禮記

禮記

KR1d0052_tls_029-1a

** 29 仲尼燕居

29.1仲尼燕居,

子張、子貢、言游侍,

縱言至於禮。

子曰:

「居!

女三人者,

吾語女禮,

使女以禮周流

無不徧也。」

# src: LIJI 28.01.02; Couvreur 2.376f; Su1n Xïda4n 12.98; Jia1ng Yi4hua2 701; Yishu 39:64.1b; tr. Legge 2.270;

# dating: 8110

子貢越席而對曰:

「敢問何如?」

子曰:

「敬而不中禮,

謂之野;

恭而不中禮,

謂之給;

勇而不中禮,

謂之逆。」

# src: LIJI 28.01.03; Couvreur 2.376f; Su1n Xïda4n 12.98; Jia1ng Yi4hua2 701; Yishu 39:64.2a-3a; tr. Legge 2.270;

# dating: 8110

子曰:

「給奪慈仁。」

KR1d0052_tls_029-2a

29.2子曰:

「師,

爾過;

而商也,

不及。

子產猶眾人之母也,

能食之,不能教也。」

# src: LIJI 28.01.04; Couvreur 2.376f; Su1n Xïda4n 12.98; Jia1ng Yi4hua2 701; Yishu 39:64.4a; tr. Legge 2.271;

# dating: 8110

子貢越席而對曰:

「敢問將何以為此中者也?」

子曰:

「禮乎禮!

夫禮、所以制中也。」

KR1d0052_tls_029-3a

# src: LIJI 28.01.05; Couvreur 2.378f; Su1n Xïda4n 12.98; Jia1ng Yi4hua2 702; Yishu 39:64.4b; tr. Legge 2.271;

# dating: 8110

29.3子貢退,

言游進曰:

「敢問禮也者,

領惡而全好者與?」

子曰:

「然。」

「然則何如?」

子曰:

「郊、社之義,

所以仁鬼神也;

# src: LIJI 28.01.06; Couvreur 2.378f; Su1n Xïda4n 12.99; Jia1ng Yi4hua2 702; Yishu 39:64.5a; tr. Legge 2.271;

# dating: 8110

嘗、禘之禮,

所以仁昭穆也;

饋、奠之禮,

所以仁死喪也;

射、鄉之禮,

所以仁鄉黨也;

食、饗之禮,

所以仁賓客也。」

# src: LIJI 28.01.07; Couvreur 2.379f; Su1n Xïda4n 12.99; Jia1ng Yi4hua2 702; Yishu 39:64.6b; tr. Legge 2.272;

# dating: 8110

子曰:

「明乎郊、社之義,

嘗、禘之禮,

治國其如指諸掌而已乎!

是故

以之居處有禮,

故長幼辨也。

以之閨門之內有禮,

故三族和也。

# src: LIJI 28.01.08; Couvreur 2.379f; Su1n Xïda4n 12.99; Jia1ng Yi4hua2 702; Yishu 39:64.6b; tr. Legge 2.272;

# dating: 8110

以之朝廷有禮,

故官爵序也。

以之田獵有禮,

故戎事閑也。

以之軍旅有禮,

故武功成也。

是故

宮室得其度,

量、鼎得其象,

味得其時,

# src: LIJI 28.01.09; Couvreur 2.379f; Su1n Xïda4n 12.99; Jia1ng Yi4hua2 702f; Yishu 39:64.7a; tr. Legge 2.272;

# dating: 8110

樂得其節,

車得其式,

鬼神得其饗,

喪紀得其哀,

辨說得其黨,

官得其體,

政事得其施;

加於身而錯於前,

凡眾之動得其宜。」

# src: LIJI 28.01.10; Couvreur 2.3i1f; Su1n Xïda4n 12.99f; Jia1ng Yi4hua2 703; Yishu 39:64.10b; tr. Legge 2.272;

# dating: 8110

子曰:

「禮者何也?

即事之治也。

君子有其事

必有其治。

治國而無禮,

譬猶瞽之無相與?

倀倀乎其何之?

譬如終夜有求於幽室之中,

非燭何見?

# src: LIJI 28.01.11; Couvreur 2.3i1f; Su1n Xïda4n 12.100; Jia1ng Yi4hua2 703; Yishu 39:64.10b; tr. Legge 2.272;

# dating: 8110

若無禮

則手足無所錯,

耳目無所加,

進退、揖讓無所制。

是故

以之居處,

長幼失其別;

閨門,

三族失其和;

# src: LIJI 28.01.12; Couvreur 2.3i1f; Su1n Xïda4n 12.100; Jia1ng Yi4hua2 703; Yishu 39:64.10b; tr. Legge 2.272;

# dating: 8110

朝廷,

官爵失其序;

田獵,

戎事失其策;

軍旅,

武功失其制;

宮室

失其度;

量、鼎

失其象;

# src: LIJI 28.01.13; Couvreur 2.3i1f; Su1n Xïda4n 12.100; Jia1ng Yi4hua2 703; Yishu 39:64.10b; tr. Legge 2.272;

# dating: 8110

失其時;

失其節;

失其式;

鬼神

失其饗;

喪紀

失其哀;

# src: LIJI 28.01.14; Couvreur 2.3i1f; Su1n Xïda4n 12.100; Jia1ng Yi4hua2 703; Yishu 39:64.11a; tr. Legge 2.272;

# dating: 8110

辨說

失其黨;

失其體;

政事

失其施;

加於身而錯於前,

凡眾之動失其宜。

如此,

則無以祖洽於眾也。」

KR1d0052_tls_029-4a

# src: LIJI 28.01.15; Couvreur 2.3i3f; Su1n Xïda4n 12.100; Jia1ng Yi4hua2 704f; Yishu 39:64.11b; tr. Legge 2.274;

# dating: 8110

29.4子曰:

「慎聽之!

女三人者,

吾語女

禮,猶有九焉,

大饗有四焉。

苟知此矣,

雖在畎畝之中事之,

聖人已。

# src: LIJI 28.01.16; Couvreur 2.3i3f; Su1n Xïda4n 12.100; Jia1ng Yi4hua2 705; Yishu 39:64.11b; tr. Legge 2.274;

# dating: 8110

兩君相見;

揖讓而入門,

入門而縣興。

揖讓而升堂,

升堂而樂闋。

下管《象》、《武》,

《夏》籥序興。

陳其薦、俎,

序其禮樂,

備其百官。

# src: LIJI 28.01.17; Couvreur 2.3i3f; Su1n Xïda4n 12.100; Jia1ng Yi4hua2 705; Yishu 39:64.12a; tr. Legge 2.274;

# dating: 8110

如此

而后君子知仁焉。

行中規,

還中矩,

和、鸞中《采齊》,

客出以《雍》,

徹以《振羽》。

是故

君子無物而不在禮矣。

# src: LIJI 28.01.18; Couvreur 2.3i3f; Su1n Xïda4n 12.100; Jia1ng Yi4hua2 705; Yishu 39:64.12a; tr. Legge 2.274;

# dating: 8110

入門而金作,

示情也。

升歌《清廟》,

示德也。

下而管《象》,

示事也。

是故

古之君子,

不必親相與言也,

以禮樂相示而已。」

# src: LIJI 28.01.19; Couvreur 2.385f; Su1n Xïda4n 12.102; Jia1ng Yi4hua2 705; Yishu 39:64.17b; tr. Legge 2.275;

# dating: 8110

子曰:

「禮也者,

理也,

樂也者,

節也。

君子無理不動,

無節不作。

# src: LIJI 28.01.20; Couvreur 2.385f; Su1n Xïda4n 12.102; Jia1ng Yi4hua2 705; Yishu 39:64.17b; tr. Legge 2.275;

# dating: 8110

不能詩,

於禮繆;

不能樂,

於禮素;

薄於德,

於禮虛。」

# src: LIJI 28.01.21; Couvreur 2.385f; Su1n Xïda4n 12.103; Jia1ng Yi4hua2 705; Yishu 39:64.20a-20b; tr. Legge 2.275;

# dating: 8110

子曰:

「制度在禮,

文為在禮,

行之,

其在人乎?」

子貢越席而對曰:

「敢問

夔其窮與?」

# src: LIJI 28.01.22; Couvreur 2.385f; Su1n Xïda4n 12.103; Jia1ng Yi4hua2 705; Yishu 39:64.20b; tr. Legge 2.275;

# dating: 8110

子曰:

「古之人與?

古之人也。

達於禮而不達於樂,

謂之素;

達於樂而不達於禮,

謂之偏。

# src: LIJI 28.01.23; Couvreur 2.385f; Su1n Xïda4n 12.103; Jia1ng Yi4hua2 705; Yishu 39:64.20b; tr. Legge 2.275;

# dating: 8110

夫夔

達於樂而不達於禮,

是以傳於此名也,

古之人也。」

KR1d0052_tls_029-5a

# src: LIJI 28.01.24; Couvreur 2.387f; Su1n Xïda4n 12.103; Jia1ng Yi4hua2 707; Yishu 39:64.21b; tr. Legge 2.276;

# dating: 8110

29.5子張問政,

子曰:

「師乎!

前,

吾語女乎?

君子明於禮樂,

舉而錯之而已。」

# src: LIJI 28.01.25; Couvreur 2.387f; Su1n Xïda4n 12.103; Jia1ng Yi4hua2 707; Yishu 39:64.22a; tr. Legge 2.276;

# dating: 8110

子張復問。

子曰:

「師,

爾以為必鋪几、筵,

升降,酌、獻、酬、酢,

然後謂之禮乎?

爾以為必行綴兆,

興羽籥,

作鍾鼓,

然後謂之樂乎?

# src: LIJI 28.01.26; Couvreur 2.387f; Su1n Xïda4n 12.103; Jia1ng Yi4hua2 707; Yishu 39:64.22a; tr. Legge 2.276;

# dating: 8110

言而履之,

禮也。

行而樂之,

樂也。

君子力此二者以南面而立,

夫是以天下大平也。

諸侯朝,

萬物服體,

而百官莫敢不承事矣。

# src: LIJI 28.01.27; Couvreur 2.388f; Su1n Xïda4n 12.103; Jia1ng Yi4hua2 707; Yishu 39:64.22a; tr. Legge 2.276;

# dating: 8110

禮之所興,

眾之所治也;

禮之所廢,

眾之所亂也。

目巧之室,

則有奧、阼,

席則有上下,

車則有左右,

# src: LIJI 28.01.28; Couvreur 2.388f; Su1n Xïda4n 12.103f; Jia1ng Yi4hua2 707; Yishu 39:64.22a; tr. Legge 2.276;

# dating: 8110

行則有隨,

立則有序,

古之義也。

室而無奧、阼,

則亂於堂、室也。

席而無上下,

則亂於席上也。

車而無左右,

則亂於車也。

# src: LIJI 28.01.29; Couvreur 2.388f; Su1n Xïda4n 12.104; Jia1ng Yi4hua2 707; Yishu 39:64.22b; tr. Legge 2.276;

# dating: 8110

行而無隨,

則亂於塗也。

立而無序,

則亂於位也。

昔聖帝、明王、諸侯,

辨貴賤、長幼、遠近、男女、外內,

莫敢相踰越,

皆由此塗出也。」

# src: LIJI 28.01.30; Couvreur 2.388f; Su1n Xïda4n 12.104; Jia1ng Yi4hua2 707; Yishu 39:64.24b; tr. Legge 2.277;

# dating: 8110

三子者,

既得聞此言也於夫子,

昭然若發矇矣。