莊子

莊子

KR5c0126_CHANT_014-1a

** 14 天運第十四

「天其運乎?

地其處乎?

日月其爭於所乎?

孰主張是?

孰維綱是?

孰居无事

推而行是?

# src: ZHUANG 14.1.2 Guo Qingfan 493; Wang Shumin 505; Fang Yong 373; Chen Guying 360

# dating: 8110

意者其有機緘而不得已邪?

意者其運轉而不能自止邪?

雲者為雨乎?

雨者為雲乎?

孰隆施是?

# src: ZHUANG 14.1.3 Guo Qingfan 493; Wang Shumin 505; Fang Yong 373; Chen Guying 360

# dating: 8110

孰居无事淫樂而勸是?

風起北方,

一西一東,

有上彷徨,

孰噓吸是?

孰居无事而披拂是?

敢問何故?」

# src: ZHUANG 14.1.4 Guo Qingfan 496; Wang Shumin 505; Fang Yong 373; Chen Guying 361

# dating: 8110

巫咸祒曰:

「來!

吾語女。

天有六極五常,

帝王順之則治,

逆之則凶。

# src: ZHUANG 14.1.5 Guo Qingfan 496; Wang Shumin 505; Fang Yong 373; Chen Guying 361

# dating: 8110

九洛之事,

治成德備,

監照下土,

天下載之,

此謂上皇。」

KR5c0126_CHANT_014-2a

# src: ZHUANG 14.2.1 Guo Qingfan 497; Wang Shumin 505; Fang Yong 375; Chen Guying 363

# dating: 8110

商大宰蕩問仁於莊子。

莊子曰:「虎狼,仁也。」

# src: ZHUANG 14.2.2 Guo Qingfan 497; Wang Shumin 509; Fang Yong 375; Chen Guying 363

# dating: 8110

曰:

「何謂也?」

# src: ZHUANG 14.2.3 Guo Qingfan 497; Wang Shumin 509; Fang Yong 375; Chen Guying 363

# dating: 8110

莊子曰:

「父子相親,

何為不仁?」

# src: ZHUANG 14.2.4 Guo Qingfan 498; Wang Shumin 509; Fang Yong 376; Chen Guying 363

# dating: 8110

曰:

「請問至仁。」

# src: ZHUANG 14.2.5 Guo Qingfan 498; Wang Shumin 509; Fang Yong 376; Chen Guying 363

# dating: 8110

莊子曰:「至仁无親。」

# src: ZHUANG 14.2.6 Guo Qingfan 498; Wang Shumin 509; Fang Yong 376; Chen Guying 363

# dating: 8110

大宰曰:

「蕩聞之,

无親則不愛,

不愛則不孝。

謂至仁不孝,可乎?」

KR5c0126_CHANT_014-3a

# src: ZHUANG 14.2.7 Guo Qingfan 498; Wang Shumin 509; Fang Yong 376; Chen Guying 363

# dating: 8110

莊子曰:「不然。

夫至仁尚矣,

孝固不足以言之。

此非過孝之言也,

不及孝之言也。

夫南行者至於郢,

北面而不見冥山,

是何也?

則去之遠也。

# src: ZHUANG 14.2.8 Guo Qingfan 498; Wang Shumin 509; Fang Yong 376; Chen Guying 363

# dating: 8110

故曰:

以敬孝易,

以愛孝難;

以愛孝易,

而忘親難;

忘親易,

使親忘我難;

使親忘我易,

兼忘天下難;

兼忘天下易,

使天下兼忘我難。

# src: ZHUANG 14.2.9 Guo Qingfan 499; Wang Shumin 509; Fang Yong 376; Chen Guying 363

# dating: 8110

夫德遺堯舜而不為也,

利澤施於萬世,

天下莫知也,

# src: ZHUANG 14.2.10 Guo Qingfan 499; Wang Shumin 509; Fang Yong 376; Chen Guying 363

# dating: 8110

豈直太息而言仁孝乎哉!

夫孝悌仁義,忠信貞廉,

此皆自勉以役其德者也,

不足多也。

# src: ZHUANG 14.2.11 Guo Qingfan 499; Wang Shumin 509; Fang Yong 376; Chen Guying 363

# dating: 8110

故曰:

『至貴,

國爵并焉;

至富,

國財并焉;

至願,

名譽并焉。』

是以道不渝。」

KR5c0126_CHANT_014-4a

# src: ZHUANG 14.3.1 Guo Qingfan 501; Wang Shumin 512; Fang Yong 379; Chen Guying 366

# dating: 8110

北門成問於黃帝曰:

「帝張咸池之樂於洞庭之野,

吾始聞之而懼,

復聞之而怠,

卒聞之而惑;

蕩蕩默默,

乃不自得。」

# src: ZHUANG 14.3.2 Guo Qingfan 502; Wang Shumin 512; Fang Yong 379; Chen Guying 366

# dating: 8110

帝曰:

「女殆其然哉!

吾奏之以人,

徵之以天,

行之以禮義,

建之以太清。

夫至樂者,

先應之以人事,

順之以天理,

(行之以五德,

應之以自然,

然後調理四時,

太和萬物。

# src: ZHUANG 14.3.3 Guo Qingfan 502; Wang Shumin 512; Fang Yong 379; Chen Guying 366

# dating: 8110

四時迭起,

萬物循生;

一盛一衰,

文武倫經;

一清一濁,

陰陽調和,

流光其聲;

蟄蟲始作,

吾驚之以雷霆;

# src: ZHUANG 14.3.4 Guo Qingfan 502; Wang Shumin 512; Fang Yong 379; Chen Guying 366

# dating: 8110

其卒无尾,

其始无首;

一死一生,

一僨一起;

所常无窮,

而一不可待。

女故懼也。

# src: ZHUANG 14.3.5 Guo Qingfan 504; Wang Shumin 515; Fang Yong 379; Chen Guying 367

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_014-5a

「吾又奏之以陰陽之和,

燭之以日月之明;

其聲能短能長,

能柔能剛;

變化齊一,

不主故常;

在谷滿谷,

在阬滿阬;

塗郤守神,

以物為量。

# src: ZHUANG 14.3.6 Guo Qingfan 504; Wang Shumin 515; Fang Yong 379; Chen Guying 367

# dating: 8110

其聲揮綽,

其名高明。

是故鬼神守其幽,

日月星辰行其紀。

# src: ZHUANG 14.3.7 Guo Qingfan 504; Wang Shumin 515; Fang Yong 380; Chen Guying 367

# dating: 8110

吾止之於有窮,

流之於无止。

予欲慮之

而不能知也,

望之而不能見也,

逐之而不能及也;

# src: ZHUANG 14.3.8 Guo Qingfan 504; Wang Shumin 515; Fang Yong 380; Chen Guying 367

# dating: 8110

儻然立於四虛之道,

倚於槁梧而吟。

目知窮乎所欲見,

力屈乎所欲逐,

吾既不及已夫!

形充空虛,

乃至委蛇。

女委蛇,故怠。

# src: ZHUANG 14.3.9 Guo Qingfan 507; Wang Shumin 518; Fang Yong 380; Chen Guying 367

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_014-6a

「吾又奏之以无怠之聲,

調之以自然之命,

故若混逐叢生,

林樂而无形;

布揮而不曳,

幽昏而无聲。

# src: ZHUANG 14.3.10 Guo Qingfan 507; Wang Shumin 518; Fang Yong 380; Chen Guying 367

# dating: 8110

動於无方,

居於窈冥;

或謂之死,

或謂之生;

或謂之實,

或謂之榮;

行流散徙,

不主常聲。

# src: ZHUANG 14.3.11 Guo Qingfan 507; Wang Shumin 518; Fang Yong 380; Chen Guying 367

# dating: 8110

世疑之,

稽於聖人。

聖也者,

達於情而遂於命也。

天機不張而五官皆備,

此之謂天樂,

# src: ZHUANG 14.3.12 Guo Qingfan 507; Wang Shumin 518; Fang Yong 380; Chen Guying 367

# dating: 8110

无言而心說。

故有焱氏為之頌曰:

『聽之不聞其聲,

視之不見其形,

充滿天地,

苞裹六極。』

女欲聽之而无接焉,

而故惑也。

# src: ZHUANG 14.3.13 Guo Qingfan 510; Wang Shumin 518; Fang Yong 380; Chen Guying 367

# dating: 8110

樂也者,始於懼,

懼故祟;

吾又次之以怠,

怠故遁;

卒之於惑,

惑故愚;

愚故道,

道可載而與之俱也。」

KR5c0126_CHANT_014-7a

# src: ZHUANG 14.4.1 Guo Qingfan 511; Wang Shumin 521; Fang Yong 388; Chen Guying 372

# dating: 8110

孔子西遊於衛。

顏淵問師金曰:

「以夫子之行為奚如?」

# src: ZHUANG 14.4.2 Guo Qingfan 511; Wang Shumin 521; Fang Yong 388; Chen Guying 372

# dating: 8110

師金曰:

「惜乎,

而夫子其窮哉!」

# src: ZHUANG 14.4.3 Guo Qingfan 511; Wang Shumin 521; Fang Yong 388; Chen Guying 372

# dating: 8110

顏淵曰:「何也?」

# src: ZHUANG 14.4.4 Guo Qingfan 511; Wang Shumin 521; Fang Yong 388; Chen Guying 372

# dating: 8110

師金曰:

「夫芻狗之未陳也,

盛以篋衍,

巾以文繡,

尸祝齊戒以將迎之。

及其已陳也,

行者踐其首脊,

蘇者取而爨之而已;

# src: ZHUANG 14.4.5 Guo Qingfan 512; Wang Shumin 521; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

將復取

而盛以篋衍,

巾以文繡,

遊居寢臥其下,

彼不得夢,

必且數眯焉。

# src: ZHUANG 14.4.6 Guo Qingfan 512; Wang Shumin 521; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

今而夫子,

亦取先王已陳芻狗,

取弟子遊居寢臥其下。

故伐樹於宋,

削迹於衛,

窮於商周,

是非其夢邪?

# src: ZHUANG 14.4.7 Guo Qingfan 512; Wang Shumin 521; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

圍於陳蔡之間,

七日不火食,

死生相與鄰,

是非其眯邪?

# src: ZHUANG 14.4.8 Guo Qingfan 513; Wang Shumin 521; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

夫水行莫如用舟,

而陸行莫如用車。

以舟之可行於水也

而求推之於陸,

則沒世不行尋常。

古今非水陸與?

周魯非舟車與?

# src: ZHUANG 14.4.9 Guo Qingfan 513; Wang Shumin 521; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

今蘄行周於魯,

是猶推舟於陸也,

勞而无功,

身必有殃。

彼未知夫无方之傳,

應物而不窮者也。

# src: ZHUANG 14.4.10 Guo Qingfan 514; Wang Shumin 524; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_014-8a

「且子獨不見夫桔槔者乎?

引之則俯,

舍之則仰。

彼,人之所引,

非引人也,

故俯仰而不得罪於人。

# src: ZHUANG 14.4.11 Guo Qingfan 514; Wang Shumin 524; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

故夫三皇五帝之禮義法度,

不矜於同而矜於治。

故譬三皇五帝之禮義法度,

其猶柤棃橘柚邪!

其味相反,而皆可於口。

# src: ZHUANG 14.4.12 Guo Qingfan 515; Wang Shumin 524; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

故禮義法度者,

應時而變者也。

今取猨狙

而衣以周公之服,

彼必齕齧挽裂,

盡去而後慊。

觀古今之異,

猶猨狙之異乎周公也。

# src: ZHUANG 14.4.13 Guo Qingfan 515; Wang Shumin 524; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

故西施病心

而矉其里,

其里之醜人見而美之,

歸亦捧心

而矉其里。

其里之富人見之,

堅閉門而不出,

貧人見之,

挈妻子而去之走。

# src: ZHUANG 14.4.14 Guo Qingfan 515; Wang Shumin 524; Fang Yong 389; Chen Guying 373

# dating: 8110

彼知美

矉而不知矉之所以美。

惜乎,

而夫子其窮哉!」

KR5c0126_CHANT_014-9a

# src: ZHUANG 14.5.1 Guo Qingfan 516; Wang Shumin 528; Fang Yong 392; Chen Guying 377

# dating: 8110

孔子行年五十有一

而不聞道,

乃南之沛見老聃。

# src: ZHUANG 14.5.2 Guo Qingfan 516; Wang Shumin 528; Fang Yong 392; Chen Guying 377

# dating: 8110

老聃曰:「子來乎?

吾聞子,北方之賢者也,

子亦得道乎?」

孔子曰:「未得也。」

# src: ZHUANG 14.5.3 Guo Qingfan 516; Wang Shumin 528; Fang Yong 393; Chen Guying 377

# dating: 8110

老子曰:「子惡乎求之哉?」

# src: ZHUANG 14.5.4 Guo Qingfan 517; Wang Shumin 528; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

曰:「吾求之於度數,

五年而未得也。」

# src: ZHUANG 14.5.5 Guo Qingfan 517; Wang Shumin 528; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

老子曰:「子又惡乎求之哉?」

# src: ZHUANG 14.5.6 Guo Qingfan 517; Wang Shumin 528; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

曰:

「吾求之於陰陽,

十有二年而未得。」

KR5c0126_CHANT_014-10a

# src: ZHUANG 14.5.7 Guo Qingfan 517; Wang Shumin 528; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

老子曰:「然。

使道而可獻,

則人莫不獻之於其君;

使道而可進,

則人莫不進之於其親;

使道而可以告人,

則人莫不告其兄弟;

使道而可以與人,

則人莫不與其子孫。

# src: ZHUANG 14.5.8 Guo Qingfan 517; Wang Shumin 528; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

然而不可者,无他也,

中无主而不止,

外无匹而不行。

由中出者,

不受於外,

聖人不出;

由外入者,

无主於中,

聖人不隱。

# src: ZHUANG 14.5.9 Guo Qingfan 517; Wang Shumin 528; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

名,公器也,

不可多取。

仁義,先王之蘧廬也,

止可以一宿,

而不可久處,

覯而多責。

# src: ZHUANG 14.5.10 Guo Qingfan 519; Wang Shumin 530; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_014-11a

「古之至人,

假道於仁,

託宿於義,

以遊逍遙之虛,

食於苟簡之田,

立於不貸之圃。

逍遙,无為也;

苟簡,易養也;

不貸,无出也。

古者謂是采真之遊。

# src: ZHUANG 14.5.11 Guo Qingfan 521; Wang Shumin 530; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

以富為是者,

不能讓祿;

以顯為是者,

不能讓名;

親權者,

不能與人柄。

操之則慄,

舍之則悲,

而一无所鑒,

以闚其所不休者,

是天之戮民也。

# src: ZHUANG 14.5.12 Guo Qingfan 521; Wang Shumin 530; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

怨恩取與諫教生殺,

八者,

正之器也,

唯循大變无所湮者為能用之。

# src: ZHUANG 14.5.13 Guo Qingfan 521; Wang Shumin 530; Fang Yong 393; Chen Guying 378

# dating: 8110

故曰:

正者,正也。

其心以為不然者,

天門弗開矣。」

KR5c0126_CHANT_014-12a

# src: ZHUANG 14.6.1 Guo Qingfan 522; Wang Shumin 533; Fang Yong 397; Chen Guying 3i1

# dating: 8110

孔子見老聃

而語仁義。

老聃曰:

「夫播穅眯目,

則天地四方易位矣;

蚊虻噆膚,

則通昔不寐矣。

夫仁義

憯然乃憤吾心,

亂莫大焉。

# src: ZHUANG 14.6.2 Guo Qingfan 522; Wang Shumin 533; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

吾子使天下无失其朴,

吾子亦放風而動,

揔德而立矣,

又奚傑傑然

揭仁義若負建鼓而求亡子者邪?

夫鵠不日浴而白,

烏不日黔而黑。

# src: ZHUANG 14.6.3 Guo Qingfan 522; Wang Shumin 533; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

黑白之朴,

不足以為辯;

名譽之觀,

不足以為廣。

泉涸,

魚相與處於陸,

相吻以濕,

相濡以沫,

不若相忘於江湖!」

KR5c0126_CHANT_014-13a

# src: ZHUANG 14.6.4 Guo Qingfan 524; Wang Shumin 536; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

孔子見老聃歸,

三日不談。

弟子問曰:

「夫子見老聃,

亦將何規哉?」

# src: ZHUANG 14.6.5 Guo Qingfan 525; Wang Shumin 536; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

孔子曰:

「吾乃今於是乎見龍!

龍,合而成體,

散而成章,

乘乎雲氣

而養乎陰陽。

予口張

而不能嗋,

舌舉而不能訒,予又何規老聃哉!」

# src: ZHUANG 14.6.6 Guo Qingfan 525; Wang Shumin 536; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

子貢曰:

「然則人固有尸居而龍見,

雷聲而淵默,

發動如天地者乎?

賜亦可得而觀乎?」

# src: ZHUANG 14.6.7 Guo Qingfan 526; Wang Shumin 536; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

遂以孔子聲見老聃,

老聃方將倨堂而應,

微曰:

「予年運而往矣,

子將何以戒我乎?」

# src: ZHUANG 14.6.8 Guo Qingfan 526; Wang Shumin 536; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

子貢曰:

「夫三王五帝之治天下不同,

其係聲名一也。

而先生獨以為非聖人,

如何哉?」

# src: ZHUANG 14.6.9 Guo Qingfan 526; Wang Shumin 536; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

老聃曰:

「小子少進!

子何以謂不同?」

# src: ZHUANG 14.6.10 Guo Qingfan 527; Wang Shumin 537; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

對曰:

「堯授舜,

舜授禹,

禹用力

而湯用兵,

文王順紂

而不敢逆,

武王逆紂

而不肯順,

故曰不同。」

KR5c0126_CHANT_014-14a

# src: ZHUANG 14.6.11 Guo Qingfan 527; Wang Shumin 541; Fang Yong 397; Chen Guying 3i2

# dating: 8110

老聃曰:

「小子少進!

余語女三王五帝之治天下。

黃帝之治天下,

使民心一,

民有其親死不哭

而民不非也。

# src: ZHUANG 14.6.12 Guo Qingfan 527; Wang Shumin 541; Fang Yong 397; Chen Guying 3i3

# dating: 8110

堯之治天下,

使民心親,

民有為其親殺其殺,

而民不非也。

舜之治天下,

使民心競,

民孕婦十月生子,

子生五月而能言,

不至乎孩而始誰,

# src: ZHUANG 14.6.13 Guo Qingfan 527; Wang Shumin 541; Fang Yong 397; Chen Guying 3i3

# dating: 8110

則人始有夭矣。

禹之治天下,

使民心變,

人有心而兵有順,

殺盜非殺,

人自為種而天下耳,

是以天下大駭,

儒墨皆起。

其作始有倫,

而今乎婦女,何言哉!

# src: ZHUANG 14.6.14 Guo Qingfan 527; Wang Shumin 541; Fang Yong 397; Chen Guying 3i3

# dating: 8110

余語女,

三皇五帝之治天下,

名曰治之,

而亂莫甚焉。

# src: ZHUANG 14.6.15 Guo Qingfan 527; Wang Shumin 541; Fang Yong 397; Chen Guying 3i3

# dating: 8110

三皇之知,

上悖日月之明,

下睽山川之精,

中墮四時之施。

其知憯於𧓽蠆之尾,

鮮規之獸,

莫得安其性命之情者,

而猶自以為聖人,

不可恥乎,

其无恥也?」

# src: ZHUANG 14.6.16 Guo Qingfan 531; Wang Shumin 541; Fang Yong 397; Chen Guying 3i3

# dating: 8110

子貢蹴蹴然立不安。

# src: ZHUANG 14.7.1 Guo Qingfan 531; Wang Shumin 546; Fang Yong 403; Chen Guying 389

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_014-15a

孔子謂老聃曰:

「丘治《詩》、《書》、《禮》、《樂》、

《易》、《春秋》六經,

自以為久矣,

孰知其故矣;

# src: ZHUANG 14.7.2 Guo Qingfan 531; Wang Shumin 546; Fang Yong 403; Chen Guying 389

# dating: 8110

以奸者七十二君,

論先王之道

而明周召之迹,

一君无所鉤用。

甚矣夫!人之難說也,

道之難明邪!」

KR5c0126_CHANT_014-16a

# src: ZHUANG 14.7.3 Guo Qingfan 532; Wang Shumin 546; Fang Yong 403; Chen Guying 389

# dating: 8110

老子曰:

「幸矣,子之不遇治世之君也!

夫《六經》,

先王之陳迹也,

豈其所以迹哉!

今子之所言,

猶迹也。

夫迹,

履之所出,

而迹豈履哉!

# src: ZHUANG 14.7.4 Guo Qingfan 532; Wang Shumin 546; Fang Yong 403; Chen Guying 389

# dating: 8110

夫白鶂之相視,眸子不運

而風化;

蟲,

雄鳴於上風,

雌應於下風

而化;

# src: ZHUANG 14.7.5 Guo Qingfan 532; Wang Shumin 546; Fang Yong 403; Chen Guying 389

# dating: 8110

類自為雌雄,

故風化。

性不可易,

命不可變,

時不可止,

道不可壅。

苟得於道,

无自而不可;

失焉者,

无自而可。」

KR5c0126_CHANT_014-17a

# src: ZHUANG 14.7.6 Guo Qingfan 533; Wang Shumin 547; Fang Yong 403; Chen Guying 389

# dating: 8110

孔子不出三月,

復見曰:

「丘得之矣。

烏鵲孺,

魚傅沫,

細要者化,

有弟

而兄啼。

久矣夫丘不與化為人!

不與化為人,

安能化人!」

# src: ZHUANG 14.7.7 Guo Qingfan 534; Wang Shumin 547; Fang Yong 404; Chen Guying 389

# dating: 8110

老子曰:

「可。

丘得之矣!」