禮記

禮記

KR1d0052_tls_019-1a

** 19 樂記

19.1凡音之起,

由人心生也。

人心之動,

物使之然也。

感於物而動,

故形於聲。

# src: LIJI 19.01.02; Couvreur 2.45f; Su1n Xïda4n 10.18; Jia1ng Yi4hua2 513f; Yishu 30:50.3b; tr. Legge 2.92;

# dating: 8110

聲相應,

故生變;

變成方,

謂之音;

比音而樂之,

及干戚、羽旄,

謂之樂。

# src: LIJI 19.01.03; Couvreur 2.46f; Su1n Xïda4n 10.19; Jia1ng Yi4hua2 514; Yishu 30:50.5b; tr. Legge 2.92;

# dating: 8110

樂者,

音之所由生也;

其本在人心之感於物也。

是故其哀心感者,

其聲噍以殺。

其樂心感者,

其聲嘽以緩。

其喜心感者,

其聲發以散。

# src: LIJI 19.01.04; Couvreur 2.46f; Su1n Xïda4n 10.19f; Jia1ng Yi4hua2 514; Yishu 30:50.5b; tr. Legge 2.92;

# dating: 8110

其怒心感者,

其聲粗以厲。

其敬心感者,

其聲直以廉。

其愛心感者,

其聲和以柔。

六者,

非性也,

感於物而后動。

是故先王慎所以感之者。

# src: LIJI 19.01.05; Couvreur 2.46f; Su1n Xïda4n 10.20; Jia1ng Yi4hua2 514; Yishu 30:50.8a; tr. Legge 2.93;

# dating: 8110

故禮以道其志,

樂以和其聲,

政以一其行,

刑以防其姦。

禮、樂、刑、政,

其極一也;

所以同民心而出治道也。

# src: LIJI 19.01.06; Couvreur 2.47f; Su1n Xïda4n 10.20; Jia1ng Yi4hua2 515; Yishu 30:50.8b; tr. Legge 2.93;

# dating: 8110

凡音者,

生人心者也。

情動於中,

故形於聲。

聲成文,

謂之音。

# src: LIJI 19.01.07; Couvreur 2.47f; Su1n Xïda4n 10.20; Jia1ng Yi4hua2 515; Yishu 30:50.8b-9a; tr. Legge 2.93;

# dating: 8110

是故

治世之音安以樂,

其政和。

亂世之音怨以怒,

其政乖。

亡國之音哀以思,

其民困。

聲音之道,

與政通矣。

# src: LIJI 19.01.08; Couvreur 2.48f; Su1n Xïda4n 10.21; Jia1ng Yi4hua2 515; Yishu 30:50.9a; tr. Legge 2.94;

# dating: 8110

宮為君,

商為臣,

角為民,

徵為事,

羽為物。

# src: LIJI 19.01.09; Couvreur 2.48f; Su1n Xïda4n 10.21f; Jia1ng Yi4hua2 515; Yishu 30:50.9b; tr. Legge 2.94;

# dating: 8110

五者不亂,

則無怗懘之音矣。

宮亂則荒,

其君驕。

商亂則陂,

其官壞。

角亂則憂,

其民怨。

徵亂則哀,

其事勤。

# src: LIJI 19.01.10; Couvreur 2.48f; Su1n Xïda4n 10.22; Jia1ng Yi4hua2 515; Yishu 30:50.10a; tr. Legge 2.94;

# dating: 8110

羽亂則危,

其財匱。

五者皆亂,

迭相陵,

謂之慢。

如此,

則國之滅亡無日矣。

# src: LIJI 19.01.11; Couvreur 2.48f; Su1n Xïda4n 10.23; Jia1ng Yi4hua2 515; Yishu 30:50.14a; tr. Legge 2.94;

# dating: 8110

鄭、衛之音,

亂世之音也,

比於慢矣。

桑間、濮上之音,

亡國之音也,

其政散,

其民流,

誣上行私而不可止也。

# src: LIJI 19.01.12; Couvreur 2.50; Su1n Xïda4n 10.24; Jia1ng Yi4hua2 516; Yishu 30:50.15b; tr. Legge 2.95;

# dating: 8110

凡音者,

生於人心者也。

樂者,

通倫理者也。

是故

知聲而不知音者,

禽獸是也;

知音而不知樂者,

眾庶是也。

唯君子為能知樂。

# src: LIJI 19.01.13; Couvreur 2.50; Su1n Xïda4n 10.24; Jia1ng Yi4hua2 516; Yishu 30:50.17a; tr. Legge 2.95;

# dating: 8110

是故

審聲以知音,

審音以知樂,

審樂以知政,

而治道備矣。

# src: LIJI 19.01.14; Couvreur 2.50; Su1n Xïda4n 10.24; Jia1ng Yi4hua2 516; Yishu 30:50.17a; tr. Legge 2.95;

# dating: 8110

是故

不知聲者不可與言音,

不知音者不可與言樂。

知樂,

則幾於禮矣。

禮樂皆得,

謂之有德。

德者得也。

# src: LIJI 19.01.15; Couvreur 2.50f; Su1n Xïda4n 10.24; Jia1ng Yi4hua2 516; Yishu 30:50.18b; tr. Legge 2.95;

# dating: 8110

是故

樂之隆,

非極音也。

食饗之禮,

非致味也。

《清廟》之瑟,

朱弦而疏越,

壹倡而三歎,

有遺音者矣。

# src: LIJI 19.01.16; Couvreur 2.50f; Su1n Xïda4n 10.24; Jia1ng Yi4hua2 516; Yishu 30:50.18b-20b; tr. Legge 2.95;

# dating: 8110

大饗之禮,

尚玄酒而俎腥魚,

大羹不和,

有遺味者矣。

是故先王之制禮樂也,

非以極口腹耳目之欲也,

將以教民平好惡

而反人道之正也。

# src: LIJI 19.01.17; Couvreur 2.52f; Su1n Xïda4n 10.26; Jia1ng Yi4hua2 517; Yishu 30:50.21b; tr. Legge 2.96;

# dating: 8110

人生而靜,

天之性也;

感於物而動,

性之欲也。

物至知知,

然後好惡形焉。

好惡無節於內,

知誘於外,

不能反躬,

天理滅矣。

# src: LIJI 19.01.18; Couvreur 2.52f; Su1n Xïda4n 10.26; Jia1ng Yi4hua2 517; Yishu 30:50.25b; tr. Legge 2.96;

# dating: 8110

夫物之感人無窮,

而人之好惡無節,

則是物至而人化物也。

人化物也者,

滅天理而窮人欲者也。

於是有悖逆詐偽之心,

有淫泆作亂之事。

# src: LIJI 19.01.19; Couvreur 2.52f; Su1n Xïda4n 10.26; Jia1ng Yi4hua2 517f; Yishu 30:50.25b; tr. Legge 2.96;

# dating: 8110

是故

強者脅弱,

眾者暴寡,

知者詐愚,

勇者苦怯,

疾病不養,

老幼孤獨不得其所,

此大亂之道也。

# src: LIJI 19.01.20; Couvreur 2.54f; Su1n Xïda4n 10.27; Jia1ng Yi4hua2 518; Yishu 30:50.27a; tr. Legge 2.97;

# dating: 8110

是故先王之制禮樂,

人為之節;

衰麻哭泣,

所以節喪紀也;

鐘鼓干戚,

所以和安樂也;

昏姻冠笄,

所以別男女也;

射鄉食饗,

所以正交接也。

# src: LIJI 19.01.21; Couvreur 2.54f; Su1n Xïda4n 10.27; Jia1ng Yi4hua2 518; Yishu 30:50.29b; tr. Legge 2.97;

# dating: 8110

禮節民心,

樂和民聲,

政以行之,

刑以防之,

禮、樂、刑、政,

四達而不悖,

則王道備矣。

# src: LIJI 19.01.22; Couvreur 2.55f; Su1n Xïda4n 10.28; Jia1ng Yi4hua2 519; Yishu 30:50.31a; tr. Legge 2.98;

# dating: 8110

樂者為同,

禮者為異。

同則相親,

異則相敬。

樂勝則流,

禮勝則離。

合情飾貌者

禮樂之事也。

# src: LIJI 19.01.23; Couvreur 2.55f; Su1n Xïda4n 10.28; Jia1ng Yi4hua2 519; Yishu 30:50.33a; tr. Legge 2.98;

# dating: 8110

禮義立,

則貴賤等矣;

樂文同,

則上下和矣;

好惡著,

則賢不肖別矣。

刑禁暴,

爵舉賢,

則政均矣。

# src: LIJI 19.01.24; Couvreur 2.55f; Su1n Xïda4n 10.28; Jia1ng Yi4hua2 519; Yishu 30:50.33a; tr. Legge 2.98;

# dating: 8110

仁以愛之,

義以正之,

如此,

則民治行矣。

# src: LIJI 19.01.25; Couvreur 2.56f; Su1n Xïda4n 10.29; Jia1ng Yi4hua2 519; Yishu 30:50.34b; tr. Legge 2.98;

# dating: 8110

樂由中出,

禮自外作。

樂由中出故靜,

禮自外作故文。

大樂必易,

大禮必簡。

# src: LIJI 19.01.26; Couvreur 2.56f; Su1n Xïda4n 10.29; Jia1ng Yi4hua2 519; Yishu 30:50.36a-36b; tr. Legge 2.98;

# dating: 8110

樂至則無怨,

禮至則不爭。

揖讓而治天下者,

禮樂之謂也。

暴民不作,

諸侯賓服,

兵革不試,

五刑不用,

# src: LIJI 19.01.27; Couvreur 2.56f; Su1n Xïda4n 10.29; Jia1ng Yi4hua2 519f; Yishu 30:50.36b; tr. Legge 2.98;

# dating: 8110

百姓無患,

天子不怒,

如此,

則樂達矣。

合父子之親,

明長幼之序,

以敬四海之內天子,

如此,

則禮行矣。

KR1d0052_tls_019-2a

# src: LIJI 19.01.28; Couvreur 2.58f; Su1n Xïda4n 10.30; Jia1ng Yi4hua2 520; Yishu 30:50.39a; tr. Legge 2.99;

# dating: 8110

19.2大樂與天地同和,

大禮與天地同節。

和故百物不失,

節故祀天祭地,

明則有禮樂,

幽則有鬼神。

如此,

則四海之內,

合敬同愛矣。

# src: LIJI 19.01.29; Couvreur 2.58f; Su1n Xïda4n 10.30; Jia1ng Yi4hua2 520; Yishu 30:50.41b; tr. Legge 2.99;

# dating: 8110

禮者殊事合敬者也;

樂者異文合愛者也。

禮樂之情同,

故明王以相沿也。

故事與時並,

名與功偕。

KR1d0052_tls_019-3a

# src: LIJI 19.01.30; Couvreur 2.59f; Su1n Xïda4n 10.31; Jia1ng Yi4hua2 521; Yishu 30:50.43b; tr. Legge 2.100;

# dating: 8110

19.3故鐘、鼓、管、磬,

羽、籥、干、戚,

樂之器也。

屈伸俯仰,

綴、兆、舒、疾,

樂之文也。

# src: LIJI 19.01.31; Couvreur 2.59f; Su1n Xïda4n 10.31; Jia1ng Yi4hua2 521; Yishu 30:50.43b; tr. Legge 2.100;

# dating: 8110

簠、簋、俎、豆,

制度、文章,

禮之器也。

升降上下,

周還裼襲,

禮之文也。

# src: LIJI 19.01.32; Couvreur 2.59f; Su1n Xïda4n 10.31; Jia1ng Yi4hua2 521; Yishu 30:50.44b; tr. Legge 2.100;

# dating: 8110

故知禮樂之情者能作,

識禮樂之文者能述。

作者之謂聖,

述者之謂明;

明聖者,

述作之謂也。

KR1d0052_tls_019-4a

# src: LIJI 19.01.33; Couvreur 2.60f; Su1n Xïda4n 10.31; Jia1ng Yi4hua2 522; Yishu 30:50.45b; tr. Legge 2.100;

# dating: 8110

19.4樂者,

天地之和也;

禮者,

天地之序也。

和故百物皆化;

序故群物皆別。

樂由天作,

禮以地制。

# src: LIJI 19.01.34; Couvreur 2.60f; Su1n Xïda4n 10.31; Jia1ng Yi4hua2 522; Yishu 30:50.45b; tr. Legge 2.100;

# dating: 8110

過制則亂,

過作則暴。

明於天地,

然後能興禮樂也。

# src: LIJI 19.01.35; Couvreur 2.61f; Su1n Xïda4n 10.32; Jia1ng Yi4hua2 522; Yishu 30:50.47b; tr. Legge 2.101;

# dating: 8110

論倫無患,

樂之情也;

欣喜歡愛,

樂之官也。

中正無邪,

禮之質也,

莊敬恭順,

禮之制也。

# src: LIJI 19.01.36; Couvreur 2.61f; Su1n Xïda4n 10.32; Jia1ng Yi4hua2 522; Yishu 30:50.48b; tr. Legge 2.101;

# dating: 8110

若夫禮樂之施於金石,

越於聲音,

用於宗廟社稷,

事乎山川鬼神,

則此所與民同也。

KR1d0052_tls_019-5a

# src: LIJI 19.01.37; Couvreur 2.62f; Su1n Xïda4n 10.32; Jia1ng Yi4hua2 522f; Yishu 30:50.50b; tr. Legge 2.101;

# dating: 8110

19.5王者功成作樂,

治定制禮。

其功大者其樂備,

其治辯者其禮具。

干戚之舞非備樂也,

孰亨而祀非達禮也。

# src: LIJI 19.01.38; Couvreur 2.62f; Su1n Xïda4n 10.32; Jia1ng Yi4hua2 523; Yishu 30:50.52b; tr. Legge 2.102;

# dating: 8110

五帝殊時,

不相沿樂;

三王異世,

不相襲禮。

樂極則憂,

禮粗則偏矣。

及夫敦樂而無憂,

禮備而不偏者,

其唯大聖乎?

KR1d0052_tls_019-6a

# src: LIJI 19.01.39; Couvreur 2.63f; Su1n Xïda4n 10.33; Jia1ng Yi4hua2 523; Yishu 30:50.53b; tr. Legge 2.102;

# dating: 8110

19.6天高地下,

萬物散殊,

而禮制行矣。

流而不息,

合同而化,

而樂興焉。

# src: LIJI 19.01.40; Couvreur 2.63f; Su1n Xïda4n 10.33; Jia1ng Yi4hua2 523; Yishu 30:50.53b; tr. Legge 2.102;

# dating: 8110

春作夏長,

仁也;

秋斂冬藏,

義也。

仁近於樂,

義近於禮。

# src: LIJI 19.01.41; Couvreur 2.63f; Su1n Xïda4n 10.33; Jia1ng Yi4hua2 523; Yishu 30:50.56b; tr. Legge 2.103;

# dating: 8110

樂者敦和,

率神而從天,

禮者別宜,

居鬼而從地。

故聖人作樂以應天,

制禮以配地。

禮樂明備,

天地官矣。

# src: LIJI 19.01.42; Couvreur 2.64f; Su1n Xïda4n 10.34; Jia1ng Yi4hua2 524; Yishu 30:50.58b; tr. Legge 2.103;

# dating: 8110

天尊地卑,

君臣定矣。

卑高已陳,

貴賤位矣。

動靜有常,

小大殊矣。

方以類聚,

物以群分,

則性命不同矣。

# src: LIJI 19.01.43; Couvreur 2.64f; Su1n Xïda4n 10.34; Jia1ng Yi4hua2 524; Yishu 30:50.58b; tr. Legge 2.103;

# dating: 8110

在天成象,

在地成形;

如此,

則禮者天地之別也。

# src: LIJI 19.01.44; Couvreur 2.64f; Su1n Xïda4n 10.34; Jia1ng Yi4hua2 524; Yishu 30:50.61a; tr. Legge 2.104;

# dating: 8110

地氣上齊,

天氣下降,

陰陽相摩,

天地相蕩,

鼓之以雷霆,

奮之以風雨,

動之以四時,

煖之以日月,

而百化興焉。

# src: LIJI 19.01.45; Couvreur 2.64f; Su1n Xïda4n 10.34; Jia1ng Yi4hua2 524; Yishu 30:50.61a; tr. Legge 2.104;

# dating: 8110

如此,

則樂者天地之和也。

# src: LIJI 19.01.46; Couvreur 2.66f; Su1n Xïda4n 10.34f; Jia1ng Yi4hua2 524; Yishu 30:50.63a-64a; tr. Legge 2.104;

# dating: 8110

化不時則不生,

男女無辨則亂升;

天地之情也。

及夫禮樂之極乎天而蟠乎地,

行乎陰陽而通乎鬼神;

窮高極遠而測深厚。

# src: LIJI 19.01.47; Couvreur 2.66f; Su1n Xïda4n 10.35; Jia1ng Yi4hua2 524; Yishu 30:50.65b; tr. Legge 2.104;

# dating: 8110

樂著大始,

而禮居成物。

著不息者天也,

著不動者地也。

一動一靜者

天地之間也。

故聖人曰「禮樂」云。

KR1d0052_tls_019-7a

# src: LIJI 19.02.01; Couvreur 2.67f; Su1n Xïda4n 10.36; Jia1ng Yi4hua2 525; Yishu 31:51.1a-2b; tr. Legge 2.105;

# dating: 8110

19.7昔者,

舜作五弦之琴以歌南風,

夔始制樂以賞諸侯。

KR1d0052_tls_019-8a

19.8故天子之為樂也,

以賞諸侯之有德者也。

德盛而教尊,

五穀時熟,

然後賞之以樂。

# src: LIJI 19.02.02; Couvreur 2.67f; Su1n Xïda4n 10.36; Jia1ng Yi4hua2 525; Yishu 31:51.2b; tr. Legge 2.105;

# dating: 8110

故其治民勞者,

其舞行綴遠;

其治民逸者,

其舞行綴短。

故觀其舞,

知其德;

聞其謚,

知其行也。

KR1d0052_tls_019-9a

# src: LIJI 19.02.03; Couvreur 2.67f; Su1n Xïda4n 10.36; Jia1ng Yi4hua2 526; Yishu 31:51.4b; tr. Legge 2.106;

# dating: 8110

19.9《大章》,

章之也。

《咸池》,

備矣。

《韶》,

繼也。

《夏》,

大也。

殷周之樂,

盡矣。

# src: LIJI 19.02.04; Couvreur 2.69f; Su1n Xïda4n 10.37; Jia1ng Yi4hua2 526; Yishu 31:51.6b; tr. Legge 2.106;

# dating: 8110

天地之道,

寒暑不時則疾,

風雨不節則饑。

教者,

民之寒暑也;

教不時則傷世。

事者,

民之風雨也;

事不節則無功。

# src: LIJI 19.02.05; Couvreur 2.69f; Su1n Xïda4n 10.37f; Jia1ng Yi4hua2 526; Yishu 31:51.6b-8a; tr. Legge 2.106;

# dating: 8110

然則先王之為樂也,

以法治也,

善則行象德矣。

KR1d0052_tls_019-10a

19.10夫豢豕為酒,

非以為禍也,

而獄訟益繁,

則酒之流生禍也。

# src: LIJI 19.02.06; Couvreur 2.69f; Su1n Xïda4n 10.38; Jia1ng Yi4hua2 526; Yishu 31:51.8a-8b; tr. Legge 2.106;

# dating: 8110

是故先王因為酒禮,

壹獻之禮,

賓主百拜,

終日飲酒而不得醉焉;

此先王之所以備酒禍也。

故酒食者所以合歡也;

樂者所以象德也;

禮者所以綴淫也。

# src: LIJI 19.02.07; Couvreur 2.69f; Su1n Xïda4n 10.38; Jia1ng Yi4hua2 526; Yishu 31:51.9b; tr. Legge 2.107;

# dating: 8110

是故先王有大事,

必有禮以哀之;

有大福,

必有禮以樂之。

哀樂之分,

皆以禮終。

# src: LIJI 19.02.08; Couvreur 2.69f; Su1n Xïda4n 10.38; Jia1ng Yi4hua2 526f; Yishu 31:51.11a; tr. Legge 2.107;

# dating: 8110

樂也者,

聖人之所樂也,

而可以善民心,

其感人深,

其移風易俗

易,

故先王著其教焉。

KR1d0052_tls_019-11a

# src: LIJI 19.02.09; Couvreur 2.71f; Su1n Xïda4n 10.39; Jia1ng Yi4hua2 527; Yishu 31:51.11b-12b; tr. Legge 2.107;

# dating: 8110

19.11夫民有血氣心知之性,

而無哀樂喜怒之常,

應感起物而動,

然後心術形焉。

是故志微、噍殺之音作,

而民思憂。

嘽諧、慢易、

繁文、簡節之音作,

而民康樂。

# src: LIJI 19.02.10; Couvreur 2.71f; Su1n Xïda4n 10.39; Jia1ng Yi4hua2 527f; Yishu 31:51.12b; tr. Legge 2.107;

# dating: 8110

粗厲、猛起、

奮末、廣賁之音作,

而民剛毅。

廉直、勁正、莊誠之音作,

而民肅敬。

寬裕、肉好、順成、和動之音作,

而民慈愛。

流辟、邪散、狄成、滌濫之音作,

而民淫亂。

KR1d0052_tls_019-12a

# src: LIJI 19.02.11; Couvreur 2.72f; Su1n Xïda4n 10.40; Jia1ng Yi4hua2 528; Yishu 31:51.16a; tr. Legge 2.108;

# dating: 8110

19.12是故

先王本之情性,

稽之度數,

制之禮義。

合生氣之和,

道五常之行,

# src: LIJI 19.02.12; Couvreur 2.72f; Su1n Xïda4n 10.40f; Jia1ng Yi4hua2 528; Yishu 31:51.16a-16b; tr. Legge 2.108;

# dating: 8110

使之陽而不散,

陰而不密,

剛氣不怒,

柔氣不懾,

四暢交於中

而發作於外,

皆安其位而不相奪也;

# src: LIJI 19.02.13; Couvreur 2.72f; Su1n Xïda4n 10.41; Jia1ng Yi4hua2 528; Yishu 31:51.19a; tr. Legge 2.109;

# dating: 8110

然後立之學等,

廣其節奏,

省其文采,

以繩德厚。

律小大之稱,

比終始之序,

以象事行。

# src: LIJI 19.02.14; Couvreur 2.72f; Su1n Xïda4n 10.41; Jia1ng Yi4hua2 528; Yishu 31:51.19a; tr. Legge 2.109;

# dating: 8110

使親疏、貴賤、長幼、男女之理

皆形見於樂,

故曰:

「樂觀其深矣。」

# src: LIJI 19.02.15; Couvreur 2.74f; Su1n Xïda4n 10.42; Jia1ng Yi4hua2 529; Yishu 31:51.23a; tr. Legge 2.109;

# dating: 8110

土敝則草木不長,

水煩則魚鱉不大,

氣衰則生物不遂,

世亂則禮慝而樂淫。

# src: LIJI 19.02.16; Couvreur 2.74f; Su1n Xïda4n 10.42; Jia1ng Yi4hua2 529; Yishu 31:51.23b; tr. Legge 2.109;

# dating: 8110

是故其聲哀而不莊,

樂而不安;

慢易以犯節,

流湎以忘本。

廣則容姦,

狹則思欲;

感條暢之氣

而滅平和之德。

是以君子賤之也。

KR1d0052_tls_019-13a

# src: LIJI 19.02.17; Couvreur 2.75f; Su1n Xïda4n 10.42; Jia1ng Yi4hua2 530; Yishu 31:51.25b; tr. Legge 2.110;

# dating: 8110

19.13凡姦聲感人,

而逆氣應之,

逆氣成象,

而淫樂興焉。

正聲感人,

而順氣應之,

順氣成象,

而和樂興焉。

# src: LIJI 19.02.18; Couvreur 2.75f; Su1n Xïda4n 10.42f; Jia1ng Yi4hua2 530; Yishu 31:51.25b-27b; tr. Legge 2.110;

# dating: 8110

倡和有應,

回邪曲直,

各歸其分;

而萬物之理,

各以類相動也。

是故

君子反情以和其志,

比類以成其行。

# src: LIJI 19.02.19; Couvreur 2.75f; Su1n Xïda4n 10.43; Jia1ng Yi4hua2 530; Yishu 31:51.27b; tr. Legge 2.110;

# dating: 8110

姦聲、亂色

不留聰明,

淫樂、慝禮

不接心術。

惰慢、邪辟之氣

不設於身體,

使耳、目、鼻、口、心知、百體

皆由順正以行其義。

# src: LIJI 19.02.20; Couvreur 2.75f; Su1n Xïda4n 10.43; Jia1ng Yi4hua2 531; Yishu 31:51.29a; tr. Legge 2.111;

# dating: 8110

然後發以聲音,

而文以琴瑟,

動以干戚,

飾以羽旄,

從以簫管。

奮至德之光,

動四氣之和,

以著萬物之理。

# src: LIJI 19.02.21; Couvreur 2.77f; Su1n Xïda4n 10.44; Jia1ng Yi4hua2 531; Yishu 31:51.31a; tr. Legge 2.111;

# dating: 8110

是故清明象天,

廣大象地,

終始象四時,

周還象風雨。

五色成文而不亂,

八風從律而不姦,

百度得數而有常。

# src: LIJI 19.02.22; Couvreur 2.77f; Su1n Xïda4n 10.44; Jia1ng Yi4hua2 531; Yishu 31:51.31a; tr. Legge 2.111;

# dating: 8110

小大相成,

終始相生。

倡和清濁,

迭相為經。

# src: LIJI 19.02.23; Couvreur 2.77f; Su1n Xïda4n 10.44; Jia1ng Yi4hua2 531; Yishu 31:51.36b; tr. Legge 2.111;

# dating: 8110

故樂行而倫清,

耳目聰明,

血氣和平,

移風易俗,

天下皆寧。

KR1d0052_tls_019-14a

# src: LIJI 19.02.24; Couvreur 2.78f; Su1n Xïda4n 10.45; Jia1ng Yi4hua2 532; Yishu 31:51.38a; tr. Legge 2.112;

# dating: 8110

19.14故曰:

「樂者樂也。」

君子樂得其道,

小人樂得其欲。

以道制欲,

則樂而不亂;

以欲忘道,

則惑而不樂。

KR1d0052_tls_019-15a

# src: LIJI 19.02.25; Couvreur 2.78f; Su1n Xïda4n 10.45; Jia1ng Yi4hua2 532; Yishu 31:51.38b; tr. Legge 2.112;

# dating: 8110

19.15是故

君子反情以和其志,

廣樂以成其教,

樂行,

而民鄉方,

可以觀德矣。

# src: LIJI 19.02.26; Couvreur 2.78f; Su1n Xïda4n 10.45; Jia1ng Yi4hua2 532; Yishu 31:51.39b; tr. Legge 2.112;

# dating: 8110

德者性之端也。

樂者

德之華也。

金石絲竹,

樂之器也。

詩言其志也,

歌詠其聲也,

舞動其容也。

三者本於心,

然後樂氣從之。

# src: LIJI 19.02.27; Couvreur 2.78f; Su1n Xïda4n 10.45; Jia1ng Yi4hua2 532; Yishu 31:51.42a; tr. Legge 2.112;

# dating: 8110

是故情深而文明,

氣盛而化神。

和順積中而英華發外,

唯樂不可以為偽。

KR1d0052_tls_019-16a

# src: LIJI 19.02.28; Couvreur 2.80f; Su1n Xïda4n 10.46; Jia1ng Yi4hua2 533; Yishu 31:51.43b; tr. Legge 2.113;

# dating: 8110

19.16樂者,

心之動也;

聲者,

樂之象也。

文采節奏,

聲之飾也。

君子動其本。

KR1d0052_tls_019-17a

19.17樂其象,

然後治其飾。

# src: LIJI 19.02.29; Couvreur 2.80f; Su1n Xïda4n 10.46; Jia1ng Yi4hua2 533; Yishu 31:51.44b; tr. Legge 2.113;

# dating: 8110

是故先鼓以警戒,

三步以見方,

再始以著往,

復亂以飭歸。

奮疾而不拔,

極幽而不隱。

獨樂其志,

不厭其道;

備舉其道,

不私其欲。

# src: LIJI 19.02.30; Couvreur 2.80f; Su1n Xïda4n 10.46; Jia1ng Yi4hua2 533; Yishu 31:51.44b; tr. Legge 2.113;

# dating: 8110

是故情見而義立,

樂終而德尊。

君子以好善,

小人以聽過。

故曰:

「生民之道,

樂為大焉。」

KR1d0052_tls_019-18a

# src: LIJI 19.02.31; Couvreur 2.i1f; Su1n Xïda4n 10.47; Jia1ng Yi4hua2 534; Yishu 31:51.46b; tr. Legge 2.113;

# dating: 8110

19.18樂也者,施也;

禮也者,報也。

樂,

樂其所自生;

而禮,

反其所自始。

樂章德,

禮報情反始也。

KR1d0052_tls_019-19a

# src: LIJI 19.02.32; Couvreur 2.i1f; Su1n Xïda4n 10.48; Jia1ng Yi4hua2 534; Yishu 31:51.48a; tr. Legge 2.114;

# dating: 8110

19.19所謂大輅者,

天子之車也。

龍旂九旒,

天子之旌也。

青黑緣者,

天子之寶龜也。

從之以牛羊之群,

則所以贈諸侯也。

KR1d0052_tls_019-20a

# src: LIJI 19.03.01; Couvreur 2.i3f; Su1n Xïda4n 10.48; Jia1ng Yi4hua2 535; Yishu 32:52.1a; tr. Legge 2.114;

# dating: 8110

19.20樂也者,

情之不可變者也。

禮也者,

理之不可易者也。

樂統同,

禮辨異,

禮樂之說,

管乎人情矣。

KR1d0052_tls_019-21a

# src: LIJI 19.03.02; Couvreur 2.i3f; Su1n Xïda4n 10.49; Jia1ng Yi4hua2 535; Yishu 32:52.2b; tr. Legge 2.114;

# dating: 8110

19.21窮本知變,

樂之情也;

著誠去偽,

禮之經也。

禮樂偩天地之情,

達神明之德,

降興上下之神,

而凝是精粗之體,

領父子君臣之節。

KR1d0052_tls_019-22a

# src: LIJI 19.03.03; Couvreur 2.i3f; Su1n Xïda4n 10.49; Jia1ng Yi4hua2 535; Yishu 32:52.5b; tr. Legge 2.115;

# dating: 8110

19.22是故

大人舉禮樂,

則天地將為昭焉。

天地訢合,

陰陽相得,

煦嫗覆育萬物,

# src: LIJI 19.03.04; Couvreur 2.i3f; Su1n Xïda4n 10.49f; Jia1ng Yi4hua2 535; Yishu 32:52.5b; tr. Legge 2.115;

# dating: 8110

然後草木茂,

區萌達,

羽翼奮,

角觡生,

蟄蟲昭蘇,

羽者嫗伏,

毛者孕鬻,

胎生者不殰,

而卵生者不殈,

則樂之道歸焉耳。

KR1d0052_tls_019-23a

# src: LIJI 19.03.05; Couvreur 2.i4f; Su1n Xïda4n 10.50; Jia1ng Yi4hua2 536; Yishu 32:52.7b; tr. Legge 2.115;

# dating: 8110

19.23樂者,

非謂黃鐘、大呂、弦、歌、干、揚也,

樂之末節也,

故童者舞之。

鋪筵、席,

陳尊、俎,

列籩、豆,

以升降為禮者,

禮之末節也,

故有司掌之。

# src: LIJI 19.03.06; Couvreur 2.i4f; Su1n Xïda4n 10.50; Jia1ng Yi4hua2 536; Yishu 32:52.7b; tr. Legge 2.115;

# dating: 8110

樂師辨乎聲詩,

故北面而弦;

宗、祝辨乎宗廟之禮,

故後尸;

商祝辨乎喪禮,

故後主人。

# src: LIJI 19.03.07; Couvreur 2.i4f; Su1n Xïda4n 10.51; Jia1ng Yi4hua2 536; Yishu 32:52.8b; tr. Legge 2.116;

# dating: 8110

是故

德成而上,

藝成而下;

行成而先,

事成而後。

是故先王有上有下,

有先有後,

然後可以有制於天下也。

KR1d0052_tls_019-24a

# src: LIJI 19.03.08; Couvreur 2.86f; Su1n Xïda4n 10.51; Jia1ng Yi4hua2 537; Yishu 32:52.10b; tr. Legge 2.116;

# dating: 8110

19.24魏文侯問於子夏曰:

「吾端冕而聽古樂,

則唯恐臥;

聽鄭、衛之音,

則不知倦。

敢問

古樂之如彼何也?

新樂之如此何也?」

# src: LIJI 19.03.09; Couvreur 2.86f; Su1n Xïda4n 10.52; Jia1ng Yi4hua2 537; Yishu 32:52.11a; tr. Legge 2.117;

# dating: 8110

子夏對曰:

「今夫古樂,

進旅退旅,

和正以廣。

弦、匏、笙、簧,

會守拊、鼓,

始奏以文,

復亂以武,

治亂以相,

訊疾以雅。

# src: LIJI 19.03.10; Couvreur 2.86f; Su1n Xïda4n 10.52; Jia1ng Yi4hua2 537; Yishu 32:52.11a-11b; tr. Legge 2.117;

# dating: 8110

君子於是語,

於是道古,

脩身及家,

進俯退俯,

姦聲以濫,

溺而不止;

及優、侏儒,

獶雜子女,

不知父子。

樂終不可以語,

不可以道古。

此新樂之發也。

# src: LIJI 19.03.12; Couvreur 2.87f; Su1n Xïda4n 10.53; Jia1ng Yi4hua2 537; Yishu 32:52.15a; tr. Legge 2.117;

# dating: 8110

今君之所問者樂也,

所好者音也!

夫樂者,

與音相近而不同。」

# src: LIJI 19.03.13; Couvreur 2.87f; Su1n Xïda4n 10.54; Jia1ng Yi4hua2 538; Yishu 32:52.15b-16a; tr. Legge 2.118;

# dating: 8110

文侯曰:

「敢問何如?」

子夏對曰:

「夫古者,

天地順而四時當,

民有德而五穀昌,

疾疢不作而無妖祥,

此之謂大當。

# src: LIJI 19.03.14; Couvreur 2.87f; Su1n Xïda4n 10.54; Jia1ng Yi4hua2 538; Yishu 32:52.16a; tr. Legge 2.118;

# dating: 8110

然後聖人作為父子君臣,

以為紀綱。

紀綱既正,

天下大定。

天下大定,

然後正六律,

和五聲,

弦歌《詩》、《頌》,

此之謂德音;

德音之謂樂。

# src: LIJI 19.03.15; Couvreur 2.87f; Su1n Xïda4n 10.54; Jia1ng Yi4hua2 538; Yishu 32:52.16a; tr. Legge 2.118;

# dating: 8110

《詩》云:

『莫其德音,

其德克明。

克明克類,

克長克君,

王此大邦;

# src: LIJI 19.03.16; Couvreur 2.87f; Su1n Xïda4n 10.54; Jia1ng Yi4hua2 538; Yishu 32:52.16a; tr. Legge 2.118;

# dating: 8110

克順克俾,

俾于文王,

其德靡悔。

既受帝祉,

施于孫子。』

此之謂也。

# src: LIJI 19.03.17; Couvreur 2.90f; Su1n Xïda4n 10.54; Jia1ng Yi4hua2 539; Yishu 32:52.18a; tr. Legge 2.118;

# dating: 8110

今君之所好者,

其溺音乎?」

文侯曰:

「敢問溺音何從出也?」

子夏對曰:

「鄭音好濫淫志,

宋音燕女溺志,

衛音趨數煩志,

齊音敖辟喬志;

# src: LIJI 19.03.18; Couvreur 2.90f; Su1n Xïda4n 10.54; Jia1ng Yi4hua2 539; Yishu 32:52.18a-18b; tr. Legge 2.118;

# dating: 8110

此四者皆淫於色

而害於德,

是以祭祀弗用也。

# src: LIJI 19.03.19; Couvreur 2.90f; Su1n Xïda4n 10.56; Jia1ng Yi4hua2 539; Yishu 32:52.20a; tr. Legge 2.119;

# dating: 8110

《詩》云:

『肅雍和鳴,

先祖是聽。』

夫肅肅,

敬也;

雍雍,

和也。

夫敬以和,

何事不行。

# src: LIJI 19.03.20; Couvreur 2.90f; Su1n Xïda4n 10.56; Jia1ng Yi4hua2 539; Yishu 32:52.20b; tr. Legge 2.119;

# dating: 8110

為人君者

謹其所好惡而已矣。

君好之,

則臣為之。

上行之,

則民從之。

《詩》云:

『誘民孔易。』

此之謂也。

# src: LIJI 19.03.21; Couvreur 2.91f; Su1n Xïda4n 10.56; Jia1ng Yi4hua2 539f; Yishu 32:52.21a; tr. Legge 2.119;

# dating: 8110

然後

聖人作為鞉、鼓、椌、楬、壎、篪,

此六者,德音之音也。

然後鍾、磬、竽、瑟以和之,

干、戚、旄、狄以舞之,

此所以祭先王之廟也,

所以獻、酬、酳、酢也,

所以官序貴賤各得其宜也,

所以示後世有尊卑長幼之序也。

# src: LIJI 19.03.22; Couvreur 2.92f; Su1n Xïda4n 10.57; Jia1ng Yi4hua2 540; Yishu 32:52.22b; tr. Legge 2.120;

# dating: 8110

鍾聲鏗,

鏗以立號,

號以立橫,

橫以立武。

君子聽鍾聲

則思武臣。

石聲磬,

磬以立辨,

辨以致死。

# src: LIJI 19.03.23; Couvreur 2.92f; Su1n Xïda4n 10.57f; Jia1ng Yi4hua2 540; Yishu 32:52.22b; tr. Legge 2.120;

# dating: 8110

君子聽磬聲

則思死封疆之臣。

絲聲哀,

哀以立廉,

廉以立志。

君子聽琴瑟之聲

則思志義之臣。

竹聲濫,

濫以立會,

會以聚眾。

# src: LIJI 19.03.24; Couvreur 2.92f; Su1n Xïda4n 10.58; Jia1ng Yi4hua2 540; Yishu 32:52.22b-23a; tr. Legge 2.120;

# dating: 8110

君子聽竽、笙、簫、管之聲

則思畜聚之臣。

鼓鼙之聲讙,

讙以立動,

動以進眾。

君子聽鼓鼙之聲

則思將帥之臣。

君子之聽音,

非聽其鏗鎗而已也,

彼亦有所合之也。」

KR1d0052_tls_019-26a

# src: LIJI 19.03.25; Couvreur 2.94f; Su1n Xïda4n 10.59; Jia1ng Yi4hua2 541; Yishu 32:52.26a; tr. Legge 2.121;

# dating: 8110

19.26賓(󰋎)

牟賈侍坐於孔子,

孔子與之言,及樂,

曰:

「夫《武》之備戒之已久,

何也?」

對曰:

「病不得其眾也。」

「詠歎之,

淫液之,

何也?」

# src: LIJI 19.03.26; Couvreur 2.94f; Su1n Xïda4n 10.59f; Jia1ng Yi4hua2 541f; Yishu 32:52.26a; tr. Legge 2.121;

# dating: 8110

對曰:

「恐不逮事也。」

「發揚蹈厲之已蚤,

何也?」

對曰:

「及時事也。」

「《武》坐,致右憲左,

何也?」

對曰:

「非《武》坐也。」

# src: LIJI 19.03.27; Couvreur 2.94f; Su1n Xïda4n 10.60; Jia1ng Yi4hua2 542; Yishu 32:52.26a; tr. Legge 2.121;

# dating: 8110

「聲淫及商,

何也?」

對曰:

「非《武》音也。」

子曰:

「若非《武》音,

則何音也?」

# src: LIJI 19.03.28; Couvreur 2.94f; Su1n Xïda4n 10.60; Jia1ng Yi4hua2 542; Yishu 32:52.26a-26b; tr. Legge 2.121;

# dating: 8110

對曰:

「有司失其傳也。

若非有司失其傳,

則武王之志荒矣。」

子曰:

「唯!

丘之聞諸萇弘,

亦若吾子之言是也。」

# src: LIJI 19.03.29; Couvreur 2.96; Su1n Xïda4n 10.61; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.29b; tr. Legge 2.122;

# dating: 8110

賓牟賈起,

免席而請曰:

「夫《武》之備戒之已久,

則既聞命矣,

敢問

遲之遲而又久,

何也?」

子曰:

「居!

吾語汝。

# src: LIJI 19.03.30; Couvreur 2.96; Su1n Xïda4n 10.61; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.29b; tr. Legge 2.122;

# dating: 8110

夫樂者,

象成者也;

總干而山立,

武王之事也;

發揚蹈厲,

大公之志也。

《武》亂皆坐,

周、召之治也。

# src: LIJI 19.03.31; Couvreur 2.97f; Su1n Xïda4n 10.62; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.31b; tr. Legge 2.122;

# dating: 8110

且夫《武》,

始而北出,

再成而滅商。

三成而南,

四成而南國是疆,

五成而分周公左,召公右,

六成復綴,

以崇天子。

# src: LIJI 19.03.32; Couvreur 2.97f; Su1n Xïda4n 10.62; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.31b; tr. Legge 2.122;

# dating: 8110

夾振之而駟伐,

盛威於中國也。

分夾而進,

事蚤濟也。

久立於綴,

以待諸侯之至也。

# src: LIJI 19.03.33; Couvreur 2.98f; Su1n Xïda4n 10.63; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.35b; tr. Legge 2.123;

# dating: 8110

且女獨未聞牧野之語乎?

武王克殷,

反商。

未及下車

而封黃帝之後於薊,

封帝堯之後於祝,

封帝舜之後於陳。

# src: LIJI 19.03.34; Couvreur 2.98f; Su1n Xïda4n 10.63; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.35b; tr. Legge 2.123;

# dating: 8110

下車而封夏后氏之後於杞,

投殷之後於宋。

封王子比干之墓:

釋箕子之囚,

使之行商容而復其位。

庶民弛政,

庶士倍祿。

# src: LIJI 19.03.35; Couvreur 2.99f; Su1n Xïda4n 10.64; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.36a; tr. Legge 2.123;

# dating: 8110

濟河而西,

散之華山之陽

而弗復乘;

散之桃林之野

而弗復服。

車甲衅而藏之府庫,

而弗復用。

# src: LIJI 19.03.36; Couvreur 2.99f; Su1n Xïda4n 10.64; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.36a; tr. Legge 2.123;

# dating: 8110

倒載干戈,

包之以虎皮;

將帥之士,

使為諸侯;

名之曰

『建櫜』。

然後

天下知武王之不復用兵也。

# src: LIJI 19.03.37; Couvreur 2.99f; Su1n Xïda4n 10.65; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.39b; tr. Legge 2.124;

# dating: 8110

散軍而郊射,

左射《貍首》,

右射《騶虞》,

而貫革之射息也。

裨冕搢笏,

而虎賁之士說劍也。

祀乎明堂而民知孝。

# src: LIJI 19.03.38; Couvreur 2.99f; Su1n Xïda4n 10.65; Jia1ng Yi4hua2 543; Yishu 32:52.39b; tr. Legge 2.124;

# dating: 8110

朝覲,

然後諸侯知所以臣;

耕藉,

然後諸侯知所以敬。

五者,

天下之大教也。

# src: LIJI 19.03.39; Couvreur 2.102; Su1n Xïda4n 10.66; Jia1ng Yi4hua2 543f; Yishu 32:52.42a; tr. Legge 2.124;

# dating: 8110

食三老、五更於大學,

天子袒而割牲,

執醬而饋,

執爵而酳,

冕而揔干,

所以教諸侯之弟也。

# src: LIJI 19.03.40; Couvreur 2.102; Su1n Xïda4n 10.67; Jia1ng Yi4hua2 544; Yishu 32:52.42b; tr. Legge 2.125;

# dating: 8110

若此,

則周道四達,

禮樂交通。

則夫《武》之遟久,

不亦宜乎?」

# src: LIJI 19.03.41; Couvreur 2.103f; Su1n Xïda4n 10.67; Jia1ng Yi4hua2 546; Yishu 32:52.43a; tr. Legge 2.125;

# dating: 8110

君子曰:

「禮樂不可斯須去身。

致樂以治心,

則易直子諒之心油然生矣。

易直子諒之心生則樂,

樂則安,

安則久,

久則天,

天則神。

# src: LIJI 19.03.42; Couvreur 2.103f; Su1n Xïda4n 10.67f; Jia1ng Yi4hua2 546; Yishu 32:52.43a-44b; tr. Legge 2.125;

# dating: 8110

天則不言而信,

神則不怒而威,

致樂以治心者也。

致禮以治躬則莊敬,

莊敬則嚴威。

心中斯須不和不樂,

而鄙詐之心入之矣。

外貌斯須不莊不敬,

而易慢之心

入之矣。

# src: LIJI 19.03.43; Couvreur 2.104f; Su1n Xïda4n 10.68; Jia1ng Yi4hua2 546; Yishu 32:52.46a; tr. Legge 2.126;

# dating: 8110

故樂也者,

動於內者也;

禮也者,

動於外者也。

樂極和,

禮極順,

內和而外順,

則民瞻其顏色,

而弗與爭也;

# src: LIJI 19.03.44; Couvreur 2.104f; Su1n Xïda4n 10.68; Jia1ng Yi4hua2 546; Yishu 32:52.46a; tr. Legge 2.126;

# dating: 8110

望其容貌,

而民不生易僈焉。

故德煇動於內,

而民莫不承聽;

理發諸外,

而民莫不承順。

故曰:

「致禮樂之道,

舉而錯之

天下,

無難矣。」

# src: LIJI 19.03.45; Couvreur 2.105f; Su1n Xïda4n 10.68; Jia1ng Yi4hua2 547; Yishu 32:52.47b; tr. Legge 2.126;

# dating: 8110

樂也者,

動於內者也;

禮也者,

動於外者也。

故禮主其減,

樂主其盈。

禮減而進,

以進為文;

樂盈而反,

以反為文。

# src: LIJI 19.03.46; Couvreur 2.105f; Su1n Xïda4n 10.68; Jia1ng Yi4hua2 547; Yishu 32:52.47b-48a; tr. Legge 2.126;

# dating: 8110

禮減而不進則銷,

樂盈而不反則放;

故禮有報而樂有反。

禮得其報則樂,

樂得其反則安;

禮之報,

樂之反,

其義一也。

# src: LIJI 19.03.47; Couvreur 2.106f; Su1n Xïda4n 10.69; Jia1ng Yi4hua2 548; Yishu 32:52.50a; tr. Legge 2.127;

# dating: 8110

夫樂者樂也,

人情之所不能免也。

樂必發於聲音,

形於動靜,

人之道也。

聲音動靜,

性術之變

盡於此矣。

# src: LIJI 19.03.48; Couvreur 2.106f; Su1n Xïda4n 10.69; Jia1ng Yi4hua2 548; Yishu 32:52.50a; tr. Legge 2.127;

# dating: 8110

故人不耐無樂,

樂不耐無形,

形而不為道,

不耐無亂。

KR1d0052_tls_019-27a

# src: LIJI 19.03.49; Couvreur 2.106f; Su1n Xïda4n 10.69; Jia1ng Yi4hua2 548; Yishu 32:52.50a-50b; tr. Legge 2.127;

# dating: 8110

19.27先王恥其亂,

故制《雅》、《頌》之聲以道之,

使其聲足樂而不流,

使其文足論而不息,

使其曲直、繁瘠、廉肉、節奏

足以感動人之善心而已矣。

不使放心邪氣得接焉,

是先王立樂之方也。

KR1d0052_tls_019-28a

# src: LIJI 19.03.50; Couvreur 2.108f; Su1n Xïda4n 10.70; Jia1ng Yi4hua2 548; Yishu 32:52.52b; tr. Legge 2.127;

# dating: 8110

19.28是故樂在宗廟之中,

君臣上下同聽之

則莫不和敬;

在族長鄉里之中,

長幼同聽之

則莫不和順;

在閨門之內,

父子兄弟同聽之

則莫不和親。

# src: LIJI 19.03.51; Couvreur 2.108f; Su1n Xïda4n 10.70; Jia1ng Yi4hua2 548; Yishu 32:52.53a; tr. Legge 2.127;

# dating: 8110

故樂者,

審一以定和,

比物以飾節;

節奏合以成文。

所以合和父子君臣,

附親萬民也,

是先王立樂之方也。

# src: LIJI 19.03.52; Couvreur 2.109f; Su1n Xïda4n 10.71f; Jia1ng Yi4hua2 548; Yishu 32:52.55a; tr. Legge 2.128;

# dating: 8110

故聽其《雅》、《頌》之聲,

志意得廣焉;

執其干戚,

習其俯仰詘伸,

容貌得莊焉;

行其綴兆,

要其節奏,

行列得正焉,

進退得齊焉。

# src: LIJI 19.03.53; Couvreur 2.109f; Su1n Xïda4n 10.72; Jia1ng Yi4hua2 548; Yishu 32:52.55a; tr. Legge 2.128;

# dating: 8110

故樂者,

天地之命,

中和之紀,

人情之所不能免也。

# src: LIJI 19.03.54; Couvreur 2.110; Su1n Xïda4n 10.72; Jia1ng Yi4hua2 549; Yishu 32:52.57b; tr. Legge 2.128;

# dating: 8110

夫樂者,

先王之所以飾喜也,

軍旅鈇鉞者,

先王之所以飾怒也。

故先王之喜怒

皆得其儕焉。

喜則天下和之,

怒則暴亂者畏之。

先王之道,

禮樂可謂盛矣。

KR1d0052_tls_019-29a

# src: LIJI 19.03.55; Couvreur 2.110f; Su1n Xïda4n 10.72; Jia1ng Yi4hua2 550; Yishu 32:52.59a; tr. Legge 2.129;

# dating: 8110

19.29子贛見師乙而問焉,

曰:

「賜聞聲歌各有宜也,

如賜者,

宜何歌也?」

師乙曰:

「乙,賤工也,

何足以問所宜?

請誦其所聞,

而吾子自執焉。

# src: LIJI 19.03.56; Couvreur 2.111; Su1n Xïda4n 10.73; Jia1ng Yi4hua2 550; Yishu 32:52.59a-59b; tr. Legge 2.129;

# dating: 8110

愛者宜歌《商》;

溫良而能斷者宜歌《齊》。

夫歌者,

直己而陳德也。

動己而天地應焉,

四時和焉,

星辰理焉,

萬物育焉。

# src: LIJI 19.03.57; Couvreur 2.111; Su1n Xïda4n 10.73; Jia1ng Yi4hua2 550; Yishu 32:52.59b; tr. Legge 2.129;

# dating: 8110

故《商》者,

五帝之遺聲也。

# src: LIJI 19.03.58; Couvreur 2.112f; Su1n Xïda4n 10.74; Jia1ng Yi4hua2 550; Yishu 32:52.62b-63a; tr. Legge 2.130;

# dating: 8110

寬而靜,

柔而正者宜歌《頌》。

廣大而靜,

疏達而信者宜歌《大雅》。

恭儉而好禮者,

宜歌《小雅》,

正直而靜,

廉而謙者宜歌《風》。

肆直而慈愛。」

商之遺聲也,

商人識之,

故謂之《商》。

《齊》者,

三代之遺聲也,

齊人識之,

故謂之《齊》。

# src: LIJI 19.03.59; Couvreur 2.112f; Su1n Xïda4n 10.74; Jia1ng Yi4hua2 550; Yishu 32:52.63a; tr. Legge 2.130;

# dating: 8110

明乎商之音者,

臨事而屢斷;

明乎齊之音者,

見利而讓。

臨事而屢斷,

勇也;

見利而讓,

義也。

有勇有義,

非歌孰能保此?

# src: LIJI 19.03.60; Couvreur 2.112f; Su1n Xïda4n 10.74; Jia1ng Yi4hua2 550; Yishu 32:52.64a; tr. Legge 2.130;

# dating: 8110

故歌者,

上如抗,

下如隊,

曲如折,

止如槀木,

倨中矩,

句中鉤,

纍纍乎端如貫珠。

# src: LIJI 19.03.61; Couvreur 2.113f; Su1n Xïda4n 10.75; Jia1ng Yi4hua2 550; Yishu 32:52.64a; tr. Legge 2.131;

# dating: 8110

故歌之為言也,

長言之也。

說之,

故言之;

言之不足,

故長言之;

長言之不足,

故嗟歎之;

# src: LIJI 19.03.62; Couvreur 2.113f; Su1n Xïda4n 10.75; Jia1ng Yi4hua2 550; Yishu 32:52.64a; tr. Legge 2.131;

# dating: 8110

嗟歎之不足,

故不知手之舞之,

足之蹈之也。」

子貢問樂。