禮記

禮記

KR1d0052_tls_028-1a

** 28 哀公問

28.1哀公問於孔子曰:

「大禮何如?

君子之言禮,

何其尊也?」

孔子曰:

「丘也小人,

不足以知禮。」

君曰:

「否!

吾子言之也。」

# src: LIJI 27.01.02; Couvreur 2.362f; Su1n Xïda4n 12.90; Jia1ng Yi4hua2 693; Yishu 38:63.17b; tr. Legge 2.261;

# dating: 8110

孔子曰:

「丘聞之,

民之所由生,

禮為大。

非禮無以節事天地之神也,

非禮無以辨君臣、上下、長幼之位也,

非禮無以別男女、父子、兄弟之親,

昏姻、疏數之交也;

君子以此之為尊敬然。

# src: LIJI 27.01.03; Couvreur 2.363f; Su1n Xïda4n 12.90; Jia1ng Yi4hua2 693; Yishu 38:63.18b-21a; tr. Legge 2.262;

# dating: 8110

然後以其所能教百姓,

不廢其會節。

有成事,

然後治其雕鏤、文章、黼黻以嗣。

其順之,

# src: LIJI 27.01.04; Couvreur 2.363f; Su1n Xïda4n 12.90; Jia1ng Yi4hua2 693f; Yishu 38:63.21a; tr. Legge 2.262;

# dating: 8110

然後言其喪筭,

備其鼎、俎,

設其豕、腊,

脩其宗廟,

歲時以敬祭祀,

以序宗族。

# src: LIJI 27.01.05; Couvreur 2.363f; Su1n Xïda4n 12.90; Jia1ng Yi4hua2 694; Yishu 38:63.21a; tr. Legge 2.262;

# dating: 8110

即安其居,

節醜其衣服,

卑其宮室,

車不雕幾,

器不刻鏤,

食不貳味,

以與民同利。

昔之君子之行禮者如此。」

# src: LIJI 27.01.06; Couvreur 2.365; Su1n Xïda4n 12.91; Jia1ng Yi4hua2 694; Yishu 38:63.23b; tr. Legge 2.262;

# dating: 8110

公曰:

「今之君子,

胡莫之行也?」

孔子曰:

「今之君子,

好實無厭,

淫德不倦,

荒怠敖慢,

固民是盡,

午其眾以伐有道;

# src: LIJI 27.01.07; Couvreur 2.365; Su1n Xïda4n 12.91; Jia1ng Yi4hua2 694; Yishu 38:63.23b; tr. Legge 2.262;

# dating: 8110

求得當欲,

不以其所。

昔之用民者由前,

今之用民者由後。

今之君子,

莫為禮也。」

KR1d0052_tls_028-2a

# src: LIJI 27.01.08; Couvreur 2.365f; Su1n Xïda4n 12.91; Jia1ng Yi4hua2 695; Yishu 38:63.25a; tr. Legge 2.263;

# dating: 8110

28.2孔子侍坐於哀公,

哀公曰:

「敢問人道誰為大?」

孔子愀然作色而對曰:

「君之及此言也,

百姓之德也!

固臣敢無辭而對?

人道,

政為大。」

# src: LIJI 27.01.09; Couvreur 2.365f; Su1n Xïda4n 12.92; Jia1ng Yi4hua2 695; Yishu 38:63.25b; tr. Legge 2.263;

# dating: 8110

公曰:

「敢問何謂為政?」

孔子對曰:

「政者,正也。

君為正,

則百姓從政矣。

君之所為,

百姓之所從也。

君所不為,

百姓何從?」

# src: LIJI 27.01.10; Couvreur 2.365f; Su1n Xïda4n 12.92; Jia1ng Yi4hua2 695; Yishu 38:63.26a; tr. Legge 2.263;

# dating: 8110

公曰:

「敢問為政如之何?」

孔子對曰:

「夫婦別,

父子親,

君臣嚴。

三者正,

則庶物從之矣。」

# src: LIJI 27.01.11; Couvreur 2.366f; Su1n Xïda4n 12.92; Jia1ng Yi4hua2 695; Yishu 38:63.26b; tr. Legge 2.264;

# dating: 8110

公曰:

「寡人雖無似也,

願聞所以行三言之道,

可得聞乎?」

孔子對曰:

「古之為政,

愛人為大。

# src: LIJI 27.01.12; Couvreur 2.366f; Su1n Xïda4n 12.92; Jia1ng Yi4hua2 695; Yishu 38:63.26b; tr. Legge 2.264;

# dating: 8110

所以治愛人,

禮為大。

所以治禮,

敬為大。

敬之至矣,

大昏為大。

大昏至矣!

大昏既至,

冕而親迎,

親之也。

# src: LIJI 27.01.13; Couvreur 2.366f; Su1n Xïda4n 12.92; Jia1ng Yi4hua2 695; Yishu 38:63.26b; tr. Legge 2.264;

# dating: 8110

親之也者,

親之也。

是故

君子興敬為親;

舍敬,

是遺親也。

弗愛不親;

弗敬不正。

愛與敬,

其政之本與?」

# src: LIJI 27.01.14; Couvreur 2.368f; Su1n Xïda4n 12.93; Jia1ng Yi4hua2 696; Yishu 38:63.28b; tr. Legge 2.264;

# dating: 8110

公曰:

「寡人願有言

然。

冕而親迎,

不已重乎?」

孔子愀然作色而對曰:

「合二姓之好,

以繼先聖之後,

以為天地、宗廟、社稷之主,

君何謂已重乎?」

# src: LIJI 27.01.15; Couvreur 2.368f; Su1n Xïda4n 12.93; Jia1ng Yi4hua2 696; Yishu 38:63.31a; tr. Legge 2.265;

# dating: 8110

公曰:

「寡人固!

不固,

焉得聞此言也。

寡人欲問,

不得其辭,

請少進!」

# src: LIJI 27.01.16; Couvreur 2.368f; Su1n Xïda4n 12.93; Jia1ng Yi4hua2 696; Yishu 38:63.31a; tr. Legge 2.265;

# dating: 8110

孔子曰:

「天地不合,

萬物不生。

大昏,

萬世之嗣也,

君何謂已重焉!」

孔子遂言曰:

「內以治宗廟之禮,

足以配天地之神明;

# src: LIJI 27.01.17; Couvreur 2.368f; Su1n Xïda4n 12.93; Jia1ng Yi4hua2 696f; Yishu 38:63.31a; tr. Legge 2.265;

# dating: 8110

出以治直言之禮,

足以立上下之敬。

物恥,

足以振之;

國恥,

足以興之。

為政先禮,

禮,

其政之本與?」

# src: LIJI 27.01.18; Couvreur 2.370f; Su1n Xïda4n 12.94; Jia1ng Yi4hua2 697; Yishu 38:63.32a; tr. Legge 2.266;

# dating: 8110

孔子遂言曰:

「昔三代明王之政,

必敬其妻子也,

有道

焉。

妻也者,

親之主也,

敢不敬與?

子也者,

親之後也,

敢不敬與?

# src: LIJI 27.01.19; Couvreur 2.370f; Su1n Xïda4n 12.94; Jia1ng Yi4hua2 697; Yishu 38:63.32b; tr. Legge 2.266;

# dating: 8110

君子無不敬。

敬也者,

敬身為大。

身也者,

親之枝也,

敢不敬與?

# src: LIJI 27.01.20; Couvreur 2.370f; Su1n Xïda4n 12.94; Jia1ng Yi4hua2 697; Yishu 38:63.32b; tr. Legge 2.266;

# dating: 8110

不能敬其身,

是傷其親;

傷其親,

是傷其本;

傷其本,

枝從而亡。

# src: LIJI 27.01.21; Couvreur 2.370f; Su1n Xïda4n 12.94; Jia1ng Yi4hua2 697; Yishu 38:63.32b; tr. Legge 2.266;

# dating: 8110

三者,

百姓之象也。

身以及身,

子以及子,

妃以及妃,

君行此三者,

則愾乎天下矣,

大王之道也。

如此,

國家順矣。」

KR1d0052_tls_028-3a

# src: LIJI 27.01.22; Couvreur 2.372f; Su1n Xïda4n 12.94; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.34a; tr. Legge 2.266;

# dating: 8110

28.3公曰:

「敢問何謂敬身?」

孔子對曰:

「君子過言,

則民作辭;

過動,

則民作則。

# src: LIJI 27.01.23; Couvreur 2.372f; Su1n Xïda4n 12.94; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.34a; tr. Legge 2.266;

# dating: 8110

君子言不過辭,

動不過則,

百姓不命而敬恭,

如是,

則能敬其身;

能敬其身,

則能成其親矣。」

KR1d0052_tls_028-4a

# src: LIJI 27.01.24; Couvreur 2.372f; Su1n Xïda4n 12.95; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.35a; tr. Legge 2.267;

# dating: 8110

28.4公曰:

「敢問何謂成其親?」

孔子對曰:

「君子也者,

人之成名也。

百姓歸之名,

謂之君子之子。

是使其親為君子也,

是為成其親之名也已!」

# src: LIJI 27.01.25; Couvreur 2.372f; Su1n Xïda4n 12.95; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.35a; tr. Legge 2.267;

# dating: 8110

孔子遂言曰:

「古之為政,

愛人為大。

# src: LIJI 27.01.26; Couvreur 2.372f; Su1n Xïda4n 12.95; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.35a; tr. Legge 2.267;

# dating: 8110

不能愛人,

不能有其身。

不能有其身,

不能安土。

不能安土,

不能樂天。

不能樂天,

不能成其身。」

KR1d0052_tls_028-5a

# src: LIJI 27.01.27; Couvreur 2.374f; Su1n Xïda4n 12.95; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.36b; tr. Legge 2.268;

# dating: 8110

28.5公曰:

「敢問何謂成身?」

孔子對曰:

「不過乎物。」

KR1d0052_tls_028-6a

# src: LIJI 27.01.28; Couvreur 2.374f; Su1n Xïda4n 12.96; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.37b; tr. Legge 2.268;

# dating: 8110

28.6公曰:

「敢問君子何貴乎天道也?」

# src: LIJI 27.01.29; Couvreur 2.374f; Su1n Xïda4n 12.96; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.37b; tr. Legge 2.268;

# dating: 8110

孔子對曰:

「貴其『不已』也。

如日月東西相從而不已也,

是天道也;

不閉其久。

是天道也;

無為而物成,

是天道也;

已成而明,

是天道也。」

KR1d0052_tls_028-7a

# src: LIJI 27.01.30; Couvreur 2.374f; Su1n Xïda4n 12.96f; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.39a-39b; tr. Legge 2.268;

# dating: 8110

28.7公曰:

「寡人憃,愚冥。

幸煩子志之心也。」

孔子蹴然辟席而對曰:

「仁人不過乎物,

孝子不過乎物。

是故

仁人之事親也如事天,

事天如事親,

是故孝子成身。」

# src: LIJI 27.01.31; Couvreur 2.374f; Su1n Xïda4n 12.97; Jia1ng Yi4hua2 698; Yishu 38:63.41a; tr. Legge 2.269;

# dating: 8110

公曰:

「寡人既聞此言也,

無如後罪何!」

孔子對曰:

「君之及此言也,

是臣之福也。」