禮記
禮記
** 31 坊記
31.1子言之:
「君子之道,
辟則坊與?
坊民之所不足者也。
大為之坊,
民猶踰之。
故君子禮以坊德,
刑以坊淫,
命以坊欲。」
# src: LIJI 30.01.02; Couvreur 2.400f; Su1n Xïda4n 13.2; Jia1ng Yi4hua2 716; Yishu 39:65.3a; tr. Legge 2.2i4;
# dating: 8110
31.2子云:
「小人貧斯約,
富斯驕,
約斯盜,
驕斯亂。
禮者,
因人之情而為之節文,
以為民坊者也。
# src: LIJI 30.01.03; Couvreur 2.400f; Su1n Xïda4n 13.2; Jia1ng Yi4hua2 716; Yishu 39:65.3a; tr. Legge 2.2i4;
# dating: 8110
故聖人之制富貴也,
使民富不足以驕,
貧不至於約,
貴不慊於上,
故亂益亡。」
# src: LIJI 30.01.04; Couvreur 2.401f; Su1n Xïda4n 13.2; Jia1ng Yi4hua2 716f; Yishu 39:65.4a; tr. Legge 2.285;
# dating: 8110
31.3子云:
「貧而好樂,
富而好禮,
眾而以寧者,
天下其幾矣。
《詩》云:
『民之貪亂,
寧為荼毒。』
# src: LIJI 30.01.05; Couvreur 2.401f; Su1n Xïda4n 13.2; Jia1ng Yi4hua2 717; Yishu 39:65.4a; tr. Legge 2.285;
# dating: 8110
故制:
國不過千乘,
都城不過百雉,
家富不過百乘。
以此坊民,
諸侯猶有畔者。」
# src: LIJI 30.01.06; Couvreur 2.402; Su1n Xïda4n 13.4; Jia1ng Yi4hua2 717; Yishu 39:65.7a; tr. Legge 2.285;
# dating: 8110
31.4子云:
「夫禮者,
所以章疑別微,
以為民坊者也。
故貴賤有等,
衣服有別,
朝廷有位,
則民有所讓。」
# src: LIJI 30.01.07; Couvreur 2.402f; Su1n Xïda4n 13.4; Jia1ng Yi4hua2 718; Yishu 39:65.8a; tr. Legge 2.285;
# dating: 8110
子云:
「天無二日,
土無二王,
家無二主,
尊無二上,
示民有君臣之別也。
《春秋》不稱楚、
越之王喪,
禮、君不稱天,
大夫不稱君,
恐民之惑也。
# src: LIJI 30.01.08; Couvreur 2.402f; Su1n Xïda4n 13.4; Jia1ng Yi4hua2 718; Yishu 39:65.8a; tr. Legge 2.285;
# dating: 8110
《詩》云:
『相彼盍旦,
尚猶患之。』」
# src: LIJI 30.01.09; Couvreur 2.402f; Su1n Xïda4n 13.4; Jia1ng Yi4hua2 718; Yishu 39:65.9b; tr. Legge 2.286;
# dating: 8110
子云:
「君不與同姓同車,
與異姓同車不同服,
示民不嫌也。
以此坊民,
民猶得同姓以弒其君。」
# src: LIJI 30.01.10; Couvreur 2.404; Su1n Xïda4n 13.5; Jia1ng Yi4hua2 719; Yishu 39:65.11b; tr. Legge 2.286;
# dating: 8110
31.5子云:
「君子辭貴不辭賤,
辭富不辭貧,
則亂益亡。
故君子與其使食浮於人也,
寧使人浮於食。」
# src: LIJI 30.01.11; Couvreur 2.404f; Su1n Xïda4n 13.5; Jia1ng Yi4hua2 719; Yishu 39:65.12a; tr. Legge 2.286;
# dating: 8110
子云:
「觴酒、豆肉,
讓而受惡,
民猶犯齒;
衽席之上讓
而坐下,
民猶犯貴;
朝廷之位讓而就賤,
民猶犯君。
# src: LIJI 30.01.12; Couvreur 2.404f; Su1n Xïda4n 13.5; Jia1ng Yi4hua2 719; Yishu 39:65.12a; tr. Legge 2.286;
# dating: 8110
《詩》云:
『民之無良,
相怨一方;
受爵不讓,
至于己斯亡。』」
# src: LIJI 30.01.13; Couvreur 2.405; Su1n Xïda4n 13.5; Jia1ng Yi4hua2 720; Yishu 39:65.13a; tr. Legge 2.287;
# dating: 8110
子云:
「君子貴人而賤己,
先人而後己,
則民作讓。
故稱人之君曰君,
自稱其君曰寡君。」
# src: LIJI 30.01.14; Couvreur 2.406; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 720; Yishu 39:65.14a; tr. Legge 2.287;
# dating: 8110
子云:
「利祿,
先死者而後生者,
則民不偝:
先亡者而後存者,
則民可以託。
# src: LIJI 30.01.15; Couvreur 2.406; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 720; Yishu 39:65.14a; tr. Legge 2.287;
# dating: 8110
《詩》云:
『先君之思,
以畜寡人。』
以此坊民,
民猶偝死而號無告。」
# src: LIJI 30.01.16; Couvreur 2.406; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 721; Yishu 39:65.15b; tr. Legge 2.288;
# dating: 8110
31.6子云:
「有國家者,
貴人而賤祿,
則民興讓;
尚技而賤車,
則民興藝。
故君子約言,
小人先言。」
# src: LIJI 30.01.17; Couvreur 2.407; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 721; Yishu 39:65.16a; tr. Legge 2.288;
# dating: 8110
31.7子云:
「上酌民言,
則下天上施;
上不酌民言,
則犯也;
下不天上施,
則亂也。
# src: LIJI 30.01.18; Couvreur 2.407; Su1n Xïda4n 13.6; Jia1ng Yi4hua2 721; Yishu 39:65.16b; tr. Legge 2.288;
# dating: 8110
故君子信讓以涖百姓,
則民之報禮重。
《詩》云:
『先民有言,
詢于芻蕘。』」
# src: LIJI 30.01.19; Couvreur 2.408; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 722; Yishu 39:65.17b; tr. Legge 2.288;
# dating: 8110
31.8子云:
「善則稱人,
過則稱己,
則民不爭;
善則稱人,
過則稱己,
則怨益亡。
《詩》云:
『爾卜爾筮,
履無咎言。』」
# src: LIJI 30.01.20; Couvreur 2.408; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 722; Yishu 39:65.18a; tr. Legge 2.289;
# dating: 8110
子云:
「善則稱人,
過則稱己,
則民讓善。
《詩》云:
『考卜惟王,
度是鎬京,
惟龜正之,
武王成之。』」
# src: LIJI 30.01.21; Couvreur 2.409; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 723; Yishu 39:65.18b; tr. Legge 2.289;
# dating: 8110
子云:
「善則稱君,
過則稱己,
則民作忠。
# src: LIJI 30.01.22; Couvreur 2.409; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 723; Yishu 39:65.18b; tr. Legge 2.289;
# dating: 8110
《君陳》曰:
『爾有嘉謀嘉猷,
入告爾君于內,
女乃順之于外,
曰:
「此謀此猷,
惟我君之德。」
於乎!
是惟良顯哉。』」
# src: LIJI 30.01.23; Couvreur 2.409f; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 723; Yishu 39:65.19b; tr. Legge 2.289;
# dating: 8110
子云:
「善則稱親,
過則稱己,
則民作孝。
# src: LIJI 30.01.24; Couvreur 2.409f; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 723; Yishu 39:65.19b; tr. Legge 2.289;
# dating: 8110
《大誓》曰:
『予克紂,
非予武,
惟朕文考無罪;
紂克予,
非朕文考有罪,
惟予小子無良。』」
# src: LIJI 30.01.25; Couvreur 2.410; Su1n Xïda4n 13.7; Jia1ng Yi4hua2 724; Yishu 39:65.20a; tr. Legge 2.290;
# dating: 8110
31.9子云:
「君子弛其親之過,
而敬其美。
《論語》曰:
『三年無改於父之道,
可謂孝矣。』
高宗云:
『三年其惟不言,
言乃讙。』」
# src: LIJI 30.01.26; Couvreur 2.410f; Su1n Xïda4n 13.8; Jia1ng Yi4hua2 724; Yishu 39:65.21a; tr. Legge 2.290;
# dating: 8110
子云:
「從命不怠,
微諫不倦,
勞而不怨,
可謂孝矣。
《詩》云:
『孝子不匱。』」
# src: LIJI 30.01.27; Couvreur 2.410f; Su1n Xïda4n 13.8; Jia1ng Yi4hua2 724f; Yishu 39:65.22a; tr. Legge 2.290;
# dating: 8110
子云:
「睦於父母之黨,
可謂孝矣。
故君子因睦以合族。
《詩》云:
『此令兄弟,
綽綽有裕;
不令兄弟,
交相為瘉。』」
# src: LIJI 30.01.28; Couvreur 2.411; Su1n Xïda4n 13.8; Jia1ng Yi4hua2 725; Yishu 39:65.22b; tr. Legge 2.290;
# dating: 8110
子云:
「於父之執,
可以乘其車,
不可以衣其衣。
君子以廣孝也。」
# src: LIJI 30.01.29; Couvreur 2.411f; Su1n Xïda4n 13.8f; Jia1ng Yi4hua2 725; Yishu 39:65.23b; tr. Legge 2.291;
# dating: 8110
子云:
「小人皆能養其親,
君子不敬,
何以辨?」
子云:
「父子不同位,
以厚敬也。
《書》云:
『厥辟不辟,
忝厥祖。』」
# src: LIJI 30.01.30; Couvreur 2.412; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 726; Yishu 39:65.24b; tr. Legge 2.291;
# dating: 8110
子云:
「父母在,
不稱老,
言孝不言慈;
閨門之內,
戲而不歎。
君子以此坊民,
民猶有薄於孝而厚於慈。」
# src: LIJI 30.01.31; Couvreur 2.412; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 726; Yishu 39:65.25a; tr. Legge 2.291;
# dating: 8110
子云:
「長民者,
朝廷敬老,
則民作孝。」
# src: LIJI 30.01.32; Couvreur 2.413; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 726; Yishu 39:65.25b; tr. Legge 2.291;
# dating: 8110
子云:
「祭祀之有尸也,
宗廟之主也,
示民有事也。
脩宗廟,
敬祀事,
教民追孝也。
以此坊民,
民猶忘其親。」
# src: LIJI 30.01.33; Couvreur 2.413f; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.26a; tr. Legge 2.292;
# dating: 8110
31.10子云:
「敬則用祭器。
故君子不以菲廢禮,
不以美沒禮。
故食禮:
主人親饋,
則客祭;
主人不親饋,
則客不祭。
# src: LIJI 30.01.34; Couvreur 2.413f; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.26a; tr. Legge 2.292;
# dating: 8110
故君子苟無禮,
雖美不食焉。
《易》曰:
『東鄰殺牛,
不如西鄰之禴祭,
寔受其福。』
# src: LIJI 30.01.35; Couvreur 2.413f; Su1n Xïda4n 13.9; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.26b; tr. Legge 2.292;
# dating: 8110
《詩》云:
『既醉以酒,
既飽以德。』
以此示民,
民猶爭利而忘義。」
# src: LIJI 30.01.36; Couvreur 2.414f; Su1n Xïda4n 13.10; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.28a; tr. Legge 2.292;
# dating: 8110
31.11子云:
「七日戒,
三日齊,
承一人焉以為尸,
過之者趨走,
以教敬也。
醴酒在室,
醍酒在堂,
澄酒在下,
示民不淫也。
# src: LIJI 30.01.37; Couvreur 2.414f; Su1n Xïda4n 13.10; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.28a; tr. Legge 2.292;
# dating: 8110
尸飲三,
眾賓飲一,
示民有上下也。
因其酒肉,
聚其宗族,
以教民睦也。
# src: LIJI 30.01.38; Couvreur 2.414f; Su1n Xïda4n 13.10; Jia1ng Yi4hua2 727; Yishu 39:65.28a; tr. Legge 2.292;
# dating: 8110
故堂上觀乎室,
堂下觀乎上。
《詩》云:
『禮儀卒度,
笑語卒獲。』」
# src: LIJI 30.01.39; Couvreur 2.416f; Su1n Xïda4n 13.11; Jia1ng Yi4hua2 728; Yishu 39:65.29b; tr. Legge 2.293;
# dating: 8110
31.12子云:
「賓禮每進以讓,
喪禮每加以遠。
浴於中霤,
飯於牖下,
小斂於戶內,
大斂於阼,
殯於客位,
祖於庭,
# src: LIJI 30.01.40; Couvreur 2.416f; Su1n Xïda4n 13.11; Jia1ng Yi4hua2 728; Yishu 39:65.29b; tr. Legge 2.293;
# dating: 8110
葬於墓,
所以示遠也。
殷人弔於壙,
周人弔於家,
示民不偝也。」
# src: LIJI 30.01.41; Couvreur 2.416f; Su1n Xïda4n 13.11; Jia1ng Yi4hua2 728; Yishu 39:65.29b; tr. Legge 2.293;
# dating: 8110
子云:
「死,
民之卒事也,
吾從周。
以此坊民,
諸侯猶有
薨而不葬者。」
# src: LIJI 30.01.42; Couvreur 2.416f; Su1n Xïda4n 13.11; Jia1ng Yi4hua2 729; Yishu 39:65.30b; tr. Legge 2.294;
# dating: 8110
31.13子云:
「升自客階,
受弔於賓位,
教民追孝也。
未沒喪不稱君,
示民不爭也。
故《魯春秋》記晉喪曰:
『殺其君之子奚齊及其君卓。』
以此坊民,
子猶有弒其父者。」
# src: LIJI 30.01.43; Couvreur 2.418f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 729; Yishu 39:65.32a; tr. Legge 2.294;
# dating: 8110
31.14子云:
「孝以事君,
弟以事長,
示民不貳也。
故君子有君不謀仕,
唯卜之日稱二君。
喪父三年,
喪君三年,
示民不疑也。
# src: LIJI 30.01.44; Couvreur 2.418f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 729f; Yishu 39:65.32b; tr. Legge 2.294;
# dating: 8110
父母在,
不敢有其身,
不敢私其財,
示民有上下也。
故天子四海之內無客禮,
莫敢為主焉。
故君適其臣,
升自阼階,
即位於堂,
示民不敢有其室也。
# src: LIJI 30.01.45; Couvreur 2.418f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 730; Yishu 39:65.32b; tr. Legge 2.294;
# dating: 8110
父母在,
饋獻不及車馬,
示民不敢專也。
以此坊民,
民猶忘其親而貳其君。」
# src: LIJI 30.01.46; Couvreur 2.420f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 730; Yishu 39:65.34a; tr. Legge 2.295;
# dating: 8110
31.15子云:
「禮之先幣帛也,
欲民之先事而後祿也。
先財而後禮,
則民利;
無辭而行情,
則民爭。
故君子於有饋者
弗能見,則不視其饋。
# src: LIJI 30.01.47; Couvreur 2.420f; Su1n Xïda4n 13.12; Jia1ng Yi4hua2 730; Yishu 39:65.34b; tr. Legge 2.295;
# dating: 8110
《易》曰:
『不耕穫,
不菑畬,
凶。』
以此坊民,
民猶貴祿而賤行。」
# src: LIJI 30.01.48; Couvreur 2.421f; Su1n Xïda4n 13.13; Jia1ng Yi4hua2 731; Yishu 39:65.36b; tr. Legge 2.296;
# dating: 8110
31.16子云:
「君子不盡利,以遺民。
《詩》云:
『彼有遺秉,
此有不斂穧,
伊寡婦之利。』
故君子仕則不稼,
田則不漁;
食時不力珍,
# src: LIJI 30.01.49; Couvreur 2.421f; Su1n Xïda4n 13.13; Jia1ng Yi4hua2 731; Yishu 39:65.36b; tr. Legge 2.296;
# dating: 8110
大夫不坐羊,
士不坐犬。
《詩》云:
『采葑采菲,
無以下體,
德音莫違,
及爾同死。』
以此坊民,
民猶忘義而爭利,
以亡其身。」
# src: LIJI 30.01.50; Couvreur 2.422f; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 732; Yishu 39:65.38b; tr. Legge 2.297;
# dating: 8110
31.17子云:
「夫禮,
坊民所淫,
章民之別,
使民無嫌,
以為民紀者也。
# src: LIJI 30.01.51; Couvreur 2.422f; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 732; Yishu 39:65.38b; tr. Legge 2.297;
# dating: 8110
故男女無媒不交,
無幣不相見,
恐男女之無別也。
以此坊民,
民猶有自獻其身。
# src: LIJI 30.01.52; Couvreur 2.422f; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 732; Yishu 39:65.38b; tr. Legge 2.297;
# dating: 8110
《詩》云:
『伐柯如之何?
匪斧不克;
取妻如之何?
匪媒不得。』
『蓺麻如之何?
橫從其畝;
取妻如之何?
必告父母。』」
# src: LIJI 30.01.53; Couvreur 2.423f; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 733; Yishu 39:65.39b; tr. Legge 2.297;
# dating: 8110
31.18子云:
「取妻不取同姓,
以厚別也。
故買妾不知其姓,
則卜之。
以此坊民,
《魯春秋》猶去夫人之姓曰吳,
其死曰孟子卒。」
# src: LIJI 30.01.54; Couvreur 2.424; Su1n Xïda4n 13.14; Jia1ng Yi4hua2 733; Yishu 39:65.40a; tr. Legge 2.298;
# dating: 8110
31.19子云:
「禮,
非祭,
男女不交爵。
以此坊民,
陽侯猶殺繆侯而竊其夫人。
故大饗廢夫人之禮。」
# src: LIJI 30.01.55; Couvreur 2.424f; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 734; Yishu 39:65.42a; tr. Legge 2.298;
# dating: 8110
31.20子云:
「寡婦之子,
不有見焉,
則弗友也,
君子以辟遠也。
# src: LIJI 30.01.56; Couvreur 2.424f; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 734; Yishu 39:65.42a; tr. Legge 2.298;
# dating: 8110
故朋友之交,
主人不在,
不有大故,
則不入其門。
以此坊民,
民猶以色厚於德。」
# src: LIJI 30.01.57; Couvreur 2.425f; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 734; Yishu 39:65.42b; tr. Legge 2.298;
# dating: 8110
子云:
「好德如好色。
諸侯不下漁色。
故君子遠色以為民紀。
# src: LIJI 30.01.58; Couvreur 2.425f; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 734; Yishu 39:65.42b; tr. Legge 2.298;
# dating: 8110
故男女授受不親。
御婦人則進左手。
姑、姊妹、女子
子已嫁而反,
男子不與同席而坐。
寡婦不夜哭。
婦人疾,
問之不問其疾。
以此坊民,
民猶淫泆而亂於族。」
# src: LIJI 30.01.59; Couvreur 2.426; Su1n Xïda4n 13.15; Jia1ng Yi4hua2 735; Yishu 39:65.43b; tr. Legge 2.299;
# dating: 8110
31.21子云:
「昏禮,
壻親迎,
見於舅姑,
舅姑承子以授壻,
恐事之違也。
以此坊民,
婦猶有不至者。」