禮記

禮記

KR1d0052_tls_032-1a

** 32 中庸

32.1天命之謂性,

率性之謂道,

修道之謂教。

道也者,

不可須臾離也;

可離非道也。

是故君子戒慎乎其所不睹,

恐懼乎其所不聞。

# src: LIJI 31.01.02; Couvreur 2.428; Jia1ng Yi4hua2 737; Yishu 40:66.6a; tr. Legge 2.300;

# dating: 8110

莫見乎隱,

莫顯乎微,

故君子慎其獨也。

# src: LIJI 31.01.03; Couvreur 2.428f; Jia1ng Yi4hua2 737; Yishu 40:66.7a; tr. Legge 2.300;

# dating: 8110

喜怒哀樂之未發

謂之中。

發而皆中節

謂之和。

中也者,

天下之大本也。

和也者,

天下之達道也。

# src: LIJI 31.01.04; Couvreur 2.429; Jia1ng Yi4hua2 737; Yishu 40:66.8b; tr. Legge 2.300;

# dating: 8110

致中和,

天地位焉。

萬物育焉。

KR1d0052_tls_032-2a

# src: LIJI 31.01.05; Couvreur 2.429; Jia1ng Yi4hua2 738; Yishu 40:66.9b; tr. Legge 2.301;

# dating: 8110

32.2仲尼曰:

「君子中庸,

小人反中庸。

君子之中庸也,

君子,而時中;

小人之中庸也,

小人,而無忌憚也。」

# src: LIJI 31.01.06; Couvreur 2.430; Jia1ng Yi4hua2 738; Yishu 40:66.11b; tr. Legge 2.302;

# dating: 8110

子曰:

「中庸其至矣乎!

民鮮能久矣!」

# src: LIJI 31.01.07; Couvreur 2.430; Jia1ng Yi4hua2 738f; Yishu 40:66.12b; tr. Legge 2.302;

# dating: 8110

子曰:

「道之不行也

我知之矣。

知者過之,

愚者不及也。

道之不明也

我知之矣。

# src: LIJI 31.01.08; Couvreur 2.430; Jia1ng Yi4hua2 739; Yishu 40:66.12b; tr. Legge 2.302;

# dating: 8110

賢者過之,

不肖者不及也。

人莫不飲食也,

鮮能知味也。」

# src: LIJI 31.01.09; Couvreur 2.430; Jia1ng Yi4hua2 739; Yishu 40:66.14a; tr. Legge 2.302;

# dating: 8110

子曰:

「道其不行矣夫!」

KR1d0052_tls_032-3a

# src: LIJI 31.01.10; Couvreur 2.431; Jia1ng Yi4hua2 739; Yishu 40:66.14a; tr. Legge 2.302;

# dating: 8110

32.3子曰:

「舜其大知也與!

舜好問而好察邇言,

隱惡而揚善。

執其兩端,

用其中於民,

其斯以為舜乎!」

KR1d0052_tls_032-4a

# src: LIJI 31.01.11; Couvreur 2.431; Jia1ng Yi4hua2 740; Yishu 40:66.15b; tr. Legge 2.302;

# dating: 8110

32.4子曰:

「人皆曰『予知』;

驅而納諸罟擭陷阱之中,

而莫之知辟也。

人皆曰『予知』;

擇乎中庸,

而不能期月守也。」

KR1d0052_tls_032-5a

# src: LIJI 31.01.12; Couvreur 2.432; Jia1ng Yi4hua2 740; Yishu 40:66.17a; tr. Legge 2.303;

# dating: 8110

32.5子曰:

「回之為人也,

擇乎中庸,

得一善,

則拳拳服膺

而弗失之矣。」

# src: LIJI 31.01.13; Couvreur 2.432; Jia1ng Yi4hua2 740; Yishu 40:66.17b; tr. Legge 2.303;

# dating: 8110

子曰:

「天下國家可均也,

爵祿可辭也,

白刃可蹈也,

中庸不可能也。」

KR1d0052_tls_032-6a

# src: LIJI 31.01.14; Couvreur 2.432f; Jia1ng Yi4hua2 741; Yishu 40:66.18b-19a; tr. Legge 2.303;

# dating: 8110

32.6子路問強。

子曰:

「南方之強與?

北方之強與?

抑而強與?

# src: LIJI 31.01.15; Couvreur 2.432f; Jia1ng Yi4hua2 741; Yishu 40:66.19b-20a; tr. Legge 2.303;

# dating: 8110

寬柔以教,

不報無道,

南方之強也;

君子居之。

衽金革,

死而不厭,

北方之強也;

而強者居之。

# src: LIJI 31.01.16; Couvreur 2.432f; Jia1ng Yi4hua2 741; Yishu 40:66.21a; tr. Legge 2.303;

# dating: 8110

故君子和而不流,

強哉矯;

中立而不倚,

強哉矯;

國有道,

不變塞焉,

強哉矯;

國無道,

至死不變,

強哉矯!」

KR1d0052_tls_032-7a

# src: LIJI 31.01.17; Couvreur 2.434; Jia1ng Yi4hua2 742; Yishu 40:66.22a-24a; tr. Legge 2.303;

# dating: 8110

32.7子曰:

「素隱行怪,

後世有述焉;

吾弗為之矣。

君子遵道而行,

半塗而廢;

吾弗能已矣。

君子依乎中庸,

遯世不見知而不悔,

唯聖者能之。」

# src: LIJI 31.01.18; Couvreur 2.434f; Jia1ng Yi4hua2 742; Yishu 40:66.25a; tr. Legge 2.304;

# dating: 8110

君子之道費而隱。

夫婦之愚

可以與知焉;

及其至也,

雖聖人亦有所不知焉。

夫婦之不肖,

可以能行焉;

及其至也,

雖聖人亦有所不能焉。

# src: LIJI 31.01.19; Couvreur 2.435f; Jia1ng Yi4hua2 742; Yishu 40:66.26a-26b; tr. Legge 2.304;

# dating: 8110

天地之大也,

人猶有所憾。

故君子語大,

天下莫能載焉;

語小,

天下莫能破焉。

# src: LIJI 31.01.20; Couvreur 2.435f; Jia1ng Yi4hua2 742; Yishu 40:66.28a-28b; tr. Legge 2.305;

# dating: 8110

《詩》云:

『鳶飛戾天,

魚躍于淵。』

言其上下察也。

君子之道,

造端乎夫婦;

及其至也,

察乎天地。

KR1d0052_tls_032-8a

# src: LIJI 31.01.21; Couvreur 2.436f; Jia1ng Yi4hua2 743; Yishu 40:66.29b-30a; tr. Legge 2.305;

# dating: 8110

32.8子曰:

「道不遠人;

人之為道而遠人,

不可以為道。

《詩》云:

『伐柯伐柯,

其則不遠。』

執柯以伐柯,

睨而視之,

猶以為遠。

# src: LIJI 31.01.22; Couvreur 2.436f; Jia1ng Yi4hua2 743; Yishu 40:66.31a-31b; tr. Legge 2.305;

# dating: 8110

故君子以人治人,

改而止。

忠恕違道不遠,

施諸己而不願,

亦勿施於人。

# src: LIJI 31.01.23; Couvreur 2.437f; Jia1ng Yi4hua2 743; Yishu 40:66.32b; tr. Legge 2.305;

# dating: 8110

君子之道四,

丘未能一焉:

所求乎子,

以事父

未能也;

所求乎臣,

以事君

未能也;

# src: LIJI 31.01.24; Couvreur 2.436f; Jia1ng Yi4hua2 743; Yishu 40:66.32b; tr. Legge 2.305;

# dating: 8110

所求乎弟,

以事兄

未能也;

所求乎朋友,

先施之

未能也。

# src: LIJI 31.01.25; Couvreur 2.436f; Jia1ng Yi4hua2 743; Yishu 40:66.33b-34a; tr. Legge 2.306;

# dating: 8110

庸德之行,

庸言之謹;

有所不足,

不敢不勉;

有餘,不敢盡。

言顧行,

行顧言,

君子胡不慥慥爾!」

# src: LIJI 31.01.26; Couvreur 2.438; Jia1ng Yi4hua2 743; Yishu 40:66.35a; tr. Legge 2.306;

# dating: 8110

君子素其位而行,

不願乎其外。

素富貴,

行乎富貴。

素貧賤,

行乎貧賤。

素夷狄,

行乎夷狄。

素患難,

行乎患難。

# src: LIJI 31.01.27; Couvreur 2.438; Jia1ng Yi4hua2 743; Yishu 40:66.35a; tr. Legge 2.306;

# dating: 8110

君子無入而不自得焉。

# src: LIJI 31.01.28; Couvreur 2.439; Jia1ng Yi4hua2 743; Yishu 40:66.36a-37a; tr. Legge 2.306;

# dating: 8110

在上位不陵下;

在下位不援上。

正己而不求於人,

則無怨;

上不怨天,

下不尤人。

故君子居易以俟命,

小人行險以徼幸。

KR1d0052_tls_032-9a

# src: LIJI 31.01.29; Couvreur 2.439f; Jia1ng Yi4hua2 744; Yishu 40:66.37b-38b; tr. Legge 2.307;

# dating: 8110

32.9子曰:

「射有似乎君子;

失諸正鵠,

反求諸其身。」

君子之道,

辟如行遠,必自邇,

辟如登高,必自卑。

# src: LIJI 31.01.30; Couvreur 2.440; Jia1ng Yi4hua2 744; Yishu 40:66.39a-40a; tr. Legge 2.307;

# dating: 8110

《詩》曰:

『妻子好合,

如鼓瑟琴。

兄弟既翕,

和樂且耽。

宜爾室家,

樂爾妻帑。』

子曰:

「父母其順矣乎!」

KR1d0052_tls_032-10a

# src: LIJI 31.01.31; Couvreur 2.440f; Jia1ng Yi4hua2 745; Yishu 40:66.40b; tr. Legge 2.307;

# dating: 8110

32.10子曰:

「鬼神之為德

其盛矣乎!

視之而弗見,

聽之而弗聞,

體物而不可遺。

# src: LIJI 31.01.32; Couvreur 2.440f; Jia1ng Yi4hua2 745; Yishu 40:66.41b; tr. Legge 2.307;

# dating: 8110

使天下之人,

齊明盛服

以承祭祀,

洋洋乎

如在其上,

如在其左右。

# src: LIJI 31.01.33; Couvreur 2.440f; Jia1ng Yi4hua2 745; Yishu 40:66.42b-43a; tr. Legge 2.308;

# dating: 8110

《詩》曰:

『神之格思,

不可度思,

矧可射思!』

夫微之顯,

誠之不可揜如此夫!」

KR1d0052_tls_032-11a

# src: LIJI 31.01.34; Couvreur 2.442f; Jia1ng Yi4hua2 746; Yishu 40:66.44a; tr. Legge 2.308;

# dating: 8110

32.11子曰:

「舜其大孝也與!

德為聖人,

尊為天子,

富有四海之內,

宗廟饗之,

子孫保之。

# src: LIJI 31.01.35; Couvreur 2.442f; Jia1ng Yi4hua2 746; Yishu 40:66.44b-45b; tr. Legge 2.308;

# dating: 8110

故大德必得其位,

必得其祿,

必得其名,

必得其壽。

故天之生物,

必因其材而篤焉。

# src: LIJI 31.01.36; Couvreur 2.442f; Jia1ng Yi4hua2 746; Yishu 40:66.46a-46b; tr. Legge 2.309;

# dating: 8110

故栽者培之,

傾者覆之。

《詩》曰:

『嘉樂君子,

憲憲令德。

宜民宜人,

受祿于天。

保佑命之。

自天申之。』

故大德者必受命。」

KR1d0052_tls_032-12a

# src: LIJI 31.01.37; Couvreur 2.444f; Jia1ng Yi4hua2 746; Yishu 40:66.47b; tr. Legge 2.309;

# dating: 8110

32.12子曰:

「無憂者

其唯文王乎!

以王季為父,

以武王為子;

父作之,

子述之。

# src: LIJI 31.01.38; Couvreur 2.444f; Jia1ng Yi4hua2 746; Yishu 40:66.48b; tr. Legge 2.309;

# dating: 8110

武王纘大王、王季、文王之緒,

壹戎衣而有天下,

身不失天下之顯名,

尊為天子,

富有四海之內,

宗廟饗之,

子孫保之。

# src: LIJI 31.01.39; Couvreur 2.444f; Jia1ng Yi4hua2 746f; Yishu 40:66.49b; tr. Legge 2.309;

# dating: 8110

武王末受命,

周公成文武之德,

追王大王、王季,

上祀先公以天子之禮。

斯禮也,

達乎諸侯大夫

及士庶人。

# src: LIJI 31.01.40; Couvreur 2.444f; Jia1ng Yi4hua2 747; Yishu 40:66.49b; tr. Legge 2.309;

# dating: 8110

父為大夫,

子為士,

葬以大夫,

祭以士;

父為士,

子為大夫,

葬以士,

祭以大夫。

# src: LIJI 31.01.41; Couvreur 2.444f; Jia1ng Yi4hua2 747; Yishu 40:66.49b; tr. Legge 2.309;

# dating: 8110

期之喪,

達乎大夫。

三年之喪,

達乎天子。

父母之喪,

無貴賤

一也。」

KR1d0052_tls_032-13a

# src: LIJI 31.01.42; Couvreur 2.446f; Jia1ng Yi4hua2 748; Yishu 40:66.52b; tr. Legge 2.310;

# dating: 8110

32.13子曰:

「武王、周公

其達孝矣乎!

夫孝者,

善繼人之志,

善述人之事者也。

春秋脩其祖廟,

陳其宗器,

設其裳衣,

薦其時食。

# src: LIJI 31.01.43; Couvreur 2.446f; Jia1ng Yi4hua2 748; Yishu 40:66.54a; tr. Legge 2.310;

# dating: 8110

宗廟之禮,

所以序昭穆也。

序爵,

所以辨貴賤也。

序事,

所以辨賢也。

旅酬下為上,

所以逮賤也。

燕毛,

所以序齒也。

# src: LIJI 31.01.44; Couvreur 2.447f; Jia1ng Yi4hua2 748; Yishu 40:66.56b; tr. Legge 2.311;

# dating: 8110

踐其位,

行其禮,

奏其樂,

敬其所尊,

愛其所親;

事死如事生,

事亡如事存,

孝之至也。

# src: LIJI 31.01.45; Couvreur 2.447f; Jia1ng Yi4hua2 748; Yishu 40:66.57a; tr. Legge 2.311;

# dating: 8110

郊社之禮,

所以事上帝也。

宗廟之禮,

所以祀乎其先也。

明乎郊社之禮,

禘嘗之義,

治國其如示諸掌乎。」

KR1d0052_tls_032-14a

# src: LIJI 31.02.01; Couvreur 2.448f; Jia1ng Yi4hua2 749; Yishu 41:67.1a-2a; tr. Legge 2.312;

# dating: 8110

32.14哀公問政。

子曰:

「文武之政,

布在方策。

其人存,

則其政舉。

其人亡,

則其政息。

人道敏政,

地道敏樹。

# src: LIJI 31.02.02; Couvreur 2.448f; Jia1ng Yi4hua2 749; Yishu 41:67.2b-3a; tr. Legge 2.312;

# dating: 8110

夫政也者,

蒲盧也。

故為政在人,

取人以身,

脩身以道,

脩道以仁。

# src: LIJI 31.02.03; Couvreur 2.448f; Jia1ng Yi4hua2 749; Yishu 41:67.4a; tr. Legge 2.312;

# dating: 8110

仁者,人也;

親親為大。

義者,宜也;

尊賢為大。

親親之殺,

尊賢之等,

禮所生也。

# src: LIJI 31.02.04; Couvreur 2.448f; Jia1ng Yi4hua2 749; Yishu 41:67.4b-5a; tr. Legge 2.313;

# dating: 8110

在下位不獲乎上,

民不可得而治矣。

故君子不可以不脩身;

思脩身,

不可以不事親;

思事親,

不可以不知人;

思知人,

不可以不知天。

# src: LIJI 31.02.05; Couvreur 2.451f; Jia1ng Yi4hua2 749; Yishu 41:67.6a; tr. Legge 2.313;

# dating: 8110

天下之達道五,

所以行之者三。

曰:君臣也,

父子也,

夫婦也,

昆弟也,

朋友之交也,

五者,天下之達道也。

# src: LIJI 31.02.06; Couvreur 2.451f; Jia1ng Yi4hua2 749; Yishu 41:67.6a; tr. Legge 2.313;

# dating: 8110

知、仁、勇,三者,

天下之達德也。

所以行之者(一)也。

# src: LIJI 31.02.07; Couvreur 2.451f; Jia1ng Yi4hua2 749; Yishu 41:67.7a-7b; tr. Legge 2.313;

# dating: 8110

或生而知之,

或學而知之,

或困而知之,

及其知之一也。

或安而行之,

或利而行之,

或勉強而行之,

及其成功一也。」

KR1d0052_tls_032-15a

# src: LIJI 31.02.08; Couvreur 2.452; Jia1ng Yi4hua2 750; Yishu 41:67.9a; tr. Legge 2.314;

# dating: 8110

32.15子曰:

「好學近乎知,

力行近乎仁,

知恥近乎勇。

知斯三者,

則知所以脩身;

知所以脩身,

則知所以治人;

知所以治人,

則知所以治天下國家矣。」

# src: LIJI 31.02.09; Couvreur 2.453; Jia1ng Yi4hua2 750; Yishu 41:67.10b; tr. Legge 2.314;

# dating: 8110

凡為天下國家有九經,

# src: LIJI 31.02.10; Couvreur 2.453; Jia1ng Yi4hua2 750; Yishu 41:67.10b; tr. Legge 2.314;

# dating: 8110

曰:

脩身也,

尊賢也,

親親也,

敬大臣也,

體群臣也,

子庶民也,

來百工也,

柔遠人也,

懷諸侯也。

# src: LIJI 31.02.11; Couvreur 2.453; Jia1ng Yi4hua2 750f; Yishu 41:67.11b; tr. Legge 2.314;

# dating: 8110

脩身則道立,

尊賢則不惑,

親親則諸父昆弟不怨,

敬大臣則不眩,

體群臣則士之報禮重,

子庶民則百姓勸,

來百工則財用足,

柔遠人則四方歸之,

懷諸侯則天下畏之。

KR1d0052_tls_032-16a

# src: LIJI 31.02.12; Couvreur 2.454f; Jia1ng Yi4hua2 751; Yishu 41:67.13b; tr. Legge 2.315;

# dating: 8110

32.16齊明盛服,

非禮不動,

所以脩身也。

去讒遠色,

賤貨而貴德,

所以勸賢也。

尊其位,

重其祿,

同其好惡,

所以勸親親也。

# src: LIJI 31.02.13; Couvreur 2.454f; Jia1ng Yi4hua2 751; Yishu 41:67.13b; tr. Legge 2.315;

# dating: 8110

官盛任使,

所以勸大臣也。

忠信重祿,

所以勸士也。

時使薄斂,

所以勸百姓也。

日省月試,

既廩稱事,

所以勸百工也。

# src: LIJI 31.02.14; Couvreur 2.454f; Jia1ng Yi4hua2 751; Yishu 41:67.13b; tr. Legge 2.315;

# dating: 8110

送往迎來,

嘉善而矜不能,

所以柔遠人也。

繼絕世,

舉廢國,

治亂持危,

朝聘以時,

厚往而薄來,

所以懷諸侯也。

KR1d0052_tls_032-17a

# src: LIJI 31.02.15; Couvreur 2.454f; Jia1ng Yi4hua2 751; Yishu 41:67.16a; tr. Legge 2.316;

# dating: 8110

32.17凡為天下國家有九經,

所以行之者一也。

# src: LIJI 31.02.16; Couvreur 2.456f; Jia1ng Yi4hua2 752; Yishu 41:67.16a-17b; tr. Legge 2.316;

# dating: 8110

凡事豫則立,

不豫則廢。

言前定則不跲;

事前定則不困;

行前定則不疚;

道前定則不窮。

KR1d0052_tls_032-18a

32.18在下位不獲乎上,

民不可得而治矣。

# src: LIJI 31.02.17; Couvreur 2.456f; Jia1ng Yi4hua2 752; Yishu 41:67.17b; tr. Legge 2.317;

# dating: 8110

獲乎上有道,

不信乎朋友,

不獲乎上矣。

信乎朋友有道,

不順乎親,

不信乎朋友矣。

# src: LIJI 31.02.18; Couvreur 2.456f; Jia1ng Yi4hua2 752; Yishu 41:67.18a; tr. Legge 2.317;

# dating: 8110

順乎親有道,

反諸身不誠,

不順乎親矣。

誠身有道,

不明乎善,

不誠乎身矣。

KR1d0052_tls_032-19a

# src: LIJI 31.02.19; Couvreur 2.457f; Jia1ng Yi4hua2 752; Yishu 41:67.19a; tr. Legge 2.317;

# dating: 8110

32.19誠者,

天之道也。

誠之者,

人之道也。

誠者,不勉而中,

不思而得,

從容中道,

聖人也。

誠之者,

擇善而固執之者也。

# src: LIJI 31.02.20; Couvreur 2.459; Jia1ng Yi4hua2 753; Yishu 41:67.20b; tr. Legge 2.318;

# dating: 8110

博學之,

審問之,

慎思之,

明辨之,

篤行之。

# src: LIJI 31.02.21; Couvreur 2.459f; Jia1ng Yi4hua2 753; Yishu 41:67.20b; tr. Legge 2.318;

# dating: 8110

有弗學,

學之弗能弗措也;

有弗問,

問之弗知弗措也;

有弗思,

思之弗得弗措也;

有弗辨,

辨之弗明弗措也;

有弗行,

行之弗篤弗措也。

# src: LIJI 31.02.22; Couvreur 2.459f; Jia1ng Yi4hua2 753; Yishu 41:67.20b; tr. Legge 2.318;

# dating: 8110

人一能之,己百之;

人十能之,己千之。

果能此道矣,

雖愚必明,

雖柔必強。

KR1d0052_tls_032-20a

# src: LIJI 31.02.23; Couvreur 2.460; Jia1ng Yi4hua2 754; Yishu 41:67.23b; tr. Legge 2.318;

# dating: 8110

32.20自誠明,

謂之性。

自明誠,

謂之教。

誠則明矣;

明則誠矣。

# src: LIJI 31.02.24; Couvreur 2.460f; Jia1ng Yi4hua2 754; Yishu 41:67.24b; tr. Legge 2.319;

# dating: 8110

唯天下至誠

為能盡其性;

能盡其性,

則能盡人之性;

能盡人之性,

則能盡物之性;

能盡物之性,

則可以贊天地之化育;

可以贊天地之化育,

則可以與天地參矣。

KR1d0052_tls_032-21a

# src: LIJI 31.02.25; Couvreur 2.461f; Jia1ng Yi4hua2 754; Yishu 41:67.26a; tr. Legge 2.319;

# dating: 8110

32.21其次致曲,

曲能有誠,

誠則形,

形則著,

著則明,

明則動,

動則變,

變則化,

唯天下至

誠為能化。

KR1d0052_tls_032-22a

# src: LIJI 31.02.26; Couvreur 2.462; Jia1ng Yi4hua2 754; Yishu 41:67.28a; tr. Legge 2.320;

# dating: 8110

32.22至誠之道

可以前知。

國家將興

必有禎祥;

國家將亡

必有妖孽。

見乎蓍龜,

動乎四體。

# src: LIJI 31.02.27; Couvreur 2.462; Jia1ng Yi4hua2 754; Yishu 41:67.28a; tr. Legge 2.320;

# dating: 8110

禍福將至;

必先知之;

不善,

必先知之。

故至誠如神。

KR1d0052_tls_032-23a

# src: LIJI 31.02.28; Couvreur 2.463f; Jia1ng Yi4hua2 755; Yishu 41:67.30b-31b; tr. Legge 2.321;

# dating: 8110

32.23誠者自成也。

而道自道也。

誠者物之終始;

不誠無物。

是故君子誠之為貴。

# src: LIJI 31.02.29; Couvreur 2.463f; Jia1ng Yi4hua2 755; Yishu 41:67.31b-32b; tr. Legge 2.321;

# dating: 8110

誠者非自成己而已也,

所以成物也。

成己,

仁也;

成物,

知也;

性之德也,

合外內之道也,

故時措之宜也。

# src: LIJI 31.02.30; Couvreur 2.464; Jia1ng Yi4hua2 755; Yishu 41:67.33b; tr. Legge 2.321;

# dating: 8110

故至誠無息,

不息則久,

久則徵,

徵則悠遠,

悠遠則博厚,

博厚則高明。

# src: LIJI 31.02.31; Couvreur 2.464; Jia1ng Yi4hua2 755; Yishu 41:67.34a; tr. Legge 2.321;

# dating: 8110

博厚

所以載物也。

高明

所以覆物也。

悠久

所以成物也。

# src: LIJI 31.02.32; Couvreur 2.464f; Jia1ng Yi4hua2 755f; Yishu 41:67.34a-35b; tr. Legge 2.321;

# dating: 8110

博厚配地,

高明配天,

悠久無疆。

如此者,

不見而章,

不動而變,

無為而成。

天地之道

可壹言而盡也:

# src: LIJI 31.02.33; Couvreur 2.464f; Jia1ng Yi4hua2 756; Yishu 41:67.36a-36b; tr. Legge 2.322;

# dating: 8110

「其為物不貣,

則其生物不測。」

天地之道,

博也,

厚也,

高也,

明也,

悠也,

久也。

KR1d0052_tls_032-24a

# src: LIJI 31.02.34; Couvreur 2.465f; Jia1ng Yi4hua2 756; Yishu 41:67.37a; tr. Legge 2.322;

# dating: 8110

32.24今夫天,

斯昭昭之多,

及其無窮也,

日月星辰繫焉,

萬物覆焉。

# src: LIJI 31.02.35; Couvreur 2.465f; Jia1ng Yi4hua2 756; Yishu 41:67.37a; tr. Legge 2.322;

# dating: 8110

今夫地,

一撮土之多,

及其廣厚,

載華嶽而不重,

振河海而不洩,

萬物載焉。

# src: LIJI 31.02.36; Couvreur 2.466f; Jia1ng Yi4hua2 756; Yishu 41:67.37a; tr. Legge 2.322;

# dating: 8110

今夫山,

一拳石之多,

及其廣大,

草木生之,

禽獸居之,

寶藏興焉。

# src: LIJI 31.02.37; Couvreur 2.466f; Jia1ng Yi4hua2 756; Yishu 41:67.37a; tr. Legge 2.322;

# dating: 8110

今夫水,

一勺之多,

及其不測,

黿鼉蛟龍魚鱉生焉,

貨財殖焉。

# src: LIJI 31.02.38; Couvreur 2.467; Jia1ng Yi4hua2 756; Yishu 41:67.39a; tr. Legge 2.322;

# dating: 8110

《詩》曰:

『惟天之命,

於穆不已。』

蓋曰天之所以為天也。

『於乎不顯,

文王之德之純。』

蓋曰文王之所以為文也。

純亦不已。

KR1d0052_tls_032-25a

# src: LIJI 31.02.39; Couvreur 2.467f; Jia1ng Yi4hua2 757; Yishu 41:67.40b-41a; tr. Legge 2.323;

# dating: 8110

32.25大哉聖人之道,

洋洋乎

發育萬物,

峻極于天。

優優大哉!

禮儀三百,

威儀三千,

待其人然後行。

故曰:苟不至德,

至道不凝焉。

KR1d0052_tls_032-26a

# src: LIJI 31.02.40; Couvreur 2.468f; Jia1ng Yi4hua2 757; Yishu 41:67.42a-44a; tr. Legge 2.323;

# dating: 8110

32.26故君子尊德性而道問學,

致廣大而盡精微,

極高明而道中庸,

溫故而知新,

敦厚以崇禮。

KR1d0052_tls_032-27a

32.27是故居上不驕,

為下不倍。

國有道,其言足以興;

國無道,其默足以容。

# src: LIJI 31.02.41; Couvreur 2.468f; Jia1ng Yi4hua2 757; Yishu 41:67.44b; tr. Legge 2.323;

# dating: 8110

《詩》曰:

『既明且哲,

以保其身,』

其此之謂與!

KR1d0052_tls_032-28a

# src: LIJI 31.02.42; Couvreur 2.469; Jia1ng Yi4hua2 758; Yishu 41:67.45a; tr. Legge 2.323;

# dating: 8110

32.28子曰:

「愚而好自用;

賤而好自專;

生乎今之世,

反古之道;

如此者,

災及其身者也。」

# src: LIJI 31.02.43; Couvreur 2.469; Jia1ng Yi4hua2 758; Yishu 41:67.45b-46a; tr. Legge 2.324;

# dating: 8110

非天子,

不議禮,

不制度,

不考文。

今天下車同軌,

書同文,

行同倫。

# src: LIJI 31.02.44; Couvreur 2.469f; Jia1ng Yi4hua2 758; Yishu 41:67.47a; tr. Legge 2.324;

# dating: 8110

雖有其位,

苟無其德,

不敢作禮樂焉;

雖有其德,

苟無其位,

亦不敢作禮樂焉。

KR1d0052_tls_032-29a

# src: LIJI 31.02.45; Couvreur 2.470; Jia1ng Yi4hua2 758; Yishu 41:67.47a; tr. Legge 2.324;

# dating: 8110

32.29子曰:

「吾說夏禮,

杞不足徵也。

吾學殷禮,

有宋存焉。

吾學周禮,

今用之,

吾從周。」

# src: LIJI 31.02.46; Couvreur 2.470f; Jia1ng Yi4hua2 759; Yishu 41:67.49a; tr. Legge 2.324;

# dating: 8110

王天下有三重焉,

其寡過矣乎!

上焉者雖善無徵;

無徵不信;

不信民弗從。

下焉者

雖善不尊;

不尊不信;

不信民弗從。

# src: LIJI 31.02.47; Couvreur 2.471f; Jia1ng Yi4hua2 759; Yishu 41:67.50a; tr. Legge 2.325;

# dating: 8110

故君子之道

本諸身,

徵諸庶民,

考諸三王而不繆,

建諸天地而不悖,

質諸鬼神而無疑,

百世以俟聖人而不惑。

# src: LIJI 31.02.48; Couvreur 2.472; Jia1ng Yi4hua2 759; Yishu 41:67.50a-52a; tr. Legge 2.325;

# dating: 8110

質諸鬼神而無疑,

知天也。

百世以俟聖人而不惑,

知人也。

是故君子動而世為天下道,

行而世為天下法,

言而世為天下則,

遠之則有望,

近之則不厭。

# src: LIJI 31.02.49; Couvreur 2.473; Jia1ng Yi4hua2 759; Yishu 41:67.52b; tr. Legge 2.325;

# dating: 8110

《詩》曰:

『在彼無惡,

在此無射。

庶幾夙夜,

以永終譽。』

君子未有不如此,

而蚤有譽於天下者也。

KR1d0052_tls_032-30a

# src: LIJI 31.02.50; Couvreur 2.473f; Jia1ng Yi4hua2 760; Yishu 41:67.53b-56b; tr. Legge 2.326;

# dating: 8110

32.30仲尼祖述堯舜,

憲章文武,

上律天時,

下襲水土;

辟如天地之無不持載,

無不覆幬。

辟如四時之錯行,

如日月之代明。

# src: LIJI 31.02.51; Couvreur 2.474; Jia1ng Yi4hua2 760; Yishu 41:67.56b; tr. Legge 2.326;

# dating: 8110

萬物並育而不相害,

道並行而不相悖,

小德川流,

大德敦化,

此天地之所以為大也。

# src: LIJI 31.02.52; Couvreur 2.474; Jia1ng Yi4hua2 760; Yishu 41:67.58a; tr. Legge 2.326;

# dating: 8110

唯天下至聖

為能聰明睿知

足以有臨也。

寬裕溫柔

足以有容也。

# src: LIJI 31.02.53; Couvreur 2.474; Jia1ng Yi4hua2 760; Yishu 41:67.58a; tr. Legge 2.326;

# dating: 8110

發強剛毅

足以有執也。

齊莊中正

足以有敬也。

文理密察

足以有別也。

# src: LIJI 31.02.54; Couvreur 2.475; Jia1ng Yi4hua2 760f; Yishu 41:67.58b-59b; tr. Legge 2.326;

# dating: 8110

溥博淵泉

而時出之。

溥博如天,

淵泉如淵。

見而民莫不敬,

言而民莫不信,

行而民莫不說。

# src: LIJI 31.02.55; Couvreur 2.475; Jia1ng Yi4hua2 761; Yishu 41:67.59b; tr. Legge 2.327;

# dating: 8110

是以聲名洋溢乎中國,

施及蠻貊;

舟車所至,

人力所通,

天之所覆,

地之所載,

日月所照,

霜露所隊,

凡有血氣者

莫不尊親;

# src: LIJI 31.02.56; Couvreur 2.475; Jia1ng Yi4hua2 761; Yishu 41:67.59b; tr. Legge 2.327;

# dating: 8110

故曰配天。

# src: LIJI 31.02.57; Couvreur 2.476; Jia1ng Yi4hua2 761; Yishu 41:67.60a-60b; tr. Legge 2.327;

# dating: 8110

唯天下至誠

為能經綸天下之大經,

立天下之大本,

知天地之化育,

夫焉有所倚?

# src: LIJI 31.02.58; Couvreur 2.476; Jia1ng Yi4hua2 762; Yishu 41:67.60b-62a; tr. Legge 2.327;

# dating: 8110

肫肫其仁,

淵淵其淵,

浩浩其天。

苟不固聰明聖知達天德者

其孰能知之?

# src: LIJI 31.02.59; Couvreur 2.476f; Jia1ng Yi4hua2 762; Yishu 41:67.63a; tr. Legge 2.327;

# dating: 8110

《詩》曰:

『衣錦尚絅,

惡其文之著也。』

故君子之道

闇然而日章。

小人之道

的然而日亡。

# src: LIJI 31.02.60; Couvreur 2.476f; Jia1ng Yi4hua2 762; Yishu 41:67.64a; tr. Legge 2.328;

# dating: 8110

君子之道

淡而不厭,

簡而文,

溫而理,

知遠之近,

知風之自,

知微之顯,

可與入德矣。

# src: LIJI 31.02.61; Couvreur 2.477f; Jia1ng Yi4hua2 762; Yishu 41:67.66a-66b; tr. Legge 2.328;

# dating: 8110

《詩》云:

『潛雖伏矣,

亦孔之昭。』

故君子內省不疚,

無惡於志。

君子所不可及者,

其唯人之所不見乎!

《詩》云:

『相在爾室,

尚不愧于屋漏,』

# src: LIJI 31.02.62; Couvreur 2.478f; Jia1ng Yi4hua2 762; Yishu 41:67.68a-69a; tr. Legge 2.329;

# dating: 8110

故君子不動而敬,

不言而信。

《詩》曰:

『奏假無言,

時靡有爭,』

是故君子不賞而民勸,

不怒而民威於鈇鉞。

《詩》曰:

『不顯惟德,

百辟其刑之!』

# src: LIJI 31.02.63; Couvreur 2.479; Jia1ng Yi4hua2 762; Yishu 41:67.69b; tr. Legge 2.329;

# dating: 8110

是故君子篤恭而天下平。

《詩》曰:

『予懷明德,

不大聲以色。』

KR1d0052_tls_032-31a

# src: LIJI 31.02.64; Couvreur 2.479; Jia1ng Yi4hua2 762; Yishu 41:67.70b-71a; tr. Legge 2.329;

# dating: 8110

32.31子曰:

「聲色之於以化民,

末也。」

《詩》曰:

『德輶如毛。』

毛猶有倫。

『上天之載,

無聲無臭,』

至矣!