禮記

禮記

KR1d0052_tls_046-1a

** 46 鄉飲酒義

46.1鄉飲酒之義:

主人拜迎賓于庠門之外,

入,

三揖而后至階,

三讓而后升,

所以致尊讓也。

盥、洗、揚觶,

所以致絜也。

# src: LIJI 45.01.02; Couvreur 2.652f; Su1n Xïda4n 14.25; Jia1ng Yi4hua2 897; Yi4 Shu1 46:75.4a; tr. Legge 2.435;

# dating: 8110

拜至,

拜洗,

拜受,

拜送,

拜既,

所以致敬也。

# src: LIJI 45.01.03; Couvreur 2.652f; Su1n Xïda4n 14.25; Jia1ng Yi4hua2 897; Yi4 Shu1 46:75.6b; tr. Legge 2.435;

# dating: 8110

尊讓、絜、敬也者,

君子之所以相接也。

君子尊讓則不爭,

絜、敬則不慢,

不慢不爭,

則遠於鬭、辨矣;

不鬭、辨

則無暴亂之禍矣,

斯君子所以免於人禍也,

故聖人制之以道。

KR1d0052_tls_046-2a

# src: LIJI 45.01.04; Couvreur 2.654f; Su1n Xïda4n 14.25; Jia1ng Yi4hua2 898; Yi4 Shu1 46:75.7b; tr. Legge 2.436;

# dating: 8110

46.2鄉人、士、君子,

尊於房中之間,

賓主共之也。

尊有玄酒,

貴其質也。

羞出自東房,

主人共之也。

洗當東榮,

主人之所以自絜,

而以事賓也。

KR1d0052_tls_046-3a

# src: LIJI 45.01.05; Couvreur 2.655; Su1n Xïda4n 14.26; Jia1ng Yi4hua2 899; Yi4 Shu1 46:75.10a; tr. Legge 2.436;

# dating: 8110

46.3賓主象天地也;

介、僎象陰陽也;

三賓象三光也;

讓之三也,

象月之三日而成魄也;

四面之坐,

象四時也。

# src: LIJI 45.01.06; Couvreur 2.656f; Su1n Xïda4n 14.27; Jia1ng Yi4hua2 899; Yi4 Shu1 46:75.13b; tr. Legge 2.437;

# dating: 8110

天地嚴凝之氣,

始於西南,

而盛於西北,

此天地之尊嚴氣也,

此天地之義氣也。

天地溫厚之氣,

始於東北,

而盛於東南,

此天地之盛德氣也,

此天地之仁氣也。

# src: LIJI 45.01.07; Couvreur 2.656f; Su1n Xïda4n 14.27; Jia1ng Yi4hua2 899; Yi4 Shu1 46:75.13b; tr. Legge 2.437;

# dating: 8110

主人者尊賓,

故坐賓於西北,

而坐介於西南以輔賓,

# src: LIJI 45.01.08; Couvreur 2.656f; Su1n Xïda4n 14.27; Jia1ng Yi4hua2 899; Yi4 Shu1 46:75.13b; tr. Legge 2.437;

# dating: 8110

賓者,

接人以義者也,

故坐於西北。

主人者,

接人以德厚者也,

故坐於東南。

而坐僎於東北,

以輔主人也。

# src: LIJI 45.01.09; Couvreur 2.656f; Su1n Xïda4n 14.27; Jia1ng Yi4hua2 899; Yi4 Shu1 46:75.15b; tr. Legge 2.438;

# dating: 8110

仁義接,

賓主有事,

俎、豆有數曰聖,

聖立而將之以敬曰禮,

禮以體長幼曰德。

德也者,

得於身也。

# src: LIJI 45.01.10; Couvreur 2.656f; Su1n Xïda4n 14.27; Jia1ng Yi4hua2 899; Yi4 Shu1 46:75.15b; tr. Legge 2.438;¨G§Í°G Therefore we have the saying,

# dating: 8110

故曰:

「古之學術道者,

將以得身也。

是故聖人務焉。」

KR1d0052_tls_046-4a

# src: LIJI 45.01.11; Couvreur 2.658f; Su1n Xïda4n 14.28; Jia1ng Yi4hua2 900; Yi4 Shu1 46:75.17a; tr. Legge 2.439;

# dating: 8110

46.4祭薦、

祭酒,

敬禮也。

嚌肺,

嘗禮也。

啐酒,

成禮也。

# src: LIJI 45.01.12; Couvreur 2.658f; Su1n Xïda4n 14.28; Jia1ng Yi4hua2 900; Yi4 Shu1 46:75.17a; tr. Legge 2.439;

# dating: 8110

於席末,

言是席之正,

非專為飲食也,

為行禮也,

此所以貴禮而賤財也。

卒觶,

致實於西階上,

言是席之上,

非專為飲食也,

此先禮而後財之義也。

# src: LIJI 45.01.13; Couvreur 2.658f; Su1n Xïda4n 14.28; Jia1ng Yi4hua2 900; Yi4 Shu1 46:75.17a; tr. Legge 2.439;

# dating: 8110

先禮而後財,

則民作敬讓而不爭矣。

KR1d0052_tls_046-5a

# src: LIJI 45.01.14; Couvreur 2.659f; Su1n Xïda4n 14.28; Jia1ng Yi4hua2 901; Yi4 Shu1 46:75.19b; tr. Legge 2.439;

# dating: 8110

46.5鄉飲酒之禮,

六十者坐,

五十者立侍,

以聽政役,

所以明尊長也。

六十者三豆,

七十者四豆,

八十者五豆,

九十者六豆,

所以明養老也。

# src: LIJI 45.01.15; Couvreur 2.659f; Su1n Xïda4n 14.28; Jia1ng Yi4hua2 901; Yi4 Shu1 46:75.19b; tr. Legge 2.439;

# dating: 8110

民知尊長養老,

而后乃能入孝弟。

民入孝弟,

出尊長養老,

而后成教,

成教而後國可安也。

# src: LIJI 45.01.16; Couvreur 2.659f; Su1n Xïda4n 14.28f; Jia1ng Yi4hua2 901; Yi4 Shu1 46:75.20a-26a; tr. Legge 2.439;

# dating: 8110

君子之所謂孝者,

非家至而日見之也;

合諸鄉射,

教之鄉飲酒之禮,

而孝弟之行立矣。

KR1d0052_tls_046-6a

46.6孔子曰:

「吾觀於鄉,

而知王道之易易也。」

KR1d0052_tls_046-7a

# src: LIJI 45.01.17; Couvreur 2.660f; Su1n Xïda4n 14.30; Jia1ng Yi4hua2 902; Yi4 Shu1 46:75.26b; tr. Legge 2.440;

# dating: 8110

46.7主人親速賓及介,

而眾賓自從之。

至于門外,

主人拜賓及介,

而眾賓自入;

貴賤之義別矣。

KR1d0052_tls_046-8a

# src: LIJI 45.01.18; Couvreur 2.661; Su1n Xïda4n 14.30; Jia1ng Yi4hua2 902; Yi4 Shu1 46:75.27a; tr. Legge 2.440;

# dating: 8110

46.8三揖至于階,

三讓以賓升,

拜至、獻、酬、

辭讓之節繁。

及介省矣。

至于眾賓,升受,

坐祭,

立飲,

不酢而降;

隆殺之義別矣。

KR1d0052_tls_046-9a

# src: LIJI 45.01.19; Couvreur 2.661f; Su1n Xïda4n 14.30; Jia1ng Yi4hua2 902f; Yi4 Shu1 46:75.28a; tr. Legge 2.441;

# dating: 8110

46.9工入,

升歌三終,

主人獻之;

笙入三終,

主人獻之;

間歌三終,

合樂三終,

工告樂備,

遂出。

# src: LIJI 45.01.20; Couvreur 2.661f; Su1n Xïda4n 14.30; Jia1ng Yi4hua2 903; Yi4 Shu1 46:75.28b; tr. Legge 2.441;

# dating: 8110

一人揚觶,

乃立司正焉,

知其能和樂而不流也。

KR1d0052_tls_046-10a

# src: LIJI 45.01.21; Couvreur 2.662f; Su1n Xïda4n 14.32; Jia1ng Yi4hua2 903; Yi4 Shu1 46:75.31b; tr. Legge 2.441;

# dating: 8110

46.10賓酬主人,

主人酬介,

介酬眾賓,

少長以齒,

終於沃、洗者焉。

知其能弟長而無遺矣。

KR1d0052_tls_046-11a

# src: LIJI 45.01.22; Couvreur 2.662f; Su1n Xïda4n 14.32; Jia1ng Yi4hua2 904; Yi4 Shu1 46:75.32b; tr. Legge 2.441;

# dating: 8110

46.11降,

說屨升坐,

脩爵無數。

飲酒之節,

朝不廢朝,

莫不廢夕。

賓出,

主人拜送,

節文終遂焉。

知其能安燕而不亂也。

KR1d0052_tls_046-12a

# src: LIJI 45.01.23; Couvreur 2.663f; Su1n Xïda4n 14.32; Jia1ng Yi4hua2 904; Yi4 Shu1 46:75.33a; tr. Legge 2.442;

# dating: 8110

46.12貴賤明,

隆殺辨,

和樂而不流,

弟長而無遺,

安燕而不亂,

此五行者,

足以正身安國矣。

彼國安而天下安。

# src: LIJI 45.01.24; Couvreur 2.663f; Su1n Xïda4n 14.32; Jia1ng Yi4hua2 904; Yi4 Shu1 46:75.33a; tr. Legge 2.442;

# dating: 8110

故曰:

「吾觀於鄉,

而知王道之易易也。」

KR1d0052_tls_046-13a

# src: LIJI 45.01.25; Couvreur 2.664; Su1n Xïda4n 14.33; Jia1ng Yi4hua2 905; Yi4 Shu1 46:75.33b; tr. Legge 2.442;

# dating: 8110

46.13鄉飲酒之義,

立賓以象天,

立主以象地,

設介、僎以象日月,

立三賓以象三光。

古之制禮也,

經之以天地,

紀之以日月,

參之以三光,

政教之本也。

KR1d0052_tls_046-14a

# src: LIJI 45.01.26; Couvreur 2.664f; Su1n Xïda4n 14.33; Jia1ng Yi4hua2 905; Yi4 Shu1 46:75.34b; tr. Legge 2.443;

# dating: 8110

46.14亨狗於東方,

祖陽氣之發於東方也。

洗之在阼,

其水在洗東,

祖天地之左海也。

尊有玄酒,

教民不忘本也。

KR1d0052_tls_046-15a

# src: LIJI 45.01.27; Couvreur 2.665f; Su1n Xïda4n 14.34; Jia1ng Yi4hua2 906; Yi4 Shu1 46:75.35b; tr. Legge 2.443;

# dating: 8110

46.15賓必南鄉。

東方者春,

春之為言蠢也,

產萬物者聖也。

南方者夏,

夏之為言假也,

養之、長之、假之,

仁也。

# src: LIJI 45.01.28; Couvreur 2.665f; Su1n Xïda4n 14.34; Jia1ng Yi4hua2 906; Yi4 Shu1 46:75.36a; tr. Legge 2.443;

# dating: 8110

西方者秋,

秋之為言愁也,

愁之以時,察

守義者也。

北方者冬,

冬之為言中也,

中者藏也。

是以天子之立也,

左聖鄉仁,

右義偝藏也。

# src: LIJI 45.01.29; Couvreur 2.666f; Su1n Xïda4n 14.35; Jia1ng Yi4hua2 906; Yi4 Shu1 46:75.38a; tr. Legge 2.444;

# dating: 8110

介必東鄉,

介賓主也。

主人必居東方,

東方者春,

春之為言蠢也,

產萬物者也;

主人者造之,

產萬物者也。

# src: LIJI 45.01.30; Couvreur 2.666f; Su1n Xïda4n 14.35; Jia1ng Yi4hua2 906f; Yi4 Shu1 46:75.39a; tr. Legge 2.445;

# dating: 8110

月者三日則成魄,

三月則成時,

是以禮有三讓,

建國必立三卿。

三賓者,

政教之本,

禮之大參也。