莊子
莊子
** 20 山木第二十
莊子行於山中,
見大木,
枝葉盛茂,
伐木者止其旁
而不取也。
問其故,
曰:
「无所可用。」
莊子曰:
「此木以不材
得終其天年。」
# src: ZHUANG 20.1.2 Guo Qingfan 667; Wang Shumin 719; Fang Yong 519; Chen Guying 498
# dating: 8110
夫子出於山,
舍於故人之家。
故人喜,
命豎子殺鴈而烹之。
豎子請曰:
「其一能鳴,
其一不能鳴,
請奚殺?」
主人曰:「殺不能鳴者。」
# src: ZHUANG 20.1.3 Guo Qingfan 668; Wang Shumin 719; Fang Yong 519; Chen Guying 498
# dating: 8110
明日,
弟子問於莊子曰:
「昨日山中之木,
以不材得終其天年;
今主人之鴈,
以不材死;
先生將何處?」
# src: ZHUANG 20.1.4 Guo Qingfan 668; Wang Shumin 719; Fang Yong 519; Chen Guying 498
# dating: 8110
莊子笑曰:
「周將處夫材與不材之閒。
材與不材之閒,
似之而非也,
故未免乎累。
若夫乘道德而浮遊則不然。
无譽无訾,
一龍一蛇,
與時俱化,
而无肯專為;
# src: ZHUANG 20.1.5 Guo Qingfan 668; Wang Shumin 719; Fang Yong 519; Chen Guying 498
# dating: 8110
一上一下,
以和為量,
浮遊乎萬物之祖;
物物而不物於物,
則胡可得而累邪!
此神農黃帝之法則也。
# src: ZHUANG 20.1.6 Guo Qingfan 668; Wang Shumin 719; Fang Yong 519; Chen Guying 498
# dating: 8110
若夫萬物之情,
人倫之傳,則不然。
合則離,
成則毀;
廉則挫,
尊則議,
# src: ZHUANG 20.1.7 Guo Qingfan 668; Wang Shumin 719; Fang Yong 519; Chen Guying 498
# dating: 8110
有為則虧,
賢則謀,
不肖則欺,
胡可得而必乎哉!
悲夫!
弟子志之,
其唯道德之鄉乎!」
# src: ZHUANG 20.2.1 Guo Qingfan 670; Wang Shumin 726; Fang Yong 522; Chen Guying 501
# dating: 8110
巿南宜僚見魯侯,
魯侯有憂色。
巿南子曰:
「君有憂色,何也?」
# src: ZHUANG 20.2.2 Guo Qingfan 671; Wang Shumin 726; Fang Yong 522; Chen Guying 501
# dating: 8110
魯侯曰:
「吾學先王之道,
脩先君之業;
吾敬鬼尊賢,
親而行之,
无須臾離居;
然不免於患,
吾是以憂。」
# src: ZHUANG 20.2.3 Guo Qingfan 671; Wang Shumin 726; Fang Yong 522; Chen Guying 501
# dating: 8110
巿南子曰:
「君之除患之術淺矣!
夫豐狐文豹,
棲於山林,
伏於巖穴,
靜也;
夜行晝居,
戒也;
# src: ZHUANG 20.2.4 Guo Qingfan 671; Wang Shumin 726; Fang Yong 522; Chen Guying 502
# dating: 8110
雖飢渴隱約,
猶且胥䟽於江湖之上
而求食焉,
定也;
然且不免於罔羅機辟之患。
是何罪之有哉?
其皮為之災也。
今魯國獨非君之皮邪?
吾願君刳形去皮,
洒心去欲,
而遊於无人之野。
# src: ZHUANG 20.2.5 Guo Qingfan 671; Wang Shumin 726; Fang Yong 522; Chen Guying 502
# dating: 8110
南越有邑焉,
名為建德之國。
其民愚而朴,
少私而寡欲;
知作而不知藏,
與而不求其報;
不知義之所適,
不知禮之所將;
# src: ZHUANG 20.2.6 Guo Qingfan 671; Wang Shumin 726; Fang Yong 522; Chen Guying 502
# dating: 8110
猖狂妄行,
乃蹈乎大方;
其生可樂,
其死可葬。
吾願君去國捐俗,
與道相輔而行。」
# src: ZHUANG 20.2.7 Guo Qingfan 674; Wang Shumin 730; Fang Yong 523; Chen Guying 502
# dating: 8110
君曰:
「彼其道遠而險,
又有江山,
我无舟車,
奈何?」
# src: ZHUANG 20.2.8 Guo Qingfan 674; Wang Shumin 730; Fang Yong 523; Chen Guying 502
# dating: 8110
巿南子曰:
「君无形倨,
无留居,
以為君車。」
君曰:
「彼其道幽遠而无人,
吾誰與為鄰?
吾无糧,
我无食,
安得而至焉?」
# src: ZHUANG 20.2.9 Guo Qingfan 674; Wang Shumin 730; Fang Yong 523; Chen Guying 502
# dating: 8110
巿南子曰:
「少君之費,
寡君之欲,
雖无糧而乃足。
君其涉於江而浮於海,
望之而不見其崖,
愈往而不知其所窮。
送君者皆自崖而反,
君自此遠矣!
# src: ZHUANG 20.2.10 Guo Qingfan 674; Wang Shumin 730; Fang Yong 523; Chen Guying 502
# dating: 8110
故有人者累,
見有於人者憂。
故堯非有人,
非見有於人也。
吾願去君之累,
除君之憂,
而獨與道遊於大莫之國。
# src: ZHUANG 20.2.11 Guo Qingfan 675; Wang Shumin 730; Fang Yong 523; Chen Guying 502
# dating: 8110
方舟而濟於河,
有虛船來觸舟,
雖有惼心之人
不怒;
# src: ZHUANG 20.2.12 Guo Qingfan 675; Wang Shumin 730; Fang Yong 523; Chen Guying 502
# dating: 8110
有一人在其上,
則呼張歙之;
一呼而不聞,
再呼而不聞,
於是三呼邪,
則必以惡聲隨之。
向也不怒
而今也怒,
向也虛而今也實。
人能虛己以遊世,
其孰能害之!」
# src: ZHUANG 20.3.1 Guo Qingfan 676; Wang Shumin 733; Fang Yong 528; Chen Guying 506
# dating: 8110
北宮奢為衛靈公賦斂
以為鍾,
為壇乎郭門之外,
三月
而成上下之縣。
# src: ZHUANG 20.3.2 Guo Qingfan 676; Wang Shumin 733; Fang Yong 528; Chen Guying 506
# dating: 8110
王子慶忌見而問焉,
曰:
「子何術之設?」
# src: ZHUANG 20.3.3 Guo Qingfan 676; Wang Shumin 734; Fang Yong 528; Chen Guying 506
# dating: 8110
奢曰:
「一之閒,
无敢設也。
奢聞之,
『既彫既琢,
復歸於朴。』
侗乎其无識,
儻乎其怠疑;
# src: ZHUANG 20.3.4 Guo Qingfan 676; Wang Shumin 734; Fang Yong 528; Chen Guying 506
# dating: 8110
萃乎芒乎,
其送往
而迎來;
來者勿禁,
往者勿止;
從其彊梁,
隨其曲傅,
因其自窮,
故朝夕賦斂
而豪毛不挫,
而況有大塗者乎!」
# src: ZHUANG 20.4.1 Guo Qingfan 679; Wang Shumin 737; Fang Yong 530; Chen Guying 508
# dating: 8110
孔子圍於陳蔡之閒,
七日不火食。
# src: ZHUANG 20.4.2 Guo Qingfan 680; Wang Shumin 737; Fang Yong 530; Chen Guying 508
# dating: 8110
太公任往弔之曰:
「子幾死乎?」
曰:
「然。」
# src: ZHUANG 20.4.3 Guo Qingfan 680; Wang Shumin 737; Fang Yong 530; Chen Guying 508
# dating: 8110
「子惡死乎?」
曰:
「然。」
# src: ZHUANG 20.4.4 Guo Qingfan 680; Wang Shumin 737; Fang Yong 531; Chen Guying 509
# dating: 8110
任曰:
「予嘗言不死之道。
東海有鳥焉,
其名曰意怠。
其為鳥也,翂翂翐翐,
而似无能;
引援而飛,
迫脅而棲;
# src: ZHUANG 20.4.5 Guo Qingfan 680; Wang Shumin 737; Fang Yong 531; Chen Guying 509
# dating: 8110
進不敢為前,
退不敢為後;
食不敢先嘗,
必取其緒。
是故其行列不斥,
而外人卒不得害,
是以免於患。
直木先伐,
甘井先竭。
# src: ZHUANG 20.4.6 Guo Qingfan 680; Wang Shumin 737; Fang Yong 531; Chen Guying 509
# dating: 8110
子其意者飾知以驚愚,
脩身以明汙,
昭昭乎如揭日月而行,
故不免也。
昔吾聞之大成之人曰:
# src: ZHUANG 20.4.7 Guo Qingfan 680; Wang Shumin 737; Fang Yong 531; Chen Guying 509
# dating: 8110
『自伐者无功,
功成者墮,
名成者虧。』
孰能去功與名
而還與眾人!
道流而不明,居
得行而不名處;
純純常常,
乃比於狂;
削迹捐勢,
不為功名;
# src: ZHUANG 20.4.8 Guo Qingfan 680; Wang Shumin 737; Fang Yong 531; Chen Guying 509
# dating: 8110
是故无責於人,
人亦无責焉。
至人不聞,
子何喜哉?」
# src: ZHUANG 20.4.9 Guo Qingfan 6i3; Wang Shumin 737; Fang Yong 531; Chen Guying 509
# dating: 8110
孔子曰:「善哉!」
辭其交遊,
去其弟子,
逃於大澤;
衣裘褐,
食杼栗;
入獸不亂群,
入鳥不亂行。
鳥獸不惡,
而況人乎!
# src: ZHUANG 20.5.1 Guo Qingfan 6i4; Wang Shumin 743; Fang Yong 534; Chen Guying 512
# dating: 8110
孔子問子桑雩曰:
「吾再逐於魯,
伐樹於宋,
削迹於衛,
窮於商周,
圍於陳蔡之閒。
吾犯此數患,
親交益䟽,
徒友益散,
何與?」
# src: ZHUANG 20.5.2 Guo Qingfan 685; Wang Shumin 743; Fang Yong 534; Chen Guying 512
# dating: 8110
子桑雩曰:
「子獨不聞
假人之亡與?
林回棄千金之璧,
負赤子而趨。
或曰:
『為其布與?
赤子之布寡矣;
為其累與?
赤子之累多矣;
棄千金之璧,
負赤子而趨,何也?』
# src: ZHUANG 20.5.3 Guo Qingfan 685; Wang Shumin 743; Fang Yong 534; Chen Guying 512
# dating: 8110
林回曰:
『彼以利合,
此以天屬也。』
夫以利合者,
迫窮禍患害
相棄也;
以天屬者,
迫窮禍患害相收也。
夫相收之與相棄亦遠矣。
# src: ZHUANG 20.5.4 Guo Qingfan 685; Wang Shumin 743; Fang Yong 534; Chen Guying 512
# dating: 8110
且君子之交淡若水,
小人之交甘若醴;
君子淡以親,
小人甘以絕。
彼无故以合者,
則无故以離。」
# src: ZHUANG 20.5.5 Guo Qingfan 686; Wang Shumin 743; Fang Yong 534; Chen Guying 512
# dating: 8110
孔子曰:
「敬聞命矣!」
徐行翔佯而歸,
絕學捐書,
弟子无挹於前,
其愛益加進。
# src: ZHUANG 20.5.6 Guo Qingfan 686; Wang Shumin 743; Fang Yong 534; Chen Guying 512
# dating: 8110
異日,
桑雩又曰:
「舜之將死,
真泠禹曰:
『汝戒之哉!
形莫若緣,
情莫若率。
# src: ZHUANG 20.5.7 Guo Qingfan 686; Wang Shumin 743; Fang Yong 534; Chen Guying 512
# dating: 8110
緣則不離,
率則不勞;
不離不勞,
則不求文
以待形;
不求文
以待形,
固不待物。』」
# src: ZHUANG 20.6.1 Guo Qingfan 687; Wang Shumin 748; Fang Yong 537; Chen Guying 515
# dating: 8110
莊子衣大布而補之,
正緳係履
而過魏王。
魏王曰:「何先生之憊邪?」
# src: ZHUANG 20.6.2 Guo Qingfan 688; Wang Shumin 748; Fang Yong 537; Chen Guying 515
# dating: 8110
莊子曰:
「貧也,
非憊也。
士有道德
不能行,
憊也;
衣弊履穿,
貧也,
非憊也;
此所謂非遭時也。
# src: ZHUANG 20.6.3 Guo Qingfan 688; Wang Shumin 748; Fang Yong 537; Chen Guying 515
# dating: 8110
王獨不見夫騰猿乎?
其得柟梓豫章也,
攬蔓其枝而王長其閒,
雖羿、蓬蒙不能睥睨也。
# src: ZHUANG 20.6.4 Guo Qingfan 688; Wang Shumin 748; Fang Yong 537; Chen Guying 516
# dating: 8110
及其得柘棘枳枸之閒也,
危行側視,
振動悼慄,
此筋骨非有加急
而不柔也,
處勢不便,
未足以逞其能也。
# src: ZHUANG 20.6.5 Guo Qingfan 688; Wang Shumin 748; Fang Yong 537; Chen Guying 516
# dating: 8110
今處昏上亂相之閒,
而欲无憊,
奚可得邪?
此比干之見剖心徵也夫!」
# src: ZHUANG 20.7.1 Guo Qingfan 690; Wang Shumin 752; Fang Yong 539; Chen Guying 517
# dating: 8110
孔子窮於陳蔡之閒,
七日不火食,
左據槁木,
右擊槁枝,
而歌焱氏之風,
有其具而无其數,
有其聲而无宮角,
木聲與人聲,
犁然有當於人之心。
# src: ZHUANG 20.7.2 Guo Qingfan 690; Wang Shumin 752; Fang Yong 539; Chen Guying 518
# dating: 8110
顏回端拱
還目而窺之。
仲尼恐其廣己而造大也,
愛己而造哀也,
曰:
「回,
无受天損易,
无受人益難。
无始而非卒也,
人與天一也。
夫今之歌者其誰乎?」
# src: ZHUANG 20.7.3 Guo Qingfan 691; Wang Shumin 752; Fang Yong 539; Chen Guying 518
# dating: 8110
回曰:
「敢問
无受天損易。」
# src: ZHUANG 20.7.4 Guo Qingfan 691; Wang Shumin 752; Fang Yong 539; Chen Guying 518
# dating: 8110
仲尼曰:
「飢渴寒暑,
窮桎不行,
天地之行也,
運物之泄也,
言與之偕逝之謂也。
為人臣者,
不敢去之。
執臣之道而猶若是,
而況乎所以待天乎!」
# src: ZHUANG 20.7.5 Guo Qingfan 692; Wang Shumin 755; Fang Yong 539; Chen Guying 518
# dating: 8110
「何謂
无受人益難?」
# src: ZHUANG 20.7.6 Guo Qingfan 692; Wang Shumin 755; Fang Yong 539; Chen Guying 518
# dating: 8110
仲尼曰:
「始用四達,
爵祿並至而不窮,
物之所利,
乃非己也,
吾命有在外者也。
君子不為盜,
賢人不為竊。
吾若取之,何哉!
# src: ZHUANG 20.7.7 Guo Qingfan 692; Wang Shumin 755; Fang Yong 540; Chen Guying 518
# dating: 8110
故曰:
鳥莫知於鷾鴯,
目之所不宜處,
不給視,
雖落其實,
棄之而走。
其畏人也,
而襲諸人閒,
社稷存焉爾。」
# src: ZHUANG 20.7.8 Guo Qingfan 692; Wang Shumin 755; Fang Yong 540; Chen Guying 518
# dating: 8110
「何謂
无始而非卒?」
# src: ZHUANG 20.7.9 Guo Qingfan 694; Wang Shumin 755; Fang Yong 540; Chen Guying 518
# dating: 8110
仲尼曰:
「化其萬物
而不知其禪之者,
焉知其所終?
焉知其所始?
正而待之而已耳。」
# src: ZHUANG 20.7.9 Guo Qingfan 694; Wang Shumin 755; Fang Yong 540; Chen Guying 518
# dating: 8110
「何謂人與天一邪?」
# src: ZHUANG 20.7.10 Guo Qingfan 694; Wang Shumin 755; Fang Yong 540; Chen Guying 518
# dating: 8110
仲尼曰:
「有人,天也;
有天,亦天也。
人之不能有天,
性也,
聖人晏然體逝
而終矣!」
# src: ZHUANG 20.8.1 Guo Qingfan 695; Wang Shumin 758; Fang Yong 543; Chen Guying 522
# dating: 8110
莊周遊乎雕陵之樊,
覩一異鵲自南方來者,
翼廣七尺,
目大運寸,
感周之顙
而集於栗林。
# src: ZHUANG 20.8.2 Guo Qingfan 695; Wang Shumin 758; Fang Yong 544; Chen Guying 523
# dating: 8110
莊周曰:「此何鳥哉,
翼殷不逝,
目大不覩?」
蹇裳躩步,
執彈而留之。
覩一蟬,
方得美蔭
而忘其身;
# src: ZHUANG 20.8.3 Guo Qingfan 695; Wang Shumin 758; Fang Yong 544; Chen Guying 523
# dating: 8110
螳蜋執翳而搏之,
見得而忘其形;
異鵲從而利之,
見利而忘其真。
# src: ZHUANG 20.8.4 Guo Qingfan 695; Wang Shumin 758; Fang Yong 544; Chen Guying 523
# dating: 8110
莊周怵然曰:
「噫!
物固相累,
二類相召也!」
捐彈而反走,
虞人逐而誶之。
# src: ZHUANG 20.8.5 Guo Qingfan 697; Wang Shumin 758; Fang Yong 544; Chen Guying 523
# dating: 8110
莊周反入,
三月不庭。
藺且從而問之:
「夫子何為頃閒甚不庭乎?」
# src: ZHUANG 20.8.6 Guo Qingfan 698; Wang Shumin 758; Fang Yong 544; Chen Guying 523
# dating: 8110
莊周曰:
「吾守形
而忘身,
觀於濁水
而迷於清淵。
且吾聞諸夫子曰:
『入其俗,
從其俗。』
# src: ZHUANG 20.8.7 Guo Qingfan 698; Wang Shumin 758; Fang Yong 544; Chen Guying 523
# dating: 8110
今吾遊於雕陵
而忘吾身,
異鵲感吾顙,
遊於栗林而忘真,
栗林虞人
以吾為戮,
吾所以不庭也。」
# src: ZHUANG 20.9.1 Guo Qingfan 698; Wang Shumin 764; Fang Yong 547; Chen Guying 526
# dating: 8110
陽子之宋,
宿於逆旅。
逆旅人有妾二人,
其一人美,
其一人惡,
惡者貴而美者賤。
陽子問其故,
逆旅小子對曰:
「其美者自美,
吾不知其美也;
其惡者自惡,
吾不知其惡也。」
# src: ZHUANG 20.9.2 Guo Qingfan 700; Wang Shumin 764; Fang Yong 547; Chen Guying 526
# dating: 8110
陽子曰:
「弟子記之!
行賢而去自賢之行,
安往而不愛哉!」