禮記

禮記

KR1d0052_tls_031-1a

** 31 坊記

31.1子言之:

「君子之道,

辟則坊與?

坊民之所不足者也。

大為之坊,

民猶踰之。

故君子禮以坊德,

刑以坊淫,

命以坊欲。」

KR1d0052_tls_031-2a

# src: LIJI 30.01.02; Couvreur 2.400f; Su1n Xïda4n 13.2; Jia1ng Yi4hua2 716; Yishu 39:65.3a; tr. Legge 2.2i4;

# dating: 8110

31.2子云:

「小人貧斯約,

富斯驕,

約斯盜,

驕斯亂。

禮者,

因人之情而為之節文,

以為民坊者也。

# src: LIJI 30.01.03; Couvreur 2.400f; Su1n Xïda4n 13.2; Jia1ng Yi4hua2 716; Yishu 39:65.3a; tr. Legge 2.2i4;

# dating: 8110

故聖人之制富貴也,

使民富不足以驕,

貧不至於約,

貴不慊於上,

故亂益亡。」

KR1d0052_tls_031-3a

# src: LIJI 30.01.04; Couvreur 2.401f; Su1n Xïda4n 13.2; Jia1ng Yi4hua2 716f; Yishu 39:65.4a; tr. Legge 2.285;

# dating: 8110

31.3子云:

「貧而好樂,

富而好禮,

眾而以寧者,

天下其幾矣。

《詩》云:

『民之貪亂,

寧為荼毒。』

# src: LIJI 30.01.05; Couvreur 2.401f; Su1n Xïda4n 13.2; Jia1ng Yi4hua2 717; Yishu 39:65.4a; tr. Legge 2.285;

# dating: 8110

故制:

國不過千乘,

都城不過百雉,

家富不過百乘。

以此坊民,

諸侯猶有畔者。」

KR1d0052_tls_031-4a

# src: LIJI 30.01.06; Couvreur 2.402; Su1n Xïda4n 13.4; Jia1ng Yi4hua2 717; Yishu 39:65.7a; tr. Legge 2.285;

# dating: 8110

31.4子云:

「夫禮者,

所以章疑別微,

以為民坊者也。

故貴賤有等,

衣服有別,

朝廷有位,

則民有所讓。」

# src: LIJI 30.01.07; Couvreur 2.402f; Su1n Xïda4n 13.4; Jia1ng Yi4hua2 718; Yishu 39:65.8a; tr. Legge 2.285;

# dating: 8110

子云:

「天無二日,

土無二王,

家無二主,

尊無二上,

示民有君臣之別也。

《春秋》不稱楚、

越之王喪,

禮、君不稱天,

大夫不稱君,

恐民之惑也。

# src: LIJI 30.01.08; Couvreur 2.402f; Su1n Xïda4n 13.4; Jia1ng Yi4hua2 718; Yishu 39:65.8a; tr. Legge 2.285;

# dating: 8110

《詩》云:

『相彼盍旦,

尚猶患之。』」

# src: LIJI 30.01.09; Couvreur 2.402f; Su1n Xïda4n 13.4; Jia1ng Yi4hua2 718; Yishu 39:65.9b; tr. Legge 2.286;

# dating: 8110

子云:

「君不與同姓同車,

與異姓同車不同服,

示民不嫌也。

以此坊民,

民猶得同姓以弒其君。」

KR1d0052_tls_031-5a

# src: LIJI 30.01.10; Couvreur 2.404; Su1n Xïda4n 13.5; Jia1ng Yi4hua2 719; Yishu 39:65.11b; tr. Legge 2.286;

# dating: 8110

31.5子云:

「君子辭貴不辭賤,

辭富不辭貧,

則亂益亡。

故君子與其使食浮於人也,

寧使人浮於食。」

# src: LIJI 30.01.11; Couvreur 2.404f; Su1n Xïda4n 13.5; Jia1ng Yi4hua2 719; Yishu 39:65.12a; tr. Legge 2.286;

# dating: 8110

子云:

「觴酒、豆肉,

讓而受惡,

民猶犯齒;

衽席之上讓

而坐下,

民猶犯貴;

朝廷之位讓而就賤,

民猶犯君。

# src: LIJI 30.01.12; Couvreur 2.404f; Su1n Xïda4n 13.5; Jia1ng Yi4hua2 719; Yishu 39:65.12a; tr. Legge 2.286;

# dating: 8110

《詩》云:

『民之無良,

相怨一方;

受爵不讓,

至于己斯亡。』」

# src: LIJI 30.01.13; Couvreur 2.405; Su1n Xïda4n 13.5; Jia1ng Yi4hua2 720; Yishu 39:65.13a; tr. Legge 2.287;

# dating: 8110

子云:

「君子貴人而賤己,

先人而後己,

則民作讓。

故稱人之君曰君,

自稱其君曰寡君。」

# src: LIJI 30.01.14; Couvreur 2.406; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 720; Yishu 39:65.14a; tr. Legge 2.287;

# dating: 8110

子云:

「利祿,

先死者而後生者,

則民不偝:

先亡者而後存者,

則民可以託。

# src: LIJI 30.01.15; Couvreur 2.406; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 720; Yishu 39:65.14a; tr. Legge 2.287;

# dating: 8110

《詩》云:

『先君之思,

以畜寡人。』

以此坊民,

民猶偝死而號無告。」

KR1d0052_tls_031-6a

# src: LIJI 30.01.16; Couvreur 2.406; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 721; Yishu 39:65.15b; tr. Legge 2.288;

# dating: 8110

31.6子云:

「有國家者,

貴人而賤祿,

則民興讓;

尚技而賤車,

則民興藝。

故君子約言,

小人先言。」

KR1d0052_tls_031-7a

# src: LIJI 30.01.17; Couvreur 2.407; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 721; Yishu 39:65.16a; tr. Legge 2.288;

# dating: 8110

31.7子云:

「上酌民言,

則下天上施;

上不酌民言,

則犯也;

下不天上施,

則亂也。

# src: LIJI 30.01.18; Couvreur 2.407; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 721; Yishu 39:65.16b; tr. Legge 2.288;

# dating: 8110

故君子信讓以涖百姓,

則民之報禮重。

《詩》云:

『先民有言,

詢于芻蕘。』」

KR1d0052_tls_031-8a

# src: LIJI 30.01.19; Couvreur 2.408; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 722; Yishu 39:65.17b; tr. Legge 2.288;

# dating: 8110

31.8子云:

「善則稱人,

過則稱己,

則民不爭;

善則稱人,

過則稱己,

則怨益亡。

《詩》云:

『爾卜爾筮,

履無咎言。』」

# src: LIJI 30.01.20; Couvreur 2.408; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 722; Yishu 39:65.18a; tr. Legge 2.289;

# dating: 8110

子云:

「善則稱人,

過則稱己,

則民讓善。

《詩》云:

『考卜惟王,

度是鎬京,

惟龜正之,

武王成之。』」

# src: LIJI 30.01.21; Couvreur 2.409; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 723; Yishu 39:65.18b; tr. Legge 2.289;

# dating: 8110

子云:

「善則稱君,

過則稱己,

則民作忠。

# src: LIJI 30.01.22; Couvreur 2.409; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 723; Yishu 39:65.18b; tr. Legge 2.289;

# dating: 8110

《君陳》曰:

『爾有嘉謀嘉猷,

入告爾君于內,

女乃順之于外,

曰:

「此謀此猷,

惟我君之德。」

於乎!

是惟良顯哉。』」

# src: LIJI 30.01.23; Couvreur 2.409f; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 723; Yishu 39:65.19b; tr. Legge 2.289;

# dating: 8110

子云:

「善則稱親,

過則稱己,

則民作孝。

# src: LIJI 30.01.24; Couvreur 2.409f; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 723; Yishu 39:65.19b; tr. Legge 2.289;

# dating: 8110

《大誓》曰:

『予克紂,

非予武,

惟朕文考無罪;

紂克予,

非朕文考有罪,

惟予小子無良。』」

KR1d0052_tls_031-9a

# src: LIJI 30.01.25; Couvreur 2.410; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 724; Yishu 39:65.20a; tr. Legge 2.290;

# dating: 8110

31.9子云:

「君子弛其親之過,

而敬其美。

《論語》曰:

『三年無改於父之道,

可謂孝矣。』

高宗云:

『三年其惟不言,

言乃讙。』」

# src: LIJI 30.01.26; Couvreur 2.410f; Su1n Xïda4n 13.8; Jia1ng Yi4hua2 724; Yishu 39:65.21a; tr. Legge 2.290;

# dating: 8110

子云:

「從命不怠,

微諫不倦,

勞而不怨,

可謂孝矣。

《詩》云:

『孝子不匱。』」

# src: LIJI 30.01.27; Couvreur 2.410f; Su1n Xïda4n 13.8; Jia1ng Yi4hua2 724f; Yishu 39:65.22a; tr. Legge 2.290;

# dating: 8110

子云:

「睦於父母之黨,

可謂孝矣。

故君子因睦以合族。

《詩》云:

『此令兄弟,

綽綽有裕;

不令兄弟,

交相為瘉。』」

# src: LIJI 30.01.28; Couvreur 2.411; Su1n Xïda4n 13.8; Jia1ng Yi4hua2 725; Yishu 39:65.22b; tr. Legge 2.290;

# dating: 8110

子云:

「於父之執,

可以乘其車,

不可以衣其衣。

君子以廣孝也。」

# src: LIJI 30.01.29; Couvreur 2.411f; Su1n Xïda4n 13.8f; Jia1ng Yi4hua2 725; Yishu 39:65.23b; tr. Legge 2.291;

# dating: 8110

子云:

「小人皆能養其親,

君子不敬,

何以辨?」

子云:

「父子不同位,

以厚敬也。

《書》云:

『厥辟不辟,

忝厥祖。』」

# src: LIJI 30.01.30; Couvreur 2.412; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 726; Yishu 39:65.24b; tr. Legge 2.291;

# dating: 8110

子云:

「父母在,

不稱老,

言孝不言慈;

閨門之內,

戲而不歎。

君子以此坊民,

民猶有薄於孝而厚於慈。」

# src: LIJI 30.01.31; Couvreur 2.412; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 726; Yishu 39:65.25a; tr. Legge 2.291;

# dating: 8110

子云:

「長民者,

朝廷敬老,

則民作孝。」

# src: LIJI 30.01.32; Couvreur 2.413; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 726; Yishu 39:65.25b; tr. Legge 2.291;

# dating: 8110

子云:

「祭祀之有尸也,

宗廟之主也,

示民有事也。

脩宗廟,

敬祀事,

教民追孝也。

以此坊民,

民猶忘其親。」

KR1d0052_tls_031-10a

# src: LIJI 30.01.33; Couvreur 2.413f; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.26a; tr. Legge 2.292;

# dating: 8110

31.10子云:

「敬則用祭器。

故君子不以菲廢禮,

不以美沒禮。

故食禮:

主人親饋,

則客祭;

主人不親饋,

則客不祭。

# src: LIJI 30.01.34; Couvreur 2.413f; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.26a; tr. Legge 2.292;

# dating: 8110

故君子苟無禮,

雖美不食焉。

《易》曰:

『東鄰殺牛,

不如西鄰之禴祭,

寔受其福。』

# src: LIJI 30.01.35; Couvreur 2.413f; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.26b; tr. Legge 2.292;

# dating: 8110

《詩》云:

『既醉以酒,

既飽以德。』

以此示民,

民猶爭利而忘義。」

KR1d0052_tls_031-11a

# src: LIJI 30.01.36; Couvreur 2.414f; Su1n Xïda4n 13.10; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.28a; tr. Legge 2.292;

# dating: 8110

31.11子云:

「七日戒,

三日齊,

承一人焉以為尸,

過之者趨走,

以教敬也。

醴酒在室,

醍酒在堂,

澄酒在下,

示民不淫也。

# src: LIJI 30.01.37; Couvreur 2.414f; Su1n Xïda4n 13.10; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.28a; tr. Legge 2.292;

# dating: 8110

尸飲三,

眾賓飲一,

示民有上下也。

因其酒肉,

聚其宗族,

以教民睦也。

# src: LIJI 30.01.38; Couvreur 2.414f; Su1n Xïda4n 13.10; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.28a; tr. Legge 2.292;

# dating: 8110

故堂上觀乎室,

堂下觀乎上。

《詩》云:

『禮儀卒度,

笑語卒獲。』」

KR1d0052_tls_031-12a

# src: LIJI 30.01.39; Couvreur 2.416f; Su1n Xïda4n 13.11; Jia1ng Yi4hua2 728; Yishu 39:65.29b; tr. Legge 2.293;

# dating: 8110

31.12子云:

「賓禮每進以讓,

喪禮每加以遠。

浴於中霤,

飯於牖下,

小斂於戶內,

大斂於阼,

殯於客位,

祖於庭,

# src: LIJI 30.01.40; Couvreur 2.416f; Su1n Xïda4n 13.11; Jia1ng Yi4hua2 728; Yishu 39:65.29b; tr. Legge 2.293;

# dating: 8110

葬於墓,

所以示遠也。

殷人弔於壙,

周人弔於家,

示民不偝也。」

# src: LIJI 30.01.41; Couvreur 2.416f; Su1n Xïda4n 13.11; Jia1ng Yi4hua2 728; Yishu 39:65.29b; tr. Legge 2.293;

# dating: 8110

子云:

「死,

民之卒事也,

吾從周。

以此坊民,

諸侯猶有

薨而不葬者。」

KR1d0052_tls_031-13a

# src: LIJI 30.01.42; Couvreur 2.416f; Su1n Xïda4n 13.11; Jia1ng Yi4hua2 729; Yishu 39:65.30b; tr. Legge 2.294;

# dating: 8110

31.13子云:

「升自客階,

受弔於賓位,

教民追孝也。

未沒喪不稱君,

示民不爭也。

故《魯春秋》記晉喪曰:

『殺其君之子奚齊及其君卓。』

以此坊民,

子猶有弒其父者。」

KR1d0052_tls_031-14a

# src: LIJI 30.01.43; Couvreur 2.418f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 729; Yishu 39:65.32a; tr. Legge 2.294;

# dating: 8110

31.14子云:

「孝以事君,

弟以事長,

示民不貳也。

故君子有君不謀仕,

唯卜之日稱二君。

喪父三年,

喪君三年,

示民不疑也。

# src: LIJI 30.01.44; Couvreur 2.418f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 729f; Yishu 39:65.32b; tr. Legge 2.294;

# dating: 8110

父母在,

不敢有其身,

不敢私其財,

示民有上下也。

故天子四海之內無客禮,

莫敢為主焉。

故君適其臣,

升自阼階,

即位於堂,

示民不敢有其室也。

# src: LIJI 30.01.45; Couvreur 2.418f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 730; Yishu 39:65.32b; tr. Legge 2.294;

# dating: 8110

父母在,

饋獻不及車馬,

示民不敢專也。

以此坊民,

民猶忘其親而貳其君。」

KR1d0052_tls_031-15a

# src: LIJI 30.01.46; Couvreur 2.420f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 730; Yishu 39:65.34a; tr. Legge 2.295;

# dating: 8110

31.15子云:

「禮之先幣帛也,

欲民之先事而後祿也。

先財而後禮,

則民利;

無辭而行情,

則民爭。

故君子於有饋者

弗能見,則不視其饋。

# src: LIJI 30.01.47; Couvreur 2.420f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 730; Yishu 39:65.34b; tr. Legge 2.295;

# dating: 8110

《易》曰:

『不耕穫,

不菑畬,

凶。』

以此坊民,

民猶貴祿而賤行。」

KR1d0052_tls_031-16a

# src: LIJI 30.01.48; Couvreur 2.421f; Su1n Xïda4n 13.13; Jia1ng Yi4hua2 731; Yishu 39:65.36b; tr. Legge 2.296;

# dating: 8110

31.16子云:

「君子不盡利,以遺民。

《詩》云:

『彼有遺秉,

此有不斂穧,

伊寡婦之利。』

故君子仕則不稼,

田則不漁;

食時不力珍,

# src: LIJI 30.01.49; Couvreur 2.421f; Su1n Xïda4n 13.13; Jia1ng Yi4hua2 731; Yishu 39:65.36b; tr. Legge 2.296;

# dating: 8110

大夫不坐羊,

士不坐犬。

《詩》云:

『采葑采菲,

無以下體,

德音莫違,

及爾同死。』

以此坊民,

民猶忘義而爭利,

以亡其身。」

KR1d0052_tls_031-17a

# src: LIJI 30.01.50; Couvreur 2.422f; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 732; Yishu 39:65.38b; tr. Legge 2.297;

# dating: 8110

31.17子云:

「夫禮,

坊民所淫,

章民之別,

使民無嫌,

以為民紀者也。

# src: LIJI 30.01.51; Couvreur 2.422f; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 732; Yishu 39:65.38b; tr. Legge 2.297;

# dating: 8110

故男女無媒不交,

無幣不相見,

恐男女之無別也。

以此坊民,

民猶有自獻其身。

# src: LIJI 30.01.52; Couvreur 2.422f; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 732; Yishu 39:65.38b; tr. Legge 2.297;

# dating: 8110

《詩》云:

『伐柯如之何?

匪斧不克;

取妻如之何?

匪媒不得。』

『蓺麻如之何?

橫從其畝;

取妻如之何?

必告父母。』」

KR1d0052_tls_031-18a

# src: LIJI 30.01.53; Couvreur 2.423f; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 733; Yishu 39:65.39b; tr. Legge 2.297;

# dating: 8110

31.18子云:

「取妻不取同姓,

以厚別也。

故買妾不知其姓,

則卜之。

以此坊民,

《魯春秋》猶去夫人之姓曰吳,

其死曰孟子卒。」

KR1d0052_tls_031-19a

# src: LIJI 30.01.54; Couvreur 2.424; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 733; Yishu 39:65.40a; tr. Legge 2.298;

# dating: 8110

31.19子云:

「禮,

非祭,

男女不交爵。

以此坊民,

陽侯猶殺繆侯而竊其夫人。

故大饗廢夫人之禮。」

KR1d0052_tls_031-20a

# src: LIJI 30.01.55; Couvreur 2.424f; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 734; Yishu 39:65.42a; tr. Legge 2.298;

# dating: 8110

31.20子云:

「寡婦之子,

不有見焉,

則弗友也,

君子以辟遠也。

# src: LIJI 30.01.56; Couvreur 2.424f; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 734; Yishu 39:65.42a; tr. Legge 2.298;

# dating: 8110

故朋友之交,

主人不在,

不有大故,

則不入其門。

以此坊民,

民猶以色厚於德。」

# src: LIJI 30.01.57; Couvreur 2.425f; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 734; Yishu 39:65.42b; tr. Legge 2.298;

# dating: 8110

子云:

「好德如好色。

諸侯不下漁色。

故君子遠色以為民紀。

# src: LIJI 30.01.58; Couvreur 2.425f; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 734; Yishu 39:65.42b; tr. Legge 2.298;

# dating: 8110

故男女授受不親。

御婦人則進左手。

姑、姊妹、女子

子已嫁而反,

男子不與同席而坐。

寡婦不夜哭。

婦人疾,

問之不問其疾。

以此坊民,

民猶淫泆而亂於族。」

KR1d0052_tls_031-21a

# src: LIJI 30.01.59; Couvreur 2.426; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 735; Yishu 39:65.43b; tr. Legge 2.299;

# dating: 8110

31.21子云:

「昏禮,

壻親迎,

見於舅姑,

舅姑承子以授壻,

恐事之違也。

以此坊民,

婦猶有不至者。」