莊子

莊子

KR5c0126_CHANT_011-1a

** 11 在宥第十一

聞在宥天下,

不聞治天下也。

在之也者,

恐天下之淫其性也;

宥之也者,

恐天下之遷其德也。

天下不淫其性,

不遷其德,

有治天下者哉!

# src: ZHUANG 11.1.2 Guo Qingfan 364; Wang Shumin 371; Fang Yong 274; Chen Guying 268

# dating: 8110

昔堯之治天下也,

使天下欣欣焉

人樂其性,

是不恬也;

桀之治天下也,

使天下瘁瘁焉

人苦其性,

是不愉也。

夫不恬不愉,

非德也。

非德也而可長久者,天下无之。

# src: ZHUANG 11.1.3 Guo Qingfan 365; Wang Shumin 371; Fang Yong 274; Chen Guying 268

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_011-2a

人大喜邪?

毗於陽;

大怒邪?

毗於陰。

陰陽并毗,

四時不至,

寒暑之和不成,

其反傷人之形乎!

# src: ZHUANG 11.1.4 Guo Qingfan 365; Wang Shumin 371; Fang Yong 274; Chen Guying 268

# dating: 8110

使人喜怒失位,

居處无常,

思慮不自得,

中道不成章,

於是乎天下始喬詰卓鷙,

而後有盜跖曾史之行。

# src: ZHUANG 11.1.5 Guo Qingfan 365; Wang Shumin 371; Fang Yong 274; Chen Guying 268

# dating: 8110

故舉天下以賞其善者不足,

舉天下以罰其惡者不給,

故天下之大

不足以賞罰。

自三代以下者,

匈匈焉終

以賞罰為事,

彼何暇安其性命之情哉!

KR5c0126_CHANT_011-3a

# src: ZHUANG 11.1.6 Guo Qingfan 367; Wang Shumin 375; Fang Yong 274; Chen Guying 271

# dating: 8110

而且說明邪?

是淫於色也;

說聰邪?

是淫於聲也;

說仁邪?

是亂於德也;

說義邪?

是悖於理也;

# src: ZHUANG 11.1.7 Guo Qingfan 367; Wang Shumin 375; Fang Yong 274; Chen Guying 271

# dating: 8110

說禮邪?

是相於技也;

說樂邪?

是相於淫也;

說聖邪?

是相於藝也;

說知邪?

是相於疵也。

# src: ZHUANG 11.1.8 Guo Qingfan 367; Wang Shumin 375; Fang Yong 274; Chen Guying 271

# dating: 8110

天下將安其性命之情,

之八者,存可也,亡可也;

# src: ZHUANG 11.1.9 Guo Qingfan 367; Wang Shumin 375; Fang Yong 274; Chen Guying 271

# dating: 8110

天下將不安其性命之情,

之八者,

乃始臠卷傖囊

而亂天下也。

而天下乃始尊之惜之,

甚矣天下之惑也!

# src: ZHUANG 11.1.10 Guo Qingfan 367; Wang Shumin 375; Fang Yong 274; Chen Guying 271

# dating: 8110

豈直過也而去之邪!

乃齊戒以言之,

跪坐以進之,

鼓歌以儛之,

吾若是何哉!

KR5c0126_CHANT_011-4a

# src: ZHUANG 11.1.11 Guo Qingfan 369; Wang Shumin 375; Fang Yong 275; Chen Guying 271

# dating: 8110

故君子不得已而臨莅天下,

莫若无為。

无為也

而後安其性命之情。

故貴以身於為天下,

則可以託天下;

# src: ZHUANG 11.1.12 Guo Qingfan 369; Wang Shumin 375; Fang Yong 275; Chen Guying 271

# dating: 8110

愛以身於為天下,

則可以寄天下。

故君子苟能无解其五藏,

无擢其聰明;

尸居而龍見,

淵默而雷聲,

# src: ZHUANG 11.1.13 Guo Qingfan 369; Wang Shumin 375; Fang Yong 275; Chen Guying 271

# dating: 8110

神動而天隨,

從容无為

而萬物炊累焉。

吾又何暇治天下哉!

KR5c0126_CHANT_011-5a

# src: ZHUANG 11.2.1 Guo Qingfan 371; Wang Shumin 379; Fang Yong 279; Chen Guying 273

# dating: 8110

崔瞿問於老聃曰:

「不治天下,

安臧人心?」

老聃曰:

「汝慎无攖人心。

人心排下

而進上,上下囚殺,

# src: ZHUANG 11.2.2 Guo Qingfan 371; Wang Shumin 379; Fang Yong 279; Chen Guying 273

# dating: 8110

淖約柔乎剛彊。

廉劌彫琢,

其熱焦火,

其寒凝冰。

其疾俛仰之間,

而再撫四海之外,

# src: ZHUANG 11.2.3 Guo Qingfan 371; Wang Shumin 379; Fang Yong 279; Chen Guying 273

# dating: 8110

其居也淵而靜,

其動也縣而天。

僨驕而不可係者,

其唯人心乎!」

KR5c0126_CHANT_011-6a

# src: ZHUANG 11.2.4 Guo Qingfan 373; Wang Shumin 379; Fang Yong 279; Chen Guying 273

# dating: 8110

昔者黃帝始以仁義

攖人之心,

堯舜於是乎股无胈,

脛无毛,

以養天下之形,

愁其五藏以為仁義,

矜其血氣以規法度。

# src: ZHUANG 11.2.5 Guo Qingfan 373; Wang Shumin 379; Fang Yong 279; Chen Guying 273

# dating: 8110

然猶有不勝也,

堯於是放讙兜於崇山,

投三苗於三峗,

流共工於幽都,

此不勝天下也。

# src: ZHUANG 11.2.6 Guo Qingfan 373; Wang Shumin 379; Fang Yong 279; Chen Guying 273

# dating: 8110

夫施及三王

而天下大駭矣。

下有桀跖,

上有曾史,

而儒墨畢起。

於是乎喜怒相疑,

愚知相欺,

善否相非,

誕信相譏,

而天下衰矣;

# src: ZHUANG 11.2.7 Guo Qingfan 373; Wang Shumin 379; Fang Yong 279; Chen Guying 274

# dating: 8110

大德不同,

而性命爛漫矣;

天下好知,

而百姓求竭矣。

於是乎釿鋸制焉,

繩墨殺焉,

椎鑿決焉。

天下脊脊大亂,

罪在攖人心。

# src: ZHUANG 11.2.8 Guo Qingfan 373; Wang Shumin 379; Fang Yong 279; Chen Guying 274

# dating: 8110

故賢者伏處大山嵁巖之下,

而萬乘之君

憂慄乎廟堂之上。

# src: ZHUANG 11.2.9 Guo Qingfan 377; Wang Shumin 385; Fang Yong 279; Chen Guying 274

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_011-7a

今世殊死者相枕也,

桁楊者相推也,

刑戮者相望也,

而儒墨乃始離跂攘臂乎桎梏之間。

意,甚矣哉!

其无愧而不知恥也甚矣!

# src: ZHUANG 11.2.10 Guo Qingfan 377; Wang Shumin 385; Fang Yong 279; Chen Guying 274

# dating: 8110

吾未知聖知之不為桁楊椄槢也,

仁義之不為桎梏鑿枘也,

焉知曾史之不為桀跖

嚆矢也!

故曰:

「絕聖棄知,而天下大治。」

KR5c0126_CHANT_011-8a

# src: ZHUANG 11.3.1 Guo Qingfan 379; Wang Shumin 387; Fang Yong 2i4; Chen Guying 278

# dating: 8110

黃帝立為天子十九年,

令行天下,

聞廣成子在於空同之上,

故往見之,

曰:

「我聞吾子達於至道,

# src: ZHUANG 11.3.2 Guo Qingfan 379; Wang Shumin 387; Fang Yong 2i4; Chen Guying 278

# dating: 8110

敢問至道之精。

吾欲取天地之精,

以佐五穀,以養民人,

吾又欲官陰陽,

以遂群生,

為之柰何?」

# src: ZHUANG 11.3.3 Guo Qingfan 380; Wang Shumin 387; Fang Yong 2i4; Chen Guying 278

# dating: 8110

廣成子曰:

「而所欲問者,

物之質也;

而所欲官者,

物之殘也。

自而治天下,

雲氣不待族而雨,

草木不待黃而落,

日月之光益以荒矣。

而佞人之心翦翦者,

又奚足以語至道!」

KR5c0126_CHANT_011-9a

# src: ZHUANG 11.3.4 Guo Qingfan 3i1; Wang Shumin 389; Fang Yong 2i4; Chen Guying 279

# dating: 8110

黃帝退,

捐天下,

築特室,

席白茅,

間居三月,

復往邀之。

廣成子南首而臥,

黃帝順下風

膝行而進,

# src: ZHUANG 11.3.5 Guo Qingfan 3i1; Wang Shumin 389; Fang Yong 2i4; Chen Guying 279

# dating: 8110

再拜稽首而問曰:

「聞吾子達於至道,

敢問,治身柰何而可以長久?」

廣成子蹶然而起,

曰:

「善哉問乎!

來!

吾語女至道。

至道之精,窈窈冥冥;

至道之極,昏昏默默。

# src: ZHUANG 11.3.6 Guo Qingfan 3i1; Wang Shumin 389; Fang Yong 2i4; Chen Guying 279

# dating: 8110

无視无聽,

抱神以靜,

形將自正。

必靜必清,

无勞女形,

无搖女精,

乃可以長生。

# src: ZHUANG 11.3.7 Guo Qingfan 3i1; Wang Shumin 389; Fang Yong 2i4; Chen Guying 279

# dating: 8110

目无所見,

耳无所聞,

心无所知,

女神將守形,

形乃長生。

慎女內,

閉女外,

多知為敗。

# src: ZHUANG 11.3.8 Guo Qingfan 3i1; Wang Shumin 389; Fang Yong 2i4; Chen Guying 279

# dating: 8110

我為女遂於大明之上矣,

至彼至陽之原也;

為女入於窈冥之門矣,

至彼至陰之原也。

天地有官,

陰陽有藏,

慎守女身,

物將自壯。

# src: ZHUANG 11.3.9 Guo Qingfan 3i1; Wang Shumin 389; Fang Yong 2i4; Chen Guying 279

# dating: 8110

我守其一以處其和,

故我脩身千二百歲矣,

吾形未常衰。」

黃帝再拜稽首曰:

「廣成子之謂天矣!」

KR5c0126_CHANT_011-10a

# src: ZHUANG 11.3.10 Guo Qingfan 3i3; Wang Shumin 392; Fang Yong 2i4; Chen Guying 279

# dating: 8110

廣成子曰:

「來!

余語女。

彼其物无窮,

而人皆以為有終;

彼其物无測,

而人皆以為有極。

得吾道者,上為皇而下為王;

# src: ZHUANG 11.3.11 Guo Qingfan 3i3; Wang Shumin 392; Fang Yong 2i4; Chen Guying 279

# dating: 8110

失吾道者,

上見光

而下為土。

今夫百昌皆生於土而反於土,

故余將去女,

入无窮之門,

以遊无極之野。

# src: ZHUANG 11.3.12 Guo Qingfan 3i4; Wang Shumin 392; Fang Yong 285; Chen Guying 279

# dating: 8110

吾與日月參光,

吾與天地為常。

當我,緡乎!

遠我,昏乎!

人其盡死,

而我獨存乎!」

KR5c0126_CHANT_011-11a

# src: ZHUANG 11.4.1 Guo Qingfan 385; Wang Shumin 394; Fang Yong 288; Chen Guying 2i3

# dating: 8110

雲將東遊,

過扶搖之枝,

而適遭鴻蒙。

鴻蒙方將拊脾雀躍而遊。

# src: ZHUANG 11.4.2 Guo Qingfan 385; Wang Shumin 394; Fang Yong 288; Chen Guying 2i3

# dating: 8110

雲將見之,

倘然止,

贄然立,

曰:

「叟何人邪?

叟何為此?」

鴻蒙拊脾雀躍不輟,

對雲將曰:

「遊!」

# src: ZHUANG 11.4.3 Guo Qingfan 386; Wang Shumin 394; Fang Yong 288; Chen Guying 2i3

# dating: 8110

雲將曰:「朕願有問也。」

鴻蒙仰而視雲將曰:「吁!」

雲將曰:「天氣不和,地氣鬱結,

六氣不調,四時不節。

今我願合六氣之精

以育群生,

為之柰何?」

# src: ZHUANG 11.4.4 Guo Qingfan 386; Wang Shumin 394; Fang Yong 288; Chen Guying 2i3

# dating: 8110

鴻蒙拊脾雀躍掉頭曰:

「吾弗知!

吾弗知!」

雲將不得問。

# src: ZHUANG 11.4.5 Guo Qingfan 387; Wang Shumin 394; Fang Yong 288; Chen Guying 2i3

# dating: 8110

又三年,

東遊,

過有宋之野

而適遭鴻蒙。

雲將大喜,

行趨而進曰:

「天忘朕邪?

天忘朕邪?」

再拜稽首,

願聞於鴻蒙。

# src: ZHUANG 11.4.6 Guo Qingfan 388; Wang Shumin 396; Fang Yong 288; Chen Guying 2i3

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_011-12a

鴻蒙曰:

「浮遊,不知所求;

猖狂,不知所往;

遊者鞅掌,以觀无妄。

朕又何知!」

# src: ZHUANG 11.4.7 Guo Qingfan 388; Wang Shumin 396; Fang Yong 288; Chen Guying 2i3

# dating: 8110

雲將曰:

「朕也自以為猖狂,

而民隨予所往;

朕也不得已於民,

今則民之放也。願聞一言。」

# src: ZHUANG 11.4.8 Guo Qingfan 389; Wang Shumin 396; Fang Yong 288; Chen Guying 2i4

# dating: 8110

鴻蒙曰:

「亂天之經,

逆物之情,

玄天弗成;

解獸之群,

而鳥皆夜鳴;

災及草木,

禍及止蟲。

意,

治人之過也!」

# src: ZHUANG 11.4.9 Guo Qingfan 389; Wang Shumin 396; Fang Yong 289; Chen Guying 2i4

# dating: 8110

雲將曰:「然則吾柰何?」

鴻蒙曰:「意,

毒哉!

僊僊乎歸矣。」

# src: ZHUANG 11.4.10 Guo Qingfan 390; Wang Shumin 396; Fang Yong 289; Chen Guying 2i4

# dating: 8110

雲將曰:

「吾遇天難,

願聞一言。」

鴻蒙曰:

「意!

心養。

汝徒處无為,

而物自化。

# src: ZHUANG 11.4.11 Guo Qingfan 390; Wang Shumin 396; Fang Yong 289; Chen Guying 2i4

# dating: 8110

墮爾形體,

吐爾聰明,

倫與物忘;

大同乎涬溟,

解心釋神,

莫然无魂。

萬物云云,

各復其根,

各復其根

而不知;

# src: ZHUANG 11.4.12 Guo Qingfan 390; Wang Shumin 396; Fang Yong 289; Chen Guying 2i4

# dating: 8110

渾渾沌沌,

終身不離;

若彼知之,

乃是離之。

无問其名,

无闚其情,

物故自生。」

# src: ZHUANG 11.4.13 Guo Qingfan 390; Wang Shumin 396; Fang Yong 289; Chen Guying 2i4

# dating: 8110

雲將曰:

「天降朕以德,

示朕以默;

躬身求之,

乃今也得。」

再拜稽首,

起辭而行。

# src: ZHUANG 11.5.1 Guo Qingfan 392; Wang Shumin 402; Fang Yong 293; Chen Guying 288

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_011-13a

世俗之人,

皆喜人之同乎己,

而惡人之異於己也。

同於己而欲之,

異於己而不欲者,

以出乎眾為心也。

夫以出乎眾為心者,

曷常出乎眾哉!

# src: ZHUANG 11.5.2 Guo Qingfan 392; Wang Shumin 402; Fang Yong 293; Chen Guying 288

# dating: 8110

因眾以寧

所聞,不如眾技眾矣。

而欲為人之國者,

此攬乎三王之利

而不見其患者也。

此以人之國僥倖也,

幾何僥倖而不喪人之國乎!

# src: ZHUANG 11.5.3 Guo Qingfan 392; Wang Shumin 402; Fang Yong 293; Chen Guying 288

# dating: 8110

其存人之國也,无萬分之一;

而喪人之國也,一不成而萬有餘喪矣。

悲夫,

有土者之不知也!

# src: ZHUANG 11.5.4 Guo Qingfan 394; Wang Shumin 402; Fang Yong 293; Chen Guying 288

# dating: 8110

夫有土者,

有大物也。

有大物者,

不可以物;

物而不物,

故能物物。

明乎物物者之非物也,

豈獨治天下百姓而已哉!

# src: ZHUANG 11.5.5 Guo Qingfan 394; Wang Shumin 402; Fang Yong 293; Chen Guying 288

# dating: 8110

出入六合,

遊乎九州,

獨往獨來,

是謂獨有。

獨有之人,

是之謂至貴。

# src: ZHUANG 11.5.6 Guo Qingfan 395; Wang Shumin 405; Fang Yong 293; Chen Guying 290

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_011-14a

大人之教,

若形之於影,

聲之於嚮。

有問而應之,

盡其所懷,

為天下配。

處乎无嚮,

行乎无方。

挈汝適復之撓撓,

以遊无端;

# src: ZHUANG 11.5.7 Guo Qingfan 395; Wang Shumin 405; Fang Yong 293; Chen Guying 288

# dating: 8110

出入无旁,

與日无始;

頌論形軀,

合乎大同,

大同而无己。

无已,

惡乎得有有!

# src: ZHUANG 11.5.8 Guo Qingfan 395; Wang Shumin 405; Fang Yong 293; Chen Guying 288

# dating: 8110

覩有者,

昔之君子;

覩无者,

天地之友。

# src: ZHUANG 11.5.9 Guo Qingfan 398; Wang Shumin 407; Fang Yong 296; Chen Guying 288

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_011-15a

賤而不可不任者,

物也;

卑而不可不因者,

民也;

匿而不可不為者,

事也;

麤而不可不陳者,

法也;

# src: ZHUANG 11.5.10 Guo Qingfan 398; Wang Shumin 407; Fang Yong 296; Chen Guying 288

# dating: 8110

遠而不可不居者,

義也;

親而不可不廣者,

仁也;

節而不可不積者,

禮也;

中而不可不高者,

德也;

一而不可不易者,

道也;

神而不可不為者,

天也。

# src: ZHUANG 11.5.11 Guo Qingfan 398; Wang Shumin 407; Fang Yong 296; Chen Guying 288

# dating: 8110

故聖人觀於天

而不助,

成於德

而不累,

出於道

而不謀,

會於仁

而不恃,

# src: ZHUANG 11.5.12 Guo Qingfan 398; Wang Shumin 407; Fang Yong 297; Chen Guying 288

# dating: 8110

薄於義

而不積,

應於禮

而不諱,

接於事

而不辭,

齊於法

而不亂,

恃於民

而不輕,

因於物

而不去。

# src: ZHUANG 11.5.13 Guo Qingfan 398; Wang Shumin 407; Fang Yong 297; Chen Guying 288

# dating: 8110

物者莫足為也,

而不可不為。

不明於天者,

不純於德;

不通於道者,

无自而可;

不明於道者,

悲夫!

# src: ZHUANG 11.5.14 Guo Qingfan 401; Wang Shumin 408; Fang Yong 297; Chen Guying 288

# dating: 8110

何謂道?

有天道,

有人道。

无為而尊者,

天道也;

有為而累者,

人道也。

# src: ZHUANG 11.5.15 Guo Qingfan 401; Wang Shumin 408; Fang Yong 297; Chen Guying 288

# dating: 8110

主者,天道也;

臣者,人道也。

天道之與人道也,相去遠矣,

不可不察也。