禮記

禮記

KR1d0052_tls_034-1a

** 34 緇衣

34.1子言之曰:

「為上易事也,

為下易知也;

則刑不煩矣。」

KR1d0052_tls_034-2a

# src: LIJI 33.01.02; Couvreur 2.514f; Su1n Xïda4n 13.39; Jia1ng Yi4hua2 792; Yishu 43:69.2a; tr. Legge 2.352;

# dating: 8110

34.2子曰:

「好賢如《緇衣》,

惡惡如《巷伯》,

則爵不瀆而民作愿,

刑不試而民咸服。

《大雅》曰:

『儀刑文王,

萬國作孚。』」

KR1d0052_tls_034-3a

# src: LIJI 33.01.03; Couvreur 2.515f; Su1n Xïda4n 13.39; Jia1ng Yi4hua2 792; Yishu 43:69.3a-3b; tr. Legge 2.352;

# dating: 8110

34.3子曰:

「夫民,

教之以德,

齊之以禮,

則民有格心;

教之以政,

齊之以刑,

則民有遯心。

# src: LIJI 33.01.04; Couvreur 2.515f; Su1n Xïda4n 13.39; Jia1ng Yi4hua2 792; Yishu 43:69.3b; tr. Legge 2.352;

# dating: 8110

故君民者,

子以愛之,

則民親之;

信以結之,

則民不倍;

恭以涖之,

則民有孫心。

# src: LIJI 33.01.05; Couvreur 2.515f; Su1n Xïda4n 13.39; Jia1ng Yi4hua2 792; Yishu 43:69.3b; tr. Legge 2.352;

# dating: 8110

《甫刑》曰:

『苗民匪用命,

制以刑,

惟作五虐之刑曰法。』

是以民有惡德,

而遂絕其世也。」

KR1d0052_tls_034-4a

# src: LIJI 33.01.06; Couvreur 2.516; Su1n Xïda4n 13.39; Jia1ng Yi4hua2 793; Yishu 43:69.4b-5a; tr. Legge 2.353; Guodian 8

# dating: 8110

34.4子曰:

「下之事上也,

不從其所令,

從其所行。

上好是物,

下必有甚者矣。

故上之所好惡,

不可不慎也,

是民之表也。」

KR1d0052_tls_034-5a

# src: LIJI 33.01.07; Couvreur 2.516f; Su1n Xïda4n 13.40; Jia1ng Yi4hua2 793; Yishu 43:69.5b; tr. Legge 2.353; Guodian 7

# dating: 8110

34.5子曰:

「禹立三年,

百姓以仁遂焉,

豈必盡仁?

《詩》云:

『赫赫師尹,

民具爾瞻』。

# src: LIJI 33.01.08; Couvreur 2.516f; Su1n Xïda4n 13.40; Jia1ng Yi4hua2 794; Yishu 43:69.5b; tr. Legge 2.353;

# dating: 8110

《甫刑》曰:

『一人有慶,

兆民賴之。』

《大雅》曰:

『成王之孚,

下土之式。』」

KR1d0052_tls_034-6a

# src: LIJI 33.01.09; Couvreur 2.517; Su1n Xïda4n 13.40; Jia1ng Yi4hua2 794; Yishu 43:69.6b-7a; tr. Legge 2.354; Guodian 6

# dating: 8110

34.6子曰:

「上好仁,

則下之為仁爭先人。

故長民者

章志、貞教,尊仁

以子愛百姓;

民致行己以說其上矣。

《詩》云:

『有梏德行,

四國順之。』」

KR1d0052_tls_034-7a

# src: LIJI 33.01.10; Couvreur 2.517f; Su1n Xïda4n 13.40; Jia1ng Yi4hua2 795; Yishu 43:69.7b; tr. Legge 2.354;

# dating: 8110

34.7子曰:

「王言如絲,

其出如綸;

王言如綸,

其出如綍。

故大人不倡游言。

可言也,

不可行,

君子弗言也;

# src: LIJI 33.01.11; Couvreur 2.517f; Su1n Xïda4n 13.40; Jia1ng Yi4hua2 795; Yishu 43:69.7b-8a; tr. Legge 2.354;

# dating: 8110

可行也,

不可言,

君子弗行也。

則民言不危行,

而行不危言矣。

《詩》云:

『淑慎爾止,

不諐于儀。』」

KR1d0052_tls_034-8a

# src: LIJI 33.01.12; Couvreur 2.518f; Su1n Xïda4n 13.41; Jia1ng Yi4hua2 795; Yishu 43:69.9a-9b; tr. Legge 2.354;

# dating: 8110

34.8子曰:

「君子道人以言,

而禁人以行。

故言必慮其所終,

而行必稽其所敝;

則民謹於言而慎於行。

# src: LIJI 33.01.13; Couvreur 2.518f; Su1n Xïda4n 13.41; Jia1ng Yi4hua2 795; Yishu 43:69.9b; tr. Legge 2.354;

# dating: 8110

《詩》云:

『慎爾出話,

敬爾威儀。』

《大雅》曰:

『穆穆文王,

於緝熙敬止。』」

KR1d0052_tls_034-9a

# src: LIJI 33.01.14; Couvreur 2.519; Su1n Xïda4n 13.41; Jia1ng Yi4hua2 796; Yishu 43:69.10b; tr. Legge 2.355; Guodian 9

# dating: 8110

34.9子曰:

「長民者,

衣服不貣,

從容有常,

以齊其民,

則民德壹。

# src: LIJI 33.01.15; Couvreur 2.519; Su1n Xïda4n 13.41; Jia1ng Yi4hua2 796; Yishu 43:69.10b-11a; tr. Legge 2.355;

# dating: 8110

《詩》云:

『彼都人士,

狐裘黃黃,

其容不改,

出言有章,

行歸于周,

萬民所望。』」

KR1d0052_tls_034-10a

# src: LIJI 33.01.16; Couvreur 2.519f; Su1n Xïda4n 13.41; Jia1ng Yi4hua2 796; Yishu 43:69.12a; tr. Legge 2.355; Guodian no. 3.1

# dating: 8110

34.10子曰:

「為上可望而知也,

為下可述而志也,

則君不疑於其臣,

而臣不惑於其君矣。

# src: LIJI 33.01.17; Couvreur 2.519f; Su1n Xïda4n 13.41; Jia1ng Yi4hua2 796; Yishu 43:69.12a; tr. Legge 2.355;

# dating: 8110

尹吉曰:

『惟尹躬及湯,

咸有壹德。』

《詩》云:

『淑人君子,

其儀不忒。』」

KR1d0052_tls_034-11a

# src: LIJI 33.01.18; Couvreur 2.519f; Su1n Xïda4n 13.41; Jia1ng Yi4hua2 797; Yishu 43:69.13b; tr. Legge 2.355; Guodian 2

# dating: 8110

34.11子曰:

「有國者

章義𤺺惡,

以示民厚,

則民情不貳。

《詩》云:

『靖共爾位,

好是正直。』」

KR1d0052_tls_034-12a

# src: LIJI 33.01.19; Couvreur 2.521; Su1n Xïda4n 13.42; Jia1ng Yi4hua2 797; Yishu 43:69.14b; tr. Legge 2.356; Guodian 4.1

# dating: 8110

34.12子曰:

「上人疑則百姓惑,

下難知則君長勞。

# src: LIJI 33.01.20; Couvreur 2.521; Su1n Xïda4n 13.42; Jia1ng Yi4hua2 797; Yishu 43:69.14b; tr. Legge 2.356; Guodian 4.2

# dating: 8110

故君民者,

章好以示民俗,

慎惡以御民之淫,

則民不惑矣。

臣儀行,

不重辭,

不援其所不及,

不煩其所不知,

則君不勞矣。

# src: LIJI 33.01.21; Couvreur 2.521; Su1n Xïda4n 13.42; Jia1ng Yi4hua2 797; Yishu 43:69.14b; tr. Legge 2.356; Guodian 4.3

# dating: 8110

《詩》云:

『上帝板板,

下民卒𤺺。』

《小雅》曰:

『匪其止共,

惟王之邛。』」

KR1d0052_tls_034-13a

# src: LIJI 33.01.22; Couvreur 2.522; Su1n Xïda4n 13.42; Jia1ng Yi4hua2 798; Yishu 43:69.17b; tr. Legge 2.356;

# dating: 8110

34.13子曰:

「政之不行也,

教之不成也,

爵祿不足勸也,

刑罰不足恥也。

故上不可以褻刑而輕爵。

《康誥》曰:

『敬明乃罰。』

《甫刑》曰:

『播刑之不迪。』」

KR1d0052_tls_034-14a

# src: LIJI 33.01.23; Couvreur 2.522f; Su1n Xïda4n 13.43; Jia1ng Yi4hua2 799; Yishu 43:69.18b; tr. Legge 2.357;

# dating: 8110

34.14子曰:

「大臣不親,

百姓不寧,

則忠敬不足,

而富貴已過也;

大臣不治而邇臣比矣。

# src: LIJI 33.01.24; Couvreur 2.522f; Su1n Xïda4n 13.43; Jia1ng Yi4hua2 799; Yishu 43:69.18b-19a; tr. Legge 2.357;

# dating: 8110

故大臣不可不敬也,

是民之表也;

邇臣不可不慎也,

是民之道也。

君毋以小謀大,

毋以遠言近,

毋以內圖外,

則大臣不怨,

邇臣不疾,

而遠臣不蔽矣。

# src: LIJI 33.01.25; Couvreur 2.522f; Su1n Xïda4n 13.43; Jia1ng Yi4hua2 799; Yishu 43:69.19a; tr. Legge 2.357;

# dating: 8110

葉公之顧命曰:

『毋以小謀敗大作,

毋以嬖御人疾莊后,

毋以嬖御士疾莊士

大夫、卿、士。』」

# src: LIJI 33.01.26; Couvreur 2.524f; Su1n Xïda4n 13.43; Jia1ng Yi4hua2 799; Yishu 43:69.22b; tr. Legge 2.358;

# dating: 8110

子曰:

「大人不親其所賢,

而信其所賤;

民是以親失,

而教是以煩。

# src: LIJI 33.01.27; Couvreur 2.524f; Su1n Xïda4n 13.43; Jia1ng Yi4hua2 799f; Yishu 43:69.22b-23a; tr. Legge 2.358;

# dating: 8110

《詩》云:

『彼求我則,

如不我得;

執我仇仇,

亦不我力。』

《君陳》曰:

『未見聖,

若己弗克見;

既見聖,

亦不克由聖。』」

KR1d0052_tls_034-15a

# src: LIJI 33.01.28; Couvreur 2.525f; Su1n Xïda4n 13.44; Jia1ng Yi4hua2 800; Yishu 43:69.24a; tr. Legge 2.358;

# dating: 8110

34.15子曰:

「小人溺於水,

君子溺於口,

大人溺於民,

皆在其所褻也。

夫水近於人而溺人,

德易狎而難親也,

易以溺人;

# src: LIJI 33.01.29; Couvreur 2.525f; Su1n Xïda4n 13.44; Jia1ng Yi4hua2 800; Yishu 43:69.24a; tr. Legge 2.358;

# dating: 8110

口費而煩,

易出難悔,

易以溺人;

夫民閉於人,

而有鄙心,

可敬不可慢,

易以溺人。

故君子不可以不慎也。

# src: LIJI 33.01.30; Couvreur 2.525f; Su1n Xïda4n 13.44; Jia1ng Yi4hua2 800; Yishu 43:69.24a-24b; tr. Legge 2.358;

# dating: 8110

《大甲》曰:

『毋越厥命以自覆也。』

『若虞機張,

往省括于厥度則釋。』

《兌命》曰:

『惟口起羞,

惟甲冑起兵,

惟衣裳在笥,

惟干戈省厥躬。』

# src: LIJI 33.01.31; Couvreur 2.525f; Su1n Xïda4n 13.44; Jia1ng Yi4hua2 800; Yishu 43:69.24b; tr. Legge 2.358;

# dating: 8110

《大甲》曰:

『天作孽,

可違也;

自作孽,

不可以逭。』

《尹吉》曰:

『惟尹躬天,

見于西邑

夏,自周有終,

相亦惟終。』」

KR1d0052_tls_034-16a

# src: LIJI 33.01.32; Couvreur 2.527f; Su1n Xïda4n 13.44; Jia1ng Yi4hua2 802; Yishu 43:69.28a; tr. Legge 2.359; Guodian 5.1

# dating: 8110

34.16子曰:

「民以君為心,

君以民為體;

心莊則體舒,

心肅則容敬。

# src: LIJI 33.01.33; Couvreur 2.527f; Su1n Xïda4n 13.44f; Jia1ng Yi4hua2 802; Yishu 43:69.28a; tr. Legge 2.359; Guodian 5.2

# dating: 8110

心好之,

身必安之;

君好之,

民必欲之。

心以體全,

亦以體傷;

君以民存,

亦以民亡。

# src: LIJI 33.01.34; Couvreur 2.527f; Su1n Xïda4n 13.45; Jia1ng Yi4hua2 802; Yishu 43:69.28a; tr. Legge 2.359; Guodian 5.2

# dating: 8110

《詩》云:

『昔吾有先正,

其言明且清,

國家以寧,

都邑以成,

庶民以生;

誰能秉國成,

不自為正,

卒勞百姓。』

# src: LIJI 33.01.35; Couvreur 2.527f; Su1n Xïda4n 13.45; Jia1ng Yi4hua2 802; Yishu 43:69.28a; tr. Legge 2.359;

# dating: 8110

《君雅》曰:

『夏日暑雨,

小民惟曰怨,

資冬祁寒,

小民亦惟曰怨。』」

KR1d0052_tls_034-17a

# src: LIJI 33.01.36; Couvreur 2.528f; Su1n Xïda4n 13.45; Jia1ng Yi4hua2 802; Yishu 43:69.30b; tr. Legge 2.360;

# dating: 8110

34.17子曰:

「下之事上也,

身不正,

言不信,

則義不壹,

行無類也。」

# src: LIJI 33.01.37; Couvreur 2.528f; Su1n Xïda4n 13.45; Jia1ng Yi4hua2 803; Yishu 43:69.31b; tr. Legge 2.360;

# dating: 8110

子曰:

「言有物而行有格也;

是以生則不可奪志,

死則不可奪名。

故君子多聞,

質而守之;

多志,

質而親之;

精知,

略而行之。

# src: LIJI 33.01.38; Couvreur 2.528f; Su1n Xïda4n 13.45; Jia1ng Yi4hua2 803; Yishu 43:69.31b; tr. Legge 2.360;

# dating: 8110

《君陳》曰:

『出入

自爾師虞,

庶言同。』

《詩》云:

『淑人君子,

其儀一也。』」

KR1d0052_tls_034-18a

# src: LIJI 33.01.39; Couvreur 2.529f; Su1n Xïda4n 13.46; Jia1ng Yi4hua2 803; Yishu 43:69.33b; tr. Legge 2.361;

# dating: 8110

34.18子曰:

「唯君子能好其正,

小人毒其正。

故君子之朋友有鄉,

其惡有方;

是故邇者不惑,

而遠者不疑也。

《詩》云:

『君子好仇。』」

KR1d0052_tls_034-19a

# src: LIJI 33.01.40; Couvreur 2.529f; Su1n Xïda4n 13.46; Jia1ng Yi4hua2 804; Yishu 43:69.35a; tr. Legge 2.361;

# dating: 8110

34.19子曰:

「輕絕貧賤,

而重絕富貴,

則好賢不堅,

而惡惡不著也。

人雖曰不利,

吾不信也。

《詩》云:

『朋友攸攝,

攝以威儀。』」

KR1d0052_tls_034-20a

# src: LIJI 33.01.41; Couvreur 2.530f; Su1n Xïda4n 13.47; Jia1ng Yi4hua2 804; Yishu 43:69.36a; tr. Legge 2.361;

# dating: 8110

34.20子曰:

「私惠不歸德,

君子不自留焉。

《詩》云:

『人之好我,

示我周行。』」

KR1d0052_tls_034-21a

# src: LIJI 33.01.42; Couvreur 2.531; Su1n Xïda4n 13.47; Jia1ng Yi4hua2 805; Yishu 43:69.37b; tr. Legge 2.362;

# dating: 8110

34.21子曰:

「苟有車,

必見其軾;

苟有衣,

必見其敝;

人苟或言之,

必聞其聲;

苟或行之,

必見其成。

# src: LIJI 33.01.43; Couvreur 2.531; Su1n Xïda4n 13.47; Jia1ng Yi4hua2 805; Yishu 43:69.37b; tr. Legge 2.362;

# dating: 8110

《葛覃》曰:

『服之無射。』」

KR1d0052_tls_034-22a

# src: LIJI 33.01.44; Couvreur 2.531f; Su1n Xïda4n 13.47; Jia1ng Yi4hua2 805; Yishu 43:69.38a-38b; tr. Legge 2.362;

# dating: 8110

34.22子曰:

「言從而行之,

則言不可飾也;

行從而言之,

則行不可飾也。

故君子寡言

而行,以成其信,

則民不得大其美而小其惡。

# src: LIJI 33.01.45; Couvreur 2.531f; Su1n Xïda4n 13.47; Jia1ng Yi4hua2 805; Yishu 43:69.38b; tr. Legge 2.362;

# dating: 8110

《詩》云:

『白圭之玷,

尚可磨也;

斯言之玷,

不可為也。』

# src: LIJI 33.01.46; Couvreur 2.531f; Su1n Xïda4n 13.47; Jia1ng Yi4hua2 805; Yishu 43:69.38b; tr. Legge 2.362;

# dating: 8110

《小雅》曰:

『允也君子,

展也大成。』

《君奭》曰:

『昔在上帝,

周田觀文王之德,

其集大命于厥躬。』」

KR1d0052_tls_034-23a

# src: LIJI 33.01.48; Couvreur 2.532f; Su1n Xïda4n 13.48; Jia1ng Yi4hua2 806; Yishu 43:69.41a; tr. Legge 2.363;

# dating: 8110

34.23子曰:

「南人有言曰:

『人而無恆,

不可以為卜、

筮』。

古之遺言與?

龜筮猶不能知也,

而況於人乎?

《詩》云:

『我龜既厭,

不我告猶。』

《兌命》曰:

『爵無及惡德,

民立而正事。』

『純而祭祀,

是為不敬;

事煩則亂,

事神則難。』

# src: LIJI 33.01.49; Couvreur 2.532f; Su1n Xïda4n 13.48; Jia1ng Yi4hua2 806; Yishu 43:69.41a; tr. Legge 2.363;

# dating: 8110

《易》曰:

『不恆其德,

或承之羞。』

『恆其德偵,

婦人吉,

夫子凶。』」