 1.1i1;

# dating: 8110

4.34陳子車死於衛,

其妻與其家大夫謀以殉葬,

而后陳子亢至,

以告曰:

「夫子疾,

莫養於下,

請以殉葬。」

# src: LIJI 04.02.41; Couvreur 1.226f; Su1n Xïda4n 3.34; Jia1ng Yi4hua2 158; Yishu 10:13.27b; tr. Legge 1.1i1;

# dating: 8110

子亢曰:

「以殉葬,

非禮也;

雖然,

則彼疾當養者

孰若妻與宰?

得已,

則吾欲已;

不得已,

則吾欲以二子者之為之也。」

# src: LIJI 04.02.42; Couvreur 1.226f; Su1n Xïda4n 3.34; Jia1ng Yi4hua2 158; Yishu 10:13.27b; tr. Legge 1.1i1;

# dating: 8110

於是弗果用。

KR1d0052_tls_004-35a

# src: LIJI 04.02.43; Couvreur 1.227; Su1n Xïda4n 3.34; Jia1ng Yi4hua2 158; Yishu 10:13.28a; tr. Legge 1.1i2;

# dating: 8110

4.35子路曰:

「傷哉貧也,

生無以為養,

死無以為禮也。」

# src: LIJI 04.02.44; Couvreur 1.227; Su1n Xïda4n 3.34; Jia1ng Yi4hua2 158; Yishu 10:13.28b; tr. Legge 1.1i2;

# dating: 8110

孔子曰:

「啜菽飲水盡其歡,

斯之謂孝;

斂手足形,

還葬而無椁,

稱其財,

斯之謂禮。」

KR1d0052_tls_004-36a

# src: LIJI 04.02.45; Couvreur 1.227f; Su1n Xïda4n 3.34; Jia1ng Yi4hua2 159; Yishu 10:13.29a; tr. Legge 1.1i2;

# dating: 8110

4.36衛獻公出奔,

反於衛,

及郊,

將班邑於從者而后入。

# src: LIJI 04.02.46; Couvreur 1.227f; Su1n Xïda4n 3.34; Jia1ng Yi4hua2 159; Yishu 10:13.29a; tr. Legge 1.1i2;

# dating: 8110

柳莊曰:

「如皆守社稷,

則孰執羈靮而從;

如皆從,

則孰守社稷?

君反其國而有私也,

毋乃不可乎?」

弗果班。

KR1d0052_tls_004-37a

# src: LIJI 04.02.47; Couvreur 1.228f; Su1n Xïda4n 3.35; Jia1ng Yi4hua2 159; Yishu 10:13.30a; tr. Legge 1.1i3;

# dating: 8110

4.37衛有大史曰柳莊,

寢疾。

公曰:

「若疾革,

雖當祭必告。」

# src: LIJI 04.02.48; Couvreur 1.228f; Su1n Xïda4n 3.35; Jia1ng Yi4hua2 159; Yishu 10:13.30a; tr. Legge 1.1i3;

# dating: 8110

公再拜稽首請於尸曰:

「有臣柳莊也者,

非寡人之臣,

社稷之臣也,

聞之死,

請往。」

不釋服而往,

遂以襚之。

# src: LIJI 04.02.49; Couvreur 1.228f; Su1n Xïda4n 3.35; Jia1ng Yi4hua2 160; Yishu 10:13.30a; tr. Legge 1.1i3;

# dating: 8110

與之邑裘氏與縣潘氏,

書而納諸棺,

曰:

「世世萬子孫

無變也。」

KR1d0052_tls_004-38a

# src: LIJI 04.02.50; Couvreur 1.229f; Su1n Xïda4n 3.35; Jia1ng Yi4hua2 160; Yishu 10:13.31b-32a; tr. Legge 1.183;

# dating: 8110

4.38陳乾昔寢疾,

屬其兄弟,

而命其子尊已曰:

「如我死,

則必大為我棺,

使吾二婢子夾我。」

# src: LIJI 04.02.51; Couvreur 1.229f; Su1n Xïda4n 3.35; Jia1ng Yi4hua2 160; Yishu 10:13.32a; tr. Legge 1.1i3;

# dating: 8110

陳乾昔死,

其子曰:

「以殉葬,

非禮也,

況又同棺乎?」

弗果殺。

KR1d0052_tls_004-39a

# src: LIJI 04.02.52; Couvreur 1.230; Su1n Xïda4n 3.35; Jia1ng Yi4hua2 161; Yishu 10:13.32b; tr. Legge 1.1i4;

# dating: 8110

4.39仲遂卒于垂;

壬午猶繹,

《萬》入去《籥》。

仲尼曰:

「非禮也,

卿卒不繹。」

KR1d0052_tls_004-40a

# src: LIJI 04.02.53; Couvreur 1.231f; Su1n Xïda4n 3.36; Jia1ng Yi4hua2 161; Yishu 10:13.34a-34b; tr. Legge 1.1i4;

# dating: 8110

4.40季康子之母死,

公輸若方小,

斂,

般請以機封,

將從之,

公肩假曰:

「不可!

夫魯有初,

公室視豐碑,

三家視桓楹。

# src: LIJI 04.02.54; Couvreur 1.231f; Su1n Xïda4n 3.37; Jia1ng Yi4hua2 161; Yishu 10:13.34b; tr. Legge 1.1i4;

# dating: 8110

般,

爾以人之母嘗巧,

則豈不得以?

其毋以嘗巧者乎?

則病者乎?

噫!」

弗果從。

KR1d0052_tls_004-41a

# src: LIJI 04.02.55; Couvreur 1.232f; Su1n Xïda4n 3.38; Jia1ng Yi4hua2 162; Yishu 10:13.37a; tr. Legge 1.185;

# dating: 8110

4.41戰于郎,

公叔禺人遇負杖入保者息,

曰:

「使之雖病也,

任之雖重也,

君子不能為謀也,

士弗能死也。

不可!

我則既言矣。」

# src: LIJI 04.02.56; Couvreur 1.232f; Su1n Xïda4n 3.38; Jia1ng Yi4hua2 162; Yishu 10:13.37a-37b; tr. Legge 1.185;

# dating: 8110

與其鄰重汪踦往,

皆死焉。

魯人欲勿殤重汪踦,

問於仲尼。

仲尼曰:

「能執干戈以衛社稷,

雖欲勿殤也,

不亦可乎!」

KR1d0052_tls_004-42a

# src: LIJI 04.02.57; Couvreur 1.233f; Su1n Xïda4n 3.38; Jia1ng Yi4hua2 163; Yishu 10:13.39b; tr. Legge 1.185;

# dating: 8110

4.42子路去魯,

謂顏淵曰:

「何以贈我?」

曰:

「吾聞之也:

去國

則哭于墓而后行,

反其國

不哭,

展墓而入。」

# src: LIJI 04.02.58; Couvreur 1.233f; Su1n Xïda4n 3.38; Jia1ng Yi4hua2 163; Yishu 10:13.40a; tr. Legge 1.185;

# dating: 8110

謂子路曰:

「何以處我?」

子路曰:

「吾聞之也,

過墓則式,

過祀則下。」

KR1d0052_tls_004-43a

# src: LIJI 04.02.59; Couvreur 1.234f; Su1n Xïda4n 3.39; Jia1ng Yi4hua2 163; Yishu 10:13.40b-41a; tr. Legge 1.185;

# dating: 8110

4.43工尹商陽與陳棄疾追吳師,

及之。

陳棄疾謂工尹商陽曰:

「王事也,

子手弓而可。」

手弓。

「子射諸。」

射之,

斃一人,

韔弓。

# src: LIJI 04.02.60; Couvreur 1.234f; Su1n Xïda4n 3.39; Jia1ng Yi4hua2 163; Yishu 10:13.41a; tr. Legge 1.185;

# dating: 8110

又及,

謂之,

又斃二人。

每斃一人,

揜其目。

止其御曰:

「朝不坐,

燕不與,

殺三人,

亦足以反命矣。」

# src: LIJI 04.02.61; Couvreur 1.234f; Su1n Xïda4n 3.39; Jia1ng Yi4hua2 163; Yishu 10:13.41a; tr. Legge 1.185;

# dating: 8110

孔子曰:

「殺人之中,

又有禮焉。」

KR1d0052_tls_004-44a

# src: LIJI 04.02.62; Couvreur 1.235; Su1n Xïda4n 3.40; Jia1ng Yi4hua2 164; Yishu 10:13.43a; tr. Legge 1.186;

# dating: 8110

4.44諸侯伐秦,

曹桓公卒于會。

諸侯請含,

使之襲。

KR1d0052_tls_004-45a

# src: LIJI 04.02.63; Couvreur 1.235f; Su1n Xïda4n 3.40; Jia1ng Yi4hua2 164; Yishu 10:13.43a; tr. Legge 1.186;

# dating: 8110

4.45襄公朝于荊,

康王卒。

荊人曰:

「必請襲。」

魯人曰:

「非禮也。」

荊人強之。

巫先拂柩。

荊人悔之。

KR1d0052_tls_004-46a

# src: LIJI 04.02.64; Couvreur 1.236f; Su1n Xïda4n 3.41; Jia1ng Yi4hua2 165; Yishu 10:13.44b-45a; tr. Legge 1.187;

# dating: 8110

4.46滕成公之喪,

使子叔敬叔弔,

進書,

子服惠伯為介。

及郊,

為懿伯之忌

不入。

# src: LIJI 04.02.65; Couvreur 1.236f; Su1n Xïda4n 3.41; Jia1ng Yi4hua2 165; Yishu 10:13.45a; tr. Legge 1.187;

# dating: 8110

惠伯曰:

「政也,

不可以叔父之私

不將公事。」

遂入。

KR1d0052_tls_004-47a

# src: LIJI 04.03.01; Couvreur 1.237f; Su1n Xïda4n 3.42; Jia1ng Yi4hua2 165; Yishu 10:14.1a; tr. Legge 1.188;

# dating: 8110

4.47哀公使人弔蕢尚,

遇諸道。

辟於路,

畫宮而受弔焉。

曾子曰:

「蕢尚不如杞梁之妻之知禮也。

# src: LIJI 04.03.02; Couvreur 1.237f; Su1n Xïda4n 3.42; Jia1ng Yi4hua2 165; Yishu 10:14.1a; tr. Legge 1.188;

# dating: 8110

齊莊公襲莒于奪,

杞梁死焉。

其妻迎其柩於路而哭之哀。

# src: LIJI 04.03.03; Couvreur 1.237f; Su1n Xïda4n 3.42; Jia1ng Yi4hua2 165f; Yishu 10:14.1a; tr. Legge 1.188; revised tr. CH

# dating: 8110

莊公使人弔之。

對曰:

『君之臣不免於罪,

則將肆諸市朝,

而妻妾執;

君之臣免於罪,

則有先人之敝廬在。

君無所辱命。』」

KR1d0052_tls_004-48a

# src: LIJI 04.03.04; Couvreur 1.238f; Su1n Xïda4n 3.42; Jia1ng Yi4hua2 166; Yishu 10:14.2b; tr. Legge 1.188;

# dating: 8110

4.48孺子𪏆之喪,

哀公欲設撥,

問於有若,

有若曰:

「其可也,

君之三臣猶設之。」

# src: LIJI 04.03.05; Couvreur 1.238f; Su1n Xïda4n 3.42; Jia1ng Yi4hua2 166; Yishu 10:14.2b; tr. Legge 1.188;

# dating: 8110

顏柳曰:

「天子龍輴而椁幬,

諸侯輴而設幬,

-為榆沈故設撥;

三臣者廢輴而設撥,

竊禮之不中者也,

而君何學焉。」

KR1d0052_tls_004-49a

# src: LIJI 04.03.06; Couvreur 1.239f; Su1n Xïda4n 3.43; Jia1ng Yi4hua2 167; Yishu 10:14.4b; tr. Legge 1.189;

# dating: 8110

4.49悼公之母死,

哀公為之齊衰。

有若曰:

「為妾齊衰,

禮與?」

公曰:

「吾得已乎哉?

魯人以妻我。」

KR1d0052_tls_004-50a

# src: LIJI 04.03.07; Couvreur 1.240; Su1n Xïda4n 3.44; Jia1ng Yi4hua2 167; Yishu 10:14.5b; tr. Legge 1.189;

# dating: 8110

4.50季子皋葬其妻,

犯人之禾,

申祥以告,

曰:

「請庚之。」

子皋曰:

「孟氏不以是罪予,

朋友不以是棄予,

以吾為邑長於斯也,

買道而葬,

後難繼也。」

KR1d0052_tls_004-51a

# src: LIJI 04.03.08; Couvreur 1.241; Su1n Xïda4n 3.44; Jia1ng Yi4hua2 168; Yishu 10:14.6b-7a; tr. Legge 1.189;

# dating: 8110

4.51仕而未有祿者,

君有饋焉曰獻;

使焉曰寡君;

違而君薨,

弗為服也。

KR1d0052_tls_004-52a

# src: LIJI 04.03.09; Couvreur 1.241f; Su1n Xïda4n 3.44f; Jia1ng Yi4hua2 168; Yishu 10:14.8a; tr. Legge 1.189;

# dating: 8110

4.52虞而立尸,

有几筵。

卒哭而諱,

生事畢而鬼事始已。

既卒哭,

宰夫執木鐸以命于宮曰:

「舍故而諱新。」

自寢門至于庫門。

KR1d0052_tls_004-53a

# src: LIJI 04.03.10; Couvreur 1.241f; Su1n Xïda4n 3.45; Jia1ng Yi4hua2 168; Yishu 10:14.8b; tr. Legge 1.189;

# dating: 8110

4.53二名不偏諱,

夫子之母名徵在;

言在不稱徵,

言徵不稱在。

KR1d0052_tls_004-54a

# src: LIJI 04.03.11; Couvreur 1.242; Su1n Xïda4n 3.45; Jia1ng Yi4hua2 169; Yishu 10:14.10a; tr. Legge 1.190;

# dating: 8110

4.54軍有憂,

則素服哭於庫門之外,

赴車不載櫜韔。

KR1d0052_tls_004-55a

# src: LIJI 04.03.12; Couvreur 1.242f; Su1n Xïda4n 3.46; Jia1ng Yi4hua2 169; Yishu 10:14.11a; tr. Legge 1.190;

# dating: 8110

4.55有焚其先人之室,

則三日哭。

故曰:

「新宮火,

亦三日哭。」

KR1d0052_tls_004-56a

# src: LIJI 04.03.13; Couvreur 1.243; Su1n Xïda4n 3.46; Jia1ng Yi4hua2 170; Yishu 10:14.12a; tr. Legge 1.190;

# dating: 8110

4.56孔子過泰山側,

有婦人哭於墓者而哀,

夫子式而聽之。

使子貢問之曰:

「子之哭也,

壹似重有憂者。」

# src: LIJI 04.03.14; Couvreur 1.243; Su1n Xïda4n 3.46; Jia1ng Yi4hua2 170; Yishu 10:14.12a; tr. Legge 1.190;

# dating: 8110

而曰:

「然,

昔者吾舅死於虎,

吾夫又死焉,

今吾子又死焉。」

夫子曰:

「何為不去也?」

曰:

「無苛政。」

# src: LIJI 04.03.15; Couvreur 1.243; Su1n Xïda4n 3.46; Jia1ng Yi4hua2 170; Yishu 10:14.12a; tr. Legge 1.190;

# dating: 8110

夫子曰:

「小子識之,

苛政猛於虎

# src: LIJI 04.03.16; Couvreur 1.244f; Su1n Xïda4n 3.46; Jia1ng Yi4hua2 170; Yishu 10:14.12b-13a; tr. Legge 1.191;

# dating: 8110

也。」

KR1d0052_tls_004-57a

4.57魯人有周豐也者,

哀公執摯請見之。

而曰「不可」。

公曰:

「我其已夫。」

使人問焉。

曰:

「有虞氏未施信於民而民信之,

夏后氏未施敬於民而民敬之,

何施而得斯於民也?」

# src: LIJI 04.03.17; Couvreur 1.244f; Su1n Xïda4n 3.46f; Jia1ng Yi4hua2 171; Yishu 10:14.13a; tr. Legge 1.191;

# dating: 8110

對曰:

「墟墓之間,

未施哀於民而民哀;

社稷宗廟之中,

未施敬於民而民敬。

殷人作誓而民始畔,

周人作會而民始疑。

# src: LIJI 04.03.18; Couvreur 1.244f; Su1n Xïda4n 3.47; Jia1ng Yi4hua2 171; Yishu 10:14.13a; tr. Legge 1.191;

# dating: 8110

苟無禮義、

忠信、誠愨之心以涖之,

雖固結之,

民其不解乎?」

KR1d0052_tls_004-58a

# src: LIJI 04.03.19; Couvreur 1.245; Su1n Xïda4n 3.47; Jia1ng Yi4hua2 171; Yishu 10:14.15b; tr. Legge 1.192;

# dating: 8110

4.58喪不慮居,

毀不危身。

喪不慮居,

為無廟也;

毀不危身,

為無後也。

KR1d0052_tls_004-59a

# src: LIJI 04.03.20; Couvreur 1.245f; Su1n Xïda4n 3.48; Jia1ng Yi4hua2 172; Yishu 10:14.16a; tr. Legge 1.192;

# dating: 8110

4.59延陵季子適齊,

於其反也,

其長子死,

葬於贏博之間。

孔子曰:

「延陵季子,

吳之習於禮者也。」

住而觀其葬焉。

其坎深不至於泉,

其斂以時服。

# src: LIJI 04.03.21; Couvreur 1.245f; Su1n Xïda4n 3.48; Jia1ng Yi4hua2 172; Yishu 10:14.16a; tr. Legge 1.192;

# dating: 8110

既葬而封,

廣輪揜坎,

其高可隱也。

既封,

左袒,

右還其封且號者三,

曰:

「骨肉歸復于土,

命也。

# src: LIJI 04.03.22; Couvreur 1.245f; Su1n Xïda4n 3.48; Jia1ng Yi4hua2 172; Yishu 10:14.16a-16b; tr. Legge 1.192;

# dating: 8110

若魂氣則無不之也,

無不之也。」

而遂行。

孔子曰:

「延陵季子之於禮也,

其合矣乎。」

KR1d0052_tls_004-60a

# src: LIJI 04.03.23; Couvreur 1.247f; Su1n Xïda4n 3.49; Jia1ng Yi4hua2 172f; Yishu 10:14.19a; tr. Legge 1.193;

# dating: 8110

4.60邾婁考公之喪,

徐君使容居來弔含,

曰:

「寡君使容居坐含,進侯玉,

其使容居以含。」

有司曰:

「諸侯之來辱敝邑者,

易則易,

于則于,

易、于雜者未之有也。」

# src: LIJI 04.03.24; Couvreur 1.247f; Su1n Xïda4n 3.50; Jia1ng Yi4hua2 173; Yishu 10:14.19a; tr. Legge 1.193;

# dating: 8110

容居對曰:

「容居聞之:

事君不敢忘其君,

亦不敢遺其祖。

昔我先君駒王西討濟於河,

無所不用斯言也。

容居,

魯人也,

不敢忘其祖。」

# src: LIJI 04.03.25; Couvreur 1.248f; Su1n Xïda4n 3.50; Jia1ng Yi4hua2 173; Yishu 10:14.21a-21b; tr. Legge 1.194;

# dating: 8110

子思之母死於衛,

赴於子思,

子思哭於廟。

門人至,曰:

「庶氏之母死,

何為哭於孔氏之廟乎?」

子思曰:

「吾過矣,

吾過矣。」

遂哭於他室。

KR1d0052_tls_004-61a

# src: LIJI 04.03.26; Couvreur 1.249f; Su1n Xïda4n 3.50f; Jia1ng Yi4hua2 174; Yishu 10:14.22a; tr. Legge 1.194;

# dating: 8110

4.61天子崩,

三日祝先服,

五日官長服,

七日國中男女服,

三月天下服。

虞人致百祀之木,

可以為棺椁者斬之,

不至者,

廢其祀,

刎其人。

KR1d0052_tls_004-62a

# src: LIJI 04.03.27; Couvreur 1.250f; Su1n Xïda4n 3.51; Jia1ng Yi4hua2 174; Yishu 10:14.24b; tr. Legge 1.194;

# dating: 8110

4.62齊大饑,

黔敖為食於路,

以待餓者而食之。

有餓者蒙袂輯屨

貿貿然來。

黔敖左奉食,

右執飲,

曰:

「嗟!來食。」

# src: LIJI 04.03.28; Couvreur 1.250f; Su1n Xïda4n 3.51; Jia1ng Yi4hua2 174; Yishu 10:14.24b; tr. Legge 1.194;

# dating: 8110

餓者揚其目而視之,

曰:

「予唯不食嗟來之食,

以至於斯也。」

從而謝焉;

終不食而死。

曾子聞之,

曰:

「微與?

其嗟也可去,

其謝也可食。」

KR1d0052_tls_004-63a

# src: LIJI 04.03.29; Couvreur 1.251f; Su1n Xïda4n 3.52; Jia1ng Yi4hua2 175; Yishu 10:14.25b-26a; tr. Legge 1.195;

# dating: 8110

4.63邾婁定公之時,

有弒其父者。

有司以告,

公瞿然失席曰:

「是寡人之罪也。」

# src: LIJI 04.03.30; Couvreur 1.251f; Su1n Xïda4n 3.52; Jia1ng Yi4hua2 175; Yishu 10:14.26a; tr. Legge 1.195;

# dating: 8110

曰:

「寡人嘗學斷斯獄矣:

臣弒君,

凡在官者殺無赦;

子弒父,

凡在宮者殺無赦。

殺其人,

壞其室,

洿其宮而豬焉。

蓋君踰月而后舉爵。」

KR1d0052_tls_004-64a

# src: LIJI 04.03.31; Couvreur 1.251f; Su1n Xïda4n 3.52; Jia1ng Yi4hua2 176; Yishu 10:14.27b; tr. Legge 1.196;

# dating: 8110

4.64晉獻文子成室,

晉大夫發焉。

張老曰:

「美哉輪焉,

美哉奐焉!

歌於斯,

哭於斯,

聚國族於斯。」

# src: LIJI 04.03.32; Couvreur 1.251f; Su1n Xïda4n 3.52; Jia1ng Yi4hua2 176; Yishu 10:14.27b; tr. Legge 1.196;

# dating: 8110

文子曰:

「武也得歌於斯,

哭於斯,

聚國族於斯,

是全要領以從先大夫於九京也。」

北面再拜稽首。

君子謂之善頌善禱。

KR1d0052_tls_004-65a

# src: LIJI 04.03.33; Couvreur 1.253; Su1n Xïda4n 3.53; Jia1ng Yi4hua2 176; Yishu 10:14.29a; tr. Legge 1.196;

# dating: 8110

4.65仲尼之畜狗死,

使子貢埋之,

曰:

「吾聞之也,

敝帷不棄,

為埋馬也;

敝蓋不棄,

為埋狗也。

# src: LIJI 04.03.34; Couvreur 1.253; Su1n Xïda4n 3.53; Jia1ng Yi4hua2 176; Yishu 10:14.29a; tr. Legge 1.196;

# dating: 8110

丘也貧,

無蓋;

於其封也,

亦予之席,

毋使其首陷焉。」

路馬死,

埋之以帷。

KR1d0052_tls_004-66a

# src: LIJI 04.03.35; Couvreur 1.254; Su1n Xïda4n 3.53; Jia1ng Yi4hua2 177; Yishu 10:14.30a; tr. Legge 1.197;

# dating: 8110

4.66季孫之母死,

哀公弔焉,

曾子與子貢弔焉,

閽人為君在,

弗內也。

曾子與子貢入於其廄而脩容焉。

子貢先入,

閽人曰:

「鄉者已告矣。」

# src: LIJI 04.03.36; Couvreur 1.254; Su1n Xïda4n 3.53; Jia1ng Yi4hua2 177; Yishu 10:14.30a; tr. Legge 1.197;

# dating: 8110

曾子後入,

閽人辟之。

涉內霤,

卿大夫皆辟位,

公降一等而揖之。

君子言之曰:

「盡飾之道,

斯其行者遠矣。」

KR1d0052_tls_004-67a

# src: LIJI 04.03.37; Couvreur 1.255; Su1n Xïda4n 3.54; Jia1ng Yi4hua2 177f; Yishu 10:14.31b; tr. Legge 1.197;

# dating: 8110

4.67陽門之介夫死,

司城子罕入而哭之哀。

晉人之覘宋者

反報於晉侯曰:

「陽門之介夫死,

而子罕哭之哀,

而民說,

殆不可伐也。」

# src: LIJI 04.03.38; Couvreur 1.255; Su1n Xïda4n 3.54; Jia1ng Yi4hua2 178; Yishu 10:14.31b-32a; tr. Legge 1.197;

# dating: 8110

孔子聞之曰:

「善哉覘國乎!

《詩》云:

『凡民有喪,

扶服救之。』

雖微晉而已,

天下其孰能當之。」

KR1d0052_tls_004-68a

# src: LIJI 04.03.39; Couvreur 1.256; Su1n Xïda4n 3.54; Jia1ng Yi4hua2 178; Yishu 10:14.33b; tr. Legge 1.198;

# dating: 8110

4.68魯莊公之喪,

既葬,

而絰不入庫門。

士大夫既卒哭,

麻不入。

KR1d0052_tls_004-69a

# src: LIJI 04.03.40; Couvreur 1.256f; Su1n Xïda4n 3.55f; Jia1ng Yi4hua2 179; Yishu 10:14.34b-35a; tr. Legge 1.198;

# dating: 8110

4.69孔子之故人曰原壤,

其母死,

夫子助之沐椁。

原壤登木曰:

「久矣予之不託於音也。」

歌曰:

「貍首之班然,

執女手之卷然。」

# src: LIJI 04.03.41; Couvreur 1.256f; Su1n Xïda4n 3.56; Jia1ng Yi4hua2 179; Yishu 10:14.35a; tr. Legge 1.198;

# dating: 8110

夫子為弗聞也者而過之,

從者曰:

「子未可以已乎?」

夫子曰:

「丘聞之,

親者毋失其為親也,

故者毋失其為故也。」

KR1d0052_tls_004-70a

# src: LIJI 04.03.42; Couvreur 1.257f; Su1n Xïda4n 3.56; Jia1ng Yi4hua2 179; Yishu 10:14.37a; tr. Legge 1.199;

# dating: 8110

4.70趙文子與叔譽觀乎九原。

文子曰:

「死者如可作也,

吾誰與歸?」

叔譽曰:

「其陽處父乎?」

文子曰:

「行并植於晉國,

不沒其身,

其知不足稱也。」

# src: LIJI 04.03.43; Couvreur 1.257f; Su1n Xïda4n 3.57; Jia1ng Yi4hua2 179; Yishu 10:14.37a; tr. Legge 1.199;

# dating: 8110

「其舅犯乎?」

文子曰:

「見利不顧其君,

其仁不足稱也。

我則隨武子乎,

利其君不忘其身,

謀其身不遺其友。」

晉人謂文子知人。

# src: LIJI 04.03.44; Couvreur 1.257f; Su1n Xïda4n 3.57; Jia1ng Yi4hua2 179; Yishu 10:14.37a; tr. Legge 1.199;

# dating: 8110

文子其中退然如不勝衣,

其言吶吶然如不出諸其口;

所舉於晉國管庫之士

七十有餘家,

生不交利,

死不屬其子焉。

KR1d0052_tls_004-71a

# src: LIJI 04.03.45; Couvreur 1.259; Su1n Xïda4n 3.58; Jia1ng Yi4hua2 180; Yishu 10:14.40b; tr. Legge 1.200;

# dating: 8110

4.71叔仲皮學子柳。

叔仲皮死,

其妻魯人也,

衣衰而繆絰。

# src: LIJI 04.03.46; Couvreur 1.259; Su1n Xïda4n 3.58; Jia1ng Yi4hua2 180; Yishu 10:14.40b; tr. Legge 1.200;

# dating: 8110

叔仲衍以告,

請繐衰而環絰,

曰:

「昔者吾喪姑姊妹亦如斯,

末吾禁也。」

退,

使其妻繐衰而環絰。

KR1d0052_tls_004-72a

# src: LIJI 04.03.47; Couvreur 1.260; Su1n Xïda4n 3.59; Jia1ng Yi4hua2 1i1; Yishu 10:14.42a; tr. Legge 1.200;

# dating: 8110

4.72成人有其兄死而不為衰者,

聞子皋將為成宰,

遂為衰。

成人曰:

「蠶則績而蟹有匡,

范則冠而蟬有緌,

兄則死而子皋為之衰。」

KR1d0052_tls_004-73a

# src: LIJI 04.03.48; Couvreur 1.260f; Su1n Xïda4n 3.59; Jia1ng Yi4hua2 1i1; Yishu 10:14.43b; tr. Legge 1.201;

# dating: 8110

4.73樂正子春之母死,

五日而不食。

曰:

「吾悔之,

自吾母而不得吾情,

吾惡乎用吾情。」

KR1d0052_tls_004-74a

# src: LIJI 04.03.49; Couvreur 1.261f; Su1n Xïda4n 3.59; Jia1ng Yi4hua2 1i2; Yishu 10:14.44a; tr. Legge 1.201;

# dating: 8110

4.74歲旱,

穆公召縣子而問然,

曰:

「天久不雨,

吾欲暴尩而奚若?」

曰:

「天久不雨,

而暴人之疾子,

虐,

毋乃不可與?」

# src: LIJI 04.03.50; Couvreur 1.261f; Su1n Xïda4n 3.60; Jia1ng Yi4hua2 1i2; Yishu 10:14.44a-44b; tr. Legge 1.201;

# dating: 8110

「然則吾欲暴巫而奚若?」

曰:

「天則不雨,

而望之愚婦人,

於以求之,

毋乃已疏乎?」

# src: LIJI 04.03.51; Couvreur 1.261f; Su1n Xïda4n 3.60; Jia1ng Yi4hua2 1i2; Yishu 10:14.44b; tr. Legge 1.201;

# dating: 8110

「徙市則奚若?」

曰:

「天子崩,

巷市七日;

諸侯薨,

巷市三日。

為之徙市,

不亦可乎。」

KR1d0052_tls_004-75a

# src: LIJI 04.03.52; Couvreur 1.262; Su1n Xïda4n 3.60; Jia1ng Yi4hua2 1i2; Yishu 10:14.46b; tr. Legge 1.202;

# dating: 8110

4.75孔子曰:

「衛人之祔也,

離之;

魯人之祔也,

合之,

善夫。」