禮記

禮記

KR1d0052_tls_018-1a

** 18 學記

18.1發慮憲,

求善良,

足以謏聞,

不足以動眾;

就賢體遠,

足以動眾,

未足以化民。

君子如欲化民成俗,

其必由學乎!

KR1d0052_tls_018-2a

# src: LIJI 18.01.02; Couvreur 2.28f; Su1n Xïda4n 10.1; Jia1ng Yi4hua2 500; Yishu 29:49.3b; tr. Legge 2.i2;

# dating: 8110

18.2玉不琢,

不成器;

人不學,

不知道。

是故古之王者

建國君民,

教學為先。

《兌命》曰:

「念終始典于學。」

其此之謂乎!

# src: LIJI 18.01.03; Couvreur 2.29f; Su1n Xïda4n 10.2; Jia1ng Yi4hua2 500; Yishu 29:49.4b; tr. Legge 2.i2;

# dating: 8110

雖有嘉肴,

弗食,

不知其旨也;

雖有至道,

弗學,

不知其善也。

是故學然後知不足,

教然後知困。

# src: LIJI 18.01.04; Couvreur 2.29f; Su1n Xïda4n 10.2; Jia1ng Yi4hua2 500; Yishu 29:49.4b-5a; tr. Legge 2.i2;

# dating: 8110

知不足,

然後能自反也;

知困,

然後能自強也。

故曰:

教學相長也。

《兌命》曰:

「學學半。」

其此之謂乎。

# src: LIJI 18.01.05; Couvreur 2.30f; Su1n Xïda4n 10.2; Jia1ng Yi4hua2 501; Yishu 29:49.5b; tr. Legge 2.i3;

# dating: 8110

古之教者,

家有塾,

黨有庠,

術有序,

國有學。

# src: LIJI 18.01.06; Couvreur 2.30f; Su1n Xïda4n 10.3; Jia1ng Yi4hua2 501; Yishu 29:49.8a; tr. Legge 2.i3;

# dating: 8110

比年入學,

中年考校。

一年視離經辨志,

三年視敬業樂群,

五年視博習親師,

七年視論學取友,

謂之小成;

九年知類通達,

強立而不反,

謂之大成。

# src: LIJI 18.01.07; Couvreur 2.30f; Su1n Xïda4n 10.3f; Jia1ng Yi4hua2 501; Yishu 29:49.8a-8b; tr. Legge 2.i3;

# dating: 8110

夫然後足以化民易俗,

近者說服,

而遠者懷之,

此大學之道也。

《記》曰:

「蛾子時術之。」

其此之謂乎。

KR1d0052_tls_018-3a

# src: LIJI 18.01.08; Couvreur 2.31f; Su1n Xïda4n 10.5; Jia1ng Yi4hua2 502; Yishu 29:49.10b-11a; tr. Legge 2.i4;

# dating: 8110

18.3大學始教,

皮弁祭菜,

示敬道也;

《宵雅》肄三,

官其始也;

入學鼓篋,

孫其業也;

夏、楚二物,

收其威也;

# src: LIJI 18.01.09; Couvreur 2.31f; Su1n Xïda4n 10.5; Jia1ng Yi4hua2 502; Yishu 29:49.11a; tr. Legge 2.i4;

# dating: 8110

未卜禘不視學,

游其志也;

時觀而弗語,

存其心也;

幼者聽而弗問,

學不躐等也。

此七者,

教之大倫也。

# src: LIJI 18.01.10; Couvreur 2.31f; Su1n Xïda4n 10.5; Jia1ng Yi4hua2 502; Yishu 29:49.11a; tr. Legge 2.i4;

# dating: 8110

《記》曰:

「凡學官先事,

士先志。」

其此之謂乎。

# src: LIJI 18.01.11; Couvreur 2.33f; Su1n Xïda4n 10.7; Jia1ng Yi4hua2 503; Yishu 29:49.15a; tr. Legge 2.85;

# dating: 8110

大學之教也時,

教必有正業,

退息必有居。

# src: LIJI 18.01.12; Couvreur 2.33f; Su1n Xïda4n 10.7; Jia1ng Yi4hua2 503; Yishu 29:49.16a; tr. Legge 2.85;

# dating: 8110

學,

不學操縵,

不能安弦;

不學博依,

不能安詩;

不學雜服,

不能安禮;

不興其藝,

不能樂學。

# src: LIJI 18.01.13; Couvreur 2.33f; Su1n Xïda4n 10.7; Jia1ng Yi4hua2 503; Yishu 29:49.18a; tr. Legge 2.85;

# dating: 8110

故君子之於學也,

藏焉,

脩焉,

息焉,

遊焉。

夫然,

故安其學而親其師,

樂其友而信其道。

是以雖離師輔而不反也。

# src: LIJI 18.01.14; Couvreur 2.33f; Su1n Xïda4n 10.7; Jia1ng Yi4hua2 503; Yishu 29:49.18a; tr. Legge 2.85;

# dating: 8110

《兌命》曰:

「敬孫務時敏,

厥脩乃來。」

其此之謂乎。

KR1d0052_tls_018-4a

# src: LIJI 18.01.15; Couvreur 2.34f; Su1n Xïda4n 10.8; Jia1ng Yi4hua2 504; Yishu 29:49.19a; tr. Legge 2.86;

# dating: 8110

18.4今之教者,

呻其佔畢,

多其訊

言,及于數,

進而不顧其安,

使人不由其誠,

教人不盡其材;

其施之也悖,

其求之也佛。

# src: LIJI 18.01.16; Couvreur 2.34f; Su1n Xïda4n 10.8; Jia1ng Yi4hua2 504; Yishu 29:49.19a; tr. Legge 2.86;

# dating: 8110

夫然,

故隱其學而疾其師,

苦其難而不知其益也,

雖終其業,

其去之必速。

教之不刑,

其此之由乎!

# src: LIJI 18.01.17; Couvreur 2.35; Su1n Xïda4n 10.9; Jia1ng Yi4hua2 504; Yishu 29:49.21b; tr. Legge 2.86;

# dating: 8110

大學之法,

禁於未發之謂豫,

當其可之謂時,

不陵節而施之謂孫,

相觀而善之謂摩。

此四者,

教之所由興也。

KR1d0052_tls_018-5a

# src: LIJI 18.01.18; Couvreur 2.36; Su1n Xïda4n 10.10; Jia1ng Yi4hua2 505; Yishu 29:49.22b; tr. Legge 2.86;

# dating: 8110

18.5發然後禁,

則扞格而不勝;

時過然後學,

則勤苦而難成;

雜施而不孫,

則壞亂而不脩;

獨學而無友,

則孤陋而寡聞;

燕朋逆其師;

燕辟廢其學。

# src: LIJI 18.01.19; Couvreur 2.36; Su1n Xïda4n 10.10; Jia1ng Yi4hua2 505; Yishu 29:49.22b; tr. Legge 2.86;

# dating: 8110

此六者,

教之所由廢也。

KR1d0052_tls_018-6a

# src: LIJI 18.01.20; Couvreur 2.36f; Su1n Xïda4n 10.10; Jia1ng Yi4hua2 505; Yishu 29:49.23b; tr. Legge 2.87;

# dating: 8110

18.6君子既知教之所由興,

又知教之所由廢,

然後可以為人師也。

# src: LIJI 18.01.21; Couvreur 2.36f; Su1n Xïda4n 10.10f; Jia1ng Yi4hua2 505; Yishu 29:49.23b-24a; tr. Legge 2.87;

# dating: 8110

故君子之教喻也,

道而弗牽,

強而弗抑,

開而弗達。

道而弗牽則和,

強而弗抑則易,

開而弗達則思;

和易以思,

可謂善喻矣。

KR1d0052_tls_018-7a

# src: LIJI 18.01.22; Couvreur 2.37f; Su1n Xïda4n 10.11; Jia1ng Yi4hua2 506; Yishu 29:49.24b-25a; tr. Legge 2.87;

# dating: 8110

18.7學者有四失,

教者必知之。

人之學也,

或失則多,

或失則寡,

或失則易,

或失則止。

# src: LIJI 18.01.23; Couvreur 2.37f; Su1n Xïda4n 10.11; Jia1ng Yi4hua2 506; Yishu 29:49.25a; tr. Legge 2.87;

# dating: 8110

此四者,

心之莫同也。

知其心,

然後能救其失也。

教也者,

長善而救其失者也。

# src: LIJI 18.01.24; Couvreur 2.37f; Su1n Xïda4n 10.11; Jia1ng Yi4hua2 506; Yishu 29:49.26a; tr. Legge 2.87;

# dating: 8110

善歌者,

使人繼其聲;

善教者,

使人繼其志。

其言也約而達,

微而臧,

罕譬而喻,

可謂繼志矣。

KR1d0052_tls_018-8a

# src: LIJI 18.01.25; Couvreur 2.38f; Su1n Xïda4n 10.12; Jia1ng Yi4hua2 507; Yishu 29:49.27b; tr. Legge 2.88;

# dating: 8110

18.8君子知至學之難易,

而知其美惡,

然後能博喻;

能博喻然後能為師;

能為師然後能為長;

能為長然後能為君。

# src: LIJI 18.01.26; Couvreur 2.38f; Su1n Xïda4n 10.12; Jia1ng Yi4hua2 507; Yishu 29:49.27b; tr. Legge 2.88;

# dating: 8110

故師也者,

所以學為君也。

是故擇師不可不慎也。

《記》曰:

「三王四代唯其師。」

此之謂乎。

KR1d0052_tls_018-9a

# src: LIJI 18.01.27; Couvreur 2.39f; Su1n Xïda4n 10.12f; Jia1ng Yi4hua2 507f; Yishu 29:49.29a-29b; tr. Legge 2.88;

# dating: 8110

18.9凡學之道,

嚴師為難。

師嚴然後道尊,

道尊然後民知敬學。

是故君之所不臣於其臣者二:

當其為尸則弗臣也,

當其為師則弗臣也。

# src: LIJI 18.01.28; Couvreur 2.39f; Su1n Xïda4n 10.13; Jia1ng Yi4hua2 508; Yishu 29:49.29b; tr. Legge 2.88;

# dating: 8110

大學之禮,

雖詔於天子,

無北面;

所以尊師也。

# src: LIJI 18.01.29; Couvreur 2.40f; Su1n Xïda4n 10.13; Jia1ng Yi4hua2 508; Yishu 29:49.30b; tr. Legge 2.89;

# dating: 8110

善學者,

師逸而功倍,

又從而庸之;

不善學者,

師勤而功半,

又從而怨之。

# src: LIJI 18.01.30; Couvreur 2.40f; Su1n Xïda4n 10.13; Jia1ng Yi4hua2 508; Yishu 29:49.30b; tr. Legge 2.89;

# dating: 8110

善問者,

如攻堅木,

先其易者,

後其節目,

及其久也,

相說以解;

不善問者反此。

# src: LIJI 18.01.31; Couvreur 2.40f; Su1n Xïda4n 10.13; Jia1ng Yi4hua2 508; Yishu 29:49.31a; tr. Legge 2.89;

# dating: 8110

善待問者,

如撞鐘,

叩之以小者則小鳴,

叩之以大者則大鳴,

待其從容,

然後盡其聲;

不善荅問者反此。

此皆進學之道也。

KR1d0052_tls_018-10a

# src: LIJI 18.01.32; Couvreur 2.41; Su1n Xïda4n 10.14; Jia1ng Yi4hua2 509; Yishu 29:49.33a; tr. Legge 2.89;

# dating: 8110

18.10記問之學,

不足以為人師。

必也其聽語乎,

力不能問,

然後語之;

語之而不知,

雖舍之可也。

# src: LIJI 18.01.33; Couvreur 2.42; Su1n Xïda4n 10.14; Jia1ng Yi4hua2 509; Yishu 29:49.34b; tr. Legge 2.90;

# dating: 8110

良冶之子,

必學為裘;

良弓之子,

必學為箕;

始駕馬者反之,

車在馬前。

君子察於此三者,

可以有志於學矣。

KR1d0052_tls_018-11a

# src: LIJI 18.01.34; Couvreur 2.42f; Su1n Xïda4n 10.15; Jia1ng Yi4hua2 510; Yishu 29:49.36a; tr. Legge 2.90;

# dating: 8110

18.11古之學者:

比物醜類。

鼓無當於五聲,

五聲弗得不和。

水無當於五色,

五色弗得不章。

學無當於五官,

五官弗得不治。

師無當於五服,

五服弗得不親。

KR1d0052_tls_018-12a

# src: LIJI 18.01.35; Couvreur 2.43f; Su1n Xïda4n 10.16; Jia1ng Yi4hua2 510; Yishu 29:49.37b; tr. Legge 2.91;

# dating: 8110

18.12君子曰:

「大德不官,

大道不器,

大信不約,

大時不齊。

察於此四者,

可以有志於學矣。」

# src: LIJI 18.01.36; Couvreur 2.44; Su1n Xïda4n 10.17; Jia1ng Yi4hua2 510; Yishu 29:49.37b; tr. Legge 2.91;

# dating: 8110

三王之祭川也,

皆先河而後海;

或源也,

或委也。

此之謂務本。