禮記

禮記

KR1d0052_tls_027-1a

** 27 經解

27.1孔子曰:

「入其國,

其教可知也。

其為人也:

溫柔敦厚,

《詩》教也;

疏通知遠,

《書》教也;

# src: LIJI 26.01.02; Couvreur 2.353; Su1n Xïda4n 12.87; Jia1ng Yi4hua2 687; Yishu 38:63.1b; tr. Legge 2.255;

# dating: 8110

廣博易良,

《樂》教也;

絜靜精微,

《易》教也;

恭儉莊敬,

《禮》教也;

屬辭比事,

《春秋》教也。

# src: LIJI 26.01.03; Couvreur 2.353; Su1n Xïda4n 12.87; Jia1ng Yi4hua2 687; Yishu 38:63.2a; tr. Legge 2.255;

# dating: 8110

故《詩》之失,

愚;

《書》之失,

誣;

《樂》之失,

奢;

# src: LIJI 26.01.04; Couvreur 2.353; Su1n Xïda4n 12.87; Jia1ng Yi4hua2 687; Yishu 38:63.2a; tr. Legge 2.255;

# dating: 8110

《易》之失,

賊;

《禮》之失,

煩;

《春秋》之失,

亂。

# src: LIJI 26.01.05; Couvreur 2.354; Su1n Xïda4n 12.87; Jia1ng Yi4hua2 687f; Yishu 38:63.6a-6b; tr. Legge 2.256;

# dating: 8110

其為人也:

溫柔敦厚而不愚,

則深於《詩》者也。

疏通知遠而不誣,

則深於《書》者也。

廣博易良而不奢,

則深於《樂》者也。

# src: LIJI 26.01.06; Couvreur 2.354; Su1n Xïda4n 12.87; Jia1ng Yi4hua2 688; Yishu 38:63.6b; tr. Legge 2.256;

# dating: 8110

絜靜精微而不賊,

則深於《易》者也。

恭儉莊敬而不煩,

則深於《禮》者也。

屬辭比事而不亂,

則深於《春秋》者也。」

KR1d0052_tls_027-2a

# src: LIJI 26.01.07; Couvreur 2.355f; Su1n Xïda4n 12.87; Jia1ng Yi4hua2 688f; Yishu 38:63.7a; tr. Legge 2.256;

# dating: 8110

27.2天子者,

與天地參。

故德配天地,

兼利萬物,

與日月並明,

明照四海而不遺微小。

其在朝廷,

則道仁聖禮義之序;

# src: LIJI 26.01.08; Couvreur 2.355f; Su1n Xïda4n 12.87; Jia1ng Yi4hua2 689; Yishu 38:63.7a; tr. Legge 2.256;

# dating: 8110

燕處,

則聽《雅》、《頌》之音;

行步,

則有環佩之聲;

升車,

則有鸞和之音。

居處有禮,

進退有度,

百官得其宜,

萬事得其序。

# src: LIJI 26.01.09; Couvreur 2.355f; Su1n Xïda4n 12.87; Jia1ng Yi4hua2 689; Yishu 38:63.7b; tr. Legge 2.256;

# dating: 8110

《詩》云:

「淑人君子,

其儀不忒。

其儀不忒,

正是四國。」

此之謂也。

# src: LIJI 26.01.10; Couvreur 2.356f; Su1n Xïda4n 12.88; Jia1ng Yi4hua2 689; Yishu 38:63.9a; tr. Legge 2.257;

# dating: 8110

發號出令而民說,

謂之和。

上下相親,

謂之仁。

民不求其所欲而得之,

謂之信。

# src: LIJI 26.01.11; Couvreur 2.356f; Su1n Xïda4n 12.88; Jia1ng Yi4hua2 689; Yishu 38:63.9a; tr. Legge 2.257;

# dating: 8110

除去天地之害,

謂之義。

義與信,

和與仁,

霸王之器也。

有治民之意而無其器,

則不成。

KR1d0052_tls_027-3a

# src: LIJI 26.01.12; Couvreur 2.357; Su1n Xïda4n 12.88; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.10b; tr. Legge 2.257;

# dating: 8110

27.3禮之於正國也:

猶衡之於輕重也,

繩墨之於曲直也,

規矩之於方圜也。

# src: LIJI 26.01.13; Couvreur 2.357; Su1n Xïda4n 12.88; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.10b; tr. Legge 2.257;

# dating: 8110

衡誠縣,

不可欺以輕重;

繩墨誠陳,

不可欺以曲直;

規矩誠設,

不可欺以方圜;

君子審禮,

不可誣以姦詐。

# src: LIJI 26.01.14; Couvreur 2.357; Su1n Xïda4n 12.88; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.11b; tr. Legge 2.258;

# dating: 8110

是故

隆禮、由禮,

謂之有方之士;

不隆禮、不由禮,

謂之無方之民。

敬讓之道也。

故以奉宗廟則敬,

# src: LIJI 26.01.15; Couvreur 2.357; Su1n Xïda4n 12.88; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.12a; tr. Legge 2.258;

# dating: 8110

以入朝廷

則貴賤有位,

以處室家

則父子親、兄弟和,

以處鄉里

則長幼有序。

孔子曰:

「安上治民,

莫善於禮。」

此之謂也。

KR1d0052_tls_027-4a

# src: LIJI 26.01.16; Couvreur 2.358f; Su1n Xïda4n 12.89; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.13a; tr. Legge 2.258;

# dating: 8110

27.4故朝覲之禮,

所以明君臣之義也。

聘問之禮,

所以使諸侯相尊敬也。

喪祭之禮,

所以明臣子之恩也。

鄉飲酒之禮,

所以明長幼之序也。

昏姻之禮,

所以明男女之別也。

# src: LIJI 26.01.17; Couvreur 2.358f; Su1n Xïda4n 12.89; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.13a; tr. Legge 2.258;

# dating: 8110

夫禮,

禁亂之所由生,

猶坊止水之所自來也。

故以舊坊為無所用而壞之者,

必有水敗;

以舊禮為無所用而去之者,

必有亂患。

KR1d0052_tls_027-5a

# src: LIJI 26.01.18; Couvreur 2.360; Su1n Xïda4n 12.89; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.14b; tr. Legge 2.259;

# dating: 8110

27.5故昏姻之禮廢,

則夫婦之道苦,

而淫辟之罪多矣。

鄉飲酒之禮廢,

則長幼之序失,

而爭鬭之獄繁矣。

# src: LIJI 26.01.19; Couvreur 2.360; Su1n Xïda4n 12.89; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.14b; tr. Legge 2.259;

# dating: 8110

喪祭之禮廢,

則臣子之恩薄,

而倍死、忘先者眾矣。

聘、覲之禮廢,

則君臣之位失,

諸侯之行惡,

而倍畔、侵陵之敗起矣。

KR1d0052_tls_027-6a

# src: LIJI 26.01.20; Couvreur 2.360; Su1n Xïda4n 12.89f; Jia1ng Yi4hua2 690; Yishu 38:63.16a; tr. Legge 2.259;

# dating: 8110

27.6故禮之教化也微,

其止邪也於未形,

使人日徙善遠罪而不自知也。

是以先王隆之也。

《易》曰:

「君子慎始,

差若豪氂,

繆以千里」,

此之謂也。