禮記
禮記
** 5 王制
5.1王者之制祿爵,
公侯伯子男,
凡五等。
諸侯之上大夫卿,
下大夫,
上士,中士,下士,
凡五等。
# src: LIJI 05.01.02; Couvreur 1.263f; Su1n Xïda4n 3.62; Jia1ng Yi4hua2 186; Yishu 11:15.10b; tr. Legge 1.210;
# dating: 8110
天子之田方千里,
公侯田方百里,
伯七十里,
子男五十里。
不能五十里者,
不合於天子,
附於諸侯
曰附庸。
# src: LIJI 05.01.03; Couvreur 1.263f; Su1n Xïda4n 3.63; Jia1ng Yi4hua2 186; Yishu 11:15.18a; tr. Legge 1.210;
# dating: 8110
天子之三公之田視公侯,
天子之卿視伯,
天子之大夫視子男,
天子之元士視附庸。
# src: LIJI 05.01.04; Couvreur 1.265f; Su1n Xïda4n 3.64; Jia1ng Yi4hua2 186f; Yishu 11:15.21a-21b; tr. Legge 1.210;
# dating: 8110
5.2制:
農田百畝。
百畝之分:
上農夫食九人,
其次食八人,
其次食七人,
其次食六人;
下農夫食五人。
庶人在官者,
其祿以是為差也。
# src: LIJI 05.01.05; Couvreur 1.266f; Su1n Xïda4n 3.66; Jia1ng Yi4hua2 187; Yishu 11:15.25b; tr. Legge 1.210;
# dating: 8110
諸侯之下士視上農夫。
祿足以代其耕也。
中士倍下士,
上士倍中士,
下大夫倍上士;
卿,
四大夫祿;
君,
十卿祿。
# src: LIJI 05.01.06; Couvreur 1.266f; Su1n Xïda4n 3.66; Jia1ng Yi4hua2 187; Yishu 11:15.25b; tr. Legge 1.210;
# dating: 8110
次國之卿,
三大夫祿;
君,
十卿祿。
小國之卿,
倍大夫祿,
君,十卿祿。
# src: LIJI 05.01.07; Couvreur 1.266f; Su1n Xïda4n 3.66f; Jia1ng Yi4hua2 187; Yishu 11:15.28a-30a; tr. Legge 1.211;
# dating: 8110
5.3次國之上卿,
位當大國之中,
中當其下,
下當其上大夫。
小國之上卿,
位當大國之下卿,
中當其上大夫,
下當其下大夫,
其有中士下士者,
數各居其上之三分。
# src: LIJI 05.01.08; Couvreur 1.268f; Su1n Xïda4n 3.67; Jia1ng Yi4hua2 188; Yishu 11:15.32a-32b; tr. Legge 1.211;
# dating: 8110
5.4凡四海之內九州,
州方千里。
州,
建百里之國三十,
七十里之國六十,
五十里之國百有二十,
凡二百一十國;
# src: LIJI 05.01.09; Couvreur 1.268f; Su1n Xïda4n 3.67; Jia1ng Yi4hua2 188; Yishu 11:15.32b; tr. Legge 1.211;
# dating: 8110
名山大澤不以封,
其餘以為附庸間田。
八州,
州二百一十國。
# src: LIJI 05.01.10; Couvreur 1.268f; Su1n Xïda4n 3.68; Jia1ng Yi4hua2 188; Yishu 11:15.35a; tr. Legge 1.212;
# dating: 8110
5.5天子之縣內,
方百里之國九,
七十里之國二十有一,
五十里之國六十有三,
凡九十三國;
名山大澤不以朌,
其餘以祿士,
以為間田。
# src: LIJI 05.01.11; Couvreur 1.268f; Su1n Xïda4n 3.68; Jia1ng Yi4hua2 188; Yishu 11:15.41a; tr. Legge 1.212;
# dating: 8110
5.6凡九州,
千七百七十三國。
天子之元士,
諸侯之附庸不與。
# src: LIJI 05.02.01; Couvreur 1.269f; Su1n Xïda4n 3.69f; Jia1ng Yi4hua2 189; Yishu 11:16.1a-3a; tr. Legge 1.212;
# dating: 8110
5.7天子百里之內以共官,
千里之內以為御。
5.8千里之外,
設方伯。
五國以為屬,
屬有長。
十國以為連,
連有帥。
三十國以為卒,
卒有正。
# src: LIJI 05.02.02; Couvreur 1.269f; Su1n Xïda4n 3.70; Jia1ng Yi4hua2 189; Yishu 11:16.3a; tr. Legge 1.212;
# dating: 8110
二百一十國以為州,
州有伯。
八州八伯,
五十六正,
百六十八帥,
三百三十六長。
八伯各以其屬
屬於天子之老二人,
分天下以為左右,
曰二伯。
# src: LIJI 05.02.03; Couvreur 1.269f; Su1n Xïda4n 3.71; Jia1ng Yi4hua2 189; Yishu 11:16.7a; tr. Legge 1.213;
# dating: 8110
5.9千里之內曰甸,
千里之外
曰采,
曰流。
# src: LIJI 05.02.04; Couvreur 1.271f; Su1n Xïda4n 3.71; Jia1ng Yi4hua2 189; Yishu 11:16.9a; tr. Legge 1.213;
# dating: 8110
5.10天子:
三公,
九卿,
二十七大夫,
八十一元士。
# src: LIJI 05.02.05; Couvreur 1.271f; Su1n Xïda4n 3.72; Jia1ng Yi4hua2 189f; Yishu 11:16.10a; tr. Legge 1.213;
# dating: 8110
5.11大國:
三卿;
皆命於天子;
下大夫五人,
上士二十七人。
5.12次國:
三卿;
二卿命於天子,
一卿命於其君;
# src: LIJI 05.02.06; Couvreur 1.271f; Su1n Xïda4n 3.72; Jia1ng Yi4hua2 190; Yishu 11:16.10a; tr. Legge 1.213;
# dating: 8110
下大夫五人,
上士二十七人。
5.13小國:
二卿;
皆命於其君;
下大夫五人,
上士二十七人。
# src: LIJI 05.02.07; Couvreur 1.272f; Su1n Xïda4n 3.73; Jia1ng Yi4hua2 190; Yishu 11:16.13a-14b; tr. Legge 1.214;
# dating: 8110
5.14天子使其大夫為三監,
監於方伯之國,
國三人。
天子之縣內諸侯,
祿也;
5.15外諸侯,
嗣也。
# src: LIJI 05.02.08; Couvreur 1.273f; Su1n Xïda4n 3.74; Jia1ng Yi4hua2 191; Yishu 11:16.17b; tr. Legge 1.214;
# dating: 8110
5.16制:
三公,
一命卷;
若有加,
則賜也。
不過九命。
次國之君,
不過七命;
小國之君,
不過五命。
# src: LIJI 05.02.09; Couvreur 1.273f; Su1n Xïda4n 3.75; Jia1ng Yi4hua2 191; Yishu 11:16.20a; tr. Legge 1.215;
# dating: 8110
5.17大國之卿,
不過三命;
下卿再命,
小國之卿
與下大夫一命。
# src: LIJI 05.02.10; Couvreur 1.274f; Su1n Xïda4n 3.76; Jia1ng Yi4hua2 191; Yishu 11:16.21b; tr. Legge 1.215;
# dating: 8110
5.18凡官民材,
必先論之。
論辨然後使之,
任事然後爵之,
位定然後祿之。
# src: LIJI 05.02.11; Couvreur 1.274f; Su1n Xïda4n 3.76; Jia1ng Yi4hua2 191; Yishu 11:16.22b; tr. Legge 1.215;
# dating: 8110
5.19爵人於朝,
與士共之。
刑人於市,
與眾棄之。
# src: LIJI 05.02.12; Couvreur 1.274f; Su1n Xïda4n 3.76; Jia1ng Yi4hua2 191; Yishu 11:16.22b; tr. Legge 1.215;
# dating: 8110
是故公家不畜刑人,
大夫弗養,
士遇之塗弗與言也;
屏之四方,
唯其所之,
不及以政,
亦弗欲生也。
# src: LIJI 05.02.13; Couvreur 1.275f; Su1n Xïda4n 3.77; Jia1ng Yi4hua2 192; Yishu 11:16.24a-27b; tr. Legge 1.216;
# dating: 8110
5.20諸侯之於天子也,
比年一小聘,
三年一大聘,
五年一朝。
5.21天子五年一巡守:
# src: LIJI 05.02.14; Couvreur 1.275f; Su1n Xïda4n 3.78; Jia1ng Yi4hua2 192; Yishu 11:16.29a; tr. Legge 1.216;
# dating: 8110
5.22歲二月,
東巡守,至于岱宗,
柴而望祀山川;
覲諸侯;
問百年者,就見之。
命大師陳詩
以觀民風,
命市納賈
以觀民之所好惡。
志淫好辟。
# src: LIJI 05.02.15; Couvreur 1.275f; Su1n Xïda4n 3.78f; Jia1ng Yi4hua2 192; Yishu 11:16.29a; tr. Legge 1.216;
# dating: 8110
命典禮考時月,
定日,
同律,
禮樂制度衣服正之。
# src: LIJI 05.02.16; Couvreur 1.276f; Su1n Xïda4n 3.79; Jia1ng Yi4hua2 192; Yishu 11:16.32b; tr. Legge 1.217;
# dating: 8110
山川神祇,
有不舉者,
為不敬;
不敬者,
君削以地。
宗廟,
有不順者,
為不孝;
不孝者,
君絀以爵。
# src: LIJI 05.02.17; Couvreur 1.276f; Su1n Xïda4n 3.79; Jia1ng Yi4hua2 192; Yishu 11:16.32b; tr. Legge 1.217;
# dating: 8110
變禮易樂者,
為不從;
不從者,
君流。
革制度衣服者,
為畔,
畔者君討。
有功德於民者,
加地進律。
# src: LIJI 05.02.18; Couvreur 1.277f; Su1n Xïda4n 3.80; Jia1ng Yi4hua2 192; Yishu 11:16.34a; tr. Legge 1.217;
# dating: 8110
五月,
南巡守,至于南嶽,
如東巡守之禮。
八月,
西巡守,至于西嶽,
如南巡守之禮。
十有一月,
北巡守,至于北嶽,
如西巡守之禮。
# src: LIJI 05.02.19; Couvreur 1.277f; Su1n Xïda4n 3.80; Jia1ng Yi4hua2 192; Yishu 11:16.34a; tr. Legge 1.217;
# dating: 8110
歸
假于祖、禰,
用特。
# src: LIJI 05.02.20; Couvreur 1.278f; Su1n Xïda4n 3.80; Jia1ng Yi4hua2 193; Yishu 11:16.36a; tr. Legge 1.218;
# dating: 8110
5.23天子將出,
類乎上帝,
宜乎社,
造乎禰,
諸侯將出,
宜乎社,
造乎禰。
# src: LIJI 05.02.21; Couvreur 1.278f; Su1n Xïda4n 3.i1; Jia1ng Yi4hua2 194; Yishu 11:16.39b-40b; tr. Legge 1.218;
# dating: 8110
5.24天子無事與諸侯相見曰朝,
考禮、正刑、一德,
以尊于天子。
天子賜諸侯樂,
則以柷將之;
賜伯子男樂,
則以鼗將之。
# src: LIJI 05.02.22; Couvreur 1.280f; Su1n Xïda4n 3.i1; Jia1ng Yi4hua2 194; Yishu 11:16.40b; tr. Legge 1.219;
# dating: 8110
5.25諸侯,
賜弓矢
然後征,
賜鈇鉞
然後殺,
賜圭瓚
然後為鬯。
未賜圭瓚,
則資鬯於天子。
# src: LIJI 05.02.23; Couvreur 1.280f; Su1n Xïda4n 3.i2; Jia1ng Yi4hua2 194f; Yishu 11:16.42b; tr. Legge 1.219;
# dating: 8110
5.26天子命之教,
然後為學。
小學在公宮南之左,
大學在郊。
天子曰辟廱,
諸侯曰頖宮。
# src: LIJI 05.02.24; Couvreur 1.2i1; Su1n Xïda4n 3.i3; Jia1ng Yi4hua2 195; Yishu 11:16.44b; tr. Legge 1.220;
# dating: 8110
5.27天子將出征,
類乎上帝,
宜乎社,
造乎禰,
禡於所征之地。
# src: LIJI 05.02.25; Couvreur 1.2i1; Su1n Xïda4n 3.i3; Jia1ng Yi4hua2 195; Yishu 11:16.44b-45a; tr. Legge 1.220;
# dating: 8110
受命於祖,
受成於學。
出征,
執有罪,
反,
釋奠于學,
以訊馘告。
# src: LIJI 05.02.26; Couvreur 1.2i2f; Su1n Xïda4n 3.i4; Jia1ng Yi4hua2 196; Yishu 11:16.47a-48b; tr. Legge 1.220;
# dating: 8110
5.28天子諸侯
無事
則歲三田。
一為乾豆,
二為賓客,
三為充君之庖。
無事而不田,
曰不敬;
田不以禮,
曰暴天物。
# src: LIJI 05.02.27; Couvreur 1.2i2f; Su1n Xïda4n 3.85; Jia1ng Yi4hua2 196; Yishu 11:16.49a; tr. Legge 1.220;
# dating: 8110
天子不合圍,
諸侯不掩群。
天子殺則下大綏,
諸侯殺則下小綏,
大夫殺則止佐車。
佐車止,
則百姓田獵。
# src: LIJI 05.02.28; Couvreur 1.2i2f; Su1n Xïda4n 3.85; Jia1ng Yi4hua2 196; Yishu 11:16.51a; tr. Legge 1.221;
# dating: 8110
獺祭魚,
然後虞人入澤梁。
豺祭獸,
然後田獵。
鳩化為鷹,
然後設罻羅。
草木零落,
然後入山林。
# src: LIJI 05.02.29; Couvreur 1.2i2f; Su1n Xïda4n 3.85; Jia1ng Yi4hua2 196; Yishu 11:16.51a; tr. Legge 1.221;
# dating: 8110
昆蟲未蟄,
不以火田。
不麛,
不卵,
不殺胎,
不殀夭,
不覆巢。
# src: LIJI 05.02.30; Couvreur 1.2i4f; Su1n Xïda4n 4.1; Jia1ng Yi4hua2 197; Yishu 11:16.53b; tr. Legge 1.221;
# dating: 8110
5.29冢宰制國用,
必於歲之杪,
五穀皆入
然後制國用。
用地小大,
視年之豐秏。
以三十年之通制國用,
量入以為出,
# src: LIJI 05.02.31; Couvreur 1.2i4f; Su1n Xïda4n 4.1f; Jia1ng Yi4hua2 197; Yishu 11:16.55b; tr. Legge 1.222;
# dating: 8110
祭用數之仂。
喪,
三年不祭,
唯祭天地社稷
為越紼而行事。
喪用三年之仂。
喪祭,
用不足曰暴,
有餘曰浩。
# src: LIJI 05.02.32; Couvreur 1.2i4f; Su1n Xïda4n 4.3; Jia1ng Yi4hua2 197; Yishu 11:16.55b-58b; tr. Legge 1.222;
# dating: 8110
祭,
豐年不奢,
凶年不儉。
國無九年之蓄
曰不足,
無六年之蓄
曰急,
無三年之蓄
曰國非其國也。
# src: LIJI 05.02.33; Couvreur 1.2i4f; Su1n Xïda4n 4.3; Jia1ng Yi4hua2 197; Yishu 11:16.58b; tr. Legge 1.222;
# dating: 8110
三年耕,
必有一年之食;
九年耕,
必有三年之食。
以三十年之通,
雖有凶旱水溢,
民無菜色,
然後天子食,
日舉以樂。
# src: LIJI 05.03.01; Couvreur 1.286; Su1n Xïda4n 4.4; Jia1ng Yi4hua2 198; Yishu 12:17.1a; tr. Legge 1.222;
# dating: 8110
天子七日而殯,
七月而葬。
諸侯五日而殯,
五月而葬。
大夫,
士,
庶人,
三日而殯,
三月而葬。
# src: LIJI 05.03.02; Couvreur 1.286; Su1n Xïda4n 4.5f; Jia1ng Yi4hua2 198; Yishu 12:17.1a-4b; tr. Legge 1.223;
# dating: 8110
三年之喪,
自天子達,
庶人縣封,
葬不為雨止,
不封不樹,
喪不貳事,
自天子達於庶人。
喪從死者,
祭從生者。
支子不祭。
# src: LIJI 05.03.03; Couvreur 1.287f; Su1n Xïda4n 4.6; Jia1ng Yi4hua2 199; Yishu 12:17.6a; tr. Legge 1.223;
# dating: 8110
5.30天子七廟,
三昭三穆,
與大祖之廟而七。
諸侯五廟,
二昭二穆,
與大祖之廟而五。
# src: LIJI 05.03.04; Couvreur 1.287f; Su1n Xïda4n 4.6; Jia1ng Yi4hua2 199; Yishu 12:17.6a; tr. Legge 1.223;
# dating: 8110
大夫三廟,
一昭一穆,
與大祖之廟而三。
士一廟,
庶人祭於寢。
# src: LIJI 05.03.05; Couvreur 1.289f; Su1n Xïda4n 4.10; Jia1ng Yi4hua2 199; Yishu 12:17.16a; tr. Legge 1.224;
# dating: 8110
5.31天子諸侯宗廟之祭:
春曰礿,
夏曰禘,
秋曰嘗,
冬曰烝。
# src: LIJI 05.03.06; Couvreur 1.289f; Su1n Xïda4n 4.10; Jia1ng Yi4hua2 199; Yishu 12:17.18b-20a; tr. Legge 1.225;
# dating: 8110
天子祭天地,
諸侯祭社稷,
大夫祭五祀。
天子祭天下名山大川:
五嶽視三公,
四瀆視諸侯。
諸侯祭名山大川之在其地者。
5.32天子諸侯祭因國之在其地而無主後者。
# src: LIJI 05.03.07; Couvreur 1.289f; Su1n Xïda4n 4.11f; Jia1ng Yi4hua2 200; Yishu 12:17.21a; tr. Legge 1.226;
# dating: 8110
5.33天子犆礿,
祫禘,
祫嘗,
祫烝。
諸侯礿則不禘,
禘則不嘗,
嘗則不烝,
烝則不礿。
# src: LIJI 05.03.08; Couvreur 1.289f; Su1n Xïda4n 4.15; Jia1ng Yi4hua2 200; Yishu 12:17.21a; tr. Legge 1.226;
# dating: 8110
諸侯礿,
犆;
禘,
一犆一祫;
嘗,
祫;
烝,
祫。
# src: LIJI 05.03.09; Couvreur 1.291f; Su1n Xïda4n 4.15; Jia1ng Yi4hua2 201; Yishu 12:17.26b; tr. Legge 1.226;
# dating: 8110
5.34天子社稷皆大牢,
諸侯社稷皆少牢。
大夫士宗廟之祭,
有田則祭,
無田則薦。
# src: LIJI 05.03.10; Couvreur 1.291f; Su1n Xïda4n 4.16; Jia1ng Yi4hua2 201; Yishu 12:17.26b; tr. Legge 1.226;
# dating: 8110
庶人春薦韭,
夏薦麥,
秋薦黍,
冬薦稻。
韭以卵,
麥以魚,
黍以豚,
稻以鴈。
# src: LIJI 05.03.11; Couvreur 1.292; Su1n Xïda4n 4.17; Jia1ng Yi4hua2 201; Yishu 12:17.29a; tr. Legge 1.227;
# dating: 8110
祭天地之牛,
角繭栗;
宗廟之牛,
角握;
賓客之牛,
角尺。
# src: LIJI 05.03.12; Couvreur 1.292; Su1n Xïda4n 4.17; Jia1ng Yi4hua2 201; Yishu 12:17.29a; tr. Legge 1.227;
# dating: 8110
諸侯無故不殺牛,
大夫無故不殺羊,
士無故不殺犬豕,
庶人無故不食珍。
5.35庶羞不踰牲,
燕衣不踰祭服,
寢不踰廟。
# src: LIJI 05.03.13; Couvreur 1.293f; Su1n Xïda4n 4.17f; Jia1ng Yi4hua2 201f; Yishu 12:17.31a; tr. Legge 1.227;
# dating: 8110
5.36古者:
公田,
藉而不稅。
市,
廛而不稅。
關,
譏而不征。
林麓川澤,
以時入而不禁。
# src: LIJI 05.03.14; Couvreur 1.293f; Su1n Xïda4n 4.19; Jia1ng Yi4hua2 202; Yishu 12:17.31a; tr. Legge 1.227;
# dating: 8110
夫圭田無征。
5.37用民之力,
歲不過三日。
5.38田里不粥,
墓地不請。
# src: LIJI 05.03.15; Couvreur 1.294; Su1n Xïda4n 4.20; Jia1ng Yi4hua2 202; Yishu 12:17.36a; tr. Legge 1.228;
# dating: 8110
5.39司空執度
度地,
居民山川沮澤,
時四時。
量地遠近,
興事任力。
凡使民:
任老者之事,
食壯者之食。
# src: LIJI 05.03.16; Couvreur 1.294f; Su1n Xïda4n 4.21; Jia1ng Yi4hua2 203; Yishu 12:17.38a; tr. Legge 1.228;
# dating: 8110
5.40凡居民材,
必因天地
寒煖燥濕,
廣谷大川異制。
民生其間者異俗:
剛柔輕重遲速異齊,
五味異和,
器械異制,
衣服異宜。
# src: LIJI 05.03.17; Couvreur 1.294f; Su1n Xïda4n 4.21; Jia1ng Yi4hua2 203; Yishu 12:17.38a; tr. Legge 1.228;
# dating: 8110
脩其教,
不易其俗;
齊其政,
不易其宜。
# src: LIJI 05.03.18; Couvreur 1.295f; Su1n Xïda4n 4.22; Jia1ng Yi4hua2 203; Yishu 12:17.41a; tr. Legge 1.229;
# dating: 8110
中國戎夷,
五方之民,
皆有性也,
不可推移。
東方曰夷,
被髮文身,
有不火食者矣。
南方曰蠻,
雕題交趾,
有不火食者矣。
# src: LIJI 05.03.19; Couvreur 1.295f; Su1n Xïda4n 4.22; Jia1ng Yi4hua2 203; Yishu 12:17.41a; tr. Legge 1.229;
# dating: 8110
西方曰戎,
被髮衣皮,
有不粒食者矣。
北方曰狄,
衣羽毛穴居,
有不粒食者矣。
# src: LIJI 05.03.20; Couvreur 1.295f; Su1n Xïda4n 4.22f; Jia1ng Yi4hua2 203; Yishu 12:17.41a; tr. Legge 1.229;
# dating: 8110
中國、
夷、蠻、戎、狄,
皆有安居、
和味、
宜服、
利用、
備器,
五方之民,
言語不通,
嗜欲不同。
# src: LIJI 05.03.21; Couvreur 1.295f; Su1n Xïda4n 4.23; Jia1ng Yi4hua2 203; Yishu 12:17.41a; tr. Legge 1.229;
# dating: 8110
達其志,
通其欲:
東方曰寄,
南方曰象,
西方曰狄鞮,
北方曰譯。
# src: LIJI 05.03.22; Couvreur 1.297; Su1n Xïda4n 4.23; Jia1ng Yi4hua2 204; Yishu 12:17.43a; tr. Legge 1.230;
# dating: 8110
5.41凡居民,
量地以制邑,
度地以居民。
# src: LIJI 05.03.23; Couvreur 1.297; Su1n Xïda4n 4.23; Jia1ng Yi4hua2 204; Yishu 12:17.43a-43b; tr. Legge 1.230;
# dating: 8110
地、邑、民居,
必參相得也。
無曠土,
無游民,
食節事時,
民咸安其居,
樂事勸功,
尊君親上,
然後興學。
# src: LIJI 05.04.01; Couvreur 1.297f; Su1n Xïda4n 4.24; Jia1ng Yi4hua2 204f; Yishu 12:18.1a; tr. Legge 1.230;
# dating: 8110
5.42司徒脩六禮以節民性,
明七教以興民德,
齊八政以防淫,
一道德以同俗,
養耆老以致孝,
恤孤獨以逮不足,
上賢以崇德,
簡不肖以絀惡。
# src: LIJI 05.04.02; Couvreur 1.298f; Su1n Xïda4n 4.24; Jia1ng Yi4hua2 205; Yishu 12:18.5a; tr. Legge 1.231;
# dating: 8110
命鄉,
簡不帥教者以告。
耆老皆朝于庠,
元日,
習射上功,
習鄉上齒,
大司徒帥國之俊士
與執事焉。
# src: LIJI 05.04.03; Couvreur 1.298f; Su1n Xïda4n 4.25; Jia1ng Yi4hua2 205; Yishu 12:18.5b; tr. Legge 1.231;
# dating: 8110
不變,
命國之右鄉,
簡不帥教者移之左,
命國之左鄉,
簡不帥教者移之右,
如初禮。
# src: LIJI 05.04.04; Couvreur 1.298f; Su1n Xïda4n 4.25; Jia1ng Yi4hua2 205; Yishu 12:18.5b; tr. Legge 1.231;
# dating: 8110
不變,
移之郊,
如初禮。
不變,
移之遂,
如初禮。
不變,
屏之遠方,
終身不齒。
# src: LIJI 05.04.05; Couvreur 1.300f; Su1n Xïda4n 4.26; Jia1ng Yi4hua2 206; Yishu 12:18.8a-8b; tr. Legge 1.232;
# dating: 8110
命鄉,
論秀士,
升之司徒,
曰選士。
司徒論選士之秀者而升之學,
曰俊士。
# src: LIJI 05.04.06; Couvreur 1.300f; Su1n Xïda4n 4.26; Jia1ng Yi4hua2 206; Yishu 12:18.8b-11b; tr. Legge 1.232;
# dating: 8110
升於司徒者,
不征於鄉;
升於學者,
不征於司徒,
曰造士。
樂正崇四術,
立四教,
順先王《詩》、《書》、《禮》、《樂》以造士。
# src: LIJI 05.04.07; Couvreur 1.300f; Su1n Xïda4n 4.26; Jia1ng Yi4hua2 206; Yishu 12:18.12a; tr. Legge 1.232;
# dating: 8110
春秋教以《禮》、《樂》,
冬夏教以《詩》、《書》。
王大子,王子,
群后之大子,
公卿、大夫、元士之適子,
國之俊選,
皆造焉。
凡入學以齒。
# src: LIJI 05.04.08; Couvreur 1.301f; Su1n Xïda4n 4.28; Jia1ng Yi4hua2 207; Yishu 12:18.15b; tr. Legge 1.233;
# dating: 8110
將出學,
小胥、大胥、
小樂正
簡不帥教者
以告于大樂正。
大樂正以告于王。
王命三公、
九卿、大夫、元士皆入學。
# src: LIJI 05.04.09; Couvreur 1.301f; Su1n Xïda4n 4.28; Jia1ng Yi4hua2 207; Yishu 12:18.15b; tr. Legge 1.233;
# dating: 8110
不變,
王親視學。
不變,
王三日不舉,
屏之遠方。
西方曰棘,
東方曰寄,
終身不齒。
# src: LIJI 05.04.10; Couvreur 1.302; Su1n Xïda4n 4.28; Jia1ng Yi4hua2 207; Yishu 12:18.16b; tr. Legge 1.234;
# dating: 8110
大樂正論造士之秀者
以告于王,
而升諸司馬,
曰進士。
# src: LIJI 05.04.11; Couvreur 1.302; Su1n Xïda4n 4.29; Jia1ng Yi4hua2 207; Yishu 12:18.20b-21a; tr. Legge 1.234;
# dating: 8110
司馬辨論官材,
論進士之賢者
以告於王,
而定其論。
論定然後官之,
任官然後爵之,
位定然後祿之。
# src: LIJI 05.04.12; Couvreur 1.303f; Su1n Xïda4n 4.30; Jia1ng Yi4hua2 208; Yishu 12:18.24b-26b; tr. Legge 1.234;
# dating: 8110
大夫廢其事,
終身不仕,
死以士禮葬之。
有發,
則命大司徒教士以車甲。
凡執技論力,
適四方,
臝股肱,
決射御。
# src: LIJI 05.04.13; Couvreur 1.303f; Su1n Xïda4n 4.30; Jia1ng Yi4hua2 208; Yishu 12:18.26b; tr. Legge 1.235;
# dating: 8110
凡執技以事上者:
祝、史、射、御、醫、卜及百工。
凡執技以事上者:
不貳事,
不移官,
出鄉不與士齒。
仕於家者,
出鄉不與士齒。
# src: LIJI 05.04.14; Couvreur 1.304f; Su1n Xïda4n 4.31f; Jia1ng Yi4hua2 209; Yishu 12:18.30a-31b; tr. Legge 1.235;
# dating: 8110
5.43司寇正刑
明辟以聽獄訟。
必三刺。
有旨無簡不聽。
附從輕,
赦從重。
5.44凡制五刑,
必即天論,
郵罰麗於事。
# src: LIJI 05.04.15; Couvreur 1.304f; Su1n Xïda4n 4.32; Jia1ng Yi4hua2 209; Yishu 12:18.33a; tr. Legge 1.236;
# dating: 8110
凡聽五刑之訟,
必原父子之親,
立君臣之義以權之。
意論輕重之序,
慎測淺深之量以別之。
# src: LIJI 05.04.16; Couvreur 1.304f; Su1n Xïda4n 4.32; Jia1ng Yi4hua2 209; Yishu 12:18.33a; tr. Legge 1.236;
# dating: 8110
悉其聰明,
致其忠愛以盡之。
疑獄,
氾與眾共之;
眾疑,
赦之。
必察小大之比以成之。
# src: LIJI 05.04.17; Couvreur 1.306f; Su1n Xïda4n 4.33; Jia1ng Yi4hua2 210; Yishu 12:18.35a-35b; tr. Legge 1.236;
# dating: 8110
成獄辭,
史以獄成告於正,
正聽之。
正以獄成告于大司寇,
大司寇聽之棘木之下。
大司寇以獄之成告於王,
王命三公參聽之。
三公以獄之成告於王,
王三又,
然後制刑。
# src: LIJI 05.04.18; Couvreur 1.306f; Su1n Xïda4n 4.33f; Jia1ng Yi4hua2 210; Yishu 12:18.37a-37b; tr. Legge 1.237;
# dating: 8110
凡作刑罰,
輕無赦。
刑者侀也,
侀者成也,
一成而不可變,
故君子盡心焉。
# src: LIJI 05.04.19; Couvreur 1.307f; Su1n Xïda4n 4.34; Jia1ng Yi4hua2 210; Yishu 12:18.38a; tr. Legge 1.237;
# dating: 8110
析言破律,
亂名改作,
執左道以亂政,
殺。
作淫聲、異服、奇技、
奇器以疑眾,
殺。
# src: LIJI 05.04.20; Couvreur 1.307f; Su1n Xïda4n 4.34f; Jia1ng Yi4hua2 210; Yishu 12:18.38a; tr. Legge 1.237;
# dating: 8110
行偽而堅,
言偽而辯,
學非而博,
順非而澤以疑眾,
殺。
假於鬼神、
時日、卜筮以疑眾,
殺。
此四誅者,
不以聽。
# src: LIJI 05.04.21; Couvreur 1.307f; Su1n Xïda4n 4.35; Jia1ng Yi4hua2 210; Yishu 12:18.39b; tr. Legge 1.238;
# dating: 8110
凡執禁以齊眾,
不赦過。
# src: LIJI 05.04.22; Couvreur 1.308f; Su1n Xïda4n 4.35f; Jia1ng Yi4hua2 211; Yishu 12:18.39b-40a; tr. Legge 1.238;
# dating: 8110
有圭璧、金璋
不粥於市。
命服、命車
不粥於市。
宗廟之器
不粥於市。
犧牲不粥於市。
戎器不粥於市。
用器不中度,
不粥於市。
# src: LIJI 05.04.23; Couvreur 1.308f; Su1n Xïda4n 4.36; Jia1ng Yi4hua2 211; Yishu 12:18.40a; tr. Legge 1.238;
# dating: 8110
兵車不中度,
不粥於市。
布帛精麤不中數,
幅廣狹不中量,
不粥於市。
姦色亂正色,
不粥於市。
錦文、珠玉成器
不粥於市。
# src: LIJI 05.04.24; Couvreur 1.308f; Su1n Xïda4n 4.36; Jia1ng Yi4hua2 211; Yishu 12:18.40a; tr. Legge 1.238;
# dating: 8110
衣服飲食
不粥於市。
五穀不時,
果實未孰,
不粥於市。
木不中伐,
不粥於市,
禽獸魚鱉不中殺,
不粥於市。
# src: LIJI 05.04.25; Couvreur 1.308f; Su1n Xïda4n 4.37; Jia1ng Yi4hua2 211; Yishu 12:18.40a; tr. Legge 1.238;
# dating: 8110
關執禁以譏,
禁異服,
識異言。
# src: LIJI 05.04.26; Couvreur 1.310f; Su1n Xïda4n 4.37; Jia1ng Yi4hua2 212; Yishu 12:18.43b; tr. Legge 1.238;
# dating: 8110
5.45大史典禮,
執簡記,
奉諱惡。
5.46天子齊戒受諫。
# src: LIJI 05.04.27; Couvreur 1.311f; Su1n Xïda4n 4.38; Jia1ng Yi4hua2 212; Yishu 12:18.45a; tr. Legge 1.239;
# dating: 8110
司會以歲之成
質於天子,
冢宰齊戒受質。
大樂正、
大司寇、
市,
三官以其成
從質於天子。
# src: LIJI 05.04.28; Couvreur 1.311f; Su1n Xïda4n 4.38; Jia1ng Yi4hua2 212; Yishu 12:18.45a-45b; tr. Legge 1.239;
# dating: 8110
大司徒、
大司馬、
大司空齊戒受質,
百官各以其成
質於三官。
大司徒、
大司馬、
大司空以百官之成
質於天子,
百官齊戒受質。
# src: LIJI 05.04.29; Couvreur 1.311f; Su1n Xïda4n 4.38; Jia1ng Yi4hua2 212; Yishu 12:18.45b; tr. Legge 1.239;
# dating: 8110
然後,
休老勞農,
成歲事,
制國用。
# src: LIJI 05.05.01; Couvreur 1.312f; Su1n Xïda4n 4.39f; Jia1ng Yi4hua2 213; Yishu 13:19.1a-6a; tr. Legge 1.240;
# dating: 8110
5.47凡養老:
有虞氏以燕禮,
夏后氏以饗禮,
殷人以食禮,
周人脩而兼用之。
五十養於鄉,
六十養於國,
七十養於學,
達於諸侯。
# src: LIJI 05.05.02; Couvreur 1.313f; Su1n Xïda4n 4.42; Jia1ng Yi4hua2 214; Yishu 13:19.6a; tr. Legge 1.240;
# dating: 8110
5.48八十拜君命,
一坐再至,
瞽亦如之。
九十使人受。
# src: LIJI 05.05.03; Couvreur 1.313f; Su1n Xïda4n 4.43; Jia1ng Yi4hua2 214; Yishu 13:19.7b; tr. Legge 1.240;
# dating: 8110
五十異粻,
六十宿肉,
七十貳膳,
八十常珍;
九十
飲食不離寢,
膳飲從於遊可也。
# src: LIJI 05.05.04; Couvreur 1.313f; Su1n Xïda4n 4.43; Jia1ng Yi4hua2 214; Yishu 13:19.8b; tr. Legge 1.241;
# dating: 8110
六十歲制,
七十時制,
八十月制;
九十日脩,
唯絞、紟、衾、冒
死而后制。
# src: LIJI 05.05.05; Couvreur 1.313f; Su1n Xïda4n 4.43; Jia1ng Yi4hua2 214; Yishu 13:19.9b; tr. Legge 1.241;
# dating: 8110
五十始衰,
六十非肉不飽,
七十非帛不煖,
八十非人不煖,
九十
雖得人不煖矣。
# src: LIJI 05.05.06; Couvreur 1.315f; Su1n Xïda4n 4.44; Jia1ng Yi4hua2 214; Yishu 13:19.9b-10a; tr. Legge 1.241;
# dating: 8110
五十杖於家,
六十杖於鄉,
七十杖於國,
八十杖於朝,
九十者,
天子欲有問焉,
則就其室,
以珍從。
# src: LIJI 05.05.07; Couvreur 1.315f; Su1n Xïda4n 4.44; Jia1ng Yi4hua2 214; Yishu 13:19.10b-11b; tr. Legge 1.241;
# dating: 8110
七十不俟朝,
八十月告存,
九十日有秩。
五十不從力政,
六十不與服戎,
七十不與賓客之事,
八十齊喪之事弗及也。
# src: LIJI 05.05.08; Couvreur 1.315f; Su1n Xïda4n 4.45; Jia1ng Yi4hua2 214; Yishu 13:19.13b; tr. Legge 1.241;
# dating: 8110
五十而爵,
六十不親學,
七十致政。
唯衰麻為喪。
# src: LIJI 05.05.09; Couvreur 1.316f; Su1n Xïda4n 4.45; Jia1ng Yi4hua2 215; Yishu 13:19.14b; tr. Legge 1.242;
# dating: 8110
5.49有虞氏養國老於上庠,
養庶老於下庠。
夏后氏養國老於東序,
養庶老於西序。
殷人養國老於右學,
養庶老於左學。
周人養國老於東膠,
養庶老於虞庠:
虞庠在國之西郊。
# src: LIJI 05.05.10; Couvreur 1.316f; Su1n Xïda4n 4.45f; Jia1ng Yi4hua2 215; Yishu 13:19.19b-21b; tr. Legge 1.242;
# dating: 8110
有虞氏皇而祭,
深衣而養老。
夏后氏收而祭,
燕衣而養老。
殷人冔而祭,
縞衣而養老。
周人冕而祭,
玄衣而養老。
凡三王養老皆引年。
# src: LIJI 05.05.11; Couvreur 1.317f; Su1n Xïda4n 4.47; Jia1ng Yi4hua2 216; Yishu 13:19.21b; tr. Legge 1.243;
# dating: 8110
八十者一子不從政,
九十者其家不從政,
廢疾非人不養者
一人不從政。
父母之喪,
三年不從政。
# src: LIJI 05.05.12; Couvreur 1.317f; Su1n Xïda4n 4.47; Jia1ng Yi4hua2 216; Yishu 13:19.21b; tr. Legge 1.243;
# dating: 8110
齊衰、大功之喪,
三月不從政。
將徙於諸侯,
三月不從政。
自諸侯來徙家,
期不從政。
# src: LIJI 05.05.13; Couvreur 1.318f; Su1n Xïda4n 4.47; Jia1ng Yi4hua2 217; Yishu 13:19.23b-24a; tr. Legge 1.243;
# dating: 8110
5.50少而無父者謂之孤,
老而無子者謂之獨,
老而無妻者謂之矜,
老而無夫者謂之寡。
此四者,
天民之窮而無告者也,
皆有常餼。
5.51瘖、聾、跛、
躃、斷者、侏儒、百工,
各以其器食之。
# src: LIJI 05.05.14; Couvreur 1.319f; Su1n Xïda4n 4.48; Jia1ng Yi4hua2 217; Yishu 13:19.25b; tr. Legge 1.244;
# dating: 8110
5.52道路:
男子由右,
婦人由左,
車從中央。
父之齒隨行,
兄之齒鴈行,
朋友不相踰。
輕任并,
重任分,
班白不提挈。
# src: LIJI 05.05.15; Couvreur 1.319f; Su1n Xïda4n 4.49; Jia1ng Yi4hua2 217f; Yishu 13:19.26a-26b; tr. Legge 1.244;
# dating: 8110
君子耆老不徒行,
庶人耆老不徒食。
5.53大夫祭器不假。
祭器未成,
不造燕器。
# src: LIJI 05.05.16; Couvreur 1.320f; Su1n Xïda4n 4.49; Jia1ng Yi4hua2 218; Yishu 13:19.27a; tr. Legge 1.244;
# dating: 8110
5.54方一里者,為田九百畝。
方十里者,
為方一里者百,
為田九萬畝。
方百里者,
為方十里者百,
為田九十億畝。
方千里者,
為方百里者百,
為田九萬億畝。
# src: LIJI 05.05.17; Couvreur 1.320f; Su1n Xïda4n 4.50; Jia1ng Yi4hua2 218; Yishu 13:19.29a; tr. Legge 1.245;
# dating: 8110
5.55自恆山至於南河,
千里而近。
自南河至於江,
千里而近。
自江至於衡山,
千里而遙。
自東河至於東海,
千里而遙。
自東河至於西河,
千里而近,
# src: LIJI 05.05.18; Couvreur 1.320f; Su1n Xïda4n 4.50; Jia1ng Yi4hua2 218; Yishu 13:19.29a; tr. Legge 1.245;
# dating: 8110
自西河至於流沙,
千里而遙。
西不盡流沙,
南不盡衡山,
東不近東海,
北不盡恆山,
凡四海之內,
斷長補短,
方三千里,
為田八十萬億一萬億畝。
# src: LIJI 05.05.19; Couvreur 1.320f; Su1n Xïda4n 4.52; Jia1ng Yi4hua2 218; Yishu 13:19.35b; tr. Legge 1.245;
# dating: 8110
方百里者,
為田九十億畝:
山陵、林麓、
川澤、溝瀆、
城郭、宮室、塗巷,
三分去一,
其餘六十億畝。
# src: LIJI 05.05.20; Couvreur 1.323; Su1n Xïda4n 4.52; Jia1ng Yi4hua2 219; Yishu 13:19.36a; tr. Legge 1.246;
# dating: 8110
5.56古者以周尺八尺為步,
今以周尺六尺四寸為步。
古者百畝,
當今東田百四十六畝三十步。
古者百里,
當今百二十一里六十步四尺二寸二分。
# src: LIJI 05.05.21; Couvreur 1.323f; Su1n Xïda4n 4.54; Jia1ng Yi4hua2 220; Yishu 13:19.44a; tr. Legge 1.246;
# dating: 8110
5.57方千里者,
為方百里者百。
封方百里者三十國,
其餘,方百里者七十。
又封方七十里者六十,
--為方百里者二十九,
方十里者四十。
其餘,方百里者四十,
方十里者六十;
# src: LIJI 05.05.22; Couvreur 1.323f; Su1n Xïda4n 4.54; Jia1ng Yi4hua2 220; Yishu 13:19.44a-44b; tr. Legge 1.246;
# dating: 8110
又封方五十里者百二十,
--為方百里者三十,
--其餘,
方百里者十,
方十里者六十。
名山大澤不以封,
其餘以為附庸閒田。
# src: LIJI 05.05.23; Couvreur 1.323f; Su1n Xïda4n 4.54; Jia1ng Yi4hua2 220; Yishu 13:19.44b; tr. Legge 1.246;
# dating: 8110
諸侯之有功者,
取於閒田以祿之;
其有削地者,
歸之閒田。
# src: LIJI 05.05.24; Couvreur 1.325f; Su1n Xïda4n 4.55; Jia1ng Yi4hua2 220; Yishu 13:19.46a; tr. Legge 1.246;
# dating: 8110
天子之縣內:
方千里者,為方百里者百。
封方百里者九,
其餘方百里者九十一。
又封方七十里者二十一,
--為方百里者十,
方十里者二十九,
--其餘,
方百里者八十,
方十里者七十一。
# src: LIJI 05.05.25; Couvreur 1.325f; Su1n Xïda4n 4.55; Jia1ng Yi4hua2 220; Yishu 13:19.46a; tr. Legge 1.246;
# dating: 8110
又封方五十里者六十三,
--為方百里者十五,
方十里者七十五,
--其餘
方百里者六十四,
方十里者九十六。
# src: LIJI 05.05.26; Couvreur 1.326f; Su1n Xïda4n 4.55; Jia1ng Yi4hua2 221; Yishu 13:19.47a; tr. Legge 1.247;
# dating: 8110
5.58諸侯之下士祿食九人,
中士食十八人,
上士食三十六人。
下大夫食七十二人,
卿食二百八十八人。
君食二千八百八十人。
次國之卿食二百一十六人,
君食二千一百六十人。
小國之卿食百四十四人,
君食千四百四十人。
# src: LIJI 05.05.27; Couvreur 1.326f; Su1n Xïda4n 4.55; Jia1ng Yi4hua2 221; Yishu 13:19.47a-47b; tr. Legge 1.247;
# dating: 8110
次國之卿,
命於其君者,
如小國之卿。
# src: LIJI 05.05.28; Couvreur 1.327f; Su1n Xïda4n 4.55; Jia1ng Yi4hua2 222; Yishu 13:19.48b-49b; tr. Legge 1.247;
# dating: 8110
天子之大夫為三監,
監於諸侯之國者,
其祿視諸侯之卿,
其爵視次國之君,
其祿取之於方伯之地。
方伯為朝天子,
皆有湯沐之邑於天子之縣內,
視元士。
# src: LIJI 05.05.29; Couvreur 1.327f; Su1n Xïda4n 4.56; Jia1ng Yi4hua2 222; Yishu 13:19.50a-50b; tr. Legge 1.248;
# dating: 8110
諸侯世子世國,
大夫不世爵。
使以德,
爵以功,
未賜爵,
視天子之元士,
以君其國。
諸侯之大夫,
不世爵祿。
# src: LIJI 05.05.30; Couvreur 1.328f; Su1n Xïda4n 4.56f; Jia1ng Yi4hua2 222; Yishu 13:19.52b; tr. Legge 1.248;
# dating: 8110
5.59六禮:
冠、昏、喪、祭、鄉、相見。
七教:
父子、兄弟、
夫婦、君臣、
長幼、朋友、賓客。
八政:
飲食、衣服、
事為、異別、
度、量、數、制。