莊子

莊子

KR5c0126_CHANT_019-1a

** 19 達生第十九

達生之情者,

不務生之所无以為;

達命之情者,

不務知之所无奈何。

養形必先之以物,

物有餘而形不養者有之矣;

# src: ZHUANG 19.1.2 Guo Qingfan 630; Wang Shumin 667; Fang Yong 485; Chen Guying 465

# dating: 8110

有生必先无離形,

形不離而生亡者有之矣。

生之來不能卻,

其去不能止。

悲夫!

世之人以為養形足以存生;

# src: ZHUANG 19.1.3 Guo Qingfan 630; Wang Shumin 667; Fang Yong 485; Chen Guying 465

# dating: 8110

而養形果不足以存生,

則世奚足為哉!

雖不足為

而不可不為者,

其為不免矣。

# src: ZHUANG 19.1.4 Guo Qingfan 632; Wang Shumin 667; Fang Yong 485; Chen Guying 465

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_019-2a

夫欲免為形者,

莫如棄世。

棄世則无累,

无累則正平,

正平則與彼更生,

更生則幾矣。

# src: ZHUANG 19.1.5 Guo Qingfan 632; Wang Shumin 667; Fang Yong 485; Chen Guying 465

# dating: 8110

事奚足棄而生奚足遺?

棄事則形不勞,

遺生則精不虧。

夫形全精復,

與天為一。

# src: ZHUANG 19.1.6 Guo Qingfan 632; Wang Shumin 667; Fang Yong 485; Chen Guying 465

# dating: 8110

天地者,萬物之父母也,

合則成體,

散則成始。

形精不虧,

是謂能移;

精而又精,

反以相天。

# src: ZHUANG 19.2.1 Guo Qingfan 633; Wang Shumin 670; Fang Yong 487; Chen Guying 467

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_019-3a

子列子問關尹曰:

「至人潛行不窒,

蹈火不熱,

行乎萬物之上而不慄。

請問何以至於此?」

# src: ZHUANG 19.2.2 Guo Qingfan 634; Wang Shumin 670; Fang Yong 487; Chen Guying 468

# dating: 8110

關尹曰:

「是純氣之守也,

非知巧果敢之列。

居,

予語汝!

凡有貌象聲色者,皆物也,

物何以相遠?

夫奚足以至乎先?

是色而已。

# src: ZHUANG 19.2.3 Guo Qingfan 634; Wang Shumin 670; Fang Yong 487; Chen Guying 468

# dating: 8110

則物之造乎不形

而止乎无所化,

夫得是而窮之者,

物焉得而止焉!

彼將處乎不淫之度,

而藏乎无端之紀,

遊乎萬物之所終始,

壹其性,

養其氣,

合其德,

以通乎物之所造。

# src: ZHUANG 19.2.4 Guo Qingfan 634; Wang Shumin 670; Fang Yong 487; Chen Guying 468

# dating: 8110

夫若是者,

其天守全,

其神无郤,

物奚自入焉!

KR5c0126_CHANT_019-4a

# src: ZHUANG 19.2.5 Guo Qingfan 636; Wang Shumin 674; Fang Yong 487; Chen Guying 468

# dating: 8110

「夫醉者之墜車,

雖疾不死。

骨節與人同

而犯害與人異,

其神全也,

乘亦不知也,

墜亦不知也,

死生驚懼不入乎其胸中,

是故遌物而不慴。

# src: ZHUANG 19.2.6 Guo Qingfan 636; Wang Shumin 674; Fang Yong 488; Chen Guying 468

# dating: 8110

彼得全於酒而猶若是,

而況得全於天乎?

聖人藏於天,

故莫之能傷也。

# src: ZHUANG 19.2.7 Guo Qingfan 636; Wang Shumin 674; Fang Yong 488; Chen Guying 468

# dating: 8110

復讎者不折鏌干,

雖有忮心者不怨飄瓦,

是以天下平均。

故无攻戰之亂,

无殺戮之刑者,

由此道也。

# src: ZHUANG 19.2.8 Guo Qingfan 638; Wang Shumin 674; Fang Yong 488; Chen Guying 468

# dating: 8110

不開人之天,

而開天之天,

開天者德生,

開人者賊生。

不厭其天,

不忽於人,

民幾乎以其真!」

KR5c0126_CHANT_019-5a

# src: ZHUANG 19.3.1 Guo Qingfan 639; Wang Shumin 677; Fang Yong 492; Chen Guying 471

# dating: 8110

仲尼適楚,

出於林中,

見痀僂者承蜩,

猶掇之也。

# src: ZHUANG 19.3.2 Guo Qingfan 639; Wang Shumin 677; Fang Yong 492; Chen Guying 471

# dating: 8110

仲尼曰:

「子巧乎!

有道邪?」

# src: ZHUANG 19.3.3 Guo Qingfan 640; Wang Shumin 677; Fang Yong 492; Chen Guying 471

# dating: 8110

曰:「我有道也。

五六月累丸二而不墜,

則失者錙銖;

累三而不墜,則失者十一;

累五而不墜,

猶掇之也。

# src: ZHUANG 19.3.4 Guo Qingfan 640; Wang Shumin 677; Fang Yong 492; Chen Guying 471

# dating: 8110

吾處身也,

若橛株拘;

吾執臂也,

若槁木之枝;

雖天地之大,

萬物之多,

而唯蜩翼之知。

吾不反不側,

不以萬物易蜩之翼,

何為而不得!」

# src: ZHUANG 19.3.5 Guo Qingfan 641; Wang Shumin 677; Fang Yong 492; Chen Guying 472

# dating: 8110

孔子顧謂弟子曰:

「用志不分,

乃凝於神,

其痀僂丈人之謂乎!」

KR5c0126_CHANT_019-6a

# src: ZHUANG 19.4.1 Guo Qingfan 641; Wang Shumin 6i1; Fang Yong 494; Chen Guying 473

# dating: 8110

顏淵問仲尼曰:

「吾嘗濟乎觴深之淵,

津人操舟若神。

吾問焉,

曰:

『操舟可學邪?』

曰:

『可。

善游者數能。

# src: ZHUANG 19.4.2 Guo Qingfan 641; Wang Shumin 6i1; Fang Yong 494; Chen Guying 473

# dating: 8110

若乃夫沒人,

則未嘗見舟

而便操之也。』

吾問焉而不吾告,

敢問何謂也?」

# src: ZHUANG 19.4.3 Guo Qingfan 642; Wang Shumin 6i1; Fang Yong 494; Chen Guying 473

# dating: 8110

仲尼曰:

「善游者數能,

忘水也。

若乃夫沒人

之未嘗見舟

而便操之也,

彼視淵若陵,

視舟之覆猶其車卻也。

覆卻萬方陳乎前

而不得入其舍,

惡往而不暇!

# src: ZHUANG 19.4.4 Guo Qingfan 642; Wang Shumin 6i1; Fang Yong 494; Chen Guying 473

# dating: 8110

以瓦注者巧,

以鉤注者憚,

以黃金注者殙。

其巧一也,

而有所矜,

則重外也。

凡外重者內拙。」

KR5c0126_CHANT_019-7a

# src: ZHUANG 19.5.1 Guo Qingfan 644; Wang Shumin 685; Fang Yong 496; Chen Guying 475

# dating: 8110

田開之見周威公。

威公曰:

「吾聞祝腎學生,

吾子與祝腎遊,

亦何聞焉?」

# src: ZHUANG 19.5.2 Guo Qingfan 645; Wang Shumin 685; Fang Yong 496; Chen Guying 475

# dating: 8110

田開之曰:

「開之操拔篲以侍門庭,

亦何聞於夫子!」

# src: ZHUANG 19.5.3 Guo Qingfan 645; Wang Shumin 686; Fang Yong 496; Chen Guying 475

# dating: 8110

威公曰:

「田子无讓,

寡人願聞之。」

# src: ZHUANG 19.5.4 Guo Qingfan 645; Wang Shumin 686; Fang Yong 496; Chen Guying 476

# dating: 8110

開之曰:

「聞之夫子曰:

『善養生者,

若牧羊然,

視其後者

而鞭之。』」

# src: ZHUANG 19.5.5 Guo Qingfan 645; Wang Shumin 686; Fang Yong 496; Chen Guying 476

# dating: 8110

威公曰:

「何謂也?」

KR5c0126_CHANT_019-8a

# src: ZHUANG 19.5.6 Guo Qingfan 646; Wang Shumin 686; Fang Yong 496; Chen Guying 476

# dating: 8110

田開之曰:

「魯有單豹者,

巖居而水飲,

不與民共利,

行年七十

而猶有嬰兒之色;

不幸遇餓虎,

餓虎殺而食之。

有張毅者,

高門縣薄,

无不走也,

# src: ZHUANG 19.5.7 Guo Qingfan 646; Wang Shumin 686; Fang Yong 496; Chen Guying 476

# dating: 8110

行年四十

而有內熱之病以死。

豹養其內

而虎食其外,

毅養其外

而病攻其內,

此二子者,

皆不鞭其後者也。」

KR5c0126_CHANT_019-9a

# src: ZHUANG 19.5.8 Guo Qingfan 647; Wang Shumin 686; Fang Yong 496; Chen Guying 476

# dating: 8110

仲尼曰:

「无入而藏,

无出而陽,

柴立其中央。

三者若得,其名必極。

夫畏塗者,

十殺一人,

則父子兄弟相戒也,

必盛卒徒而後敢出焉,

不亦知乎!

# src: ZHUANG 19.5.9 Guo Qingfan 647; Wang Shumin 686; Fang Yong 496; Chen Guying 476

# dating: 8110

人之所取畏者,

衽席之上,

飲食之閒;

而不知為之戒者,

過也。」

KR5c0126_CHANT_019-10a

# src: ZHUANG 19.6.1 Guo Qingfan 648; Wang Shumin 690; Fang Yong 499; Chen Guying 479

# dating: 8110

祝宗人玄端

以臨牢筴,

說彘曰:

「汝奚惡死?

吾將三月豢汝,

十日戒,

三日齊,

藉白茅,

加汝肩尻乎彫俎之上,

則汝為之乎?」

# src: ZHUANG 19.6.2 Guo Qingfan 648; Wang Shumin 690; Fang Yong 499; Chen Guying 479

# dating: 8110

為彘謀,

曰:

不如食以穅糟

而錯之牢筴之中,

自為謀,

則苟生

有軒冕之尊,

死得於腞楯之上、

聚僂之中則為之。

為彘謀則去之,

自為謀則取之,

所異彘者何也?

KR5c0126_CHANT_019-11a

# src: ZHUANG 19.7.1 Guo Qingfan 650; Wang Shumin 693; Fang Yong 500; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

桓公田於澤,

管仲御,

見鬼焉。

公撫管仲之手曰:

「仲父何見?」

對曰:

「臣无所見。」

# src: ZHUANG 19.7.2 Guo Qingfan 650; Wang Shumin 693; Fang Yong 500; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

公反,

誒詒為病,

數日不出。

齊士有皇子告敖者,曰:

# src: ZHUANG 19.7.3 Guo Qingfan 650; Wang Shumin 693; Fang Yong 500; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

「公則自傷,

鬼惡能傷公!

夫忿滀之氣,

散而不反,

則為不足;

上而不下,

則使人善怒;

下而不上,

則使人善忘;

不上不下,

中身當心,

則為病。」

KR5c0126_CHANT_019-12a

# src: ZHUANG 19.7.4 Guo Qingfan 652; Wang Shumin 694; Fang Yong 501; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

桓公曰:「然則有鬼乎?」

# src: ZHUANG 19.7.5 Guo Qingfan 652; Wang Shumin 694; Fang Yong 501; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

曰:

「有。

沈有履,

竈有髻。

戶內之煩壤,

雷霆處之;

東北方之下者,

倍阿鮭蠪躍之;

西北方之下者,

則泆陽處之。

# src: ZHUANG 19.7.6 Guo Qingfan 652; Wang Shumin 694; Fang Yong 501; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

水有罔象,

丘有崒,

山有夔,

野有彷徨,

澤有委蛇。」

# src: ZHUANG 19.7.7 Guo Qingfan 653; Wang Shumin 694; Fang Yong 501; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

公曰:

「請問,

委蛇之狀何如?」

# src: ZHUANG 19.7.8 Guo Qingfan 654; Wang Shumin 694; Fang Yong 501; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

皇子曰:

「委蛇,

其大如轂,

其長如轅,

紫衣而朱冠。

其為物也,

惡聞雷車之聲,

則捧其首而立。

見之者殆乎霸。」

# src: ZHUANG 19.7.9 Guo Qingfan 654; Wang Shumin 694; Fang Yong 501; Chen Guying 4i1

# dating: 8110

桓公辴然而笑曰:

「此寡人之所見者也。」

於是正衣冠

與之坐,

不終日

而不知病之去也。

# src: ZHUANG 19.8.1 Guo Qingfan 654; Wang Shumin 700; Fang Yong 503; Chen Guying 485

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_019-13a

紀渻子為王養鬭雞,

# src: ZHUANG 19.8.2 Guo Qingfan 655; Wang Shumin 700; Fang Yong 503; Chen Guying 485

# dating: 8110

十日而問:

「雞已乎?」

曰:

「未也,

方虛憍

而恃氣。」

# src: ZHUANG 19.8.3 Guo Qingfan 655; Wang Shumin 700; Fang Yong 503; Chen Guying 485

# dating: 8110

十日又問,

曰:

「未也。

猶應嚮景。」

# src: ZHUANG 19.8.4 Guo Qingfan 655; Wang Shumin 700; Fang Yong 503; Chen Guying 485

# dating: 8110

十日又問,

曰:

「未也。

猶疾視而盛氣。」

# src: ZHUANG 19.8.5 Guo Qingfan 655; Wang Shumin 700; Fang Yong 503; Chen Guying 485

# dating: 8110

十日又問,

曰:

「幾矣。

雞雖有鳴者,

已无變矣,

望之似木雞矣,

其德全矣,

異雞无敢應者,

反走矣。」

KR5c0126_CHANT_019-14a

# src: ZHUANG 19.9.1 Guo Qingfan 656; Wang Shumin 702; Fang Yong 504; Chen Guying 486

# dating: 8110

孔子觀於呂梁,

縣水三十仞,

流沫四十里,

黿鼉魚鼈之所不能游也。

見一丈夫游之,

以為有苦而欲死也,

使弟子並流而拯之。

數百步而出,

被髮行歌而游於塘下。

# src: ZHUANG 19.9.2 Guo Qingfan 656; Wang Shumin 702; Fang Yong 504; Chen Guying 486

# dating: 8110

孔子從而問焉,

曰:

「吾以子為鬼,

察子則人也。

請問,

蹈水有道乎?」

# src: ZHUANG 19.9.3 Guo Qingfan 657; Wang Shumin 702; Fang Yong 504; Chen Guying 487

# dating: 8110

曰:

「亡,

吾无道。

吾始乎故,

長乎性,

成乎命。

與齊俱入,

與汩偕出,

從水之道

而不為私焉。

此吾所以蹈之也。」

# src: ZHUANG 19.9.4 Guo Qingfan 658; Wang Shumin 702; Fang Yong 504; Chen Guying 487

# dating: 8110

孔子曰:

「何謂始乎故,

長乎性,

成乎命?」

# src: ZHUANG 19.9.5 Guo Qingfan 658; Wang Shumin 702; Fang Yong 504; Chen Guying 487

# dating: 8110

曰:

「吾生於陵

而安於陵,

故也;

長於水

而安於水,

性也;

不知吾所以然而然,

命也。」

KR5c0126_CHANT_019-15a

# src: ZHUANG 19.10.1 Guo Qingfan 658; Wang Shumin 706; Fang Yong 506; Chen Guying 489

# dating: 8110

梓慶削木為鐻,

鐻成,

見者驚猶鬼神。

魯侯見而問焉,

曰:

「子何術以為焉?」

# src: ZHUANG 19.10.2 Guo Qingfan 658; Wang Shumin 707; Fang Yong 506; Chen Guying 489

# dating: 8110

對曰:

「臣工人,

何術之有!

雖然,有一焉。

臣將為鐻,

未嘗敢以耗氣也,

必齊以靜心。

齊三日,

而不敢懷慶賞爵祿;

# src: ZHUANG 19.10.3 Guo Qingfan 658; Wang Shumin 707; Fang Yong 506; Chen Guying 489

# dating: 8110

齊五日,

不敢懷非譽巧拙;

齊七日,

輒然忘吾有四枝形體也。

當是時也,

无公朝,

其巧專

而外滑消;

然後入山林,

觀天性;

# src: ZHUANG 19.10.4 Guo Qingfan 659; Wang Shumin 707; Fang Yong 506; Chen Guying 489

# dating: 8110

形軀至矣,

然後成見鐻,

然後加手焉;

不然則已。

則以天合天,

器之所以疑神者,其是與!」

KR5c0126_CHANT_019-16a

# src: ZHUANG 19.11.1 Guo Qingfan 660; Wang Shumin 709; Fang Yong 508; Chen Guying 491

# dating: 8110

東野稷以御見莊公,

進退中繩,

左右旋中規。

莊公以為文弗過也,

使之鉤百而反。

# src: ZHUANG 19.11.2 Guo Qingfan 661; Wang Shumin 709; Fang Yong 508; Chen Guying 491

# dating: 8110

顏闔遇之,

入見曰:

「稷之馬將敗。」

公密而不應。

# src: ZHUANG 19.11.3 Guo Qingfan 661; Wang Shumin 709; Fang Yong 508; Chen Guying 491

# dating: 8110

少焉,

果敗而反。

公曰:

「子何以知之?」

# src: ZHUANG 19.11.4 Guo Qingfan 661; Wang Shumin 709; Fang Yong 508; Chen Guying 491

# dating: 8110

曰:

「其馬力竭矣,

而猶求焉,

故曰敗。」

KR5c0126_CHANT_019-17a

# src: ZHUANG 19.12.1 Guo Qingfan 662; Wang Shumin 711; Fang Yong 509; Chen Guying 491

# dating: 8110

工倕旋而蓋規矩,

指與物化

而不以心稽,

故其靈臺一而不桎。

# src: ZHUANG 19.12.2 Guo Qingfan 662; Wang Shumin 711; Fang Yong 509; Chen Guying 491

# dating: 8110

忘足,屨之適也;

忘要,帶之適也;

知忘是非,

心之適也;

不內變,

不外從,

事會之適也。

始乎適

而未嘗不適者,

忘適之適也。

# src: ZHUANG 19.13.1 Guo Qingfan 663; Wang Shumin 714; Fang Yong 510; Chen Guying 494

# dating: 8110

KR5c0126_CHANT_019-18a

有孫休者,

踵門而詫子扁慶子曰:

「休居鄉不見謂不脩,

臨難不見謂不勇;

然而田原不遇歲,

事君不遇世,

賓於鄉里,

逐於州部,

則胡罪乎天哉?

休惡遇此命也?」

# src: ZHUANG 19.13.2 Guo Qingfan 663; Wang Shumin 714; Fang Yong 510; Chen Guying 494

# dating: 8110

扁子曰:

「子獨不聞

夫至人之自行邪?

忘其肝膽,

遺其耳目,

芒然彷徨乎塵垢之外,

逍遙乎无事之業,

是謂為而不恃,

長而不宰。

# src: ZHUANG 19.13.3 Guo Qingfan 663; Wang Shumin 714; Fang Yong 511; Chen Guying 494

# dating: 8110

今汝飾知以驚愚,

脩身以明汙,

昭昭乎若揭日月而行也。

汝得全而形軀,

具而九竅,

无中道夭於聾盲跛蹇

而比於人數,

亦幸矣,

又何暇乎天之怨哉!

子往矣!」

# src: ZHUANG 19.13.4 Guo Qingfan 665; Wang Shumin 714; Fang Yong 511; Chen Guying 494

# dating: 8110

孫子出。

扁子入,

坐有閒,

仰天而歎。

弟子問曰:

「先生何為歎乎?」

KR5c0126_CHANT_019-19a

# src: ZHUANG 19.13.5 Guo Qingfan 665; Wang Shumin 714; Fang Yong 511; Chen Guying 495

# dating: 8110

扁子曰:

「向者休來,

吾告之以至人之德,

吾恐其驚而遂至於惑也。」

# src: ZHUANG 19.13.6 Guo Qingfan 665; Wang Shumin 714; Fang Yong 511; Chen Guying 495

# dating: 8110

弟子曰:「不然。

孫子之所言是邪?

先生之所言非邪?

非固不能惑是。

孫子所言非邪?

先生所言是邪?

彼固惑而來矣,

又奚罪焉!」

KR5c0126_CHANT_019-20a

# src: ZHUANG 19.13.7 Guo Qingfan 665; Wang Shumin 714; Fang Yong 511; Chen Guying 495

# dating: 8110

扁子曰:「不然。

昔者有鳥止於魯郊,

魯君悅之,

為具太牢以饗之,

奏九韶以樂之,

鳥乃始憂悲眩視,

不敢飲食。

此之謂以己養養鳥也。

# src: ZHUANG 19.13.8 Guo Qingfan 666; Wang Shumin 714; Fang Yong 511; Chen Guying 495

# dating: 8110

若夫以鳥養養鳥者,

宜棲之深林,

浮之江湖,

食之以委蛇,

則平陸而已矣。

今休,

款啟寡聞之民也,

吾告以至人之德,

譬之若載鼷以車馬,

樂鴳以鍾鼓也。

彼又惡能无驚乎哉!」