莊子

莊子

KR5c0126_CHANT_013-1a

** 13 天道第十三

天道運而无所積,

故萬物成;

帝道運而无所積,

故天下歸;

聖道運而无所積,

故海內服。

# src: ZHUANG 13.1.2 Guo Qingfan 457; Wang Shumin 471; Fang Yong 345; Chen Guying 337

# dating: 8110

明於天,

通於聖,

六通四辟於帝王之德者,

其自為也,

昧然无不靜者矣。

聖人之靜也,

非曰靜也善,

故靜也;

萬物无足以鐃心者,

故靜也。

# src: ZHUANG 13.1.3 Guo Qingfan 457; Wang Shumin 471; Fang Yong 345; Chen Guying 337

# dating: 8110

水靜則明燭鬚眉,

平中准,

大匠取法焉。

水靜猶明,

而況精神!

聖人之心靜乎!

天地之鑒也,

萬物之鏡也。

# src: ZHUANG 13.1.4 Guo Qingfan 457; Wang Shumin 471; Fang Yong 345; Chen Guying 337

# dating: 8110

夫虛靜恬淡寂漠无為者,

天地之平

而道德之至,

故帝王聖人休焉。

休則虛,

虛則實,

實者倫矣。

# src: ZHUANG 13.1.5 Guo Qingfan 457; Wang Shumin 471; Fang Yong 345; Chen Guying 337

# dating: 8110

虛則靜,

靜則動,

動則得矣。

靜則无為,

无為也則任事者責矣。

无為則俞俞,

俞俞者憂患不能處,

年壽長矣。

# src: ZHUANG 13.1.6 Guo Qingfan 457; Wang Shumin 471; Fang Yong 345; Chen Guying 337

# dating: 8110

夫虛靜恬淡寂漠无為者,

萬物之本也。

明此以南鄉,

堯之為君也;

明此以北面,

舜之為臣也。

以此處上,

帝王天子之德也;

以此處下,

玄聖素王之道也。

# src: ZHUANG 13.1.7 Guo Qingfan 457; Wang Shumin 471; Fang Yong 345; Chen Guying 337

# dating: 8110

以此退居

而間游江海,山林之士服;

以此進為而撫世,

則功大名顯

而天下一也。

靜而聖,

動而王,

无為也而尊,

樸素而天下莫能與之爭美。

# src: ZHUANG 13.2.1 Guo Qingfan 458; Wang Shumin 471; Fang Yong 345; Chen Guying 340

# dating: 8110

夫明白於天地之德者,

此之謂大本大宗,

與天和者也;

所以均調天下,

與人和者也。

與人和者,

謂之人樂;

與天和者,

謂之天樂。

# src: ZHUANG 13.2.2 Guo Qingfan 462; Wang Shumin 475; Fang Yong 345; Chen Guying 340

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_013-2a

莊子曰:

「吾師乎!

吾師乎!𩐋

萬物

而不為戾,

澤及萬世

而不為仁,

長於上古

而不為壽,

覆載天地刻彫眾形

而不為巧,

此之謂天樂。

# src: ZHUANG 13.2.3 Guo Qingfan 462; Wang Shumin 475; Fang Yong 345; Chen Guying 340

# dating: 8110

故曰:

『知天樂者,

其生也天行,

其死也物化。

靜而與陰同德,

動而與陽同波。』

# src: ZHUANG 13.2.4 Guo Qingfan 462; Wang Shumin 475; Fang Yong 345; Chen Guying 340

# dating: 8110

故知天樂者,

无天怨,

无人非,

无物累,

无鬼責。

故曰:

『其動也天,

其靜也地,

# src: ZHUANG 13.2.5 Guo Qingfan 462; Wang Shumin 475; Fang Yong 345; Chen Guying 340

# dating: 8110

一心定而王天下;

其鬼不祟,

其魂不疲,

一心定

而萬物服。』

言以虛靜推於天地,

通於萬物,

此之謂天樂。

# src: ZHUANG 13.2.6 Guo Qingfan 463; Wang Shumin 475; Fang Yong 345; Chen Guying 340

# dating: 8110

天樂者,

聖人之心,

以畜天下也。」

KR5c0126_CHANT_013-3a

# src: ZHUANG 13.2.7 Guo Qingfan 465; Wang Shumin 476; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

夫帝王之德,

以天地為宗,

以道德為主,

以无為為常。

无為也,

則用天下而有餘;

有為也,

則為天下用而不足。

故古之人貴夫无為也。

# src: ZHUANG 13.2.8 Guo Qingfan 465; Wang Shumin 476; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

上无為也,

下亦无為也,

是下與上同德,

下與上同德

則不臣;

下有為也,

上亦有為也,

是上與下同道,

上與下同道

則不主。

# src: ZHUANG 13.2.9 Guo Qingfan 465; Wang Shumin 476; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

上必无為

而用天下,

下必有為

為天下用,

此不易之道也。

# src: ZHUANG 13.2.10 Guo Qingfan 465; Wang Shumin 476; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

故古之王天下者,

知雖落天地,

不自慮也;

辯雖彫萬物,

不自說也;

能雖窮海內,

不自為也。

# src: ZHUANG 13.2.11 Guo Qingfan 465; Wang Shumin 476; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

天不產

而萬物化,

地不長

而萬物育,

帝王无為

而天下功。

故曰

莫神於天,

莫富於地,

莫大於帝王。

# src: ZHUANG 13.2.12 Guo Qingfan 465; Wang Shumin 476; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

故曰

帝王之德配天地。

此乘天地,

馳萬物,

而用人群之道也。

# src: ZHUANG 13.2.13 Guo Qingfan 467; Wang Shumin 479; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_013-4a

本在於上,

末在於下;

要在於主,

詳在於臣。

三軍五兵之運,

德之末也;

賞罰利害,

五刑之辟,

教之末也;

# src: ZHUANG 13.2.14 Guo Qingfan 468; Wang Shumin 479; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

禮法度數,

刑名比詳,

治之末也;

鐘鼓之音,

羽旄之容,

樂之末也;

哭泣衰絰,

隆殺之服,

哀之末也。

此五末者,

須精神之運,

心術之動,

然後從之者也。

# src: ZHUANG 13.2.15 Guo Qingfan 469; Wang Shumin 479; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_013-5a

末學者,

古人有之,

而非所以先也。

君先而臣從,

父先而子從,

兄先而弟從,

長先而少從,

男先而女從,

夫先而婦從。

# src: ZHUANG 13.2.16 Guo Qingfan 469; Wang Shumin 479; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

夫尊卑先後,

天地之行也,

故聖人取象焉。

天尊

地卑,

神明之位也;

春夏先,

秋冬後,

四時之序也。

# src: ZHUANG 13.2.17 Guo Qingfan 469; Wang Shumin 479; Fang Yong 346; Chen Guying 340

# dating: 8110

萬物化作,

萌區有狀;

盛衰之殺,

變化之流也。

夫天地至神,

而有尊卑

先後之序,

而況人道乎!

# src: ZHUANG 13.2.18 Guo Qingfan 469; Wang Shumin 479; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

宗廟尚親,

朝廷尚尊,

鄉黨尚齒,

行事尚賢,

大道之序也。

語道而非其序者,

非其道也;

語道而非其道者,

安取道哉!

# src: ZHUANG 13.2.19 Guo Qingfan 471; Wang Shumin 4i2; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_013-6a

是故古之明大道者,

先明天

而道德次之,

道德已明

而仁義次之,

仁義已明

而分守次之,

分守已明

而形名次之,

形名已明

而因任次之,

# src: ZHUANG 13.2.20 Guo Qingfan 471; Wang Shumin 4i2; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

因任已明

而原省次之,

原省已明

而是非次之,

是非已明

而賞罰次之。

# src: ZHUANG 13.2.21 Guo Qingfan 471; Wang Shumin 4i2; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

賞罰已明

而愚知處宜,

貴賤履位;

仁賢不肖襲情,

必分其能,

必由其名。

# src: ZHUANG 13.2.22 Guo Qingfan 471; Wang Shumin 4i2; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

以此事上,

以此畜下,

以此治物,

以此脩身,

知謀不用,

必歸其天,

此之謂太平,

治之至也。

# src: ZHUANG 13.2.23 Guo Qingfan 473; Wang Shumin 4i2; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_013-7a

故《書》曰:

「有形有名。」

形名者,

古人有之,

而非所以先也。

古之語大道者,

五變而形名可舉,

九變而賞罰可言也。

# src: ZHUANG 13.2.24 Guo Qingfan 473; Wang Shumin 4i2; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

驟而語形名,

不知其本也;

驟而語賞罰,

不知其始也。

倒道而言,

迕道而說者,

人之所治也,

安能治人!

# src: ZHUANG 13.2.25 Guo Qingfan 473; Wang Shumin 4i2; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

驟而語形名賞罰,

此有知治之具,

非知治之道;

可用於天下,

不足以用天下;

此之謂辯士,

一曲之人也。

# src: ZHUANG 13.2.26 Guo Qingfan 473; Wang Shumin 4i2; Fang Yong 347; Chen Guying 340

# dating: 8110

禮法數度,

刑名比詳,

古人有之,

此下之所以事上,

非上之所以畜下也。

# src: ZHUANG 13.3.1 Guo Qingfan 475; Wang Shumin 485; Fang Yong 355; Chen Guying 344

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_013-8a

昔者舜問於堯曰:

「天王之用心何如?」

# src: ZHUANG 13.3.2 Guo Qingfan 475; Wang Shumin 485; Fang Yong 355; Chen Guying 344

# dating: 8110

堯曰:

「吾不敖无告,

不廢窮民,

苦死者,

嘉孺子而哀婦人。

此吾所以用心已。」

# src: ZHUANG 13.3.3 Guo Qingfan 475; Wang Shumin 485; Fang Yong 355; Chen Guying 344

# dating: 8110

(舜曰:

「美則美矣,

而未大也。」

# src: ZHUANG 13.3.4 Guo Qingfan 475; Wang Shumin 485; Fang Yong 355; Chen Guying 344

# dating: 8110

堯曰:

「然則何如?」

# src: ZHUANG 13.3.5 Guo Qingfan 476; Wang Shumin 485; Fang Yong 355; Chen Guying 345

# dating: 8110

舜曰:

「天德而出寧,

日月照而四時行,

若晝夜之有經,

雲行而雨施矣。」

# src: ZHUANG 13.3.6 Guo Qingfan 476; Wang Shumin 485; Fang Yong 355; Chen Guying 345

# dating: 8110

堯曰:「膠膠擾擾乎!

子,天之合也;

我,人之合也。」

# src: ZHUANG 13.3.7 Guo Qingfan 476; Wang Shumin 485; Fang Yong 355; Chen Guying 345

# dating: 8110

夫天地者,

古之所大也,

而黃帝堯舜之所共美也。

故古之王天下者,

奚為哉?

天地而已矣。

# src: ZHUANG 13.4.1 Guo Qingfan 477; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 346

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_013-9a

孔子西藏書於周室。

子路謀曰:

「由聞周之徵藏史有老聃者,

免而歸居,

夫子欲藏書,

則試往因焉。」

# src: ZHUANG 13.4.2 Guo Qingfan 477; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 346

# dating: 8110

孔子曰:「善。」

# src: ZHUANG 13.4.3 Guo Qingfan 477; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 346

# dating: 8110

往見老聃,

而老聃不許,

於是繙十二經以說。

# src: ZHUANG 13.4.4 Guo Qingfan 478; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 347

# dating: 8110

老聃中其說,

曰:

「大謾,

願聞其要。」

# src: ZHUANG 13.4.5 Guo Qingfan 478; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 347

# dating: 8110

孔子曰:「要在仁義。」

KR5c0126_CHANT_013-10a

# src: ZHUANG 13.4.6 Guo Qingfan 478; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 347

# dating: 8110

老聃曰:「請問:仁義,人之性邪?」

# src: ZHUANG 13.4.7 Guo Qingfan 478; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 347

# dating: 8110

孔子曰:「然。

君子不仁則不成,

不義則不生。

仁義,真人之性也,

又將奚為矣?」

KR5c0126_CHANT_013-11a

# src: ZHUANG 13.4.8 Guo Qingfan 478; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 347

# dating: 8110

老聃曰:

「請問:何謂仁義?」

# src: ZHUANG 13.4.9 Guo Qingfan 479; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 347

# dating: 8110

孔子曰:

「中心物愷,

兼愛无私,

此仁義之情也。」

# src: ZHUANG 13.4.10 Guo Qingfan 479; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 347

# dating: 8110

老聃曰:

「意,

幾乎後言!

夫兼愛,

不亦迂乎!

无私焉,

乃私也。

夫子若欲使天下无失其牧乎?

# src: ZHUANG 13.4.11 Guo Qingfan 479; Wang Shumin 487; Fang Yong 357; Chen Guying 347

# dating: 8110

則天地固有常矣,

日月固有明矣,

星辰固有列矣,

禽獸固有群矣,

樹木固有立矣。

夫子亦放德而行,

循道而趨,

已至矣;

又何偈偈乎

揭仁義,若擊鼓而求亡子焉?

意,

夫子亂人之性也!」

KR5c0126_CHANT_013-12a

# src: ZHUANG 13.5.1 Guo Qingfan 4i1; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

士成綺見老子

而問曰:「吾聞夫子聖人也,

吾固不辭遠道

而來願見,

百舍重趼

而不敢息。

今吾觀子,

非聖人也。

# src: ZHUANG 13.5.2 Guo Qingfan 4i1; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

鼠壤有餘蔬,

而棄妹,

不仁也,

生熟不盡於前,

而積歛无崖。」

# src: ZHUANG 13.5.3 Guo Qingfan 4i2; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

老子漠然不應。

# src: ZHUANG 13.5.4 Guo Qingfan 4i2; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_013-13a

士成綺明日復見,

曰:

「昔者吾有刺於子,

今吾心正郤矣,

何故也?」

# src: ZHUANG 13.5.5 Guo Qingfan 4i2; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

老子曰:

「夫巧知神聖之人,

吾自以為脫焉。

昔者子呼我牛也而謂之牛,

呼我馬也而謂之馬。

# src: ZHUANG 13.5.6 Guo Qingfan 4i2; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

苟有其實,

人與之名而弗受,

再受其殃。

吾服也恆服,

吾非以服有服。」

# src: ZHUANG 13.5.7 Guo Qingfan 4i4; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

士成綺鴈行避影,

履行遂進而問:

「脩身若何?」

# src: ZHUANG 13.5.8 Guo Qingfan 4i4; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

老子曰:

「而容崖然,

而目衝然,

而顙頯然,

而口闞然,

而狀義然,

似繫馬而止也。

動而持,

發也機,

# src: ZHUANG 13.5.9 Guo Qingfan 4i4; Wang Shumin 491; Fang Yong 360; Chen Guying 350

# dating: 8110

察而審,

知巧而覩於泰,

凡以為不信。

邊竟有人焉,其名為竊。」

KR5c0126_CHANT_013-14a

# src: ZHUANG 13.6.1 Guo Qingfan 486; Wang Shumin 495; Fang Yong 363; Chen Guying 354

# dating: 8110

老子曰:

「夫道,

於大不終,

於小不遺,

故萬物備。

廣廣乎其无不容也,

淵淵乎其不可測也。

形德仁義,

神之末也,

非至人孰能定之!

# src: ZHUANG 13.6.2 Guo Qingfan 486; Wang Shumin 495; Fang Yong 363; Chen Guying 354

# dating: 8110

夫至人有世,

不亦大乎!

而不足以為之累。

天下奮柄

而不與之偕,

審乎无假

而不與利遷,

極物之真,

能守其本,

# src: ZHUANG 13.6.3 Guo Qingfan 486; Wang Shumin 495; Fang Yong 363; Chen Guying 354

# dating: 8110

故外天地,

遺萬物,

而神未嘗有所困也。

通乎道,

合乎德,

退仁義,

賓禮樂,

至人之心有所定矣。」

KR5c0126_CHANT_013-15a

# src: ZHUANG 13.7.1 Guo Qingfan 488; Wang Shumin 498; Fang Yong 365; Chen Guying 356

# dating: 8110

世之所貴道者書也,

書不過語,

語有貴也。

語之所貴者意也,

意有所隨。

意之所隨者,

不可以言傳也,

# src: ZHUANG 13.7.2 Guo Qingfan 488; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 356

# dating: 8110

而世因貴言傳書。

世雖貴之哉!

猶不足貴也,

為其貴非其貴也。

故視而可見者,

形與色也;

聽而可聞者,

名與聲也。

# src: ZHUANG 13.7.3 Guo Qingfan 488; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 356

# dating: 8110

悲夫,

世人以形色名聲為足以得彼之情!

夫形色名聲果不足以得彼之情,

則知者不言,

言者不知,

而世豈識之哉!

KR5c0126_CHANT_013-16a

# src: ZHUANG 13.8.1 Guo Qingfan 490; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 357

# dating: 8110

桓公讀書於堂上。

輪扁斲輪於堂下,

釋椎鑿

而上,

問桓公曰:

“「敢問,公之所讀為何言邪?」

# src: ZHUANG 13.8.2 Guo Qingfan 490; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 357

# dating: 8110

公曰:「聖人之言也。」

# src: ZHUANG 13.8.3 Guo Qingfan 490; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 357

# dating: 8110

曰:

「聖人在乎?」

# src: ZHUANG 13.8.4 Guo Qingfan 490; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 357

# dating: 8110

公曰:「已死矣。」

# src: ZHUANG 13.8.5 Guo Qingfan 490; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 357

# dating: 8110

曰:

「然則君之所讀者,

古人之糟魄已夫!」

# src: ZHUANG 13.8.6 Guo Qingfan 491; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 358

# dating: 8110

桓公曰:「寡人讀書,輪人安得議乎!

有說則可,

无說則死。」

KR5c0126_CHANT_013-17a

# src: ZHUANG 13.8.7 Guo Qingfan 491; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 358

# dating: 8110

輪扁曰:

「臣也以臣之事觀之。

斲輪,

徐則甘而不固,

疾則苦而不入。

不徐不疾,

得之於手,而應於心,

# src: ZHUANG 13.8.8 Guo Qingfan 491; Wang Shumin 498; Fang Yong 366; Chen Guying 358

# dating: 8110

口不能言,

有數存焉於其間。

臣不能以喻臣之子,

臣之子亦不能受之於臣,

是以行年七十而老斲輪。

古之人與其不可傳也死矣,

然則君之所讀者,

古人之糟魄已夫!」