禮記

禮記

KR1d0052_tls_036-1a

** 36 問喪

親始死,

雞斯,徒跣,

扱上衽,

交手哭。

惻怛之心,

痛疾之意,

傷腎、乾肝、焦肺,

水漿不入口,

三日不舉火,

故鄰里為之糜粥以飲食之。

# src: LIJI 35.01.02; Couvreur 2.552f; Su1n Xïda4n 13.63; Jia1ng Yi4hua2 i21; Yishu 43:70.29a; tr. Legge 2.375;

# dating: 8110

夫悲哀在中,

故形變於外也,

痛疾在心,

故口不甘味,

身不安美也。

KR1d0052_tls_036-2a

# src: LIJI 35.01.03; Couvreur 2.553f; Su1n Xïda4n 13.64; Jia1ng Yi4hua2 i22; Yishu 43:70.30b-31a; tr. Legge 2.375;

# dating: 8110

三日而斂,

在床曰尸,

在棺曰柩,

動尸舉柩,

哭踊無數。

惻怛之心,

痛疾之意,

悲哀志懣氣盛,

故袒而踊之,

所以動體、安心、下氣也。

# src: LIJI 35.01.04; Couvreur 2.553f; Su1n Xïda4n 13.64; Jia1ng Yi4hua2 i22; Yishu 43:70.31a; tr. Legge 2.375;

# dating: 8110

婦人不宜袒,

故發胸、擊心、爵踊,

殷殷田田,

如壞牆然,

悲哀痛疾之至也。

故曰:

「辟踊哭泣,哀以送之。

送形而往,

迎精而反也。」

KR1d0052_tls_036-3a

# src: LIJI 35.01.05; Couvreur 2.554; Su1n Xïda4n 13.64; Jia1ng Yi4hua2 i22; Yishu 43:70.31a; tr. Legge 2.376;

# dating: 8110

其往送也,

望望然、汲汲然、

如有追而弗及也;

其反哭也,

皇皇然

若有求而弗得也。

故其往送也如慕,

其反也如疑。

KR1d0052_tls_036-4a

# src: LIJI 35.01.06; Couvreur 2.554f; Su1n Xïda4n 13.64; Jia1ng Yi4hua2 i22; Yishu 43:70.31a; tr. Legge 2.376;

# dating: 8110

求而無所得之也,

入門而弗見也,

上堂又弗見也,

入室又弗見也。

亡矣!

喪矣!

不可復見已矣!

# src: LIJI 35.01.07; Couvreur 2.554f; Su1n Xïda4n 13.64f; Jia1ng Yi4hua2 i22f; Yishu 43:70.31a-33a; tr. Legge 2.376;

# dating: 8110

故哭泣辟踊,

盡哀而止矣。

心悵焉、愴焉、

惚焉、愾焉,

心絕志悲而已矣。

祭之宗廟,

以鬼饗之,

徼幸復反也。

KR1d0052_tls_036-5a

# src: LIJI 35.01.08; Couvreur 2.555f; Su1n Xïda4n 13.65; Jia1ng Yi4hua2 i23; Yishu 43:70.33a; tr. Legge 2.377;

# dating: 8110

成壙而歸,

不敢入處室,

居於倚廬,

哀親之在外也;

寢苫枕塊,

哀親之在土也。

# src: LIJI 35.01.09; Couvreur 2.555f; Su1n Xïda4n 13.65; Jia1ng Yi4hua2 i23; Yishu 43:70.33a; tr. Legge 2.377;

# dating: 8110

故哭泣無時,

服勤三年,

思慕之心,

孝子之志也,

人情之實也。

KR1d0052_tls_036-6a

# src: LIJI 35.01.10; Couvreur 2.556f; Su1n Xïda4n 13.65; Jia1ng Yi4hua2 i24; Yishu 43:70.34a; tr. Legge 2.377;

# dating: 8110

或問曰:

「死三日而后斂者

何也?」

曰:

「孝子親死,

悲哀志懣,

故匍匐而哭之,

若將復生然,

安可得奪而斂之也。

# src: LIJI 35.01.11; Couvreur 2.556f; Su1n Xïda4n 13.65; Jia1ng Yi4hua2 i24; Yishu 43:70.34a; tr. Legge 2.377;

# dating: 8110

故曰:

三日而后斂者,

以俟其生也;

三日而不生,

亦不生矣。

孝子之心亦益衰矣;

家室之計,

衣服之具,

亦可以成矣;

親戚之遠者,

亦可以至矣。

# src: LIJI 35.01.12; Couvreur 2.556f; Su1n Xïda4n 13.65; Jia1ng Yi4hua2 i24; Yishu 43:70.34a; tr. Legge 2.377;

# dating: 8110

是故聖人為之斷決,以三日為之禮制也。」

KR1d0052_tls_036-7a

# src: LIJI 35.01.13; Couvreur 2.557f; Su1n Xïda4n 13.66; Jia1ng Yi4hua2 i24; Yishu 43:70.34b; tr. Legge 2.378;

# dating: 8110

或問曰:

「冠者不肉袒

何也?」

曰:

「冠、

至尊也,

不居肉袒之體也,

故為之免以代之也。」

KR1d0052_tls_036-8a

# src: LIJI 35.01.14; Couvreur 2.557f; Su1n Xïda4n 13.66; Jia1ng Yi4hua2 i24; Yishu 43:70.35b; tr. Legge 2.378;

# dating: 8110

「然則禿者不免,

傴者不袒,

跛者不踊,

非不悲也;

身有錮疾,

不可以備禮也。

# src: LIJI 35.01.15; Couvreur 2.557f; Su1n Xïda4n 13.66; Jia1ng Yi4hua2 i24; Yishu 43:70.35b; tr. Legge 2.378;

# dating: 8110

故曰:

『喪禮唯哀為主』矣。

女子哭泣悲哀,

擊胸傷心;

男子哭泣悲哀,

稽顙觸地無容,

哀之至也。」

KR1d0052_tls_036-9a

# src: LIJI 35.01.16; Couvreur 2.558f; Su1n Xïda4n 13.67; Jia1ng Yi4hua2 i25; Yishu 43:70.35b; tr. Legge 2.378;

# dating: 8110

或問曰:

「免者以何為也?」

曰:

「不冠者之所服也。

《禮》曰:

『童子不緦,

唯當室緦。』

緦者其免也,

當室則免而杖矣。」

KR1d0052_tls_036-10a

# src: LIJI 35.01.17; Couvreur 2.559; Su1n Xïda4n 13.67; Jia1ng Yi4hua2 i25; Yishu 43:70.37a; tr. Legge 2.378;

# dating: 8110

或問曰:

「杖者何也?」

曰:

「竹、桐一也。

故為父苴杖,

苴杖,

竹也;

為母削杖,

削杖,

桐也。」

KR1d0052_tls_036-11a

# src: LIJI 35.01.18; Couvreur 2.559f; Su1n Xïda4n 13.67; Jia1ng Yi4hua2 i26; Yishu 43:70.37b; tr. Legge 2.379;

# dating: 8110

或問曰:

「杖者以何為也?」

曰:

「孝子喪親,

哭泣無數,

服勤三年,

身病體羸,

以杖扶病也。

# src: LIJI 35.01.19; Couvreur 2.559f; Su1n Xïda4n 13.67; Jia1ng Yi4hua2 i26; Yishu 43:70.37b; tr. Legge 2.379;

# dating: 8110

則父在不敢杖矣,

尊者在故也;

堂上不杖,

辟尊者之處也;

堂上不趨,

示不遽也。

# src: LIJI 35.01.20; Couvreur 2.559f; Su1n Xïda4n 13.67; Jia1ng Yi4hua2 i26; Yishu 43:70.37b; tr. Legge 2.379;

# dating: 8110

此孝子之志也,

人情之實也,

禮義之經也,

非從天降也,

非從地出也,

人情而已矣。」